ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ചില സംഭവങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങളെക്കാൾ വലിയ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാറുണ്ട്. ചിലപ്പോൾ ഒരു നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പോലും രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ദിശ മാറ്റാറില്ല; എന്നാൽ ഒരു പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ആഭ്യന്തര കലാപം രാഷ്ട്രീയ വ്യവസ്ഥയുടെ അടിത്തറകളെ തന്നെ കുലുക്കാറുണ്ട്. പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിനുള്ളിൽ ഉയർന്നുവന്നിരിക്കുന്ന വിമതനീക്കം അത്തരമൊരു സംഭവമായി മാറാനുള്ള സാധ്യതയാണ് ഇപ്പോൾ രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ ചർച്ച ചെയ്യുന്നത്.
ഒരു കാലത്ത് ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ അജയ്യമായ കോട്ടയായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്ന പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ മമതാ ബാനർജി ഒരു രാഷ്ട്രീയ വിപ്ലവം സൃഷ്ടിച്ചാണ് അധികാരത്തിലെത്തിയത്. സിംഗൂർ, നന്ദിഗ്രാം സമരങ്ങളിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ട് നീണ്ട സിപിഎം ഭരണത്തെ അവസാനിപ്പിച്ച പോരാട്ടം വരെ, മമതാ ബാനർജി ബംഗാളിലെ സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ പ്രതീക്ഷയുടെ പ്രതീകമായിരുന്നു. പിന്നീട് അവർ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നരേന്ദ്ര മോദിക്കെതിരെ നിലകൊള്ളുന്ന ഏറ്റവും ശക്തമായ പ്രതിപക്ഷ ശബ്ദങ്ങളിലൊന്നായി മാറി. കോൺഗ്രസ് ദുർബലമാകുകയും പ്രാദേശിക പാർട്ടികൾ ദേശീയ ബദലിനെക്കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യുകയും ചെയ്ത കാലഘട്ടത്തിൽ, മമതാ ബാനർജി പ്രധാനമന്ത്രി സ്ഥാനാർത്ഥിയായി പോലും ചില രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ ഉയർത്തിക്കാട്ടിയിരുന്നു.
എന്നാൽ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രം കാണിക്കുന്നത്, പുറത്തുനിന്നുള്ള ആക്രമണങ്ങളെക്കാൾ പലപ്പോഴും അപകടകാരികൾ ഉള്ളിലെ വിള്ളലുകളാണെന്നാണ്. ഇന്ന് തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ് നേരിടുന്ന പ്രതിസന്ധിയും അതുതന്നെയാണ്. പാർട്ടിയിലെ ഒരു വിഭാഗം ലോക്സഭാ എംപിമാർ പാർട്ടി നേതൃത്വത്തിനെതിരെ സംഘടിതമായ നിലപാട് സ്വീകരിക്കുകയും എൻഡിഎയ്ക്ക് പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന ദിശയിലേക്ക് നീങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നുവെന്ന വാർത്തകൾ കേവലം ഒരു രാഷ്ട്രീയ ഗോസിപ്പ് അല്ല. അത് യാഥാർത്ഥ്യമാണെങ്കിൽ, മമതാ ബാനർജിയുടെ നേതൃത്വത്തിന് കഴിഞ്ഞ പതിനഞ്ച് വർഷത്തിനിടയിലെ ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളിയാകും.
ഈ വിമതനിരയുടെ രാഷ്ട്രീയ ഭാരം മനസ്സിലാക്കണമെങ്കിൽ അവരുടെ പേരുകൾ മാത്രം നോക്കിയാൽ മതി. ശത്രുഘ്നൻ സിന്ഹ, യൂസഫ് പത്താൻ, കാകോലി ഘോഷ് ദസ്തിദാർ, സായോനി ഘോഷ്, ദേവ് അധികാരി, മാലാ റോയ്, ശതാബ്ദി റോയ്, രചനാ ബാനർജി, ജൂൺ മാലിയ തുടങ്ങി രാഷ്ട്രീയ, സാംസ്കാരിക, കായിക മേഖലകളിലെ നിരവധി പ്രമുഖർ ഈ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നുവെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. ഇത് ഏതാനും അസംതൃപ്ത നേതാക്കളുടെ പ്രതിഷേധമല്ല; പാർട്ടിയുടെ വിവിധ സാമൂഹിക അടിത്തറകളിൽ നിന്നുള്ള പ്രതിനിധികളുടെ അസ്വസ്ഥതയായി കാണപ്പെടുന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയ സന്ദേശമാണ്.
