ഉത്തർപ്രദേശിലെ ബല്ലിയ ജില്ലയിലെ രേവതി ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു മാവിന്റെ തണലിൽ നൂറുകണക്കിന് തൊഴിലാളികൾ ഏപ്രിൽ മാസത്തിൽ ഒത്തുകൂടിയിരുന്നു. അവരുടെ കൈകളിൽ വസ്ത്രങ്ങൾ നിറച്ച ബാഗുകൾ, ഇരുമ്പ് പെട്ടികൾ, കിടക്കച്ചുരുളുകൾ. അവർ ഒരു തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് പോകുന്നവരായിരുന്നില്ല; ജീവിതം രക്ഷിക്കാനുള്ള യാത്രയ്ക്കാണ് പുറപ്പെട്ടത്. അവരിൽ ഒരാളായിരുന്നു 38 വയസ്സുള്ള രാമാവതാർ മാഞ്ചി. പതിനഞ്ച് വർഷമായി ജൂൺ മൂന്നാം വാരത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ലുധിയാനയിലേക്കും ഡൽഹിയിലേക്കും ജോലി തേടി പോകാറുണ്ടായിരുന്നത്. എന്നാൽ ഈ വർഷം അദ്ദേഹം ഏപ്രിലിൽ തന്നെ ഗ്രാമം വിട്ടു. കാരണം, ഫെബ്രുവരി അവസാനത്തോടെ തന്നെ ഗോതമ്പ് വയലുകൾ കരിഞ്ഞു. മാർച്ചിൽ തന്നെ വേനൽ അതിന്റെ ക്രൂരമുഖം കാണിച്ചു. “ആകാശത്ത് നിന്ന് തീ മഴ പെയ്യുന്നതുപോലെയായിരുന്നു” എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്കുകൾ ഒരു വ്യക്തിയുടെ അനുഭവമല്ല; കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ യുഗത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ച ഇന്ത്യയുടെ സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ സംഗ്രഹമാണ്.
രാമാവതാർ മാഞ്ചി ഒറ്റയ്ക്കല്ല. ഝാൻസിയിലെ കേശവ് ദാസ്, പ്രയാഗ്രാജിലെ ശിവശങ്കർ നിഷാദ്, വാരണാസിയിലെ റാംജി ഗോണ്ട്, ഗൊരഖ്പൂരിലെ സുരേഷ് യാദവ്, കുശിനഗറിലെ മഹേന്ദ്ര പാസ്വാൻ, ദേവരിയയിലെ സന്തോഷ് ചൗഹാൻ—ഇവർ ഓരോരുത്തരും വ്യത്യസ്ത തൊഴിലുകളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവരാണ്. ചിലർ കർഷകർ, ചിലർ കാർഷിക തൊഴിലാളികൾ, ചിലർ വള്ളക്കാർ, ചിലർ ഇഷ്ടികചൂള തൊഴിലാളികൾ, ചിലർ നിർമ്മാണ മേഖലയിലെ ദിവസക്കൂലിക്കാർ. എന്നാൽ ഇവരെല്ലാവരെയും അവരുടെ ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്ന് നഗരങ്ങളിലേക്ക് തള്ളിവിടുന്നത് ഒരേ ശക്തിയാണ്: അതിതീവ്രമായ ചൂട്.
ഝാൻസി ജില്ലയിലെ കേശവ് ദാസ് ഒരു ചെറുകിട കർഷകനാണ്. ഗ്രാമത്തിലെ പകുതിയിലധികം തൊഴിലാളികൾ ഇത്തവണ ഏപ്രിലിൽ തന്നെ ഗ്വാളിയോറിലേക്കും ഡൽഹിയിലേക്കും പോയതായി അദ്ദേഹം പറയുന്നു. ഫെബ്രുവരി അവസാനത്തോടെ തന്നെ കടലവിള നശിക്കുകയും കിണറുകളിലെ ജലനിരപ്പ് അപകടകരമായി താഴുകയും ചെയ്തു. കൃഷി തുടരാനുള്ള സാഹചര്യം ഇല്ലാതായതോടെ ഗ്രാമത്തിലെ യുവാക്കൾ കൂട്ടത്തോടെ പലായനം ചെയ്തു.
