ഇന്ത്യ ഇന്ന് ലോക GDP പട്ടികയിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് എത്തിയെന്ന പ്രഖ്യാപനം, ഒരേ സമയം ഒരു ആഘോഷവും ഒരു മറവിയുമാണ്. ആഘോഷം  കാരണം കണക്കുകൾ നമ്മെ “മഹാശക്തി”യാക്കി ഉയർത്തുന്നു. മറവി  കാരണം ആ കണക്കുകൾക്കടിയിൽ മൂടിപ്പോകുന്നത് മനുഷ്യജീവിതങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ അവസ്ഥയാണ്.“വൃത്തിയുള്ള നഗരം” എന്നത് ഇന്ന് ഇന്ത്യയിൽ ഒരു ബ്രാൻ്റിംഗ് കാറ്റഗറിയാണ്, ഒരു ജീവിത ഗുണനിലവാര സൂചികയല്ല. മധ്യപ്രദേശ് സർക്കാർ വർഷങ്ങളായി ഇൻഡോറിനെ അവതരിപ്പിച്ചത് ഒരു ഉൽപ്പന്നമായി തന്നെയാണ്. സ്വച്ഛ് സർവേക്ഷൺ റാങ്കിങ്ങുകൾ, വാട്ടർ പ്ലസ് ടാഗുകൾ, ദേശീയ പുരസ്കാരങ്ങൾ  ഇതൊക്കെയായി ഇൻഡോർ ഇന്ത്യയുടെ “വിജയ നഗര” പോസ്റ്ററായി. ഈ ബ്രാൻ്റിംഗ് പ്രവർത്തനം കൃത്യമായ മാർക്കറ്റിംഗ് ലോജിക്കിലാണ് നടക്കുന്നത്: കാണാവുന്ന വൃത്തിയുള്ള റോഡുകൾ, ശേഖരിച്ച മാലിന്യം, ഡ്രോൺ ഷോട്ടുകൾക്ക് അനുയോജ്യമായ നഗര ദൃശ്യം. എന്നാൽ ഈ ബ്രാൻ്റിംഗ് ലോജിക്കിൽ കാണാനാവാത്തത് എല്ലാം അപ്രസക്തമാക്കപ്പെടുന്നു .ഭൂമിക്കടിയിലെ പൈപ്പുകൾ, ഡ്രെയിനേജ് ലൈനുകൾ, വെള്ളത്തിന്റെ ഗുണമേന്മ, മനുഷ്യ ശരീരത്തിന്റെ ദൗർബല്യംഇതേ തത്വത്തിലാണ് GDP യുടെ നാലാം സ്ഥാനവും പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. GDP ഒരു സംഖ്യയാണ്  ഉൽപ്പാദനവും വിപണിയും ലാഭവും അളക്കുന്ന ഒരു ഉപകരണം. പക്ഷേ അത് മനുഷ്യന്റെ ജീവിത നിലവാരം, സുരക്ഷ, ആരോഗ്യസ്ഥിതി എന്നിവ അളക്കുന്നില്ല. ഇന്ത്യ GDP യിൽ ഉയരുമ്പോൾ, അതിന്റെ നേട്ടം എല്ലാവർക്കും ഒരുപോലെ എത്തുന്നുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യം ചോദിക്കപ്പെടുന്നില്ല. കാരണം GDP എന്ന കണക്കിന് മനുഷ്യവേദനയെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയില്ല. മലിനജലം കുടിച്ച് മരിക്കുന്നവർ GDP യുടെ വളർച്ചയിൽ ഒരു തടസ്സവുമല്ല. അവരുടെ മരണം വിപണിയെ കുലുക്കില്ല, നിക്ഷേപകരെ ഭയപ്പെടുത്തില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അവർ വികസനകഥയിൽ “അനിവാര്യമായ നഷ്ടങ്ങൾ” ആയി മാറുന്നു.

