ദില്ലിയിലെ മാളവ്യ നഗറിലെ ഫ്ലറിഷ് സ്റ്റേ ഹോട്ടലിലുണ്ടായ അഗ്നിബാധയിൽ 21 പേർ മരിക്കുകയും നിരവധി പേർ ഗുരുതരമായി പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്ത സംഭവം ഒരു സാധാരണ അഗ്നിദുരന്തമല്ല. ഇത് ഇന്ത്യയിലെ നഗരഭരണം, സുരക്ഷാ നിയന്ത്രണങ്ങൾ, വിനോദസഞ്ചാര നയം, മനുഷ്യജീവന്റെ മൂല്യം, അന്താരാഷ്ട്ര പ്രതിച്ഛായ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള അടിസ്ഥാനപരമായ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്ന സംഭവമാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് മരിച്ചവരിൽ 11-ലധികം വിദേശ പൗരന്മാർ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന വസ്തുത ഈ ദുരന്തത്തെ ഒരു പ്രാദേശിക വാർത്തയിൽ നിന്ന് അന്തർദേശീയ പ്രാധാന്യമുള്ള സംഭവമാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുകയാണ്.
ഈ ദുരന്തത്തെ ആഴത്തിൽ വിശകലനം ചെയ്യുമ്പോൾ ആദ്യം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത് വിദേശികളുടെ സാന്നിധ്യമാണ്. ഔദ്യോഗിക കണക്കുകൾ പ്രകാരം മരിച്ചവരിൽ ഒമ്പത് പേർ വിവിധ ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരും രണ്ട് പേർ തുർക്ക്മെനിസ്ഥാനിൽ നിന്നുള്ളവരുമാണ്. അവർ ഇന്ത്യയിലെത്തിയത് ഒരു ദുരന്തത്തിൽ മരിക്കാനല്ല. ചികിത്സയ്ക്കും വിദ്യാഭ്യാസത്തിനും വ്യാപാര ആവശ്യങ്ങൾക്കും വിനോദസഞ്ചാരത്തിനുമായി ഇന്ത്യയെ വിശ്വസിച്ചെത്തിയവരാണ്. അതായത് ഇവിടെ മരിച്ചത് ചില വിദേശ പൗരന്മാർ മാത്രമല്ല; ഇന്ത്യയുടെ ആതിഥേയത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു വിശ്വാസം കൂടിയാണ്.
കഴിഞ്ഞ രണ്ട് ദശാബ്ദങ്ങളായി ഇന്ത്യ മെഡിക്കൽ ടൂറിസത്തിന്റെ ആഗോള കേന്ദ്രമായി സ്വയം അവതരിപ്പിച്ചുവരികയാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള രോഗികൾക്കും വിദ്യാർത്ഥികൾക്കും വ്യാപാരികൾക്കും ദില്ലി ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രമാണ്. സ്വകാര്യ ആശുപത്രികൾ, സർവകലാശാലകൾ, വിനോദസഞ്ചാര മേഖല എന്നിവ ചേർന്ന് ഇന്ത്യയെ സുരക്ഷിതവും ചെലവ് കുറഞ്ഞതുമായ ലക്ഷ്യസ്ഥാനമായി വിപണനം ചെയ്യുന്നു. കോടിക്കണക്കിന് രൂപ ചെലവഴിച്ച് അന്താരാഷ്ട്ര പ്രചാരണങ്ങൾ നടത്തുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ത്യയുടെ തലസ്ഥാന നഗരിയിൽ ഒരു താമസസ്ഥാപനത്തിൽ തന്നെ വിദേശ അതിഥികൾ തീയിൽ വെന്തുമരിക്കുന്ന സാഹചര്യം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ ആ മുഴുവൻ പ്രചാരണത്തിനും ഗുരുതരമായ തിരിച്ചടിയാണ് സംഭവിക്കുന്നത്.
ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ പ്രതിച്ഛായ രൂപപ്പെടുന്നത് അന്താരാഷ്ട്ര സമ്മേളനങ്ങളിലൂടെയോ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയുടെ കണക്കുകളിലൂടെയോ മാത്രമല്ല. ആ രാജ്യത്തെ വിശ്വസിച്ച് എത്തുന്ന ഒരു വിദേശ സന്ദർശകന്റെ അനുഭവത്തിലൂടെയാണ്. ദില്ലിയിലെ ഈ തീപിടിത്തത്തിൽ മരിച്ച ആഫ്രിക്കൻ, തുർക്ക്മെനിസ്ഥാൻ പൗരന്മാരുടെ വാർത്ത അവരുടെ രാജ്യങ്ങളിലെ മാധ്യമങ്ങളിലും സമൂഹത്തിലും വലിയ ചർച്ചയാകും. അവർ ഇന്ത്യയെക്കുറിച്ച് ലോകത്തോട് പറയുന്ന കഥ വികസനത്തിന്റെ കഥയാകില്ല; സുരക്ഷാ വീഴ്ചയുടെ കഥയായിരിക്കും.
ഈ ദുരന്തം ഇന്ത്യയിലെ നഗരവികസനത്തിന്റെ മറ്റൊരു മുഖവും തുറന്നുകാട്ടുന്നു. ആറ് മുറികൾക്ക് മാത്രം അനുമതിയുള്ള ലൈസൻസിൽ 25 മുറികൾ പ്രവർത്തിച്ചു. അഗ്നിസുരക്ഷാ അനുമതിയില്ല. ഒരൊറ്റ പ്രവേശന-പുറത്തുകടക്കൽ മാർഗം. അടച്ചുപൂട്ടിയ ജനലുകൾ. ബേസ്മെന്റിൽ മുറികളും അടുക്കളയും. ഇവയെല്ലാം ചേർന്നാണ് കെട്ടിടം ഒരു മരണക്കെണിയായി മാറിയത്. എന്നാൽ ഈ നിയമലംഘനങ്ങൾ ഒരു ദിവസം കൊണ്ടുണ്ടായതല്ല. വർഷങ്ങളായി അധികൃതരുടെ കണ്ണുമുന്നിൽ നടന്നുകൊണ്ടിരുന്നതാണ്. അതിനാൽ ഇത് ഒരു വ്യക്തിയുടെ മാത്രം കുറ്റമല്ല; ഒരു സംവിധാനത്തിന്റെ കൂട്ടുത്തരവാദിത്തമാണ്.
ദുരന്തത്തിനുശേഷം ദില്ലി മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ അനധികൃത സ്ഥാപനങ്ങൾ സീൽ ചെയ്യുമെന്നും സർക്കാർ ബെഡ് ആൻഡ് ബ്രേക്ക്ഫാസ്റ്റ് പദ്ധതി പിൻവലിക്കുമെന്നും പ്രഖ്യാപിച്ചു. എന്നാൽ ഈ നടപടികൾ എല്ലാം 21 ജീവനുകൾ നഷ്ടപ്പെട്ട ശേഷമാണ്. ഇന്ത്യയിലെ ഭരണസംവിധാനങ്ങളുടെ സ്ഥിരം രോഗം ഇതാണ്. അപകടങ്ങൾ തടയുന്നതിൽ പരാജയപ്പെടുകയും ദുരന്തങ്ങൾക്കുശേഷം സജീവമാവുകയും ചെയ്യുന്ന രീതി.
