ഒരു തൊഴിലാളിയുടെ ശരീരത്തിന് എത്ര വിലയുണ്ട്?
ഇത് കേൾക്കുമ്പോൾ അസ്വസ്ഥത തോന്നുന്ന ചോദ്യമാണ്. കാരണം മനുഷ്യശരീരം ഒരു ചരക്കല്ല. അതിന് വിപണിവില നിശ്ചയിക്കാനാവില്ല. എന്നാൽ ദാരിദ്ര്യവും കടബാധ്യതയും തൊഴിലില്ലായ്മയും സാമൂഹിക സുരക്ഷയുടെ അഭാവവും മനുഷ്യനെ വളഞ്ഞുപിടിക്കുമ്പോൾ ശരീരം തന്നെ അവസാന സ്വത്തായി മാറുന്നു. ഭൂമിയോ വീടോ സ്വർണ്ണമോ ഒന്നും ബാക്കിയില്ലാത്തപ്പോൾ, വിൽക്കാൻ കഴിയുന്ന അവസാന സമ്പത്ത് ശരീരമാണെന്ന് ചിലർ കരുതുന്നു. അവിടെയാണ് അവയവക്കടത്ത് എന്ന ഭീകരമായ ചൂഷണ വ്യവസായം ജനിക്കുന്നത്.
കേരളത്തെ ഞെട്ടിച്ച അവയവക്കടത്ത് കേസിന്റെ അന്വേഷണ രേഖകൾ തുറക്കുമ്പോൾ പുറത്തുവരുന്നത് ഏതാനും കുറ്റവാളികളുടെ കഥയല്ല. അത് മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ നിരാശയും സാമൂഹിക അസമത്വത്തിന്റെ ക്രൂരതയും ആരോഗ്യരംഗത്തിന്റെ വാണിജ്യവൽക്കരണവും ചേർന്നുണ്ടാക്കുന്ന ഒരു വലിയ ദുരന്തത്തിന്റെ കഥയാണ്.
അന്വേഷണ ഏജൻസികളുടെ കണ്ടെത്തലുകൾ പ്രകാരം, അവയവം സ്വീകരിക്കുന്നവരിൽ നിന്ന് ₹20 ലക്ഷം മുതൽ ₹25 ലക്ഷം വരെ ഈടാക്കിയിരുന്നുവെന്നാണ് ആരോപണം. എന്നാൽ സ്വന്തം ശരീരത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്ന ദാതാക്കൾക്ക് ലഭിച്ചിരുന്നത് വെറും ₹5 ലക്ഷം മുതൽ ₹10 ലക്ഷം വരെ മാത്രം. ബാക്കിയുള്ള തുക ഇടനിലക്കാരും ഏജന്റുമാരും ശൃംഖലയുടെ സംഘാടകരും തമ്മിൽ പങ്കിട്ടെടുക്കുകയായിരുന്നു എന്നാണ് അന്വേഷണത്തിന്റെ പ്രാഥമിക നിഗമനം.
ഇത് ഒരു സാമ്പത്തിക ഇടപാട് മാത്രമല്ല. ഇത് മനുഷ്യവേദനയുടെ വ്യാപാരമാണ്.
വൃക്ക വിൽക്കാൻ തയ്യാറാകുന്ന ഒരാളുടെ ജീവിതത്തിലേക്ക് നോക്കിയാൽ അവിടെ സാധാരണയായി ഒരു കഥ കാണാം. വീടുപണിക്ക് എടുത്ത വായ്പ തിരിച്ചടയ്ക്കാനാകാതെ വന്ന ഒരാൾ. മകളുടെ വിവാഹച്ചെലവ് കണ്ടെത്താൻ കഴിയാത്ത ഒരു അച്ഛൻ. ഗുരുതര രോഗബാധിതയായ ഭാര്യയുടെ ചികിത്സയ്ക്ക് പണം കണ്ടെത്താനാകാത്ത ഭർത്താവ്. ഗൾഫിൽ പോയി കടബാധ്യതയിൽ വീണ പ്രവാസി. തൊഴിൽ നഷ്ടപ്പെട്ട നിർമ്മാണ തൊഴിലാളി. മത്സ്യബന്ധന മേഖലയിൽ വരുമാനം കുറഞ്ഞ കുടുംബം. ജീവിതത്തിന്റെ എല്ലാ വാതിലുകളും അടയുമ്പോൾ ചിലർ സ്വന്തം ശരീരത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞുനോക്കുന്നു.
