ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ശക്തി തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലാണ്. എന്നാൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ വിശ്വാസ്യത ഉറപ്പാക്കുന്നതിന് നിയമവും ഭരണഘടനയും സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്ന ചട്ടക്കൂടുകൾ അത്രതന്നെ നിർണായകമാണ്. മധ്യപ്രദേശ് രാജ്യസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവ് മീനാക്ഷി നടരാജന്റെ നാമനിർദേശ പത്രിക തള്ളിയ സംഭവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സുപ്രീം കോടതി നടത്തിയ ഇടപെടൽ ഈ യാഥാർത്ഥ്യത്തെ വീണ്ടും ഓർമ്മപ്പെടുത്തുകയാണ്. ഒരു വ്യക്തിയുടെ രാഷ്ട്രീയ ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള തർക്കം മാത്രമല്ല ഈ കേസ്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയ ആരംഭിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ കോടതികൾ എത്രത്തോളം ഇടപെടണം എന്ന ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ചോദ്യമാണ് ഈ കേസിലൂടെ വീണ്ടും ഉയർന്നുവന്നത്.
മീനാക്ഷി നടരാജൻ മധ്യപ്രദേശിൽ നിന്നുള്ള പ്രമുഖ കോൺഗ്രസ് നേതാവാണ്. രാജ്യസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിക്കുന്നതിനായി അവർ സമർപ്പിച്ച നാമനിർദേശ പത്രിക റിട്ടേണിംഗ് ഓഫീസർ തള്ളുകയായിരുന്നു. കാരണം, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സത്യവാങ്മൂലത്തിൽ ഒരു ക്രിമിനൽ കേസിന്റെ വിവരങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയില്ലെന്നാണ് കണ്ടെത്തൽ. ജനപ്രതിനിധിത്വ നിയമപ്രകാരം സ്ഥാനാർത്ഥികൾക്കെതിരെ നിലവിലുള്ള കേസുകൾ, സ്വത്തുവിവരങ്ങൾ, ബാധ്യതകൾ തുടങ്ങിയ വിവരങ്ങൾ കൃത്യമായി വെളിപ്പെടുത്തേണ്ടത് നിർബന്ധമാണ്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സുതാര്യത ഉറപ്പാക്കുന്നതിനും വോട്ടർമാർക്കും തെരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയയിൽ പങ്കാളികളാകുന്നവർക്കും ശരിയായ വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കുന്നതിനുമാണ് ഈ വ്യവസ്ഥ.
എന്നാൽ നടരാജന്റെ ഭാഗം വാദിച്ചത് മറ്റൊന്നായിരുന്നു. അവരുടെ അഭിഭാഷകനായ അഭിഷേക് മനു സിംഘ്വി സുപ്രീം കോടതിയിൽ ഉന്നയിച്ചത്, പ്രസ്തുത കേസിൽ കോടതി സമൻസ് മാത്രമാണ് നൽകിയിരുന്നത്, കുറ്റം ചുമത്തുകയോ വിചാരണ ആരംഭിക്കുകയോ ചെയ്തിരുന്നില്ല എന്നായിരുന്നു. അതിനാൽ അത്തരം ഒരു കേസിന്റെ വിവരങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്താത്തത് നാമനിർദേശം തള്ളാനുള്ള കാരണമാകില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. ചുരുക്കത്തിൽ പറഞ്ഞാൽ, നാമനിർദേശം തള്ളിയ നടപടി നിയമപരമായി തെറ്റാണെന്നായിരുന്നു അവരുടെ നിലപാട്.
എന്നാൽ സുപ്രീം കോടതി ആ വാദത്തിന്റെ ഗുണദോഷങ്ങളിലേക്ക് കടന്നില്ല. കാരണം കോടതിയുടെ മുന്നിലുണ്ടായിരുന്നത് ഒരു സ്ഥാനാർത്ഥിയുടെ നാമനിർദേശം സംബന്ധിച്ച തർക്കം മാത്രമല്ലായിരുന്നു. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നിയമത്തിന്റെ അടിത്തറയെ സ്പർശിക്കുന്ന ഒരു ഭരണഘടനാ വിഷയമായിരുന്നു അത്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ആരംഭിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ കോടതികൾക്ക് ഇടപെടാൻ കഴിയുമോ എന്ന ചോദ്യമാണ് കോടതി പരിഗണിച്ചത്.
