“നിങ്ങൾ ഇന്ത്യൻ പൗരനാണെന്ന് തെളിയിക്കാമോ?”
ഈ ചോദ്യം ഒരു കോടതിമുറിയിൽ മാത്രം ഉയരേണ്ട ഒന്നല്ല. ഒരു പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിലോ അതിർത്തി പരിശോധനാ കേന്ദ്രത്തിലോ ചോദിക്കപ്പെടേണ്ടതുമല്ല. പക്ഷേ ഇന്ന് ഇന്ത്യയിൽ അത് ഒരു രാഷ്ട്രീയ ചോദ്യവും ഭരണപരമായ ചോദ്യവും ഭരണഘടനാപരമായ ചോദ്യവുമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. വിചിത്രമെന്നു തോന്നുമെങ്കിലും, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ജനാധിപത്യരാജ്യത്തിലെ ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യന് തന്റെ പൗരത്വം തെളിയിക്കാൻ ഒരൊറ്റ, നിയമപരമായി നിർണായകമായ രേഖ കൈവശമില്ല.
നമുക്ക് ആധാർ ഉണ്ട്. പാൻ ഉണ്ട്. വോട്ടർ തിരിച്ചറിയൽ കാർഡ് ഉണ്ട്. റേഷൻ കാർഡ് ഉണ്ട്. ഡ്രൈവിംഗ് ലൈസൻസ് ഉണ്ട്. ബാങ്ക് അക്കൗണ്ട് ഉണ്ട്. നികുതി അടയ്ക്കുന്നു. തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വോട്ട് ചെയ്യുന്നു. സർക്കാർ ക്ഷേമപദ്ധതികളുടെ ഗുണഭോക്താക്കളാണ്. ചിലർക്കു പാസ്പോർട്ടുമുണ്ട്. എന്നാൽ കോടതികൾ വീണ്ടും വീണ്ടും പറയുന്നത് എന്താണ്? ഇവയൊന്നും സ്വയം ഇന്ത്യൻ പൗരത്വത്തിന്റെ അന്തിമ തെളിവല്ല.
ഇത് ഒരു നിയമസാങ്കേതികത മാത്രമല്ല; ഭരണകൂടത്തിന്റെ ദീർഘകാല പരാജയത്തിന്റെ സമ്മതപത്രമാണ്.
സ്വാതന്ത്ര്യം നേടി എഴുപത്തിയെട്ട് വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും ഇന്ത്യയ്ക്ക് തന്റെ സ്വന്തം പൗരനെ കൃത്യമായി നിർവചിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ലെങ്കിൽ, അത് ഒരു ഭരണപരമായ പോരായ്മ മാത്രമല്ല, ജനാധിപത്യത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യതയെ തന്നെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന പ്രതിസന്ധിയാണ്.
ബോംബെ ഹൈക്കോടതി അടുത്തിടെ നൽകിയ നിരീക്ഷണം രാജ്യവ്യാപകമായ ചർച്ചയ്ക്ക് വഴിവെച്ചു. ആധാർ കാർഡും, പാൻ കാർഡും, വോട്ടർ ഐഡിയും പൗരത്വത്തിന്റെ തെളിവല്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. നിയമപരമായി അത് ശരിയാണ്. കാരണം ഇന്ത്യൻ പൗരത്വം നിർണ്ണയിക്കുന്നത് രേഖകളല്ല; പൗരത്വ നിയമമാണ്. എന്നാൽ ഈ നിയമസത്യം ഒരു വലിയ വൈരുധ്യവും വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.
ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ ഒരു വശത്ത് ആധാറിനെ രാജ്യത്തിന്റെ ഡിജിറ്റൽ ഭരണത്തിന്റെ നട്ടെല്ലായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ജനനം മുതൽ മരണവരെ, ബാങ്ക് മുതൽ ആശുപത്രിവരെ, സ്കൂൾ മുതൽ പെൻഷൻ വരെ, എല്ലാ സേവനങ്ങളിലേക്കും പ്രവേശിക്കാൻ ആധാർ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. പൊതുവിതരണ സംവിധാനം മുതൽ ആദായനികുതി വരെ എല്ലാം ആധാറുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. കോടിക്കണക്കിന് രൂപ ചെലവഴിച്ച് ബയോമെട്രിക് വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നു. എന്നാൽ അതേ സർക്കാർ പൗരത്വം തെളിയിക്കേണ്ട നിമിഷം ആധാറിന് നിയമപരമായ പരിമിതിയുണ്ടെന്ന് പറയുന്നു.
