ആധുനിക ലോകം മനുഷ്യശരീരത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു വലിയ വിരോധാഭാസത്തിനകത്താണ് ജീവിക്കുന്നത്. ഒരു വശത്ത് മനുഷ്യാവകാശങ്ങളും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യവും മനുഷ്യാന്തസ്സും സംബന്ധിച്ച പ്രഖ്യാപനങ്ങൾ ഉയരുന്നു. മറുവശത്ത് മനുഷ്യശരീരത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ വരെ വാങ്ങുകയും വിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ആഗോള വിപണി വളർന്നുവരുന്നു. നിയമപരമായ അവയവദാന സംവിധാനങ്ങൾക്കൊപ്പം തന്നെ, അവയുടെ നിഴലിൽ അനധികൃത അവയവവ്യാപാരവും വളരുന്നു. ഈ വിപണിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഇരകൾ ലോകത്തിലെ ദരിദ്രരും കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികളും സാമൂഹികമായി അറ്റത്താക്കപ്പെട്ട ജനവിഭാഗങ്ങളുമാണ്.
ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം ലോകമെമ്പാടും ആയിരക്കണക്കിന് രോഗികൾ ഓരോ വർഷവും അവയവമാറ്റത്തിനായി കാത്തിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ലഭ്യമായ അവയവങ്ങളുടെ എണ്ണം അതിനേക്കാൾ വളരെ കുറവാണ്. ആവശ്യവും ലഭ്യതയും തമ്മിലുള്ള ഈ വലിയ വിടവ് തന്നെയാണ് അനധികൃത വിപണിയുടെ ജന്മസ്ഥലം. ഒരു ഭാഗത്ത് ജീവൻ രക്ഷിക്കേണ്ട അടിയന്തരാവസ്ഥയിലുള്ള രോഗികൾ. മറുവശത്ത് ജീവിക്കാൻ പണം കണ്ടെത്താൻ പാടുപെടുന്ന ദരിദ്രർ. ഇവർക്കിടയിൽ ഇടനിലക്കാരും സംഘടിത കുറ്റകൃത്യ ശൃംഖലകളും കടന്നുവരുന്നു.
അന്താരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകളുടെ പഠനങ്ങൾ കാണിക്കുന്നത് അവയവവ്യാപാരത്തിന്റെ ഭൂപടം ലോകത്തിലെ സാമ്പത്തിക അസമത്വങ്ങളുടെ ഭൂപടവുമായി ഏറെ സാമ്യമുള്ളതാണെന്നാണ്. ദക്ഷിണേഷ്യ, ആഫ്രിക്ക, ലാറ്റിൻ അമേരിക്ക തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ ദരിദ്ര സമൂഹങ്ങളിൽ നിന്നാണ് കൂടുതലായും അവയവങ്ങൾ എത്തുന്നത്. സമ്പന്ന രാജ്യങ്ങളിലേക്കോ സമ്പന്ന സമൂഹങ്ങളിലേക്കോ ആണ് അവയുടെ ഒഴുക്ക്. ഇത് വെറും മെഡിക്കൽ പ്രതിഭാസമല്ല; ആഗോള സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയുടെ പ്രതിഫലനമാണ്.
ഇന്ത്യ ഏറെക്കാലമായി അന്താരാഷ്ട്ര അവയവക്കടത്ത് ചർച്ചകളുടെ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഒന്നായി തുടരുന്നു. അതിന് കാരണം ഇന്ത്യക്കാർക്ക് ധാർമ്മികബോധം കുറവാണെന്നല്ല; മറിച്ച് ദാരിദ്ര്യവും ആരോഗ്യ അസമത്വവും വൻ ജനസംഖ്യയും നിയന്ത്രണ സംവിധാനങ്ങളിലെ പോരായ്മകളും ചേർന്നുണ്ടാക്കുന്ന സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങളാണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സ്വകാര്യ ആരോഗ്യവിപണികളിലൊന്നാണ് ഇന്ത്യ. അതേസമയം ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾ ഇന്നും ചികിത്സാചെലവുകൾ കാരണം കടബാധ്യതയിലേക്ക് വീഴുന്നു.
തൊഴിലാളി സമൂഹങ്ങളാണ് ഈ വിപണിയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ. നിർമാണ തൊഴിലാളികൾ, കാർഷിക തൊഴിലാളികൾ, മത്സ്യത്തൊഴിലാളികൾ, ആഭ്യന്തര തൊഴിലാളികൾ, പ്രവാസി തൊഴിലാളികൾ — ഇവരിൽ പലർക്കും സാമൂഹിക സുരക്ഷയുടെ പരിരക്ഷയില്ല. ഒരു രോഗമോ തൊഴിൽ നഷ്ടമോ കുടുംബത്തെ തകർക്കാൻ മതി. അത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ അവയവം വിൽക്കാനുള്ള നിർദ്ദേശം ചിലർക്കെങ്കിലും “അവസാന അവസരം” പോലെ തോന്നാം.
ദക്ഷിണേഷ്യയിലെ പല രാജ്യങ്ങളിലും നടത്തിയ പഠനങ്ങൾ കാണിക്കുന്നത് അവയവം വിറ്റവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും പിന്നീട് സാമ്പത്തികമായി മെച്ചപ്പെട്ടിട്ടില്ലെന്നാണ്. അവർക്ക് ലഭിച്ച തുക കടങ്ങൾ തീർക്കാനോ അടിയന്തര ആവശ്യങ്ങൾക്കോ ഉപയോഗിച്ചെങ്കിലും ഏതാനും വർഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ പലരും പഴയ ദാരിദ്ര്യത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവീണു. എന്നാൽ അവരുടെ ശരീരത്തിൽ സംഭവിച്ച മാറ്റം സ്ഥിരമായിരുന്നു. അതായത് അവയവവ്യാപാരം ദാരിദ്ര്യത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകുന്നില്ല; മറിച്ച് ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ വില ശരീരത്തിൽ കൊത്തിവയ്ക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്.
