“ശബ്ദമുണ്ട്, അധികാരം ഇല്ല: പൗരൻ വിഷയമാകുന്ന കാലം” പുതിയ രാഷ്ട്രീയ ഭൂപടം

സ്ക്രീനുകളുടെ വെളിച്ചത്തിൽ ജീവിക്കാൻ പഠിച്ച ഒരു തലമുറ, അവരുടെ നിഴലുകൾ പോലും തിരിച്ചറിയാതെ മുന്നോട്ട് നീങ്ങുന്ന കാലഘട്ടത്തിലാണ് നാം. ജനാധിപത്യം ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു  അതിന്റെ രൂപരേഖകളിലും, തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലും, സ്ഥാപനങ്ങളിലും  പക്ഷേ അതിന്റെ ആത്മാവ്, അതായത് പൗരന്റെ സജീവ സാന്നിധ്യം, ശബ്ദം, സംശയം, പ്രതിരോധം, ഇവ ഒക്കെ നിശ്ശബ്ദമായി ക്ഷയിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഇത് ഒരു തുറന്ന തകർച്ചയല്ല; ഇത് ഒരു മൗനപരിവർത്തനമാണ്. ഒരു കാലത്ത് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിന്ന് അകന്നു നിൽക്കുന്നത് തന്നെ ഒരു പ്രശ്നമായി കരുതിയിരുന്ന സമൂഹം, ഇന്ന് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിന്ന് അകന്നു നിൽക്കാനുള്ള പുതിയ രീതികൾ കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നു പങ്കാളിത്തത്തിന്റെ ഭ്രമം സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ട്, നിഷ്ക്രിയതയെ സാധാരണവൽക്കരിച്ചുകൊണ്ട്.

പതിറ്റാണ്ട് മുമ്പ് ഇന്ത്യയിൽ ജനാധിപത്യം വെറും ഭരണരീതിയല്ലായിരുന്നു; അത് ഒരു ജീവിച്ച അനുഭവമായിരുന്നു. തെരുവുകൾ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ വേദികളായിരുന്നു, സർവകലാശാലകൾ ചർച്ചകളുടെ കേന്ദ്രങ്ങളായിരുന്നു, വീടുകൾ പോലും അഭിപ്രായങ്ങളുടെയും വാദങ്ങളുടെയും ഇടങ്ങളായിരുന്നു. ആ കാലത്ത്, ഒരു സാധാരണ പൗരൻ തന്റെ ശബ്ദത്തിന് വിലയുണ്ടെന്ന് വിശ്വസിച്ചിരുന്നു. വിവരാവകാശ നിയമം, വിദ്യാഭ്യാസാവകാശം, തൊഴിലുറപ്പുപദ്ധതി  ഇവയൊക്കെ അധികാരത്തിന്റെ ഔദാര്യമല്ല; ജനങ്ങളുടെ സമ്മർദ്ദത്തിന്റെ ഫലമായിരുന്നു. ഒരു സമൂഹം അധികാരത്തോട് ചോദ്യം ചോദിക്കാൻ തയ്യാറായപ്പോൾ, അധികാരം മറുപടി നൽകേണ്ടി വരും എന്ന സത്യം അവിടെ പ്രവർത്തിച്ചു.

നിർഭയ കേസിന് ശേഷം തെരുവുകളിൽ നിറഞ്ഞ യുവത്വം ഒരു സംഭവത്തിന് എതിരായ പ്രതികരണം മാത്രമല്ല; അത് ഒരു തലമുറയുടെ രാഷ്ട്രീയ ഉണർവ്വായിരുന്നു. അഴിമതിവിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ ഭരണത്തെ തന്നെ തളർത്തിയപ്പോൾ, ജനങ്ങൾ അവരുടെ ശക്തി തിരിച്ചറിഞ്ഞു. “പൗരൻ” എന്ന പദം ഒരു നിയമപരമായ പദവി മാത്രമല്ല; അത് ഒരു രാഷ്ട്രീയ സജീവതയുടെ അടയാളമായി മാറി. ആ കാലഘട്ടത്തിൽ, ജനാധിപത്യം ഒരു പ്രവർത്തനമായിരുന്നു  അത് പങ്കാളിത്തം ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു, അത് ഉത്തരവാദിത്വം ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു, അത് ധൈര്യം ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു.