അപ്പോൾ പൗരൻ ചോദിക്കാതിരിക്കുമോ? “എന്റെ എല്ലാ അവകാശങ്ങളും നിയന്ത്രിക്കാൻ ഈ രേഖ മതിയാകുന്നുവെങ്കിൽ, എന്റെ പൗരത്വം തെളിയിക്കാൻ എന്തുകൊണ്ട് മതിയാകുന്നില്ല?”
ഇതാണ് ഇന്ത്യൻ ഭരണസംവിധാനത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വൈരുധ്യം.
ഇവിടെ മറ്റൊരു തെറ്റിദ്ധാരണയും നീക്കേണ്ടതുണ്ട്. തിരിച്ചറിയൽ (Identity), താമസം (Residence), പൗരത്വം (Citizenship) എന്നീ മൂന്ന് ആശയങ്ങൾ വ്യത്യസ്തമാണ്. ആധാർ ഒരാളുടെ തിരിച്ചറിയലും താമസവും രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. പാൻ നികുതി സംവിധാനവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. വോട്ടർ ഐഡി തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള അവകാശം നൽകുന്നു. പക്ഷേ ഇവയൊന്നും പൗരത്വം സൃഷ്ടിക്കുന്ന രേഖകളല്ല. അവ ഭരണനിർവഹണ ഉപകരണങ്ങളാണ്.
എന്നാൽ പ്രായോഗിക ജീവിതത്തിൽ ഈ വ്യത്യാസം ആരാണ് മനസ്സിലാക്കുന്നത്? ഒരു സാധാരണ ഇന്ത്യൻ പൗരൻ സർക്കാർ തന്നെ നൽകിയ രേഖകളെയാണ് തന്റെ അസ്തിത്വത്തിന്റെ തെളിവായി കരുതുന്നത്. ആ വിശ്വാസമാണ് ഇന്ന് തകർന്നിരിക്കുന്നത്.
പാസ്പോർട്ടിന്റെ കാര്യത്തിലും സമാനമായ ആശയക്കുഴപ്പമുണ്ട്. പലരും ചോദിക്കുന്നു: “പാസ്പോർട്ട് പോലും പൗരത്വത്തിന്റെ തെളിവല്ലെങ്കിൽ വിദേശരാജ്യങ്ങളിലെ ഇന്ത്യൻ അംബാസഡർമാർ ആരുടെ പ്രതിനിധികളാണ്?”
യാഥാർഥ്യം ഇതാണ്. ഒരു ഇന്ത്യൻ പാസ്പോർട്ട് ലഭിക്കുന്നത് ഇന്ത്യ സർക്കാർ അപേക്ഷകനെ ഇന്ത്യൻ പൗരനാണെന്ന് സംതൃപ്തിപ്പെട്ട ശേഷമാണ്. അതിനാൽ പ്രായോഗികമായി അത് വളരെ ശക്തമായ തെളിവാണ്. വിദേശരാജ്യങ്ങൾ ഇന്ത്യൻ പാസ്പോർട്ടിനെ ഇന്ത്യയുടെ ഔദ്യോഗിക അംഗീകാരമായി സ്വീകരിക്കുന്നു. ഇന്ത്യൻ സ്ഥാനപതിമാരെ സ്വീകരിക്കുന്നതും ഇന്ത്യയുടെ പരമാധികാരത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ്. എന്നാൽ നിയമപരമായി പിന്നീട് വ്യാജരേഖകൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് പാസ്പോർട്ട് നേടിയതെന്ന് തെളിഞ്ഞാൽ അത് റദ്ദാക്കാൻ കഴിയും. അതുകൊണ്ടാണ് പാസ്പോർട്ട് പോലും ചോദ്യം ചെയ്യാനാകാത്ത അന്തിമ തെളിവല്ലെന്ന് നിയമം പറയുന്നത്.
ഈ സൂക്ഷ്മമായ നിയമവ്യത്യാസം പൊതുസമൂഹത്തിൽ വലിയ ആശയക്കുഴപ്പം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
ഇന്ത്യയിൽ ഇന്ന് ഏകദേശം നൂറുകോടിയിലധികം ആളുകൾക്ക് ആധാർ ഉണ്ട്. കോടിക്കണക്കിന് ആളുകൾ വോട്ടർമാരാണ്. ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾ പതിറ്റാണ്ടുകളായി തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ വോട്ട് ചെയ്യുന്നു. സർക്കാർ ജോലികളിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. നികുതി അടയ്ക്കുന്നു. സൈന്യത്തിൽ സേവനം ചെയ്യുന്നു. കോടതികളിൽ കേസ് നടത്തുന്നു. പക്ഷേ ഒരുദിവസം ഒരു സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ അവരുടെ പൗരത്വത്തെ ചോദ്യം ചെയ്താൽ അവർ വീണ്ടും രേഖകളുടെ കൂമ്പാരത്തിലേക്ക് മടങ്ങേണ്ടിവരുന്നു.