ഈ സംഭവത്തിൽ മറ്റൊരു ശ്രദ്ധേയമായ വൈരുധ്യവും കാണാം. ഹോട്ടൽ ഉടമ തീപിടിത്തം കണ്ടിട്ടും ഭയന്ന് സ്ഥലത്തുനിന്ന് കടന്നുപോയെന്ന ആരോപണം ഉയരുന്നു. അതേസമയം എതിർവശത്തെ മെത്തക്കച്ചവടക്കാരനായ റിയാസുദ്ദീൻ മൻസൂരി തന്റെ കടയിലെ ലക്ഷക്കണക്കിന് രൂപ വിലവരുന്ന മെത്തകളും പുതപ്പുകളും റോഡിൽ വിരിച്ച് എട്ട് പേരുടെ ജീവൻ രക്ഷിച്ചു. ഒരു വശത്ത് സ്ഥാപനപരമായ ഉത്തരവാദിത്തത്തിന്റെ പരാജയം; മറുവശത്ത് മനുഷ്യസ്നേഹത്തിന്റെ വിജയം.
ഈ ദുരന്തം ഒരു അഗ്നിബാധയുടെ കഥയല്ല. ഇന്ത്യയിലെ നഗരവൽക്കരണത്തിന്റെ കഥയാണ്. നിയന്ത്രണ സംവിധാനങ്ങളുടെ ദൗർബല്യത്തിന്റെ കഥയാണ്. നിയമങ്ങൾ ഉള്ളതും അവ നടപ്പാകാത്തതുമായ ഒരു ഭരണസംസ്കാരത്തിന്റെ കഥയാണ്. അതിലും പ്രധാനമായി, ഇന്ത്യയുടെ അന്താരാഷ്ട്ര പ്രതിച്ഛായയും ആഭ്യന്തര യാഥാർഥ്യവും തമ്മിലുള്ള വിടവിന്റെ കഥയാണ്.
“അതിഥി ദേവോ ഭവ” എന്ന് ലോകത്തോട് പറയുന്ന രാജ്യം, സ്വന്തം തലസ്ഥാന നഗരിയിൽ അതിഥികളുടെ ജീവൻ സംരക്ഷിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ലെങ്കിൽ അത് ഒരു സുരക്ഷാ പരാജയം മാത്രമല്ല; ഒരു നൈതിക പരാജയവുമാണ്. വിദേശ നിക്ഷേപകരെയും വിദ്യാർത്ഥികളെയും രോഗികളെയും വിനോദസഞ്ചാരികളെയും ഇന്ത്യയിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് അവർക്കുള്ള അടിസ്ഥാന സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കേണ്ടത് സർക്കാരിന്റെ പ്രാഥമിക ഉത്തരവാദിത്തമാണ്.
മാളവ്യ നഗറിലെ ഈ തീപിടിത്തത്തിൽ 21 പേർ മരിച്ചു. എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടത് അതിലും കൂടുതലാണ്. ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ ഭാവി, നിരവധി വിദേശ കുടുംബങ്ങളുടെ പ്രതീക്ഷകൾ, ഇന്ത്യയുടെ സുരക്ഷയെക്കുറിച്ചുള്ള വിശ്വാസം, ഭരണസംവിധാനത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യത — ഇവയെല്ലാം ഈ തീയിൽ കത്തിനശിച്ചു.
Read more
അതിനാൽ ഈ ദുരന്തത്തെ ഒരു ഹോട്ടൽ അപകടമായി മാത്രം കാണുന്നത് തെറ്റായിരിക്കും. ഇത് ഇന്ത്യയുടെ നഗരഭരണത്തിന്റെയും വിനോദസഞ്ചാര നയത്തിന്റെയും നിയന്ത്രണ സംവിധാനങ്ങളുടെയും ഒരു സ്ട്രെസ് ടെസ്റ്റായിരുന്നു. ആ പരീക്ഷയിൽ ഇന്ത്യ വിജയിച്ചില്ല. പ്രത്യേകിച്ച് 11 വിദേശ അതിഥികളുടെ മരണം ലോകത്തോട് പറയുന്നത് ഒരേയൊരു കാര്യമാണ്: വികസനത്തിന്റെ അവകാശവാദങ്ങൾ എത്ര ഉയർന്നതായാലും, മനുഷ്യജീവന് സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാൻ കഴിയുന്നില്ലെങ്കിൽ ആ വികസനം അപൂർണമാണ്.