ഈ സംഭവത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രതീകാത്മക മുഖം ശത്രുഘ്നൻ സിന്ഹയാണ്. ഒരുകാലത്ത് ബിജെപിയുടെ ദേശീയ മുഖങ്ങളിൽ ഒരാളായിരുന്ന അദ്ദേഹം വാജ്പേയി സർക്കാരിലെ മന്ത്രിയായിരുന്നു. പിന്നീട് നരേന്ദ്ര മോദിയുടെയും അമിത് ഷായുടെയും നേതൃത്വവുമായി പരസ്യമായ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളിലേർപ്പെടുകയും ബിജെപി വിടുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് കോൺഗ്രസിലൂടെയും തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിലൂടെയും രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം തുടർന്ന അദ്ദേഹം അസൻസോളിൽ നിന്ന് ലോക്സഭയിലെത്തി. അത്തരമൊരു നേതാവ് വീണ്ടും ബിജെപി നയിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ വലയത്തിലേക്ക് എത്തുന്നതായി തോന്നുന്ന സാഹചര്യം ഉണ്ടാകുകയാണെങ്കിൽ അത് പ്രതിപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിന് വലിയ പ്രതീകാത്മക നഷ്ടമായിരിക്കും.
അതുപോലെ യൂസഫ് പത്താന്റെ സാന്നിധ്യവും ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഇന്ത്യയുടെ ലോകകപ്പ് വിജയങ്ങളുടെ ഭാഗമായിരുന്ന ഒരു ദേശീയ കായികതാരം എന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹത്തിന് രാഷ്ട്രീയത്തിനപ്പുറം ഒരു പൊതുസ്വീകാര്യതയുണ്ട്. ബംഗാളിലെ മുസ്ലിം സമൂഹത്തിനിടയിലും യുവജനങ്ങൾക്കിടയിലും സ്വാധീനമുള്ള ഒരു വ്യക്തിത്വമായി അദ്ദേഹം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. യൂസഫ് പത്താനെ പോലുള്ള ഒരു മുഖം വിമതപക്ഷത്തോടൊപ്പം നിൽക്കുന്നത് തൃണമൂലിന്റെ പരമ്പരാഗത സാമൂഹിക കൂട്ടുകെട്ടുകളെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തും.
കാകോലി ഘോഷ് ദസ്തിദാർ പോലുള്ള മുതിർന്ന നേതാക്കളുടെ പങ്കാളിത്തം സംഘടനാ തലത്തിൽ കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്. ബാരാസാത് മണ്ഡലത്തിൽ ശക്തമായ സ്വാധീനമുള്ള അവർ പാർട്ടിയുടെ പഴയ തലമുറയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. സായോനി ഘോഷ് പോലുള്ള യുവ നേതാക്കളും പാർഥ ഭൗമിക്, ബാപി ഹൽദാർ, മിതാലി ബാഗ്, കാളിപാദ സോറൻ, അരൂപ് ചക്രബർത്തി, ഡോ. ശർമിള സർക്കാർ, അസിത് കുമാർ മാൽ എന്നിവരും ഈ കൂട്ടായ്മയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നുവെന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ തലമുറകളെ മറികടക്കുന്ന അസംതൃപ്തിയുടെ സൂചനയായി വായിക്കപ്പെടുന്നു.
ബംഗാളിലെ സിനിമാ ലോകത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിനിധികളായ ദേവ് അധികാരി, ശതാബ്ദി റോയ്, രചനാ ബാനർജി, ജൂൺ മാലിയ എന്നിവരുടെ പേരുകൾ പട്ടികയിൽ വരുന്നത് മറ്റൊരു പ്രത്യേക രാഷ്ട്രീയ സന്ദേശം നൽകുന്നു. മമതാ ബാനർജിയുടെ രാഷ്ട്രീയ ശൈലിയുടെ പ്രത്യേകത, സാംസ്കാരിക മേഖലയിൽ നിന്നുള്ള ജനപ്രിയ വ്യക്തികളെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നതായിരുന്നു. അവർ തന്നെ നേതൃത്വത്തിൽ നിന്ന് അകന്നുപോകുന്നതായി ജനങ്ങൾ കാണുകയാണെങ്കിൽ അത് തൃണമൂലിന്റെ പ്രതിച്ഛായയെ ബാധിക്കും.
ഈ സംഭവത്തെ വെറും പാർട്ടി പ്രതിസന്ധിയായി മാത്രം കാണാൻ കഴിയില്ല. കാരണം ഇതിന് ദേശീയ രാഷ്ട്രീയവുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമുണ്ട്. 2024ലെ ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബിജെപിക്ക് 240 സീറ്റുകൾ മാത്രമാണ് ലഭിച്ചത്. കേവല ഭൂരിപക്ഷമായ 272ൽ നിന്ന് അവർ അകലെയായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ജനതാദൾ (യുണൈറ്റഡ്), തെലുഗുദേശം പാർട്ടി തുടങ്ങിയ സഖ്യകക്ഷികളുടെ പിന്തുണ നിർണായകമായി. എന്നാൽ തൃണമൂലിൽ നിന്നുള്ള 19 എംപിമാർ എൻഡിഎയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന സാഹചര്യം രൂപപ്പെട്ടാൽ ബിജെപിയുടെ പാർലമെന്ററി സ്ഥാനം കൂടുതൽ ശക്തമാകും. സംഖ്യ 259ലേക്ക് ഉയരും. ഭൂരിപക്ഷത്തിൽ നിന്ന് വെറും 13 സീറ്റുകൾ മാത്രം അകലെയായിരിക്കും അവർ.