ഇൻഡോറിലെ “വൃത്തിയുള്ള നഗരം” ബ്രാൻ്റിംഗും ഇന്ത്യയുടെ GDP നാലാം സ്ഥാനവും ഒരേ രാഷ്ട്രീയ–സാമ്പത്തിക തത്വത്തിന്റെ രണ്ട് മുഖങ്ങളാണ്. രണ്ടും കണക്കുകളും ദൃശ്യങ്ങളും മുൻനിർത്തുന്നു; രണ്ടും മനുഷ്യ അനുഭവത്തെ പുറത്ത് തള്ളുന്നു. നഗരത്തിന് സർട്ടിഫിക്കറ്റ് കിട്ടിയാൽ, അവിടെ സംഭവിക്കുന്ന മരണങ്ങൾ “അപവാദം” ആകുന്നു. രാജ്യത്തിന് GDP റാങ്ക് കിട്ടിയാൽ, അവിടെയുള്ള അസമത്വങ്ങളും ദുരിതങ്ങളും “ട്രാൻസിഷണൽ പെയിൻ” ആയി ന്യായീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇത് യാദൃശ്ചികമല്ല; ഇത് വിപണി–കേന്ദ്ര വികസനത്തിന്റെ സ്വഭാവമാണ്.

മധ്യപ്രദേശിലെ ഈ സംഭവം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്, ഇന്ത്യയിൽ വികസനം ഇന്ന് കാഴ്ചയ്ക്കായി നടക്കുന്നു, ജീവിതത്തിനായി അല്ല എന്നതാണ്. നഗരങ്ങൾ ശുചിത്വമുള്ളതായി തോന്നണം, രാജ്യം ശക്തമായതായി തോന്നണം, വിപണികൾക്ക് ആത്മവിശ്വാസം നൽകണം. ഈ ലക്ഷ്യങ്ങളിലേക്ക് നീങ്ങുമ്പോൾ, മനുഷ്യൻ ഒരു റിസ്ക് ഫാക്ടറായി മാറുന്നു. ശുദ്ധജലം, ആരോഗ്യസംരക്ഷണം, സാമൂഹ്യ സുരക്ഷ — ഇവയെല്ലാം ചെലവുകളായി കാണപ്പെടുന്നു. ലാഭവും ബ്രാൻ്റിംഗും മുൻപിൽ മനുഷ്യജീവിതം പിന്നിലാകുന്നു.

ഈ മനുഷ്യഹീനതയാണ് ഇന്ത്യയുടെ ഇന്നത്തെ വികസനത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഭീകരമായ സവിശേഷത. മലിനജലം കുടിച്ച് മരിക്കുന്നത് ഒരു വാർത്തയായി മാത്രം മാറുന്നു. തൊഴിലാളികളുടെ മരണം ഒരു സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്. കുട്ടികളുടെ പോഷകാഹാരക്കുറവ് ഒരു റിപ്പോർട്ട്. ഈ വേദനകളെല്ലാം സംഖ്യകളാക്കി മാറ്റുമ്പോൾ, സമൂഹത്തിന്റെ മനസ്സാക്ഷി മങ്ങിപ്പോകുന്നു. “വളർച്ച ഉണ്ടല്ലോ” എന്ന ആശ്വാസവാചകം, മനുഷ്യന്റെ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടുന്ന യാഥാർത്ഥ്യത്തെ ന്യായീകരിക്കുന്ന ആയുധമായി മാറുന്നു.

ഇൻഡോറിലെ സംഭവം ഒരു പ്രാദേശിക ദുരന്തമല്ല. അത് ഇന്ത്യയുടെ ഭാവിയുടെ ഒരു സൂചനയാണ്. ഈ വഴിയിൽ തുടർന്നാൽ, കൂടുതൽ “വൃത്തിയുള്ള നഗരങ്ങൾ” ഉണ്ടാകും, കൂടുതൽ ഉയർന്ന GDP റാങ്കിങ്ങുകൾ കിട്ടും. പക്ഷേ അവയെല്ലാം നിൽക്കുന്നത് സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത വെള്ളത്തിന്റെയും അസുരക്ഷിതമായ ജീവിതങ്ങളുടെയും മുകളിൽ ആയിരിക്കും. വികസനം ഒരു ബ്രാൻ്റായി മാറുമ്പോൾ, രാജ്യം ഒരു മാർക്കറ്റായി ചുരുങ്ങുമ്പോൾ, പൗരൻ ഉപഭോക്താവായി ചുരുങ്ങുമ്പോൾ — മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ മൂല്യം അനിവാര്യമായി ഇടിഞ്ഞുപോകും.