പക്ഷേ ചരിത്രം നേരെ മുന്നോട്ട് പോകുന്നില്ല; അത് വളഞ്ഞ വഴികളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഒരിടത്ത്, ഈ സജീവത തന്നെ അധികാരത്തിന് ഒരു ഭീഷണിയായി തോന്നിത്തുടങ്ങി. ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന പൗരൻ ഒരു പ്രശ്നമായി മാറി. അപ്പോൾ ഭാഷ മാറി. “ആക്ടിവിസ്റ്റ്” എന്ന പദം “ആന്തോളൻ-ജീവി” എന്ന നിന്ദാപദമായി മാറി. പ്രതിഷേധം ഒരു ജനാധിപത്യാവകാശമല്ല, മറിച്ച് ഒരു സംശയകരമായ പ്രവർത്തിയായി ചിത്രീകരിക്കപ്പെട്ടു. ഈ ഭാഷാമാറ്റം ഒരു സാധാരണ വാക്കുമാറ്റമല്ല; അത് ഒരു മനോഭാവമാറ്റത്തിന്റെ സൂചനയാണ്.

ഇവിടെ നിന്നാണ് ഒരു വലിയ രൂപാന്തരം ആരംഭിക്കുന്നത് പൗരൻ ക്രമേണ “വിഷയം” (subject) ആയി മാറുന്നു. ഒരു പൗരൻ അധികാരത്തിന്റെ ഉറവിടമാണ്; ഒരു subject അധികാരത്തിന്റെ വിധേയനാണ്. ഈ മാറ്റം നിയമങ്ങളിലൂടെ മാത്രം നടപ്പിലാകുന്നില്ല; അത് മനസ്സുകളിലൂടെ നടപ്പിലാക്കപ്പെടുന്നു. ആളുകൾക്ക് അവരുടെ ശബ്ദം ഉപയോഗിക്കാനുള്ള അവകാശമുണ്ടെങ്കിലും, അവർ അത് ഉപയോഗിക്കാതിരിക്കാനുള്ള മനോഭാവം സ്വീകരിക്കുന്നു. ഈ സ്വമേധയാ വരുന്ന നിഷ്ക്രിയതയാണ് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രതിസന്ധി.

ഈ സാഹചര്യത്തിൽ Gen Z എന്ന തലമുറയുടെ പങ്ക് നിർണായകമാണ്. അവർ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ കൈവശമുള്ള തലമുറയാണ്. അവർക്ക് ലോകം അവരുടെ കൈകളിൽ തന്നെയാണ് — literally, അവരുടെ ഫോണുകളിൽ. പക്ഷേ paradox ഇതാണ്: അവർക്ക് വിവരമുണ്ട്, പക്ഷേ പ്രഭാവമില്ല; അവർക്ക് ശബ്ദമുണ്ട്, പക്ഷേ ശക്തിയില്ല. അവർ സംസാരിക്കുന്നു, പക്ഷേ അവരുടെ സംസാരങ്ങൾ പലപ്പോഴും അവരുടെതല്ല; അത് ആൽഗോരിതങ്ങൾ നിർണ്ണയിക്കുന്ന പ്രതികരണങ്ങളാണ്.

Gen Zയെ പലപ്പോഴും “അരാഷ്ട്രീയ തലമുറ” എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. പക്ഷേ അത് ഒരു തെറ്റിദ്ധാരണയാണ്. അവർ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുന്നില്ല; അവർ രാഷ്ട്രീയത്തെ വ്യത്യസ്തമായി അനുഭവിക്കുന്നു. അവർ തെരുവിലിറങ്ങുന്നില്ല, പക്ഷേ അവർ ട്രെൻഡുകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അവർ സംഘടനകളിൽ ചേരുന്നില്ല, പക്ഷേ അവർ ഡിജിറ്റൽ കൂട്ടായ്മകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു. പക്ഷേ ഈ പുതിയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഒരു വലിയ പ്രശ്നമുണ്ട്: ഇത് സ്ഥിരതയില്ലാത്തതാണ്. ഒരു വിഷയം ഒരു ദിവസം വലിയ ചര്‍ച്ചയായിരിക്കും, അടുത്ത ദിവസം അത് മറക്കും. ഒരു പ്രതിഷേധം ഒരു ആഴ്ച നീണ്ടുനിൽക്കും, പിന്നെ അത് ഒരു പഴയ ഹാഷ്‌ടാഗായി മാറും.