ഇത് വെറും കണക്കുകളുടെ നേട്ടമല്ല. രാഷ്ട്രീയ അധികാരത്തിന്റെ മനഃശാസ്ത്രം കൂടിയാണ്. സഖ്യകക്ഷികൾക്ക് ഒരു സർക്കാരിനെ സമ്മർദ്ദത്തിലാക്കാൻ കഴിയുന്നത് അവരുടെ പിന്തുണ അനിവാര്യമാണെന്ന ബോധ്യത്തിലാണ്. എന്നാൽ സർക്കാർ മറ്റ് വഴികളിലൂടെ അധിക പിന്തുണ ഉറപ്പാക്കാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ സഖ്യകക്ഷികളുടെ വിലപേശൽ ശക്തി കുറയും. അതാണ് ബിജെപി ലക്ഷ്യമിടുന്നതെന്നും രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ വിലയിരുത്തുന്നു.
മമതാ ബാനർജിക്ക് ഇതിന്റെ ആഘാതം കൂടുതൽ സങ്കീർണമാണ്. കാരണം ഇത് പ്രതിപക്ഷ ഐക്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയത്തെയും ബാധിക്കുന്നു. കഴിഞ്ഞ ഒരു ദശാബ്ദക്കാലമായി ബിജെപിക്കെതിരായ ദേശീയ പ്രതിപക്ഷ മുന്നണി രൂപീകരണ ചർച്ചകളിൽ മമതാ ബാനർജി ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രബിന്ദുവായിരുന്നു. കോൺഗ്രസ് ദുർബലമാകുമ്പോൾ പ്രാദേശിക പാർട്ടികളുടെ കൂട്ടായ്മയെ അവർ മുന്നോട്ട് വച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ സ്വന്തം പാർട്ടിയെ പോലും ഒരുമിച്ച് നിർത്താൻ കഴിയുന്നില്ലെന്ന ആരോപണം ഉയരുകയാണെങ്കിൽ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ അവരുടെ സ്വാധീനം കുറയാം.
ഇതിലും വലിയ ചോദ്യം തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിന്റെ ഭാവിയെക്കുറിച്ചാണ്. കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് വർഷങ്ങളായി പാർട്ടിയിൽ അഭിഷേക് ബാനർജിയുടെ സ്വാധീനം വർധിച്ചിരുന്നു. രണ്ടാം തലമുറ നേതൃത്വത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റം നടക്കുന്നുവെന്ന വിലയിരുത്തലുകളും ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ പഴയ തലമുറ നേതാക്കളുടെ ഒരു വിഭാഗം ഇതിൽ അസ്വസ്ഥരായിരുന്നുവെന്ന വാർത്തകൾ പലപ്പോഴും പുറത്തുവന്നിരുന്നു. ഇപ്പോഴത്തെ വിമതനീക്കം ആ അസ്വസ്ഥതയുടെ സംഘടിത രാഷ്ട്രീയ രൂപമാണെങ്കിൽ, അത് പാർട്ടിക്കുള്ളിലെ അധികാര സമവാക്യങ്ങളെ തന്നെ മാറ്റിമറിക്കും.
ബംഗാളിലെ ജില്ലാ രാഷ്ട്രീയത്തിലും ഇതിന്റെ പ്രത്യാഘാതം ഉണ്ടാകും. ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ എംപിമാരുടെ കൂറുമാറ്റത്തേക്കാൾ അപകടകരമായത് പ്രാദേശിക നേതാക്കളുടെയും പ്രവർത്തകരുടെയും വിശ്വാസം നഷ്ടപ്പെടുന്നതാണ്. കാരണം തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ജയിക്കുന്നത് പാർലമെന്റംഗങ്ങൾ അല്ല; ബൂത്ത് തലത്തിലെ പ്രവർത്തകരാണ്. മുകളിൽ വിള്ളൽ രൂപപ്പെട്ടാൽ അത് താഴേക്കും വ്യാപിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. എന്നാൽ ഇവിടെ ഒരു മുന്നറിയിപ്പും ആവശ്യമാണ്. മമതാ ബാനർജിയുടെ രാഷ്ട്രീയ ശക്തിയെ കുറച്ചുകാണുന്നത് വലിയ പിഴവായിരിക്കും. സിപിഎമ്മിന്റെ ശക്തമായ സംഘടനയെയും ബിജെപിയുടെ വൻ സാമ്പത്തിക-രാഷ്ട്രീയ ശക്തിയെയും നേരിട്ട് പരാജയപ്പെടുത്തിയ നേതാവാണ് അവർ. സ്ത്രീകൾ, ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ, ഗ്രാമീണ ദരിദ്രർ, ക്ഷേമപദ്ധതികളുടെ ഗുണഭോക്താക്കൾ എന്നിവർക്കിടയിൽ അവർക്ക് ഇപ്പോഴും വലിയ സ്വാധീനമുണ്ട്. അതിനാൽ പാർലമെന്റിലെ വിമതനീക്കം ഉടൻ തന്നെ ജനകീയ പിന്തുണയുടെ തകർച്ചയായി മാറുമെന്ന് ഉറപ്പില്ല.