മനുഷ്യഹീനത ഒരു അബദ്ധമല്ല. ഇത് ഒരു നയമാണ്. വിപണി കേന്ദ്രമായ വികസനം സ്വാഭാവികമായി മനുഷ്യനെ ഉപാധിയാക്കി മാറ്റും. കാരണം വിപണിക്ക് ലാഭമാണ് പ്രധാന്യം, മനുഷ്യൻ അല്ല. ഇന്ത്യ ഈ പാത ബോധപൂർവ്വം തിരഞ്ഞെടുത്തതാണ്. പൊതുസേവനങ്ങൾ ദുർബലമാക്കി, സ്വകാര്യ മൂലധനത്തിന് വാതിൽ തുറന്നു. സാമൂഹിക സുരക്ഷയെ “ഫിസ്കൽ ബർഡൻ” ആയി ചിത്രീകരിച്ചു. ഈ നയത്തിന്റെ ഫലമാണ് ഇന്ന് നമ്മൾ കാണുന്നത് – GDP ഉയരുന്നു, പക്ഷേ മനുഷ്യന്റെ ജീവിത നിലവാരം പലർക്കും താഴേക്ക് പോകുന്നു.

ഇന്ത്യയിലെ അസമത്വം ഇന്ന് നാണക്കേടായി. ചിലർക്ക് ലോകോത്തര ആശുപത്രികൾ, വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ, വാസസ്ഥലങ്ങൾ. മറ്റുള്ളവർക്ക് ശുദ്ധജലം പോലും ഇല്ല. ഈ വ്യത്യാസം വികസനത്തിന്റെ താൽക്കാലിക ഘട്ടമല്ല, അത് സ്ഥിരമായി മാറുകയാണ്. കാരണം വിപണി അസമത്വത്തിൽ ജീവിക്കുന്നു. അസമത്വമില്ലെങ്കിൽ ലാഭം കുറയും. അതിനാൽ അസമത്വം തന്നെ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.

മനുഷ്യഹീന വികസനത്തിന്റെ ഏറ്റവും അപകടകരമായ വശം അത് നോർമലൈസ് ചെയ്യപ്പെടുന്നതാണ്. മലിനജലം കുടിച്ച് മരിക്കുന്നത് ഒരു വാർത്തയായി മാത്രമാകുന്നു. തൊഴിലാളികളുടെ മരണം ഒരു സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്. കുട്ടികളുടെ പോഷകാഹാരക്കുറവ് ഒരു റിപ്പോർട്ട്. ഈ വേദനകളെല്ലാം സംഖ്യകളായി മാറുമ്പോൾ, സമൂഹത്തിന്റെ മനസ്സാക്ഷി മരിക്കുന്നു. വിപണി നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് ഇതാണ്: സഹാനുഭൂതി ഒരു ദൗർബല്യമാണ്.