ഇത് “ആൽഗോരിത്മിക് ആക്റ്റിവിസം” ആണ് ‘എന്താണ് ട്രെൻഡ് ചെയ്യുന്നത്, അതാണ് വിഷയം; എന്താണ് വൈറൽ, അതാണ് സത്യം. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, ആഴമുള്ള ചിന്തകൾക്ക് സ്ഥലം കുറവാണ്. സങ്കീർണ്ണമായ പ്രശ്നങ്ങൾ ലളിതമായ കഥാഘടനകളായി ചുരുങ്ങുന്നു. ആളുകൾക്ക് തോന്നുന്നു അവർ സജീവരാണ്, പക്ഷേ അവരുടെ സജീവത പലപ്പോഴും അവരുടെ സ്ക്രീനുകളുടെ പരിധിക്കുള്ളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നു.

ഡിജിറ്റൽ ലോകം ഒരു പുതിയ പൗരത്വം സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു “ഡിജിറ്റൽ പൗരത്വം”. ഇത് ആദ്യനോട്ടത്തിൽ വളരെ ജനാധിപത്യപരമായി തോന്നും. എല്ലാവർക്കും ശബ്ദമുണ്ട്. പക്ഷേ യഥാർത്ഥത്തിൽ, ഈ ശബ്ദങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നു. നിങ്ങൾ എന്ത് കാണുന്നു, എന്ത് ചിന്തിക്കുന്നു, എന്ത് പ്രതികരിക്കുന്നു  ഇതെല്ലാം നിങ്ങൾ തന്നെ തീരുമാനിക്കുന്നില്ല. പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ അത് നിർണ്ണയിക്കുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, പങ്കാളിത്തം ഒരു ഭ്രമമായി മാറുന്നു. നിങ്ങൾക്ക് സംസാരിക്കാൻ കഴിയും, പക്ഷേ നിങ്ങൾക്ക് പ്രഭാവം ചെലുത്താൻ കഴിയില്ല.

ഈ ഭ്രമം വളരെ അപകടകരമാണ്, കാരണം ഇത് നിഷ്ക്രിയതയെ മറച്ചുവയ്ക്കുന്നു. ഒരു വ്യക്തി ഒരു പോസ്റ്റ് ഷെയർ ചെയ്യുമ്പോൾ, അവൻ തന്റെ കടമ നിറവേറ്റിയെന്ന് തോന്നുന്നു. പക്ഷേ യഥാർത്ഥത്തിൽ, അവൻ ഒരു വലിയ രാഷ്ട്രീയ പ്രക്രിയയിൽ പങ്കാളിയാകുന്നില്ല. ഇത് “performative dissent” ആണ്   പ്രതിരോധത്തിന്റെ ഒരു പ്രകടനം, യഥാർത്ഥ പ്രതിരോധമല്ല.

ഇവിടെ ഒരു വലിയ തത്ത്വചിന്താപരമായ മാറ്റം സംഭവിക്കുന്നു  പൗരൻ ഉപഭോക്താവായി മാറുന്നു. സർക്കാർ ഒരു സേവനദാതാവായി മാറുന്നു. പൗരന്റെ ചോദ്യമിങ്ങനെയാകും: “എനിക്ക് എന്ത് ലഭിക്കുന്നു?” എന്നാൽ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ചോദ്യമിങ്ങനെയാണ്: “എനിക്ക് എന്ത് നിർണ്ണയിക്കാം?” ഈ മാറ്റം വളരെ സൂക്ഷ്മമാണ്, പക്ഷേ അതിന്റെ പ്രതിഫലം അത്യന്തം ഗൗരവമേറിയതാണ്. ഒരു ഉപഭോക്താവിന് അവകാശങ്ങൾ ഇല്ല; അവനുള്ളത് സേവനങ്ങളാണ്. അവൻ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നില്ല; അവൻ പരാതി പറയുന്നു.

