ഗുജറാത്ത് രാഷ്ട്രീയം ദീർഘകാലമായി Bharatiya Janata Partyയുടെ ശക്തമായ ആധിപത്യത്തിലൂടെ രൂപം കൊണ്ട ഒരു ഏകദിശ രാഷ്ട്രീയമായി പലരും വിലയിരുത്തിയിരുന്നു. എന്നാൽ കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് മാസങ്ങളിലെ സംഭവവികാസങ്ങൾ പ്രത്യേകിച്ച് ലോക്കൽ ബോഡി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ ആ ധാരണയെ പതുക്കെ അഴിച്ചുമാറ്റുകയാണ്. ഈ മാറ്റത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ നിൽക്കുന്നത് Indian National Congressയുടെ പുതുക്കിയ സംഘടനാ ശ്രമവും അതിന് നേതൃത്വം നൽകിയ Amit Chavdaയുടെ രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലുമാണ്.
കഴിഞ്ഞ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കോൺഗ്രസ് 27% വോട്ടും 17 സീറ്റുമായി ചുരുങ്ങി, പ്രതിപക്ഷ നേതൃസ്ഥാനവും നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോൾ, പാർട്ടിയെ രാഷ്ട്രീയമായി അവസാനിച്ച ശക്തിയായി തന്നെ പലരും കണക്കാക്കി. അതേസമയം, Aam Aadmi Party ഉപതെരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ നേടിയ നേട്ടങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് “പ്രധാന പ്രതിപക്ഷം” എന്ന നിലയിൽ സ്വയം അവതരിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഗുജറാത്തിലെ രാഷ്ട്രീയ രംഗം ബിജെപി–ആപ്പ് എന്ന ദ്വന്ദത്തിലേക്ക് മാറുകയാണെന്ന നറേറ്റീവ് മാധ്യമങ്ങളിൽ ശക്തമായി ഉയർന്നു. എന്നാൽ ഈ നറേറ്റീവിനെ തകർക്കാൻ കോൺഗ്രസ് തെരഞ്ഞെടുത്ത വഴി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമയത്തെ അതിവേഗ പ്രചാരണമല്ല; മറിച്ച് ഒരു ദീർഘകാല സംഘടനാ പുനർനിർമാണമാണ്.
“സംഘടൻ സ്യജൻ അഭിയാൻ” എന്ന പരിപാടിയിലൂടെ ജില്ലാ, സിറ്റി തലങ്ങളിൽ നിന്നു തുടങ്ങി ഗ്രാമതലത്തിലേക്കു വരെ പാർട്ടിയുടെ ഘടന പുനഃസംഘടിപ്പിച്ചു. ഇത് ഒരു സാധാരണ ഓർഗനൈസേഷണൽ റീഷഫിളല്ല; കോൺഗ്രസിന്റെ പരമ്പരാഗത കേഡർ ബേസിനെ വീണ്ടും സജീവമാക്കാനുള്ള ശ്രമമായിരുന്നു. പല വർഷങ്ങളായി നിർജ്ജീവമായി കിടന്നിരുന്ന പ്രാദേശിക ഘടകങ്ങൾ വീണ്ടും പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചതോടെ പാർട്ടിക്ക് ഒരു അടിസ്ഥാന ചലനശേഷി ലഭിച്ചു. ഇതിന്റെ മാനസിക വിപുലീകരണമായി “ജൻ ആക്രോശ് യാത്ര”യെ കാണാം. സംസ്ഥാനമൊട്ടാകെ 5000 കിലോമീറ്റർ സഞ്ചരിച്ച ഈ യാത്ര, പ്രവർത്തകരിൽ ആത്മവിശ്വാസം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും, കോൺഗ്രസ് ഇപ്പോഴും പോരാട്ടത്തിൽ സജീവമാണെന്ന സന്ദേശം ജനങ്ങളിൽ എത്തിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഇതിനൊപ്പം, കോൺഗ്രസ് പ്രചാരണത്തിന് ഒരു പുതിയ സാമൂഹിക മുഖവും ലഭിച്ചു. Jignesh Mevani പോലുള്ള സാമൂഹിക പ്രസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുയർന്ന നേതാക്കളും, Anand Patel പോലുള്ള യുവ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകരും മുന്നണി ഏറ്റെടുത്തത്, പാർട്ടിയെ ഒരു പഴയ സ്ഥാപനം എന്നതിലുപരി, പുതുതലമുറയുടെ രാഷ്ട്രീയ പ്ലാറ്റ്ഫോമായി അവതരിപ്പിക്കാൻ സഹായിച്ചു. ഇതോടെ ദളിത്, ആദിവാസി, യുവജന വിഭാഗങ്ങളിലേക്കുള്ള കോൺഗ്രസിന്റെ ആക്സസ് വീണ്ടും വർദ്ധിച്ചു.
ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ലോക്കൽ ബോഡി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ വന്നത്. ബിജെപി 53% വോട്ടും 7,492 വാർഡുകളും നേടി അവരുടെ ആധിപത്യം തുടരുമ്പോഴും, കോൺഗ്രസിന്റെ 31% വോട്ടും 1,738 വാർഡുകളും നേടിയത് രാഷ്ട്രീയപരമായി വലിയ മുന്നേറ്റമാണ്. ഇത് വെറും കണക്കിലെ വർദ്ധനവല്ല; കഴിഞ്ഞ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിനെ അപേക്ഷിച്ച് നാല് ശതമാനം വോട്ട് വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞത്, കോൺഗ്രസ് വോട്ട്ബേസിന്റെ പുനർസംഘടനയുടെ തെളിവാണ്. പ്രത്യേകിച്ച്, കഴിഞ്ഞ തവണ ഒരു മുനിസിപ്പാലിറ്റി മാത്രമായിരുന്ന വിജയസംഖ്യ ഇത്തവണ ആറായി ഉയർന്നതും, 18 താലൂക്ക് പഞ്ചായത്തിൽ നിന്ന് 31 താലൂക്ക് പഞ്ചായത്തുകളിലേക്കുള്ള വളർച്ചയും, പാർട്ടിയുടെ സംഘടനാ ശക്തി വീണ്ടും വ്യാപകമാകുന്നതിന്റെ സൂചനകളാണ്.
ഇതിനിടെ Aam Aadmi Partyയുടെ പ്രകടനം ശ്രദ്ധേയമായ രീതിയിൽ മന്ദഗതിയിലായി. 11% വോട്ടും 489 വാർഡുകളും മാത്രമായി ചുരുങ്ങിയ അവർ, സംസ്ഥാനവ്യാപകമായ ഒരു പ്രതിപക്ഷ ശക്തിയായി മാറാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അവരുടെ സ്വാധീനം പ്രധാനമായും തെക്കൻ ഗുജറാത്തിലെ ആദിവാസി മേഖലകളിൽ മാത്രം കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. അവിടെയും Chaitar Vasava പോലുള്ള വ്യക്തികളുടെ വ്യക്തിപരമായ സ്വാധീനം നിർണായകമാണ്. ഇത് AAPയുടെ സംഘടനാ പരിമിതിയെ വെളിവാക്കുന്നു ഒരു സംസ്ഥാനതല രാഷ്ട്രീയ ശക്തിയായി വളരാൻ ആവശ്യമായ വ്യാപ്തിയും ആഴവും അവർക്ക് ഇപ്പോഴും ലഭിച്ചിട്ടില്ല.
ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ ഘടകം വോട്ടുകളുടെ പുനർവിന്യാസമാണ്. AAPയ്ക്ക് ലഭിച്ച വോട്ടുകളിൽ വലിയൊരു പങ്ക് മുൻ കോൺഗ്രസ് വോട്ടുകളാണെന്ന വിലയിരുത്തൽ ശക്തമാണ്. ഇപ്പോൾ AAPയുടെ വളർച്ച നിൽക്കുകയും, അവരുടെ “പ്രധാന പ്രതിപക്ഷം” എന്ന നറേറ്റീവ് തകർന്നുപോകുകയും ചെയ്ത സാഹചര്യത്തിൽ, ആ വോട്ടുകൾ തിരികെ കോൺഗ്രസിലേക്ക് മടങ്ങാനുള്ള സാധ്യത ഉയർന്നിരിക്കുകയാണ്. ഇത് കോൺഗ്രസിന് ഒരു സ്ട്രാറ്റജിക് അഡ്വാന്റേജാണ്. ഈ വോട്ട്ബാങ്ക് തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ കഴിഞ്ഞാൽ കോൺഗ്രസിന് 35% കടക്കുന്ന സ്ഥിരതയുള്ള വോട്ട്ബേസ് രൂപപ്പെടുത്താൻ കഴിയും, അത് ബിജെപിക്കെതിരെ യഥാർത്ഥ മത്സരമൊരുക്കാൻ സഹായിക്കും.