പ്രയാഗ്രാജിൽ നിന്നുള്ള ശിവശങ്കർ നിഷാദ് യമുനയിലും ഗംഗയിലും സഞ്ചാരികളെ കടത്തുന്ന ഒരു വള്ളക്കാരനാണ്. നദിയിലെ ജലനിരപ്പിലും വിനോദസഞ്ചാരത്തിലും ഉണ്ടായ മാറ്റങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വരുമാനം കുറച്ചു. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അലട്ടുന്നത് മറ്റൊരു കാര്യമാണ്. കുടുംബത്തിലെ യുവാക്കൾ നഗരങ്ങളിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ കുട്ടികളുടെ പഠനവും വയോധികരുടെ സംരക്ഷണവും പ്രതിസന്ധിയിലാകുന്നു.
ഇന്ത്യയിൽ കുടിയേറ്റത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ ഇതുവരെ പ്രധാനമായും തൊഴിൽ അവസരങ്ങൾ, വ്യവസായവൽക്കരണം, നഗരവൽക്കരണം, ദാരിദ്ര്യം, വികസന അസമത്വം എന്നിവയെ കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ ആ ചർച്ചയുടെ കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് ഒരു പുതിയ ഘടകം കടന്നുവരികയാണ്—കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം. പ്രത്യേകിച്ച് അതിതീവ്രമായ ചൂട്. കൃഷിയെ ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്ന ഗ്രാമീണ സമൂഹങ്ങൾക്ക് ചൂട് ഇനി ഒരു കാലാവസ്ഥാ പ്രതിഭാസം മാത്രമല്ല; അത് ഉപജീവനത്തെ തകർക്കുന്ന സാമ്പത്തിക ദുരന്തമാണ്.
ഉത്തർപ്രദേശിലെ പല ജില്ലകളിലും ഏപ്രിൽ മാസത്തിലെ താപനില സാധാരണയേക്കാൾ അഞ്ചും ആറും ഡിഗ്രി വരെ ഉയർന്നു. ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ 47 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ് കടന്നു. ഗോതമ്പ്, കടല, കടുക് തുടങ്ങിയ വിളകളുടെ വിളവ് 25 മുതൽ 30 ശതമാനം വരെ കുറഞ്ഞതായി കാർഷിക ശാസ്ത്രജ്ഞർ വിലയിരുത്തുന്നു. ചൂട് മൂലം ധാന്യങ്ങൾ ഭാരം നഷ്ടപ്പെടുന്നു. മണ്ണിലെ ഈർപ്പം കുറയുന്നു. ഭൂഗർഭജലനിരപ്പ് താഴുന്നു. കൃഷി ലാഭകരമല്ലാതാകുന്നു. അങ്ങനെ ഗ്രാമത്തിൽ തുടരുന്നതിനെക്കാൾ നഗരത്തിലേക്ക് കുടിയേറുന്നത് ജീവനുവേണ്ടിയുള്ള അനിവാര്യതയായി മാറുന്നു.പ്രയാഗ്രാജിൽ നിന്നുള്ള ശിവശങ്കർ നിഷാദ് യമുനയിലും ഗംഗയിലും സഞ്ചാരികളെ കടത്തുന്ന ഒരു വള്ളക്കാരനാണ്. നദിയിലെ ജലനിരപ്പിലും വിനോദസഞ്ചാരത്തിലും ഉണ്ടായ മാറ്റങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വരുമാനം കുറച്ചു. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അലട്ടുന്നത് മറ്റൊരു കാര്യമാണ്. കുടുംബത്തിലെ യുവാക്കൾ നഗരങ്ങളിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ കുട്ടികളുടെ പഠനവും വയോധികരുടെ സംരക്ഷണവും പ്രതിസന്ധിയിലാകുന്നു.