കേരളത്തിന്റെ സാഹചര്യവും ഈ ആഗോള യാഥാർഥ്യത്തിൽ നിന്ന് വേറിട്ടതല്ല. ഉയർന്ന മനുഷ്യ വികസന സൂചികകളുള്ള സംസ്ഥാനമെന്ന വിശേഷണമുണ്ടെങ്കിലും തൊഴിലില്ലായ്മ, പ്രവാസി ജീവിതത്തിലെ അനിശ്ചിതത്വം, ചികിത്സാചെലവുകളുടെ വർധന, കടബാധ്യതകൾ എന്നിവ സമൂഹത്തിന്റെ വലിയൊരു വിഭാഗത്തെ സമ്മർദ്ദത്തിലാക്കുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ടാണ് കേരളത്തിൽ പുറത്തുവരുന്ന ഓരോ അവയവക്കടത്ത് കേസും ഒറ്റപ്പെട്ട കുറ്റകൃത്യമായി കാണാൻ കഴിയാത്തത്. അത് വികസനത്തിന്റെ മറവിൽ മറഞ്ഞുകിടക്കുന്ന അസമത്വങ്ങളുടെ സൂചന കൂടിയാണ്.
ഈ ആഗോള വിപണിയുടെ മറ്റൊരു മുഖം മെഡിക്കൽ ടൂറിസമാണ്. ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള ചികിത്സ കുറഞ്ഞ ചെലവിൽ ലഭിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് രോഗികൾ യാത്ര ചെയ്യുന്നു. മെഡിക്കൽ ടൂറിസം സ്വയം കുറ്റകരമല്ല. എന്നാൽ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ദുർബലമായ സാഹചര്യങ്ങളിൽ അത് അനധികൃത അവയവവ്യാപാരത്തിനും വഴിയൊരുക്കാം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകൾ ആരോഗ്യരംഗത്തെ നിയന്ത്രണങ്ങളും സുതാര്യതയും ശക്തിപ്പെടുത്തണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുന്നു.
അവയവവ്യാപാരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളിൽ പലപ്പോഴും മറന്നുപോകുന്ന ഒരു വസ്തുതയുണ്ട്. ഇത് ശരീരത്തിന്റെ വ്യാപാരം മാത്രമല്ല; പ്രതീക്ഷയുടെ വ്യാപാരവുമാണ്. ജീവൻ രക്ഷിക്കാനുള്ള പ്രതീക്ഷ വാങ്ങുന്ന ഒരാളും ജീവിതം രക്ഷിക്കാനുള്ള പ്രതീക്ഷ വിൽക്കുന്ന മറ്റൊരാളും ഈ വിപണിയുടെ രണ്ട് അറ്റങ്ങളിലാണ്. പക്ഷേ ഇരുവരുടെയും പ്രതീക്ഷകളിൽ നിന്ന് ലാഭം കൊയ്യുന്നത് മൂന്നാമത്തെ ശക്തികളാണ്.
മാർക്സിന്റെ കാലത്ത് തൊഴിലാളി തന്റെ തൊഴിൽശക്തി വിറ്റഴിക്കുന്നവനായിരുന്നു. ഇന്ന് ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ തൊഴിലാളി തന്റെ ശരീരത്തിന്റെ ഭാഗം വരെ വിപണിയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകേണ്ടിവരുന്നു. അതാണ് ആധുനിക അസമത്വത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഭീതിജനകമായ രൂപം. മനുഷ്യശരീരം പോലും വിപണിയുടെ ചരക്കായി മാറുമ്പോൾ, ചോദ്യം അവയവക്കടത്തിനെക്കുറിച്ച് മാത്രമല്ല. മനുഷ്യാന്തസ്സിന്റെ അതിരുകൾ എവിടെയാണെന്നതിനെക്കുറിച്ചാണ്.
അതുകൊണ്ട് അവയവക്കടത്തിനെതിരായ പോരാട്ടം പൊലീസ് അന്വേഷണങ്ങളിലോ നിയമഭേദഗതികളിലോ അവസാനിക്കുന്നില്ല. ദാരിദ്ര്യം കുറയ്ക്കുക, സർവജനാരോഗ്യ സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കുക, തൊഴിലാളികൾക്ക് സാമൂഹിക സുരക്ഷ നൽകുക, കടബാധ്യതാ പ്രതിസന്ധി പരിഹരിക്കുക, പൊതുജനാരോഗ്യ സംവിധാനങ്ങളെ ശക്തിപ്പെടുത്തുക — ഇവയെല്ലാം അതിന്റെ ഭാഗമാണ്.
കാരണം ഒരു സമൂഹത്തിൽ ദരിദ്രർക്ക് ജീവിക്കാൻ സ്വന്തം ശരീരത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ വിൽക്കേണ്ടിവരുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, അവിടെ പ്രശ്നം ഏതാനും കുറ്റവാളികളല്ല. പ്രശ്നം മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ മൂല്യം പോലും സാമ്പത്തിക ശേഷി അനുസരിച്ച് അളക്കുന്ന സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥ തന്നെയാണ്.
Read more
അവസാനം ചോദ്യം വളരെ ലളിതമാണ്: മനുഷ്യശരീരം ഒരു സമ്മാനമാണോ, അതോ ഒരു ചരക്കോ? ആ ചോദ്യത്തിനുള്ള സമൂഹത്തിന്റെ ഉത്തരമാണ് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ നാഗരികതയെ നിർവചിക്കുന്നത്.