ഇതാണ് ഇന്ത്യയിലെ രേഖാരാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ദുരന്തം.
ഈ പ്രതിസന്ധി ഏറ്റവും കൂടുതൽ ബാധിക്കുന്നത് സമൂഹത്തിലെ ഏറ്റവും ദുർബല വിഭാഗങ്ങളെയാണ്. വിഭജനകാലത്ത് കുടിയേറിയ കുടുംബങ്ങൾ, ആദിവാസികൾ, ഗ്രാമീണ ദരിദ്രർ, ആഭ്യന്തര കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികൾ, ഭവനരഹിതർ, മത്സ്യത്തൊഴിലാളികൾ, അതിർത്തി പ്രദേശങ്ങളിലെ ജനങ്ങൾ—ഇവർക്ക് പലപ്പോഴും ജനന സർട്ടിഫിക്കറ്റോ മാതാപിതാക്കളുടെ രേഖകളോ സ്കൂൾ സർട്ടിഫിക്കറ്റോ ലഭ്യമാകാറില്ല. രേഖകളുടെ അഭാവം പൗരത്വത്തിന്റെ അഭാവമല്ല. എന്നാൽ ഭരണസംവിധാനം പലപ്പോഴും ഈ രണ്ടിനെയും കൂട്ടിക്കുഴയ്ക്കുന്നു.
അടുത്തകാലത്ത് വോട്ടർ പട്ടിക ശുദ്ധീകരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചർച്ചകളും ഈ ആശങ്ക ശക്തമാക്കി. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ കൂടുതൽ രേഖകൾ ആവശ്യപ്പെടുമ്പോൾ, ജനങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നത് ന്യായമായ ചോദ്യമാണ്: വർഷങ്ങളായി ഞാൻ വോട്ട് ചെയ്തിരുന്നെങ്കിൽ, ഇപ്പോൾ എന്റെ പൗരത്വം വീണ്ടും എന്തുകൊണ്ട് തെളിയിക്കണം?
ജനാധിപത്യത്തിൽ വോട്ട് ചെയ്യുക ഒരു അവകാശമാണ്. ആ അവകാശം നൽകിയ സർക്കാർ തന്നെ പിന്നീട് ആ വ്യക്തിയുടെ പൗരത്വത്തെ സംശയത്തിന്റെ നിഴലിൽ നിർത്തുകയാണെങ്കിൽ അത് വിശ്വാസ പ്രതിസന്ധിയിലേക്ക് നയിക്കും.
അതേസമയം മറ്റൊരു വസ്തുതയും അംഗീകരിക്കണം. ഇന്ത്യയ്ക്ക് അനധികൃത കുടിയേറ്റത്തിന്റെ പ്രശ്നമുണ്ട്. അതിർത്തി സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കേണ്ടത് സർക്കാരിന്റെ ഭരണഘടനാപരമായ ഉത്തരവാദിത്തമാണ്. വ്യാജരേഖകളിലൂടെ പൗരത്വം നേടാൻ ശ്രമിക്കുന്നവർക്കെതിരെ കർശന നടപടി വേണം. പക്ഷേ അതിനുള്ള പരിഹാരം മുഴുവൻ ജനങ്ങളെയും സംശയത്തിന്റെ കണ്ണിലൂടെ കാണുക എന്നതല്ല. ഒരു ജനാധിപത്യത്തിൽ ദേശീയസുരക്ഷയും പൗരാവകാശങ്ങളും തമ്മിൽ സന്തുലിതാവസ്ഥ അനിവാര്യമാണ്.
ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് ഒരു വലിയ പൊതുനയ ചർച്ച ആവശ്യമായി വരുന്നത്. ഇന്ത്യയ്ക്ക് പ്രത്യേക പൗരത്വ രജിസ്റ്റർ വേണമോ? പൗരത്വം തെളിയിക്കാൻ വ്യക്തമായ നിയമമാർഗ്ഗനിർദേശങ്ങൾ വേണമോ? വിവിധ സർക്കാർ വകുപ്പുകളുടെ വിവരങ്ങൾ ഏകോപിപ്പിക്കുന്ന സംവിധാനമുണ്ടാകണമോ? അല്ലെങ്കിൽ നിലവിലുള്ള സംവിധാനങ്ങൾ കൂടുതൽ സുതാര്യമാക്കുന്നതാണോ ഉചിതം?