Gen Zയുടെ ജീവിതം ഒരു അനിശ്ചിത ലോകത്തിൽ രൂപപ്പെട്ടതാണ്. സാമ്പത്തിക അസുരക്ഷ, തൊഴിൽ അനിശ്ചിതത്വം, കാലാവസ്ഥാ ഭീഷണികൾ ‘. ഇവയൊക്കെ അവരുടെ മനോഭാവത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, അവർക്ക് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് stability ആണ്. അവർക്ക് സുരക്ഷ വേണം, സ്ഥിരത വേണം. ഈ ആവശ്യങ്ങൾ സ്വാഭാവികമാണ്. പക്ഷേ ഇതിന്റെ പേരിൽ അവർ പലപ്പോഴും സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ വിട്ടുകൊടുക്കാൻ തയ്യാറാകുന്നു. അവർ ചിന്തിക്കുന്നു: “പ്രശ്നങ്ങളില്ലാതെ ജീവിക്കാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ, അത് മതി.” എന്നാൽ ജനാധിപത്യം പ്രശ്നങ്ങളില്ലാത്ത ഒരു വ്യവസ്ഥയല്ല; അത് പ്രശ്നങ്ങളെ നേരിടാനുള്ള ഒരു സംവിധാനമാണ്.

ഇവിടെ ഭയം ഒരു പ്രധാന ഘടകമാണ്. പക്ഷേ ഇത് തുറന്ന ഭയം അല്ല; ഇത് ആന്തരികീകരിച്ച ഭയമാണ്. ആളുകൾക്ക് അവരുടെ അഭിപ്രായം പറയാൻ പേടിയാണ്. സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ ആക്രമിക്കപ്പെടുമോ, ജോലി നഷ്ടപ്പെടുമോ, നിയമപരമായ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമോ ? ഈ ഭയങ്ങൾ ആളുകളെ മിണ്ടാതാക്കുന്നു. അവർ self-censorship തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. അവർക്ക് സംസാരിക്കാൻ കഴിയുന്നിടത്തിലും, അവർ മിണ്ടാതിരിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുന്നു.

ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, ഒരു പുതിയ രാഷ്ട്രീയപ്രജ ജനിക്കുന്നു   political subject. അവൻ ഒരു പൗരനല്ല. അവൻ അധികാരത്തിന്റെ ഉറവിടമല്ല. അവൻ അധികാരത്തിന്റെ വിധേയനാണ്. അവൻ അധികാരത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നില്ല, കാരണം അവൻ അതിൽ ആശ്രയിക്കുന്നു. അവൻ വിമർശിക്കുന്നില്ല, കാരണം അവൻ നഷ്ടപ്പെടുമോ എന്ന ഭയം ഉണ്ട്. അവൻ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെക്കാൾ സുരക്ഷയെ മുൻ‌തൂക്കം നൽകുന്നു.

ഈ പുതിയ subject-ന്റെ മനോഭാവം രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിൽ മാധ്യമങ്ങൾ വലിയ പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് “spot news” സംസ്കാരം   മിനിറ്റുകൾക്കകം മാറുന്ന ബ്രേക്കിംഗ് വാർത്തകൾ, സ്റ്റുഡിയോ ചര്‍ച്ചകളുടെ ശബ്ദപ്രളയം, സ്ഥിരീകരണമില്ലാത്ത വർത്തകൾ   ഇവ ഒരു സ്ഥിരമായ ബൗദ്ധിക അവ്യക്തത സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഓരോ നിമിഷവും പുതിയ “സത്യം” എത്തുമ്പോൾ, യഥാർത്ഥ സത്യം തന്നെ മങ്ങിയുപോകുന്നു. വിവരാധിക്യം മനസ്സിലാക്കലായി മാറുന്നില്ല; മറിച്ച് അത് ഒരു ബൗദ്ധിക collateral damage ആയി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

ഒരു വ്യക്തിക്ക് എന്ത് വിശ്വസിക്കണം, എന്ത് സംശയിക്കണം എന്നതിൽ ഒരു സ്ഥിരമായ ആശയക്കുഴപ്പം ഉണ്ടാകുന്നു. ഈ ആശയക്കുഴപ്പം ആളുകളെ ക്ഷീണിപ്പിക്കുന്നു. അവർ ലളിതമായ കഥാഘടനകളിലേക്ക് അഭയം തേടുന്നു. സങ്കീർണ്ണമായ സത്യങ്ങളെക്കാൾ ലളിതമായ കള്ളങ്ങൾ കൂടുതൽ ആകർഷകമാകുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനങ്ങൾ ബോധപൂർവ്വമായ ചിന്തകളുടെ ഫലമല്ല; അവ മാനസിക ഷോർട്ട്‌കട്ടുകളുടെ ഫലമാണ്.

