ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ രണ്ട് ജനാധിപത്യ രാജ്യങ്ങളായ ഇന്ത്യയും അമേരിക്കയും ഇന്ന് തന്ത്രപ്രധാന പങ്കാളിത്തത്തിന്റെ പുതിയ ഘട്ടത്തിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. പ്രതിരോധം, സാങ്കേതികവിദ്യ, ഊർജം, വിദ്യാഭ്യാസം, നിക്ഷേപം, വിതരണശൃംഖല സുരക്ഷ തുടങ്ങി നിരവധി മേഖലകളിൽ ഇരു രാജ്യങ്ങളും സഹകരണം ശക്തിപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ചൈനയുടെ ഉയർച്ചയെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള അമേരിക്കയുടെ ആഗോള തന്ത്രത്തിലും ഇന്ത്യയ്ക്ക് നിർണായക സ്ഥാനമുണ്ട്. എന്നാൽ രാഷ്ട്രീയ സൗഹൃദവും നയതന്ത്ര സഹകരണവും ശക്തമാകുമ്പോഴും വ്യാപാരരംഗത്ത് ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ അവസാനിച്ചിട്ടില്ല. ഇപ്പോൾ “ഫോഴ്സ്ഡ് ലേബർ” അഥവാ നിർബന്ധിത തൊഴിൽ ആരോപണത്തിന്റെ പേരിൽ ഇന്ത്യൻ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് 12 ശതമാനം അധിക നികുതി ചുമത്താൻ അമേരിക്ക പരിഗണിക്കുന്നുവെന്ന വാർത്ത ഈ യാഥാർഥ്യത്തെ വീണ്ടും ഓർമ്മപ്പെടുത്തുകയാണ്.
അമേരിക്കൻ വ്യാപാര പ്രതിനിധി ഓഫീസ് പുറത്തിറക്കിയ റിപ്പോർട്ടിൽ ഇന്ത്യ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി രാജ്യങ്ങളുടെ വിതരണശൃംഖലകളെക്കുറിച്ച് ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചിരിക്കുകയാണ്. നിർബന്ധിത തൊഴിൽ ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ നേരിട്ടോ പരോക്ഷമായോ അമേരിക്കൻ വിപണിയിലെത്തുന്നുവെന്നും അവയെ തടയാൻ നിലവിലുള്ള നിയന്ത്രണ സംവിധാനങ്ങൾ പര്യാപ്തമല്ലെന്നും റിപ്പോർട്ട് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ചില ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് 12 ശതമാനം അധിക നികുതി ഏർപ്പെടുത്താനുള്ള നീക്കം അമേരിക്ക ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ഈ വാർത്തയുടെ യഥാർത്ഥ പ്രാധാന്യം മനസ്സിലാക്കാൻ ആദ്യം “ഫോഴ്സ്ഡ് ലേബർ” എന്ന ആശയം എന്താണെന്ന് പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഒരു വ്യക്തി സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരം അല്ലാതെ ഭീഷണിയിലൂടെയോ കടപ്പാടിലൂടെയോ രാഷ്ട്രീയ സമ്മർദ്ദത്തിലൂടെയോ തടങ്കൽ സാഹചര്യങ്ങളിലൂടെയോ ജോലി ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിതനാകുന്ന അവസ്ഥയെയാണ് അന്താരാഷ്ട്ര തൊഴിൽ സംഘടനയായ ILO നിർബന്ധിത തൊഴിൽ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ഇന്നും ഇത്തരം തൊഴിൽരീതികൾ നിലനിൽക്കുന്നുവെന്ന് നിരവധി അന്താരാഷ്ട്ര റിപ്പോർട്ടുകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ചൈനയിലെ ഷിൻജിയാങ് മേഖലയിലെ ഉയ്ഘൂർ മുസ്ലിം ന്യൂനപക്ഷവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആരോപണങ്ങൾ കഴിഞ്ഞ കുറേ വർഷങ്ങളായി അമേരിക്കൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വലിയ ചർച്ചയായിട്ടുണ്ട്.
