മനുഷ്യന്റെ കരുണ പലപ്പോഴും പ്രകൃതിയുടെ കഠിന യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെ മറയ്ക്കുന്ന ഒരു മൃദുവായ മറപോലെയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. എന്നാൽ പരിസ്ഥിതി ശാസ്ത്രത്തിന് അത്തരം മറകൾ അംഗീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല. Pablo Escobar കൊണ്ടുവന്ന ഹിപ്പോകൾ Magdalena River താഴ്വരയിൽ നിയന്ത്രണാതീതമായി വളർന്ന്, ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ജൈവവൈവിധ്യത്തെയും മനുഷ്യസുരക്ഷയെയും തന്നെ വെല്ലുവിളിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ, അതിന്റെ പരിഹാരം “രക്ഷ” എന്ന വാക്കിൽ ഒതുക്കാൻ കഴിയില്ല.
ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് Anant Ambani മുന്നോട്ടുവച്ച നിർദേശം 80 ഹിപ്പോകളെ കൊല്ലരുതെന്നും, അവയെ ഗുജറാത്തിലെ Jamnagar സമീപമുള്ള Vantara കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് മാറ്റാമെന്നുമുള്ളത് ആഗോളതലത്തിൽ ശ്രദ്ധ നേടുന്നത്. കൊളംബിയയുടെ പരിസ്ഥിതി മന്ത്രിയായ Irene Vélez Torres നോട് അയച്ച കത്തിൽ, ശാസ്ത്രീയവും മാനുഷികവുമായ ഒരു സമഗ്ര പദ്ധതി അവതരിപ്പിച്ചതായി അറിയിക്കുന്നു. “ഓരോ ജീവനും വിലപ്പെട്ടതാണ്” എന്ന നിലപാട് നൈതികമായി ആകർഷകമാണ്. പക്ഷേ, നയപരമായി ഇതിനെ വിലയിരുത്തുമ്പോൾ കാര്യങ്ങൾ വളരെ വ്യത്യസ്തമാണ്.
ഇന്ത്യൻ പരിസ്ഥിതി നയങ്ങളുടെ അടിത്തറയിൽ നിൽക്കുന്നത് ഒരു പ്രധാന സിദ്ധാന്തമാണ് മുന്നൊരുക്ക ജാഗ്രത (Precautionary Principle). ഒരു നടപടി പരിസ്ഥിതിക്ക് ദോഷകരമാകാനുള്ള സാധ്യത ഉണ്ടെങ്കിൽ, അത് എത്രമാത്രം മാനുഷികമെന്നു തോന്നിയാലും, അത് തടയേണ്ടതാണ്. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ഒരു വലിയ അന്യജാതി സസ്തനിയെ ഇന്ത്യയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നത്, ശാസ്ത്രീയമായി ഉറപ്പില്ലാത്ത ഒരു വലിയ പരീക്ഷണമാണ്.
ഹിപ്പോ ഒരു സാധാരണ മൃഗമല്ല; അത് ഒരു “ecosystem engineer” ആണ്. അതിന്റെ സാന്നിധ്യം ജലവ്യവസ്ഥകളെ മാറ്റുകയും, ജൈവവൈവിധ്യത്തെ ബാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കൊളംബിയയിൽ ഇതിനകം സംഭവിച്ചതാണ് ഇതിന്റെ തെളിവ്. ഇന്ത്യയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് കൃഷിയുമായി ചേർന്ന് പ്രവർത്തിക്കുന്ന നദീ-കായൽ സംവിധാനങ്ങളിൽ, ഇതിന്റെ ആഘാതം അനന്തരഫലങ്ങളോടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടും.
ഇവിടെ ഒരു വലിയ നയപരമായ ചോദ്യം ഉയരുന്നു: ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ പരിസ്ഥിതി പ്രശ്നം മറ്റൊരു രാജ്യത്തേക്ക് മാറ്റുന്നത്, അന്താരാഷ്ട്ര ഉത്തരവാദിത്വത്തിന്റെ ഭാഗമാണോ? അല്ലെങ്കിൽ അത് പ്രശ്നത്തെ “കയറ്റുമതി” ചെയ്യുന്നതാണോ? ഇന്ത്യയിലെ Biological Diversity Act, 2002യും Wildlife (Protection) Act, 1972യും, അന്യജാതി ജീവികളുടെ നിയന്ത്രിത കൈകാര്യം എന്ന ആശയത്തെയാണ് പിന്തുണയ്ക്കുന്നത്. ഈ നിയമങ്ങളുടെ ആത്മാവിനോട് വിരുദ്ധമായി, വലിയ തോതിലുള്ള വന്യജീവി ഇറക്കുമതി നടപ്പിലാക്കുന്നത്, നയപരമായ അപാകതകളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
Vantara പോലുള്ള കേന്ദ്രങ്ങൾ, ആധുനിക സൗകര്യങ്ങളോടുകൂടിയവയാണെങ്കിലും, അവ സ്വാഭാവിക ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ പകരക്കാരല്ല. “Ex-situ conservation” (സ്വാഭാവിക ആവാസവ്യവസ്ഥയ്ക്ക് പുറത്തുള്ള സംരക്ഷണം) ഒരു താൽക്കാലിക മാർഗമാണ്; അത് സ്ഥിരപരിഹാരമല്ല. ഹിപ്പോകൾക്ക് ആവശ്യമായ വലിയ ജലസ്രോതസ്സുകളും, പരിസ്ഥിതിസമതുലിതാവസ്ഥയും, സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളും ഇവയെല്ലാം കൃത്രിമമായി സൃഷ്ടിക്കുന്നത്, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന തത്വത്തെ തന്നെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു.