കേരളം പോലുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയബോധമുള്ള സമൂഹത്തിലും ഈ മാറ്റം കാണാം. ഒരു കാലത്ത് രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചകളുടെ കേന്ദ്രമായിരുന്ന യുവത്വം, ഇന്ന് വ്യക്തിപരമായ വിജയത്തിനും, സാമ്പത്തിക സ്ഥിരതയ്ക്കും കൂടുതൽ മുൻ‌ഗണന നൽകുന്നു. ഇത് ഒരു തെറ്റല്ല; പക്ഷേ ഇത് ഒരു വലിയ സാമൂഹിക മാറ്റത്തിന്റെ സൂചനയാണ്. സാമൂഹിക ഇടപെടലിൽ നിന്ന് വ്യക്തിപരമായ ലക്ഷ്യങ്ങളിലേക്ക് മാറുന്ന ഒരു പ്രവണത.

ഇപ്പോൾ നടക്കുന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഈ മുഴുവൻ പ്രക്രിയയുടെ ഏറ്റവും തെളിഞ്ഞ പ്രതിഫലനമാണ്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഒരു ജനാധിപത്യ കര്‍മ്മമെന്നതിലുപരി, അത് ഒരു ഡിജിറ്റൽ ഇവന്റായി മാറുന്നു. ക്യാമ്പെയ്‌നുകൾ മീമുകളായി, വാഗ്ദാനങ്ങൾ റീലുകളായി, വോട്ടർമാർ ഡാറ്റാപോയിന്റുകളായി മാറുന്നു. Gen Z ഈ പ്രക്രിയയിൽ വലിയൊരു പങ്കാളിയാണ്, പക്ഷേ അവരുടെ പങ്കാളിത്തം പലപ്പോഴും പ്രതികരണങ്ങളിലൂടെയാണ്. അവർ ചർച്ച ചെയ്യുന്നു, പക്ഷേ അവരുടെ രാഷ്ട്രീയ നിലപാട് രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ആഴം കുറവാണ്.

അതേസമയം, സ്പോട്ട് ന്യൂസ് സംസ്കാരം ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാക്കുന്നു. ഓരോ നിമിഷവും പുതിയ വാർത്തകൾ, പുതിയ വിവാദങ്ങൾ, പുതിയ ആരോപണങ്ങൾ   ഇവയൊക്കെ ഒരു സ്ഥിരമായ ശബ്ദപ്രളയം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഈ ശബ്ദത്തിൽ സത്യം മുങ്ങിപ്പോകുന്നു. ആളുകൾക്ക് എന്ത് വിശ്വസിക്കണം എന്നതിൽ ആശയക്കുഴപ്പം ഉണ്ടാകുന്നു. ഈ ആശയക്കുഴപ്പം ഒരു ബൗദ്ധിക collateral damage ആണ്   അത് പൗരന്റെ നിർണ്ണയശേഷിയെ തന്നെ ബാധിക്കുന്നു.

ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഒരു ബോധപൂർവ്വമായ രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലല്ല, മറിച്ച് ഒരു മാനസിക പ്രതികരണമായി മാറുന്നു. ആളുകൾ വോട്ട് ചെയ്യുന്നു, പക്ഷേ അവർ എന്തിന് വോട്ട് ചെയ്യുന്നു എന്നതിൽ വ്യക്തത കുറവാണ്. അവർ തീരുമാനിക്കുന്നു, പക്ഷേ അവരുടെ തീരുമാനങ്ങൾ പലപ്പോഴും അവരുടെതല്ല; അത് അവരുടെ ചുറ്റുപാടുള്ള വിവരപ്രവാഹത്തിന്റെ ഫലമാണ്.

അതുകൊണ്ട് ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ യഥാർത്ഥ ചോദ്യം ആരാണ് ജയിക്കുന്നത് എന്നതല്ല; ആരാണ് തീരുമാനിക്കുന്നത് എന്നതാണ്. ഒരു തലമുറ സ്വന്തം രാഷ്ട്രീയബോധം തിരിച്ചുപിടിച്ച്, അവരുടെ വോട്ട് ഒരു ബോധപൂർവ്വമായ ഇടപെടലാക്കി മാറ്റുമോ, അല്ലെങ്കിൽ അവർ ഡിജിറ്റൽ ശബ്ദങ്ങളുടെ ഒഴുക്കിൽ ഒഴുകിപ്പോകുമോ? അവർ പൗരന്മാരായി നിലകൊള്ളുമോ, അല്ലെങ്കിൽ വിഷയങ്ങളായി മാറുമോ?