അമേരിക്കയുടെ വാദം ഇന്ത്യയിലെ വ്യവസായശാലകളിൽ വ്യാപകമായി നിർബന്ധിത തൊഴിൽ നടക്കുന്നുവെന്നല്ല. മറിച്ച്, നിർബന്ധിത തൊഴിൽ ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട അസംസ്കൃത വസ്തുക്കളോ ഇടനില ഉൽപ്പന്നങ്ങളോ ആഗോള വിതരണശൃംഖലകളിലൂടെ ഇന്ത്യയിലെത്തുകയും അവ പിന്നീട് ഇന്ത്യൻ ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ ഭാഗമായി അമേരിക്കൻ വിപണിയിൽ പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുവെന്നതാണ് അവരുടെ ആശങ്ക. അതായത് പ്രശ്നം ഇന്ത്യയിലെ തൊഴിലാളി സാഹചര്യങ്ങളെക്കാൾ കൂടുതൽ വിതരണശൃംഖലയുടെ സുതാര്യതയെയും നിരീക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളെയുമാണ് സംബന്ധിക്കുന്നത്.
എന്നാൽ ഈ വിശദീകരണം ഇന്ത്യയ്ക്ക് ആശ്വാസം നൽകുന്നില്ല. കാരണം അമേരിക്കയുടെ നിർദ്ദേശം യാഥാർഥ്യമായാൽ അതിന്റെ ആഘാതം നേരിടേണ്ടിവരുന്നത് ഇന്ത്യൻ കയറ്റുമതിക്കാരായിരിക്കും. പ്രത്യേകിച്ച് സ്റ്റീൽ, കൽക്കരി അധിഷ്ഠിത ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ, തുകൽ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ, തുണിത്തരങ്ങൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, രാസവസ്തുക്കൾ, എഞ്ചിനീയറിങ് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകൾക്ക് വലിയ തിരിച്ചടിയാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.
ഇന്ത്യയുടെ സ്റ്റീൽ വ്യവസായം രാജ്യത്തിന്റെ വ്യവസായവൽക്കരണത്തിന്റെ നട്ടെല്ലാണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സ്റ്റീൽ ഉൽപ്പാദകരിൽ ഒന്നാണ് ഇന്ത്യ. ആഭ്യന്തര ആവശ്യങ്ങൾക്കൊപ്പം വലിയ തോതിൽ സ്റ്റീൽ കയറ്റുമതിയും രാജ്യം നടത്തുന്നുണ്ട്. അമേരിക്ക ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാന കയറ്റുമതി വിപണികളിലൊന്നാണ്. 12 ശതമാനം അധിക നികുതി നിലവിൽ വന്നാൽ ഇന്ത്യൻ സ്റ്റീലിന്റെ വില അമേരിക്കൻ വിപണിയിൽ ഗണ്യമായി വർധിക്കും. അതോടെ അമേരിക്കൻ ഇറക്കുമതിക്കാർ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് തിരിയാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ഇതിനകം തന്നെ ചൈന, ദക്ഷിണ കൊറിയ, വിയറ്റ്നാം തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള മത്സരം നേരിടുന്ന ഇന്ത്യൻ സ്റ്റീൽ വ്യവസായത്തിന് ഇത് കൂടുതൽ സമ്മർദ്ദം സൃഷ്ടിക്കും.
കൽക്കരി അധിഷ്ഠിത വ്യവസായങ്ങൾക്കും സമാനമായ ആശങ്കകളുണ്ട്. ഇന്ത്യയുടെ ഊർജമേഖലയിൽ കൽക്കരിക്ക് ഇപ്പോഴും വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കൽക്കരി ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിക്കുന്ന നിരവധി വ്യവസായ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ അമേരിക്കൻ വിപണിയിലെത്തുന്നുണ്ട്. ആഗോളതലത്തിൽ കാർബൺ പുറന്തള്ളലും മനുഷ്യാവകാശ പ്രശ്നങ്ങളും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ കൽക്കരി അധിഷ്ഠിത ഉൽപ്പാദന മേഖലകൾക്ക് കൂടുതൽ പരിശോധനയും നിയന്ത്രണവും നേരിടേണ്ടിവരും.
ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആശങ്കപ്പെടുന്ന മേഖലകളിലൊന്നാണ് തുകൽ വ്യവസായം. ഇന്ത്യ ലോകത്തിലെ പ്രധാന തുകൽ ഉൽപ്പന്ന കയറ്റുമതിക്കാരിൽ ഒന്നാണ്. തമിഴ്നാട്, ഉത്തർപ്രദേശ്, പശ്ചിമ ബംഗാൾ തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് തൊഴിലാളികൾ ഈ മേഖലയെ ആശ്രയിച്ചാണ് ജീവിക്കുന്നത്. ചെരുപ്പുകൾ, ബാഗുകൾ, ജാക്കറ്റുകൾ, ഫാഷൻ ആക്സസറികൾ തുടങ്ങിയ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് അമേരിക്ക വലിയ വിപണിയാണ്. 12 ശതമാനം അധിക നികുതി നിലവിൽ വന്നാൽ ഈ ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ വില ഉയരും. വില ഉയർന്നാൽ അമേരിക്കൻ ഉപഭോക്താക്കൾ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഉൽപ്പന്നങ്ങളിലേക്ക് മാറാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ഇതിന്റെ ഫലമായി ഓർഡറുകൾ കുറയുകയും തൊഴിലവസരങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്യും.
തുണിത്തര, വസ്ത്ര നിർമ്മാണ മേഖലയും അപകടസാധ്യത നേരിടുന്ന മറ്റൊരു മേഖലയാണ്. ഇന്ത്യയുടെ കയറ്റുമതിവരുമാനത്തിൽ ഈ മേഖലയ്ക്ക് വലിയ പങ്കുണ്ട്. ആഗോള ബ്രാൻഡുകളുടെ വിതരണശൃംഖലകളിൽ തൊഴിൽ അവകാശങ്ങൾ പ്രധാന മാനദണ്ഡമായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. അതിനാൽ ഇത്തരം ആരോപണങ്ങൾ നികുതിക്ക് പുറമെ ബ്രാൻഡ് പ്രതിച്ഛായയെയും ബാധിക്കാം.
ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ഒരു പ്രധാന ചോദ്യം ഉയരുന്നു. അമേരിക്കയുടെ ഈ നീക്കം യഥാർത്ഥത്തിൽ മനുഷ്യാവകാശ സംരക്ഷണത്തിനായിട്ടാണോ, അതോ വ്യാപാര താൽപര്യങ്ങളുടെ ഭാഗമാണോ? ഈ ചോദ്യത്തിന് വ്യക്തമായ ഉത്തരമില്ല. എന്നാൽ ചരിത്രം പരിശോധിക്കുമ്പോൾ വ്യാപാരവും രാഷ്ട്രീയവും പലപ്പോഴും തമ്മിൽ വേർതിരിക്കാനാകാത്തവിധം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതായി കാണാം.
അമേരിക്ക മുൻകാലങ്ങളിലും ഇന്ത്യയ്ക്കെതിരെ വിവിധ വ്യാപാര നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. സ്റ്റീൽ, അലുമിനിയം ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്കെതിരായ തീരുവകൾ, ജനറലൈസ്ഡ് സിസ്റ്റം ഓഫ് പ്രിഫറൻസസ് (GSP) ആനുകൂല്യങ്ങൾ പിൻവലിക്കൽ, കാർഷിക ഉൽപ്പന്നങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ അതിന്റെ ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. ഓരോ തവണയും ഔദ്യോഗിക കാരണം വ്യത്യസ്തമായിരുന്നെങ്കിലും പിന്നിൽ നിലകൊണ്ടത് അമേരിക്കയുടെ ആഭ്യന്തര സാമ്പത്തിക താൽപര്യങ്ങളും രാഷ്ട്രീയ സമ്മർദ്ദങ്ങളുമായിരുന്നു.