ഇതോടൊപ്പം, രോഗവ്യാപന സാധ്യതയും അവഗണിക്കാനാവില്ല. അന്താരാഷ്ട്ര വന്യജീവി സ്ഥാനാന്തരങ്ങൾ zoonotic diseases പടരാനുള്ള സാധ്യത വർധിപ്പിക്കുന്നു. കോവിഡ് മഹാമാരിക്ക് ശേഷമുള്ള ലോകത്തിൽ, ഈ അപകടസാധ്യതകൾക്ക് മുന്നിൽ കണ്ണടയ്ക്കുന്നത്, ശാസ്ത്രീയമായും നയപരമായും ഗുരുതരമായ പിഴവാണ്.
ഇവിടെ ഒരു കോർപ്പറേറ്റ്-നയം സംഘർഷവും വ്യക്തമാണ്. സ്വകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ, വലിയ സാമ്പത്തിക ശേഷിയുമായി, ആഗോള വന്യജീവി സംരക്ഷണ രംഗത്ത് ഇടപെടുമ്പോൾ, അവയുടെ ഉത്തരവാദിത്വം എവിടെ തുടങ്ങുകയും എവിടെ അവസാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു? Public Trust Doctrine അനുസരിച്ച്, പ്രകൃതിവന്പുകൾ പൊതുസമ്പത്താണ്. അവയുടെ സംരക്ഷണം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കടമയാണ്. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, ഒരു സ്വകാര്യ സംരംഭം നിർണ്ണായക തീരുമാനങ്ങളിൽ പങ്കാളിയാകുന്നത്, പരിസ്ഥിതി ഭരണകൂടത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തെ തന്നെ മാറ്റുന്ന ഒരു പ്രവണതയാണ്.
ഇതിനെ “മാനുഷിക പരിഹാരം” എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുമ്പോൾ, അതിന്റെ ദീർഘകാല ഫലങ്ങളെ കൂടി വിലയിരുത്തേണ്ടതാണ്. 80 ഹിപ്പോകൾ ഇന്ന് നാളെ 200 ആകില്ലെന്ന് ആരാണ് ഉറപ്പ് നൽകുന്നത്? കൊളംബിയയിൽ സംഭവിച്ചതുതന്നെ ഇന്ത്യയിൽ ആവർത്തിക്കാതിരിക്കാൻ എന്താണ് ഉറപ്പ്?
യഥാർത്ഥ ഉത്തരവാദിത്വപരമായ സമീപനം, പ്രശ്നം സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട സ്ഥലത്ത് തന്നെ ശാസ്ത്രീയമായി പരിഹരിക്കുകയാണ്. കൊളംബിയയിലെ ഹിപ്പോകളുടെ പ്രശ്നം, അവിടെത്തന്നെ നിയന്ത്രിത വന്ധ്യംകരണവും, ആവാസവ്യവസ്ഥ മാനേജ്മെന്റും, സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളും ഉപയോഗിച്ച് കൈകാര്യം ചെയ്യേണ്ടതാണ്. അത് മറ്റൊരു രാജ്യത്തിന്റെ പരിസ്ഥിതിയിലേക്ക് മാറ്റുന്നത്, പ്രശ്നപരിഹാരമല്ല പ്രശ്നത്തിന്റെ പുനർജനനമാണ്.
അവസാനം, “ഓരോ ജീവനും വിലപ്പെട്ടതാണ്” എന്ന വാദം ശരിയാണ്. പക്ഷേ അതിനൊപ്പം “ഓരോ ആവാസവ്യവസ്ഥയും വിലപ്പെട്ടതാണ്” എന്ന സത്യവും equally പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്. ഒരു ജീവിയെ രക്ഷിക്കുന്നതിനായി, മറ്റൊരു സമ്പൂർണ്ണ പരിസ്ഥിതിയെ അപകടത്തിലാക്കാൻ പാടില്ല.
Read more
ഇന്ത്യയുടെ പരിസ്ഥിതി നയം ഒരു അടിസ്ഥാന ചിന്തയിൽ നിൽക്കുന്നു: ജാഗ്രതയാണ് സംരക്ഷണത്തിന്റെ ആദ്യപടി. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, ഹിപ്പോകളുടെ ഇറക്കുമതി പോലുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ, വികാരങ്ങളല്ല, ശാസ്ത്രവും നയവും ചേർന്ന വിലയിരുത്തലിന് വിധേയമാക്കേണ്ടതാണ്. അല്ലാത്തപക്ഷം, “കരുണ” എന്ന പേരിൽ, ഒരു പുതിയ പരിസ്ഥിതി പ്രതിസന്ധിക്ക് നാം തന്നെ വാതിൽ തുറക്കുകയാണ്.