അതേസമയം, ബിജെപിയുടെ നിലയും ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്. അവർ ശക്തമായ വോട്ട് ഷെയറും സീറ്റുകളും നിലനിർത്തിയെങ്കിലും, അവരുടെ വളർച്ചയിൽ വലിയൊരു ചാഞ്ചാട്ടമില്ല. ഇത് ഒരു രീതിയിൽ “സാചുറേഷൻ പോയിന്റ്” എന്ന നിലയിൽ വായിക്കാം. അതായത്, അവരുടെ പരമാവധി പിന്തുണ ഇതിനകം തന്നെ നേടിയിട്ടുണ്ടാകാം. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ പ്രതിപക്ഷം ഏകോപിതമായി പ്രവർത്തിച്ചാൽ, ബിജെപിയുടെ ആധിപത്യത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യാനുള്ള സാധ്യത ഉയരും.
2027ലെ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ പുതിയ അർത്ഥം നേടുന്നു. കോൺഗ്രസ് ഇനി നേരിടേണ്ട പ്രധാന വെല്ലുവിളി ഈ ചെറിയ ഉയർച്ചയെ ദീർഘകാല രാഷ്ട്രീയ വളർച്ചയായി മാറ്റുക എന്നതാണ്. അതിനായി സാമൂഹിക കൂട്ടുകെട്ടുകളുടെ പുനർനിർമാണം നിർണായകമാണ് പ്രത്യേകിച്ച് ആദിവാസി മേഖലകളിൽ ശക്തമായ ഇടപെടൽ, യുവജന പിന്തുണ ഉറപ്പാക്കൽ, പ്രാദേശിക നേതാക്കളെ മുൻനിരയിലേക്കു കൊണ്ടുവരൽ എന്നിവ. Chaitar Vasava പോലുള്ള നേതാക്കളെ ഉൾപ്പെടുത്താൻ കഴിയുമെങ്കിൽ, കോൺഗ്രസിന് ഒരു വ്യാപകമായ സാമൂഹിക സഖ്യം സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയും.
ഇതോടൊപ്പം ദേശീയ തലത്തിലുള്ള ഘടകങ്ങളും ഗുജറാത്ത് രാഷ്ട്രീയത്തെ സ്വാധീനിക്കും. Punjab ൽ AAPയുടെ ഭാവി, അവരുടെ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയ വിശ്വാസ്യതയെ നിർണ്ണയിക്കും. അവിടെ ഒരു തിരിച്ചടി നേരിട്ടാൽ, ഗുജറാത്തിലെയും അവരുടെ കേഡർ മോട്ടിവേഷൻ കുറയാൻ സാധ്യതയുണ്ട്, ഇത് കോൺഗ്രസിന് അനുകൂലമായ സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കും.
Read more
ഒടുവിൽ, ഗുജറാത്തിലെ ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം ഒരു “പൂർണ്ണ തിരിച്ചുവരവ്” പ്രഖ്യാപനം അല്ല; എന്നാൽ അത് ഒരു രാഷ്ട്രീയ പുനർജന്മത്തിന്റെ ഉറച്ച സൂചനയാണ്. കോൺഗ്രസ് ഇനി രാഷ്ട്രീയമായി പ്രസക്തമല്ല എന്ന വാദം ഈ ഫലത്തോടെ തകർന്നിരിക്കുകയാണ്. ഇപ്പോൾ അവരുടെ മുന്നിലുള്ള ചോദ്യം വളരെ നിർണായകമാണ്: ഈ മിതമായ ഉയർച്ചയെ ഒരു ശക്തമായ തിരമാലയാക്കി മാറ്റാൻ കഴിയുമോ? അതിന് ഉത്തരമാകുന്നത് അടുത്ത രണ്ടു വർഷങ്ങളിലെ അവരുടെ സംഘടനാ ബുദ്ധിയും, നേതൃക്ഷമതയും, സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളുമാണ്. ഗുജറാത്തിൽ ഇനി പോരാട്ടം വീണ്ടും സജീവമായി തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു അതിന്റെ ഗതി നിർണ്ണയിക്കുന്നത് കോൺഗ്രസിന്റെ അടുത്ത നീക്കങ്ങളായിരിക്കും.