കാരണം തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ സർക്കാരുകളെ മാത്രം മാറ്റുന്നില്ല; അവ ഒരു തലമുറയുടെ രാഷ്ട്രീയസ്വഭാവം നിർണ്ണയിക്കുന്നു. ഇന്ന് അവർ എങ്ങനെ വോട്ട് ചെയ്യുന്നു എന്നത് മാത്രമല്ല പ്രധാന്യം   അവർ എന്ത് മനോഭാവത്തിൽ വോട്ട് ചെയ്യുന്നു എന്നതാണ് നിർണ്ണായകം. അവർ സ്വതന്ത്രമായി ചിന്തിച്ചിട്ടാണോ, അല്ലെങ്കിൽ അവർക്ക് മുന്നിൽ വച്ച കഥാഘടനകളെ അനുസരിച്ചാണോ? അവർ സങ്കീർണ്ണമായ സത്യങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടാണോ, അല്ലെങ്കിൽ അവർ ലളിതമായ ഉത്തരങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചിട്ടാണോ?

ജനാധിപത്യം ഒരു ഭരണരീതിയല്ല; അത് ഒരു ശീലമാണ്. അത് ഓരോ ദിവസവും അഭ്യസിക്കേണ്ട ഒന്നാണ്. അത് നഷ്ടപ്പെടുന്നത് വളരെ എളുപ്പമാണ്, പക്ഷേ തിരിച്ചുപിടിക്കുന്നത് വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. ഇന്ന്, നമ്മൾ ഒരു വഴിത്തിരിവിലാണ്. ഒരു വഴി   സൗകര്യത്തിന്റെ വഴി, സുരക്ഷയുടെ വഴി, നിഷ്ക്രിയതയുടെ വഴി. മറ്റൊരു വഴി   ഉത്തരവാദിത്വത്തിന്റെ വഴി, പങ്കാളിത്തത്തിന്റെ വഴി, സജീവ പൗരത്വത്തിന്റെ വഴി.

Gen Z ഏത് വഴി തിരഞ്ഞെടുക്കും എന്നതിലാണ് നമ്മുടെ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ഭാവി ആശ്രയിക്കുന്നത്. കാരണം ഒരു തലമുറ സംസാരിക്കാൻ പഠിച്ചിട്ടും, പ്രവർത്തിക്കാൻ പഠിക്കാത്തപ്പോൾ   അവർക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം നിലനിർത്താൻ കഴിയില്ല. അവർക്ക് അത് ഉപഭോഗിക്കാൻ മാത്രമേ കഴിയൂ. ഒരിക്കൽ ഉപഭോഗിക്കാൻ തുടങ്ങിയ സ്വാതന്ത്ര്യം, ഒടുവിൽ നഷ്ടപ്പെടും.

അവസാനം, ജനാധിപത്യം തകർന്നുവീഴുന്നത് ഒരിക്കലും പെട്ടെന്നല്ല. അത് നിശ്ശബ്ദമായാണ് സംഭവിക്കുന്നത്. ഓരോ തവണയും ഒരു പൗരൻ മിണ്ടാതാകുമ്പോൾ, ഓരോ തവണയും ഒരു ചോദ്യം ചോദിക്കപ്പെടാതിരിക്കുമ്പോൾ, ഓരോ തവണയും ഒരു അനീതിയെ അംഗീകരിക്കുമ്പോൾ   ജനാധിപത്യം അല്പം കൂടി ദുർബലമാകുന്നു. ഒരു ദിവസം, നാം ഉണരുമ്പോൾ, നമുക്ക് മനസ്സിലാകും   നമ്മൾ ഇപ്പോഴും വോട്ട് ചെയ്യുന്നു, പക്ഷേ നമുക്ക് ഇനി തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല; നമ്മൾ സംസാരിക്കുന്നു, പക്ഷേ ആരും കേൾക്കുന്നില്ല; നമ്മൾ പൗരന്മാരായി ജീവിക്കുന്നില്ല, പക്ഷേ വിഷയങ്ങളായി തുടരുന്നു.

അതായിരിക്കും ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഭയപ്പെടുത്തുന്ന അവസ്ഥ   അതിന്റെ രൂപം നിലനിൽക്കുന്നു, പക്ഷേ അതിന്റെ ആത്മാവ് ഇല്ലാതായിരിക്കുന്നു.