എങ്കിലും രാഷ്ട്രീയത്തിൽ യാഥാർത്ഥ്യത്തേക്കാൾ പ്രധാനമാണ് പ്രതിച്ഛായ. ഒരു നേതാവിന്റെ അജയ്യതയുടെ പ്രതിച്ഛായ തകരുമ്പോൾ പുതിയ രാഷ്ട്രീയ സാധ്യതകൾ തുറക്കപ്പെടും. ഇന്ന് ബംഗാളിൽ സംഭവിക്കുന്നത് അതാണ്. ഇതുവരെ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടാത്ത നേതാവായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്ന മമതാ ബാനർജി ആദ്യമായി സ്വന്തം പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ നിന്ന് സംഘടിതമായ വെല്ലുവിളി നേരിടുകയാണ്. ബിജെപിക്ക് ഇത് ഒരു രാഷ്ട്രീയ അവസരമാണ്. മമതയുടെ കോട്ടയിൽ വിള്ളൽ വീണുവെന്ന സന്ദേശം ബംഗാളിലെ ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കാനും, പ്രതിപക്ഷ രാഷ്ട്രീയം ആന്തരിക പ്രതിസന്ധിയിൽ ആണെന്ന ദേശീയ ആഖ്യാനം ശക്തിപ്പെടുത്താനും അവർ ശ്രമിക്കും. അതേസമയം തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിന് ഇത് നിലനിൽപ്പിന്റെ പോരാട്ടമായി മാറും. പാർട്ടിയുടെ ഐക്യം പുനഃസ്ഥാപിക്കാനും സംഘടനയെ വീണ്ടും ഏകോപിപ്പിക്കാനും മമതാ ബാനർജിക്ക് കഴിയുമോ എന്നതാണ് ഇനി നിർണായക ചോദ്യം.
ബംഗാളിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രം പല അപ്രതീക്ഷിത വഴിത്തിരിവുകളും കണ്ടിട്ടുണ്ട്. കോൺഗ്രസ് തകർന്നപ്പോൾ ഇടതുപക്ഷം ഉയർന്നു. ഇടതുപക്ഷം തകർന്നപ്പോൾ തൃണമൂൽ ഉയർന്നു. ഇപ്പോൾ തൃണമൂലിന്റെ ആധിപത്യത്തിന് ആദ്യമായി ഗൗരവമായ ആഭ്യന്തര വെല്ലുവിളി ഉയരുകയാണ്. ഈ വെല്ലുവിളി ഒരു താൽക്കാലിക പ്രതിസന്ധിയായി അവസാനിക്കുമോ, അതോ ബംഗാളിലെ അധികാര രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പുതിയ അധ്യായത്തിന് തുടക്കമാകുമോ എന്നത് വരും മാസങ്ങളിലെ രാഷ്ട്രീയ നീക്കങ്ങൾ തീരുമാനിക്കും.
Read more
എന്നാൽ ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാണ്. ശത്രുഘ്നൻ സിന്ഹ മുതൽ യൂസഫ് പത്താൻ വരെയും, ദേവ് അധികാരി മുതൽ രചനാ ബാനർജി വരെയും, കാകോലി ഘോഷ് ദസ്തിദാർ മുതൽ ശതാബ്ദി റോയ് വരെയും ഉൾപ്പെടുന്ന ഈ വിമതനിര ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഒരു പുതിയ ചർച്ചയ്ക്ക് തുടക്കമിട്ടിരിക്കുകയാണ്. അതിന്റെ പ്രതിധ്വനി ബംഗാളിന്റെ അതിർത്തികൾ കടന്ന് ഡൽഹിയിലെ അധികാര ഇടനാഴികളിലും, ദേശീയ പ്രതിപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഭാവിയിലും, നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ മൂന്നാം സർക്കാരിന്റെ സ്ഥിരതയിലും ദീർഘകാലം മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കും. :::