ലോകത്തെ പല രാജ്യങ്ങളും പൗരത്വം ഒരു കാർഡിലൂടെ മാത്രം തെളിയിക്കുന്നില്ല. അമേരിക്കയിലെ സോഷ്യൽ സെക്യൂരിറ്റി നമ്പർ പൗരത്വത്തിന്റെ തെളിവല്ല. ബ്രിട്ടനിലെ നാഷണൽ ഇൻഷുറൻസ് നമ്പറും അതുപോലെയാണ്. എന്നാൽ അവിടെയൊക്കെ പൗരത്വം തെളിയിക്കുന്ന നടപടിക്രമങ്ങൾ കൂടുതൽ വ്യക്തവും സ്ഥിരതയുള്ളതുമാണ്. ഇന്ത്യയിൽ പ്രശ്നം രേഖകളുടെ അഭാവം മാത്രമല്ല; രേഖകളെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യക്തതയുടെ അഭാവമാണ്.
പൗരൻ ഓരോ ഓഫീസിലും വ്യത്യസ്ത രേഖകൾ സമർപ്പിക്കേണ്ടി വരുന്നു. ഒരു വകുപ്പ് അംഗീകരിക്കുന്ന രേഖ മറ്റൊരു വകുപ്പ് അംഗീകരിക്കുന്നില്ല. നിയമവും ഭരണവും തമ്മിലുള്ള ഈ വിടവാണ് ആശയക്കുഴപ്പം സൃഷ്ടിക്കുന്നത്.
അവസാനം ചോദ്യം ഇതാണ്: ഒരു ജനാധിപത്യത്തിൽ പൗരൻ തന്റെ രാജ്യത്തെ വിശ്വസിക്കണോ, അതോ തന്റെ രേഖകളെ?
ഭരണഘടനയാണ് ഇന്ത്യൻ പൗരത്വത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനശില. ഒരു വ്യക്തിയുടെ പൗരത്വം രേഖകളുടെ കൂമ്പാരത്തിൽ അല്ല, നിയമത്തിലും നീതിയിലുമാണ് സംരക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടത്. എന്നാൽ ആ നിയമം പ്രായോഗികമായി എല്ലാവർക്കും തുല്യമായി ലഭ്യമാകണം. രേഖകളില്ലാത്തത് അവകാശങ്ങളില്ലാത്തതാകരുത്. ദാരിദ്ര്യം പൗരത്വത്തെ ഇല്ലാതാക്കരുത്. ചരിത്രത്തിന്റെ ആഘാതങ്ങൾ ഇന്നത്തെ തലമുറയുടെ മേൽ ശിക്ഷയായി മാറരുത്.
ഇന്ത്യയ്ക്ക് ഇന്ന് ആവശ്യമുള്ളത് പുതിയ തിരിച്ചറിയൽ കാർഡല്ല; വ്യക്തമായ പൗരത്വ നയമാണ്. പൗരനെ സംശയിക്കുന്ന ഒരു ഭരണകൂടമല്ല, പൗരന് നിയമപരമായ ഉറപ്പ് നൽകുന്ന ഒരു റിപ്പബ്ലിക്കാണ്.
കാരണം ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ശക്തി അതിർത്തികളിലല്ല, തന്റെ ഓരോ പൗരനെയും സംശയമില്ലാതെ അംഗീകരിക്കാനുള്ള രാഷ്ട്രത്തിന്റെ ആത്മവിശ്വാസത്തിലാണ്.
ഒരു രാജ്യം സ്വന്തം പൗരനോട് “നീ ആരാണ്?” എന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും ചോദിക്കേണ്ടി വരുന്ന സാഹചര്യം ഉണ്ടായാൽ, അത് പൗരന്റെ പരാജയമല്ല; രാഷ്ട്രത്തിന്റെ ആത്മവിശ്വാസക്കുറവാണ്.
അതുകൊണ്ട് ഇന്നത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ചോദ്യം “എന്റെ കൈയിൽ എത്ര തിരിച്ചറിയൽ കാർഡുകളുണ്ട്?” എന്നതല്ല. “എന്റെ രാജ്യം എന്നെ തന്റെ പൗരനായി സംശയാതീതമായി അംഗീകരിക്കുന്നുണ്ടോ?” എന്നതാണ്.
Read more
ആ ചോദ്യത്തിന് വ്യക്തവും നീതിയുക്തവും ഭരണഘടനാപരവുമായ മറുപടി ലഭിക്കുന്ന ദിവസം മാത്രമേ ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ പൗരത്വ വാഗ്ദാനം പൂർണമാകൂ.