അവയവക്കടത്ത് ശൃംഖലകൾ ഇത്തരം മനുഷ്യരെ കണ്ടെത്തുന്നതിൽ വിദഗ്ധരാണ്. അവർക്കറിയാം ആരാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദുരിതത്തിലായിരിക്കുന്നത് എന്ന്. കടബാധ്യതകളിൽ മുങ്ങിയവരെയും തൊഴിൽരഹിതരെയും രോഗബാധിത കുടുംബങ്ങളെയും അവർ ലക്ഷ്യമിടുന്നു. സഹായത്തിന്റെ ഭാഷയിലാണ് ആദ്യ സംഭാഷണം തുടങ്ങുന്നത്. “ഒരു ചെറിയ ശസ്ത്രക്രിയ മാത്രം”, “ജീവിതത്തിൽ വലിയ പ്രശ്നമൊന്നുമുണ്ടാകില്ല”, “പണം കിട്ടും” എന്നിങ്ങനെ പ്രതീക്ഷകൾ വിതയ്ക്കുന്നു. എന്നാൽ ശസ്ത്രക്രിയ കഴിഞ്ഞാൽ പലരുടെയും ജീവിതം പഴയപടിയാകാറില്ല.
അവയവമാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയകൾക്ക് ഇന്ത്യയിൽ കർശനമായ നിയമപരമായ നിയന്ത്രണങ്ങളുണ്ട്. അടുത്ത ബന്ധുക്കൾക്കിടയിലെ ദാനത്തിനോ പ്രത്യേക മാനുഷിക സാഹചര്യങ്ങൾക്കോ മാത്രമാണ് അനുമതി. എന്നാൽ ഈ നിയമവ്യവസ്ഥയെ മറികടക്കാനാണ് വ്യാജരേഖ വ്യവസായം രൂപപ്പെടുന്നത്.
അന്വേഷണത്തിൽ പുറത്തുവന്ന വിവരങ്ങൾ പ്രകാരം ഡോക്ടർമാരുടെ സീലുകളും മെഡിക്കൽ സർട്ടിഫിക്കറ്റുകളും ആശുപത്രികളുടെ ലെറ്റർഹെഡുകളും വ്യാജമായി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. അതിലുപരി ജനപ്രതിനിധികളുടെ പേരിലുള്ള ശൂന്യ ലെറ്റർഹെഡുകൾ വരെ ദുരുപയോഗം ചെയ്തതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ദാതാവും സ്വീകരിക്കുന്നവനും ബന്ധുക്കളാണെന്നോ പ്രത്യേക മാനുഷിക ബന്ധമുണ്ടെന്നോ തെളിയിക്കാൻ കെട്ടിച്ചമച്ച രേഖകൾ തയ്യാറാക്കുകയായിരുന്നു. ഒരു വശത്ത് അത്യാധുനിക മെഡിക്കൽ സാങ്കേതികവിദ്യയും മറുവശത്ത് കള്ളക്കടലാസുകളും ചേർന്ന വിചിത്ര ലോകമാണിത്.
ഈ കേസിൽ പ്രധാന പ്രതിയായി ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന മുഹമ്മദ് നജീബിനെ ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഗാസിയാബാദിൽ നിന്നാണ് കേരള പൊലീസ് അറസ്റ്റ് ചെയ്തത്. വിവിധ ജില്ലകളിലെയും സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും ആളുകളെ ബന്ധിപ്പിച്ചിരുന്ന ശൃംഖലയുടെ ഏകോപകനായിരുന്നു ഇയാളെന്നാണ് അന്വേഷണസംഘം ആരോപിക്കുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിനെതിരെ നിരവധി ക്രിമിനൽ കേസുകൾ നിലവിലുണ്ടെന്നും റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നു.