കേരളം ഒരുകാലത്ത് “പൊതു ആരോഗ്യത്തിന്റെ മാതൃക” എന്ന നിലയിൽ ഇന്ത്യക്ക് മുന്നിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ, ഇന്ന് വെള്ളം മൂലം രോഗം പടരുന്ന നഗരമായി മാറുന്നത് ഒരു അപകടമല്ല; അത് ഒരു ബ്രാൻ്റിംഗ് വികസനത്തിന്റെ അനിവാര്യമായ ഫലമാണ്. കൊച്ചി ഇന്ന് ജീവിക്കാൻ സുരക്ഷിതമായ നഗരം എന്ന നിലയിൽ അല്ല, വിൽക്കാൻ പറ്റുന്ന ഒരു നഗര ബ്രാൻഡ് എന്ന നിലയിലാണ് രൂപപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നത്. “വികസിത കൊച്ചി”, “മെട്രോ സിറ്റി”, “ഗ്ലോബൽ ടൂറിസം ഹബ്”, “ലക്സുറി ലൈഫ് സ്റ്റൈൽ ഡെസ്റ്റിനേഷൻ” — ഈ വാക്കുകളാണ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷ. പക്ഷേ ഈ ഭാഷയിൽ ഒരിടത്തും കുടിവെള്ളത്തിന്റെ ഗുണമേന്മയില്ല, ഭൂമിക്കടിയിലെ പൈപ്പുകളുടെ അവസ്ഥയില്ല, മഴക്കാലത്ത് പടരുന്ന പകർച്ചവ്യാധികളില്ല, സർക്കാർ ആശുപത്രികളിലെ തിരക്കില്ല.

കൊച്ചിയിലെ വെള്ളം ഇന്ന് ഒരു ആരോഗ്യ അപകടമായി മാറിയിരിക്കുമ്പോഴും, നഗരത്തിന്റെ ബ്രാൻ്റിംഗ് അത് അംഗീകരിക്കുന്നില്ല. ബ്രാൻ്റിംഗ് പറയുന്നത് വേറെയാണ്: വാട്ടർഫ്രണ്ട് അപ്പാർട്ട്മെന്റുകൾ, ക്രൂയിസ് ടൂറിസം, കഫേകൾ, മാളുകൾ, ലക്സുറി ഹോട്ടലുകൾ. ഈ ദൃശ്യങ്ങൾക്കടിയിൽ ഒഴുകുന്നത് എന്താണെന്ന് ആരും ചോദിക്കുന്നില്ല. കുടിവെള്ള പൈപ്പുകളിൽ കലരുന്ന മലിനജലം, കെട്ടിക്കിടക്കുന്ന കനാലുകൾ, ശുദ്ധീകരിക്കാത്ത മാലിന്യജലം — ഇവയെല്ലാം ബ്രാൻ്റിംഗിന് ചേരാത്ത സത്യങ്ങൾ ആയതിനാൽ അദൃശ്യമാക്കപ്പെടുന്നു. കൊച്ചി ഇന്ന് ശുദ്ധജലം ഉറപ്പാക്കാൻ കഴിയാത്ത നഗരമായി മാറിയിട്ടും, “വികസിത നഗരം” എന്ന ടാഗ് അതിന്റെ മുഖത്ത് ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു.

ഇത് മധ്യപ്രദേശിലെ ഇൻഡോറിൽ കണ്ടതിന്റെ തന്നെ മറ്റൊരു പതിപ്പാണ്. അവിടെ “വൃത്തിയുള്ള നഗരം” എന്ന ബ്രാൻ്റിംഗിനകത്ത് മലിനജലം കുടിച്ച് ആളുകൾ മരിച്ചു. ഇവിടെ “ആഡംബര നഗരം” എന്ന ബ്രാൻ്റിംഗിനകത്ത് വെള്ളം മൂലം രോഗങ്ങൾ പടരുന്നു. വ്യത്യാസം ഭൂപ്രദേശത്തിന്റേതാണ്; തത്വം ഒരേത്. കാഴ്ചയ്ക്കുള്ള വികസനം, ജീവൻ മറക്കുന്ന വികസനം. ബ്രാൻ്റിംഗ് എപ്പോഴും മേൽപ്പറമ്പിനെ മാത്രം കാണിക്കും; ആരോഗ്യ ദുരന്തങ്ങൾ അതിന്റെ അടിയിലാണ് നടക്കുന്നത്.