ഇവിടെയാണ് ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയിലെ ആർട്ടിക്കിൾ 329 നിർണായകമാകുന്നത്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടപടികൾ പുരോഗമിക്കുന്ന സമയത്ത് കോടതികളുടെ ഇടപെടൽ പരിമിതപ്പെടുത്തുന്ന വ്യവസ്ഥയാണ് ഇത്. തിരഞ്ഞെടുപ്പുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം, പിഴവുകൾ സംഭവിക്കാം, അധികാരികളുടെ തീരുമാനങ്ങൾ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടാം. എന്നാൽ ഇതെല്ലാം കാരണം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയ നിലയ്ക്കരുത് എന്നതാണ് ഭരണഘടനയുടെ നിലപാട്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പൂർത്തിയായ ശേഷം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഹർജികളിലൂടെ നിയമപരമായ വെല്ലുവിളികൾ ഉന്നയിക്കാം. എന്നാൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ മധ്യത്തിൽ കോടതികൾ ഇടപെടരുത്.
ഈ കേസിൽ സുപ്രീം കോടതി വ്യക്തമാക്കിയതും അതുതന്നെയാണ്. നാമനിർദേശം തെറ്റായി തള്ളിയതാണോ എന്ന ചോദ്യത്തിന് കോടതി ഉത്തരം നൽകിയില്ല. മറിച്ച്, അത്തരം ചോദ്യങ്ങൾ ഇപ്പോൾ പരിഗണിക്കാൻ കോടതിക്ക് കഴിയില്ലെന്ന് മാത്രമാണ് പറഞ്ഞത്. ചില കേസുകളിൽ മാത്രം കോടതി ഇടപെടുകയും ചിലതിൽ ഇടപെടാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു പുതിയ മാനദണ്ഡം സൃഷ്ടിക്കുന്നത് ഭരണഘടന അനുവദിക്കുന്നില്ലെന്ന് ബെഞ്ച് നിരീക്ഷിച്ചു. ഒരു തവണ കോടതികൾ ഇത്തരത്തിലുള്ള ഇടപെടലുകൾക്ക് വഴിയൊരുക്കിയാൽ ഓരോ തിരഞ്ഞെടുപ്പും കോടതിമുറികളിൽ കുടുങ്ങിപ്പോകുമെന്ന അപകടസാധ്യതയും കോടതി പരോക്ഷമായി സൂചിപ്പിച്ചു.
ഈ വിധി ഇന്ത്യയുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രത്തിലെ നിരവധി സുപ്രധാന വിധികളുടെ തുടർച്ചയാണ്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഒരു തുടർച്ചയായ പ്രക്രിയയാണെന്നും അതിനെ മധ്യേ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നത് ജനാധിപത്യത്തെ തന്നെ ദുർബലപ്പെടുത്തുമെന്നും സുപ്രീം കോടതി പലതവണ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. 1952-ൽ തന്നെ N.P. Ponnuswami vs Returning Officer കേസിൽ സുപ്രീം കോടതി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടപടികൾ പൂർത്തിയാകുന്നതിന് മുമ്പ് കോടതികൾ ഇടപെടരുതെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. പിന്നീട് Mohinder Singh Gill vs Chief Election Commissioner ഉൾപ്പെടെയുള്ള കേസുകളിലും ഈ തത്വം ആവർത്തിക്കപ്പെട്ടു. മീനാക്ഷി നടരാജൻ കേസും അതേ നിയമപാരമ്പര്യത്തിന്റെ തുടർച്ചയാണ്.