നജീബിന്റെ ഭാര്യ റഷീദയും മറ്റ് ചില പ്രതികളും അറസ്റ്റിലായി. വ്യാജരേഖ നിർമാണം, ദാതാക്കളെ കണ്ടെത്തൽ, അവരെ ശൃംഖലയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരൽ തുടങ്ങിയ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഇവർക്ക് പങ്കുണ്ടെന്നാണ് ആരോപണം. പ്രത്യേകിച്ച് എറണാകുളം, കൊല്ലം ഉൾപ്പെടെയുള്ള ജില്ലകളിൽ നിന്നുള്ള ആളുകളെ ലക്ഷ്യമിട്ടായിരുന്നു പ്രവർത്തനമെന്നാണ് അന്വേഷണത്തിന്റെ കണ്ടെത്തൽ.
എന്നാൽ ഈ കേസിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ചോദ്യം പ്രതികൾ ആരെന്നതല്ല. അവർക്ക് ഈ വിപണി സൃഷ്ടിക്കാൻ സാധിച്ചതെങ്ങനെ എന്നതാണ്.
ഇന്ത്യയിൽ ആരോഗ്യസംരക്ഷണം ഇന്നും വലിയൊരു വിഭാഗം ജനങ്ങൾക്ക് സാമ്പത്തിക ദുരന്തമാണ്. ഒരു കുടുംബത്തിലെ ഒരാൾക്ക് ഗുരുതര രോഗം വന്നാൽ മുഴുവൻ കുടുംബവും കടബാധ്യതയിലേക്ക് വീഴുന്നത് അസാധാരണമല്ല. ദേശീയതലത്തിൽ ആരോഗ്യച്ചെലവുകൾ കാരണം ഓരോ വർഷവും ലക്ഷക്കണക്കിന് കുടുംബങ്ങൾ ദാരിദ്ര്യത്തിലേക്ക് തള്ളപ്പെടുന്നുവെന്ന് നിരവധി പഠനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ചികിത്സയുടെ ചെലവ് ഉയരുമ്പോൾ ശരീരത്തിന്റെ മൂല്യവും അനധികൃത വിപണിയിൽ ഉയരുന്നു.
അവയവക്കടത്ത് ശൃംഖലകൾ വളരുന്നത് ദാരിദ്ര്യമുള്ള സമൂഹങ്ങളിലാണ്. കാരണം അവിടെ മനുഷ്യരുടെ നിരാശ വാങ്ങാൻ കഴിയുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളിയുടെ മാസവരുമാനം ₹15,000 മാത്രമാണെങ്കിൽ ₹5 ലക്ഷം എന്ന ഓഫർ അയാൾക്ക് ജീവിതം മാറ്റിമറിക്കുന്ന അവസരമായി തോന്നാം. എന്നാൽ ഇടനിലക്കാർക്ക് അത് കോടികൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ബിസിനസാണ്.
ഇത് കേരളത്തിന്റെ മാത്രം പ്രശ്നമല്ല. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ദരിദ്ര സമൂഹങ്ങളിൽ നിന്ന് സമ്പന്നർക്കായി അവയവങ്ങൾ ഒഴുകുന്ന ഒരു ആഗോള അസമത്വത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ഇത്. ലോകാരോഗ്യ സംഘടന വർഷങ്ങളായി മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നത് അവയവക്കടത്തിന്റെ പ്രധാന ഇരകൾ ദരിദ്രരും സാമൂഹികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്നവരുമാണെന്നാണ്. ജീവൻ രക്ഷിക്കാനുള്ള അവസരം വാങ്ങാൻ കഴിയുന്നവരും ജീവിക്കാൻ സ്വന്തം ശരീരത്തിന്റെ ഭാഗം വിൽക്കേണ്ടിവരുന്നവരും തമ്മിലുള്ള അസമത്വമാണ് ഈ വ്യവസായത്തിന്റെ അടിത്തറ.