കേരളത്തിന്റെ പ്രത്യേകത ഒരുകാലത്ത് ഇതിന് എതിരായിരുന്നതായിരുന്നു. ഇവിടെ വികസനം ആരോഗ്യത്തോടൊപ്പം പോകണം എന്ന ധാരണ ശക്തമായിരുന്നു. പൊതുജലവിതരണം, പ്രാഥമിക ആരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങൾ, പൊതുജനാരോഗ്യ സംവിധാനങ്ങൾ — ഇവയെല്ലാം കേരളത്തിന്റെ അഭിമാനമായി പറഞ്ഞിരുന്നു. പക്ഷേ ഇന്ന് കൊച്ചിയെ മുന്നിൽ നിർത്തി കേരളം സ്വീകരിക്കുന്നത് മറ്റൊരു വഴിയാണ്. പൊതുസേവനങ്ങൾ ക്ഷീണിക്കുമ്പോൾ, സ്വകാര്യ പരിഹാരങ്ങൾ ശക്തമാകുന്നു. വെള്ളം ശുദ്ധമല്ലെങ്കിൽ ബോട്ടിൽഡ് വാട്ടർ വാങ്ങുക. രോഗം വന്നാൽ സ്വകാര്യ ആശുപത്രിയിലേക്ക് പോകുക. ഇത് ഒരു പരിഹാരമല്ല; ഇത് വിപണി–കേന്ദ്ര മനുഷ്യഹീനതയാണ്.

കൊച്ചിയിലെ വെള്ളം മൂലമുള്ള രോഗവ്യാപനം ഒരു “കാലാവസ്ഥ പ്രശ്നം” അല്ല, ഒരു “അപ്രതീക്ഷിത സംഭവം” അല്ല. ഇത് നഗരവികസനത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനങ്ങളുടെ ഫലമാണ്. കനാലുകൾ മൂടപ്പെടുന്നു, ജലവിതരണ സംവിധാനങ്ങൾ നവീകരിക്കപ്പെടുന്നില്ല, മഴവെള്ളവും മലിനജലവും വേർതിരിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ അവഗണിക്കപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ ഇതെല്ലാം പറഞ്ഞാൽ ബ്രാൻ്റിംഗ് തകരും. അതിനാൽ ഔദ്യോഗിക ഭാഷ രോഗത്തെ വ്യക്തിപരമായ അശ്രദ്ധയായി മാറ്റുന്നു: “വെള്ളം തിളപ്പിച്ച് കുടിക്കുക”, “ശുചിത്വം പാലിക്കുക”. ഇവിടെ ഭരണകൂടത്തിന്റെ പരാജയം വ്യക്തിയുടെ ഉത്തരവാദിത്തമായി മാറ്റപ്പെടുന്നു.

ഈ അവസ്ഥയെ GDP യുടെ നാലാം സ്ഥാനത്തോട് ചേർത്തുനോക്കുമ്പോൾ മെറ്റാഫർ പൂർണ്ണമാകുന്നു. രാജ്യം ആഗോള സാമ്പത്തിക ശക്തിയാകുന്നു എന്ന് പറയുമ്പോൾ, അതിന്റെ നഗരങ്ങൾ പോലും പൗരന്മാർക്ക് സുരക്ഷിതമായ വെള്ളം ഉറപ്പാക്കാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയിലാണ്. കൊച്ചി ആഡംബര നഗരമായി ബ്രാൻഡ് ചെയ്യപ്പെടുമ്പോൾ, ആ ആഡംബരം ആരുടെ മേൽ പണിയപ്പെട്ടതാണ്? മലിനജലം കുടിച്ച് രോഗം ബാധിക്കുന്ന തൊഴിലാളികളുടെ ശരീരങ്ങളിലാണ് ആ ടവറുകൾ നിൽക്കുന്നത്. ലക്സുറി അപ്പാർട്ട്മെന്റുകളുടെ അടിയിൽ ഒഴുകുന്ന വെള്ളം, ചേരികളിലെ കുട്ടികൾക്ക് രോഗമാകുന്നു.