ഇപ്പോൾ ഇന്ത്യയും അമേരിക്കയും വ്യാപാര കരാറിനായുള്ള നിർണായക ചർച്ചകളുടെ ഘട്ടത്തിലാണ്. കാർഷിക ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ, ഡിജിറ്റൽ വ്യാപാരം, ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശം, നിക്ഷേപ സംരക്ഷണം, വിപണി പ്രവേശനം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ ഇനിയും അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ 12 ശതമാനം അധിക നികുതിയുടെ ഭീഷണി ഇന്ത്യയ്ക്ക് മേൽ സമ്മർദ്ദം ചെലുത്താനുള്ള ഒരു ചർച്ചാ ആയുധമായും കാണപ്പെടുന്നു.
അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയവും ഈ വിഷയത്തിൽ നിർണായകമാണ്. അമേരിക്കൻ തൊഴിലാളി യൂണിയനുകളും നിർമ്മാണമേഖലയിലെ ലോബികളും വിദേശ ഇറക്കുമതികൾക്കെതിരെ കൂടുതൽ സംരക്ഷണം ആവശ്യപ്പെടുന്നുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ “അമേരിക്കൻ തൊഴിലവസരങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുക” എന്ന മുദ്രാവാക്യം ശക്തമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു. അതിനാൽ വിദേശ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് മേൽ അധിക നികുതി ഏർപ്പെടുത്തുന്നത് രാഷ്ട്രീയപരമായും ജനപ്രിയ നടപടിയായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെടാറുണ്ട്.
ഇന്ത്യയുടെ മുന്നിലുള്ള വെല്ലുവിളി ഈ സാഹചര്യത്തെ എങ്ങനെ നേരിടുമെന്നതാണ്. ആദ്യമായി ചെയ്യേണ്ടത് വിതരണശൃംഖലകളുടെ സുതാര്യത വർധിപ്പിക്കലാണ്. അസംസ്കൃത വസ്തുക്കൾ എവിടെ നിന്നാണ് വരുന്നത്, അവ എങ്ങനെ നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു, തൊഴിൽ സാഹചര്യങ്ങൾ എന്താണ് തുടങ്ങിയ വിവരങ്ങൾ കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്തുന്ന സംവിധാനങ്ങൾ കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ട്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള കമ്പനികൾ ഇന്ന് “ട്രേസബിലിറ്റി” സംവിധാനങ്ങളിലേക്ക് മാറുകയാണ്. ഒരു ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ ഉറവിടം മുതൽ ഉപഭോക്താവിന്റെ കൈകളിലെത്തുന്നത് വരെ പിന്തുടരാൻ കഴിയുന്ന സംവിധാനങ്ങളാണ് ഇവ. ഇന്ത്യൻ വ്യവസായങ്ങളും ഈ ദിശയിൽ കൂടുതൽ നിക്ഷേപം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്.
രണ്ടാമതായി, കയറ്റുമതി വിപണികളുടെ വൈവിധ്യവൽക്കരണം അനിവാര്യമാണ്. അമേരിക്ക വലിയ വിപണിയാണെങ്കിലും അത് മാത്രമല്ല ലോകം. യൂറോപ്പ്, മിഡിൽ ഈസ്റ്റ്, ആഫ്രിക്ക, ലാറ്റിൻ അമേരിക്ക, തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യ എന്നിവിടങ്ങളിൽ പുതിയ അവസരങ്ങൾ തേടേണ്ടതുണ്ട്. ഒരൊറ്റ വിപണിയെ അമിതമായി ആശ്രയിക്കുന്നത് ഇത്തരത്തിലുള്ള ആഘാതങ്ങളെ കൂടുതൽ ഗുരുതരമാക്കും.
മൂന്നാമതായി, ഇന്ത്യയ്ക്ക് സ്വന്തം തൊഴിൽ മാനദണ്ഡങ്ങൾ കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്താനും അവയെക്കുറിച്ചുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര വിശ്വാസ്യത വർധിപ്പിക്കാനും കഴിയും. മനുഷ്യാവകാശ സംരക്ഷണവും തൊഴിലാളി അവകാശങ്ങളും ഇന്ന് ഒരു ധാർമിക വിഷയം മാത്രമല്ല; അത് സാമ്പത്തിക മത്സരക്ഷമതയുടെ ഭാഗമായിക്കഴിഞ്ഞു. ആഗോള നിക്ഷേപകരും ഉപഭോക്താക്കളും ഇപ്പോൾ ഇത്തരം വിഷയങ്ങളിൽ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ ചെലുത്തുന്നു.