എന്നാൽ ഈ വിധി ഉയർത്തുന്ന ചില അസ്വസ്ഥമായ ചോദ്യങ്ങളുമുണ്ട്. ഒരു സ്ഥാനാർത്ഥിയുടെ നാമനിർദേശം വ്യക്തമായി തെറ്റായ കാരണങ്ങളാൽ തള്ളപ്പെട്ടാൽ എന്താണ് പരിഹാരം? തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പൂർത്തിയായ ശേഷം ലഭിക്കുന്ന നീതി ആ സ്ഥാനാർത്ഥിക്ക് യഥാർത്ഥത്തിൽ നീതിയാകുമോ? രാജ്യസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ പോലുള്ള പരിമിത സമയക്രമമുള്ള തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ പിന്നീട് ലഭിക്കുന്ന അനുകൂല വിധി നഷ്ടപ്പെട്ട രാഷ്ട്രീയ അവസരം തിരികെ നൽകുമോ? ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോഴും വ്യക്തമായ ഉത്തരമില്ല.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെയും റിട്ടേണിംഗ് ഓഫീസർമാരുടെയും ഉത്തരവാദിത്വം വർധിക്കുകയാണ്. കോടതികൾ ഉടൻ ഇടപെടില്ലെന്ന് അറിയുമ്പോൾ അവരുടെ തീരുമാനങ്ങൾ കൂടുതൽ കൃത്യവും സുതാര്യവും നിയമപരവുമായിരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. കാരണം ഒരു തെറ്റായ തീരുമാനം പിന്നീട് തിരുത്താനാകുമെങ്കിലും അതിനിടയിൽ ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന നഷ്ടം പരിഹരിക്കാൻ എളുപ്പമല്ല.
രാഷ്ട്രീയമായി നോക്കുമ്പോൾ ഈ കേസ് കോൺഗ്രസിന് ഒരു തിരിച്ചടിയാണ്. മധ്യപ്രദേശിൽ പാർട്ടി നേരിടുന്ന സംഘടനാപരമായ വെല്ലുവിളികൾക്കിടയിൽ രാജ്യസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവാദവും പാർട്ടിക്ക് അസൗകര്യമുണ്ടാക്കുന്ന ഘടകമാണ്. മറുവശത്ത്, ഭരണകക്ഷിയായ ബിജെപി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടപടികളിൽ നിയമപരമായ സുതാര്യത പാലിക്കപ്പെടുന്നുവെന്ന വാദം ശക്തിപ്പെടുത്താൻ ഈ സംഭവത്തെ ഉപയോഗപ്പെടുത്താനും സാധ്യതയുണ്ട്.
എന്നാൽ ഈ കേസിന്റെ യഥാർത്ഥ പ്രാധാന്യം രാഷ്ട്രീയത്തിനപ്പുറത്താണ്. തിരഞ്ഞെടുപ്പും നീതിന്യായവും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തി രേഖ എവിടെയാണ് എന്ന ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരമാണ് ഇത്. ജനാധിപത്യത്തിൽ കോടതി അത്യുന്നതമായ ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനമാണ്. എന്നാൽ എല്ലാ ഘട്ടങ്ങളിലും കോടതികൾ ഇടപെടുന്നത് ജനാധിപത്യത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തണമെന്നില്ല. ചിലപ്പോൾ ഭരണഘടന തന്നെ കോടതികളോട് കാത്തിരിക്കാനാണ് പറയുന്നത്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പൂർത്തിയാകട്ടെ, ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയ മുന്നോട്ട് പോകട്ടെ, തുടർന്ന് നിയമം തന്റെ ജോലി ചെയ്യട്ടെ എന്ന സമീപനമാണ് ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.
Read more
മീനാക്ഷി നടരാജൻ കേസിലെ സുപ്രീം കോടതി വിധി അതുകൊണ്ട് ഒരു വ്യക്തിയുടെ ഹർജി തള്ളിയ തീരുമാനം മാത്രമല്ല. ജനാധിപത്യത്തിന്റെ പ്രവർത്തനരീതിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു അടിസ്ഥാന പ്രഖ്യാപനമാണ്. തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളുടെ വിശുദ്ധി സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് കോടതികളുടെ ഉത്തരവാദിത്വമാണ്; എന്നാൽ അതിനേക്കാൾ പ്രധാനമായി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയയുടെ തുടർച്ച ഉറപ്പാക്കേണ്ടതും അവരുടെ കടമയാണ്. ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ചക്രം ആദ്യം കറങ്ങണം, അതിനുശേഷം മാത്രമേ നിയമത്തിന്റെ ചക്രം ഇടപെടാവൂ എന്ന ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ ദീർഘകാല തത്വം ഒരിക്കൽക്കൂടി ഈ വിധിയിലൂടെ ഉറപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ്.