ഇവിടെ വികസനം ഒരു സാമൂഹിക പുരോഗതിയല്ല; അത് വർഗ്ഗപരമായ അനുഭവമാണ്. മുകളിലുള്ളവർക്ക് ഫിൽറ്ററുകളും ബോട്ടിൽഡ് വാട്ടറും സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളും. താഴെയുള്ളവർക്ക് ടാപ്പിലെ വെള്ളവും സർക്കാർ ആശുപത്രിയിലെ നീണ്ട ക്യൂയും. കൊച്ചി “വികസിത” ആകുമ്പോൾ, എല്ലാവരും ഒരുപോലെ വികസിക്കുന്നില്ല. ചിലർ സുരക്ഷിതരാകുന്നു; ചിലർ കൂടുതൽ അപകടത്തിലേക്ക് തള്ളപ്പെടുന്നു. ഇതാണ് ബ്രാൻ്റിംഗ് വികസനത്തിന്റെ ക്രൂര സത്യം.

കൊച്ചിയെ “ആഡംബര നഗരം” എന്ന് വിളിക്കുമ്പോൾ, ആ ആഡംബരത്തിന്റെ വില ആരാണ് കൊടുക്കുന്നത് എന്ന ചോദ്യം ചോദിക്കപ്പെടുന്നില്ല. വെള്ളം മൂലം രോഗം പടരുന്ന ഒരു നഗരത്തെ ആഡംബര നഗരമെന്ന് വിളിക്കുന്നത് തന്നെ ഒരു നൈതിക വ്യാജമാണ്. അത് നമ്മെ മനുഷ്യഹീനതയോട് പൊരുത്തപ്പെടാൻ പഠിപ്പിക്കുന്നു. “വികസനം ഉണ്ടല്ലോ” എന്ന ആശ്വാസവാചകം, രോഗബാധിത ശരീരങ്ങളെ നിശ്ശബ്ദമാക്കുന്നു.

കൊച്ചി ഇന്ന് ഇന്ത്യയുടെ ഭാവിയുടെ ഒരു സൂചനയാണ്. ഇൻഡോർ പറഞ്ഞത് പോലെ, ബ്രാൻ്റിംഗ് ശക്തമാകുമ്പോൾ, യാഥാർത്ഥ്യം കൂടുതൽ അപകടകരമാകുന്നു. കേരളം ഈ വഴിയിൽ തുടർന്നാൽ, “മോഡൽ സ്റ്റേറ്റ്” എന്ന പഴയ കഥകൾ ചരിത്ര പുസ്തകങ്ങളിൽ മാത്രം ബാക്കി നിൽക്കും. ഇപ്പോഴത്തെ യാഥാർത്ഥ്യം ഇതാണ്: വെള്ളം തന്നെ രോഗമാകുന്ന ഒരു നഗരം, അതിനുമുകളിൽ തിളങ്ങുന്ന വികസന ബ്രാൻ്റിംഗ്.

ഇവിടെ ചോദിക്കേണ്ട ചോദ്യം ലളിതമാണ്, പക്ഷേ അതിന്റെ ഉത്തരം അസ്വസ്ഥമാക്കുന്നതാണ്. കൊച്ചി എന്താകണം? ഒരു വിൽക്കാവുന്ന നഗര ബ്രാൻഡോ, അതോ ജീവിക്കാൻ സുരക്ഷിതമായ ഒരു നഗരമോ? ഇന്ന് നമ്മൾ തിരഞ്ഞെടുത്തിരിക്കുന്നത് ആദ്യത്തേതാണ്. അതിന്റെ വിലയാണ് വെള്ളം മൂലം രോഗം ബാധിക്കുന്ന ശരീരങ്ങൾ. ബ്രാൻ്റിംഗിൽ കൊച്ചി വികസിത നഗരമായിരിക്കാം. യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ, അത് വെള്ളം പോലും സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത ഒരു മനുഷ്യഹീന വികസനത്തിന്റെ ലാബാണ്.