കേരളം ആരോഗ്യരംഗത്ത് മുന്നിട്ടുനിൽക്കുന്ന സംസ്ഥാനമായി അഭിമാനിക്കുന്നു. ഉയർന്ന സാക്ഷരത, വികസിത ആശുപത്രികൾ, അവയവദാന ബോധവൽക്കരണം എന്നിവ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങളാണ്. എന്നാൽ അതേ സംസ്ഥാനത്ത് അവയവക്കടത്ത് ശൃംഖലകൾ പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ടെങ്കിൽ അത് ആരോഗ്യരംഗത്തെ നിയന്ത്രണ സംവിധാനങ്ങൾക്കും നിരീക്ഷണ സംവിധാനങ്ങൾക്കും മുന്നറിയിപ്പാണ്.
ഓരോ അവയവക്കടത്ത് കേസും നമ്മെ ഒരു അസ്വസ്ഥ സത്യത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. മനുഷ്യശരീരം വിറ്റഴിക്കപ്പെടുന്നത് നിയമലംഘനം കൊണ്ടുമാത്രമല്ല; ദാരിദ്ര്യം കൊണ്ടുമാണ്. തൊഴിലാളികളുടെ വേതനം ജീവിതച്ചെലവിനേക്കാൾ താഴെയായിരിക്കുമ്പോൾ, സാമൂഹിക സുരക്ഷാ പദ്ധതികൾ അപര്യാപ്തമാകുമ്പോൾ, ചികിത്സാ ചെലവ് കുടുംബങ്ങളെ തകർക്കുമ്പോൾ, അവയവക്കടത്ത് പോലുള്ള ശൃംഖലകൾക്ക് ആളുകളെ കണ്ടെത്താൻ ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാകില്ല.
അതുകൊണ്ട് ഈ കേസിന്റെ യഥാർത്ഥ പ്രതികളെ കണ്ടെത്തണമെങ്കിൽ പൊലീസ് കുറ്റപത്രങ്ങൾക്കപ്പുറം നോക്കണം. കടബാധ്യതയിൽ ജീവിക്കുന്ന തൊഴിലാളിയുടെ വീട്ടിലേക്ക് നോക്കണം. ചികിത്സയ്ക്കായി സ്വത്ത് വിറ്റ കുടുംബത്തിലേക്ക് നോക്കണം. തൊഴിൽ നഷ്ടപ്പെട്ട പ്രവാസിയുടെ ജീവിതത്തിലേക്ക് നോക്കണം. വികസനത്തിന്റെ ആഘോഷങ്ങളിൽ കാണാതെ പോകുന്ന മനുഷ്യരെയാണ് ഈ ശൃംഖലകൾ ഇരകളാക്കുന്നത്.
അറസ്റ്റുകൾ നടക്കും. വിചാരണകൾ നടക്കും. ചിലർ ശിക്ഷിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യും. പക്ഷേ ദാരിദ്ര്യവും അസമത്വവും തുടരുന്നിടത്തോളം മനുഷ്യശരീരത്തിന്റെ ഈ കള്ളവിപണിയും പുതിയ രൂപങ്ങളിൽ തിരിച്ചുവരും. അതുകൊണ്ട് അവയവക്കടത്തിനെതിരായ പോരാട്ടം കുറ്റവാളികൾക്കെതിരായ പോരാട്ടം മാത്രമല്ല; മനുഷ്യനെ തന്റെ ശരീരം വരെ വിറ്റഴിക്കേണ്ട അവസ്ഥയിലേക്ക് തള്ളിവിടുന്ന സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയ്ക്കെതിരായ പോരാട്ടം കൂടിയാണ്.
Read more
ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ പുരോഗതി അളക്കേണ്ടത് അതിന്റെ ആശുപത്രികളുടെ എണ്ണമോ ശസ്ത്രക്രിയകളുടെ വിജയനിരക്കോ നോക്കിയല്ല. ഒരു മനുഷ്യന് ജീവിക്കാൻ സ്വന്തം ശരീരത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം വിൽക്കേണ്ടി വരാത്ത അവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കാൻ ആ സമൂഹത്തിന് കഴിയുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ് യഥാർത്ഥ മാനദണ്ഡം.