ഈ വിവാദം മറ്റൊരു വലിയ യാഥാർഥ്യവും വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ആഗോളവൽക്കരണത്തിന്റെ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള മത്സരം പ്രധാനമായും വിലയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയായിരുന്നു. കുറഞ്ഞ ചെലവിൽ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന രാജ്യങ്ങൾക്കായിരുന്നു മുൻതൂക്കം. എന്നാൽ ഇന്ന് മത്സരം മറ്റൊരു തലത്തിലേക്ക് മാറിയിരിക്കുന്നു. പരിസ്ഥിതി മാനദണ്ഡങ്ങൾ, തൊഴിൽ അവകാശങ്ങൾ, മനുഷ്യാവകാശ സംരക്ഷണം, വിതരണശൃംഖലയുടെ സുതാര്യത എന്നിവയാണ് പുതിയ വ്യാപാര തടസ്സങ്ങളായി മാറുന്നത്.
ഇന്ത്യയ്ക്ക് ഇത് ഒരു വെല്ലുവിളി മാത്രമല്ല, അവസരവുമാണ്. ലോകം ചൈനയ്ക്ക് പകരമുള്ള ഉൽപ്പാദന കേന്ദ്രങ്ങളെ തേടുകയാണ്. “ചൈന പ്ലസ് വൺ” തന്ത്രത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഇന്ത്യയ്ക്ക് വലിയ അവസരങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ ആ അവസരങ്ങൾ പ്രയോജനപ്പെടുത്തണമെങ്കിൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് തന്റെ വിതരണശൃംഖലകളുടെ വിശ്വാസ്യതയും അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരങ്ങളും തെളിയിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ഇപ്പോൾ 12 ശതമാനം അധിക നികുതി എന്നത് ഒരു നിർദ്ദേശം മാത്രമാണ്. അന്തിമ തീരുമാനം വന്നിട്ടില്ല. ചർച്ചകളും ഹിയറിംഗുകളും നയതന്ത്ര ഇടപെടലുകളും ഇനിയും ബാക്കിയുണ്ട്. അതിനാൽ ഈ ഭീഷണി യാഥാർഥ്യമാകുമോ എന്നത് ഇപ്പോൾ പറയാനാവില്ല. എന്നാൽ ഈ വിവാദം ഇന്ത്യയ്ക്ക് നൽകിയ മുന്നറിയിപ്പ് വ്യക്തമാണ്. ലോക വ്യാപാരത്തിന്റെ പുതിയ നിയമങ്ങൾ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ആ നിയമങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുകയും അതിനനുസരിച്ച് സ്വയം മാറ്റുകയും ചെയ്യുന്ന രാജ്യങ്ങൾക്കാണ് ഭാവിയിൽ വിജയിക്കാനാകുക.
Read more
സ്റ്റീൽ മുതൽ തുകൽ വരെ, കൽക്കരി മുതൽ വസ്ത്രങ്ങൾ വരെ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന ഇന്ത്യൻ കയറ്റുമതി മേഖല ഇന്ന് ഒരു നിർണായക വഴിത്തിരിവിലാണ്. അമേരിക്കയുടെ 12 ശതമാനം അധിക നികുതി നിർദ്ദേശം ഒടുവിൽ നടപ്പാകുമോ ഇല്ലയോ എന്നത് ഭാവി തീരുമാനിക്കും. പക്ഷേ അതുണ്ടാക്കിയ ചർച്ച ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു—ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ആഗോള വ്യാപാരത്തിൽ സാമ്പത്തിക ശക്തി മാത്രം പോരാ; വിശ്വാസ്യതയും സുതാര്യതയും മനുഷ്യാവകാശ മാനദണ്ഡങ്ങളും അത്രതന്നെ നിർണായകമാണ്. ഇന്ത്യയ്ക്ക് മുന്നിലുള്ള യഥാർത്ഥ വെല്ലുവിളിയും അതുതന്നെയാണ്