ഇന്ത്യ ഇന്ന് ആഘോഷിക്കുന്ന വികസനം ഒരു ശൂന്യമായ ആഘോഷമാണ്. ഗുണമേന്മയുടെ പേരിൽ ചിലർക്കുള്ള സൗകര്യങ്ങൾ വർധിക്കുമ്പോൾ, ഭൂരിഭാഗത്തിനും അടിസ്ഥാന അവകാശങ്ങൾ പോലും നഷ്ടമാകുന്നു. ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെ പേരിൽ മനുഷ്യശരീരം ചൂഷണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. വിപണിയുടെ പേരിൽ ജീവിതം വിലയിടപ്പെടുന്നു. ബ്രാൻഡിന്റെ പേരിൽ സത്യം മറച്ചുവെക്കപ്പെടുന്നു.

ഈ പാതയിൽ ഇന്ത്യ മുന്നോട്ട് പോയാൽ, GDP പട്ടികയിൽ എത്ര സ്ഥാനമുയർന്നാലും, അത് ഒരു മനുഷ്യരാജ്യമായിരിക്കില്ല. അത് ഒരു കോർപ്പറേറ്റ് സ്പേസ് മാത്രമായിരിക്കും. അവിടെ ജീവൻ ഒരു ഇൻപുട്ട്, മരണം ഒരു എക്സ്റ്റേണാലിറ്റി. ഈ യാഥാർത്ഥ്യം തിരിച്ചറിയാതെ വികസനം ആഘോഷിക്കുന്നത് ഒരു ക്രൂരമായ തമാശയാണ്.

Read more

യഷ് ചിത്രം 'ടോക്സിക്'ൽ ഗംഗയായി നയൻതാര; ആരാധകരെ ഞെട്ടിച്ച് ഫസ്റ്റ് ലുക്ക്!

മുന്നിലുള്ളവരെ എന്റർടെയ്ൻ ചെയ്യിക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം, സ്‌റ്റേജിൽ കയറുമ്പോൾ എന്റെ തലച്ചോറിനെ സ്വിച്ച് ഓഫ് ചെയ്യും: അഭയ ഹിരൺമയി

'ജയ് ബാലയ്യാ' എന്ന് ആദ്യം കേട്ടത് അമ്മയുടെ ഗര്‍ഭപാത്രത്തില്‍ വച്ച്'; ഞാനും അഭിമന്യുവും ഒക്കെ ഒരേ വൈബ്: നന്ദമൂരി ബാലകൃഷ്ണ

ഞാനും ഇരയാണ്.. രാഹുല്‍ എന്നോടും മോശമായി പെരുമാറി, പല പരാതികളും ഷാഫിക്ക് ലഭിച്ചിരുന്നു: എംഎ ഷഹനാസ്

'ഇത് ഫാക്ടറി ഒന്നുമല്ലല്ലോ ഒമ്പത് മണിക്ക് സെറ്റില്‍ വന്നിട്ട് അഞ്ച് മണിക്ക് പോകാന്‍'; ദീപികയുടെ എട്ട് മണിക്കൂര്‍ ഷിഫ്റ്റില്‍ പ്രതികരിച്ച് റാണയും ദുല്‍ഖറും

അവസാനം, ഈ  ലേഖനം ഉയർത്തുന്ന ചോദ്യം ലളിതവും കഠിനവുമാണ്. ഇന്ത്യ എന്താകണം? ഒരു ആകർഷകമായ ബ്രാൻഡോ, അതോ മനുഷ്യരുടെ രാജ്യമോ? GDP യുടെ നാലാം സ്ഥാനവും “വൃത്തിയുള്ള നഗരം” എന്ന സർട്ടിഫിക്കറ്റും നമ്മെ ആദ്യത്തേതിലേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്. ഇൻഡോറിലെ മലിനജല മരണങ്ങൾ രണ്ടാമത്തേതിന്റെ അഭാവം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ഈ വിരോധാഭാസം പരിഹരിക്കാതെ ഇന്ത്യ മുന്നോട്ട് പോയാൽ, വികസനത്തിന്റെ ആഘോഷങ്ങൾ തുടരാം  പക്ഷേ അവയുടെ അടിത്തറയിൽ മനുഷ്യജീവിതങ്ങളുടെ നിശ്ശബ്ദ ശവക്കുഴികൾ കൂടിക്കൊണ്ടിരിക്കും.