വാരണാസിയിലെ ചോളാപൂർ ഗ്രാമത്തിൽ നിന്നുള്ള റാംജി ഗോണ്ട് നാലാം തലമുറ കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളിയാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുത്തച്ഛൻ ഹോളിക്ക് മുമ്പ് ജോലി തേടി പുറപ്പെട്ട് രക്ഷാബന്ധന് മുമ്പ് തിരികെ വരാറുണ്ടായിരുന്നു. ഇന്ന് ഗ്രാമത്തിലെ യുവാക്കൾ അക്ഷയതൃതീയയ്ക്ക് മുമ്പ് തന്നെ പുറപ്പെടുന്നു. തിരിച്ചുവരവ് ദീപാവലിക്ക് തൊട്ടുമുമ്പാണ്. കാരണം ഒക്ടോബറിലും ചൂട് 35 ഡിഗ്രിക്ക് മുകളിലാണ്.
ഗൊരഖ്പൂർ ജില്ലയിലെ സുരേഷ് യാദവ് ഒരു ഇഷ്ടികചൂള തൊഴിലാളിയാണ്. സാധാരണയായി മേയ് മാസത്തിലാണ് പഞ്ചാബിലേക്ക് പോകാറുള്ളത്. എന്നാൽ കഴിഞ്ഞ രണ്ടു വർഷമായി മാർച്ച് അവസാനത്തോടെ തന്നെ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. ഗ്രാമത്തിൽ ഇഷ്ടിക നിർമാണം പോലും ചൂട് കാരണം നേരത്തെ അവസാനിക്കുകയാണ്.
കുശിനഗറിൽ നിന്നുള്ള മഹേന്ദ്ര പാസ്വാൻ കരിമ്പ് കൃഷിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സീസണൽ തൊഴിലാളിയാണ്. കൃഷിവരുമാനം കുറഞ്ഞതോടെ അദ്ദേഹം ഇപ്പോൾ സൂറത്തിലെ ഡയമണ്ട് പോളിഷിംഗ് യൂണിറ്റുകളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നു. ചൂട് കൂടുന്നതിനനുസരിച്ച് ഗ്രാമത്തിൽ ജോലി ലഭിക്കുന്ന കാലയളവ് കുറയുന്നതായി അദ്ദേഹം പറയുന്നു.
ദേവരിയയിലെ സന്തോഷ് ചൗഹാൻ ഒരു നിർമാണ തൊഴിലാളിയാണ്. മുമ്പ് മഴക്കാലം വരെ ഗ്രാമത്തിൽ ചെറിയ ജോലികൾ ലഭിക്കുമായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ഏപ്രിൽ മുതൽ ജൂൺ വരെ പുറത്തു ജോലി ചെയ്യാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയാണ്. അതിനാൽ ഡൽഹിയിലെ നിർമ്മാണ മേഖലയാണ് ഏക ആശ്രയം.ഇവർ ഓരോരുത്തരും വ്യത്യസ്ത തൊഴിലുകളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവരാണ്. ചിലർ കർഷകർ, ചിലർ കാർഷിക തൊഴിലാളികൾ, ചിലർ വള്ളക്കാർ, ചിലർ ഇഷ്ടികചൂള തൊഴിലാളികൾ, ചിലർ നിർമ്മാണ മേഖലയിലെ ദിവസക്കൂലിക്കാർ. എന്നാൽ ഇവരെല്ലാവരെയും അവരുടെ ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്ന് നഗരങ്ങളിലേക്ക് തള്ളിവിടുന്നത് ഒരേ ശക്തിയാണ്: അതിതീവ്രമായ ചൂട്.ഉത്തർപ്രദേശിലെ പല ജില്ലകളിലും ഏപ്രിൽ മാസത്തിലെ താപനില സാധാരണയേക്കാൾ അഞ്ചും ആറും ഡിഗ്രി വരെ ഉയർന്നു. ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ 47 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ് കടന്നു. ഗോതമ്പ്, കടല, കടുക് തുടങ്ങിയ വിളകളുടെ വിളവ് 25 മുതൽ 30 ശതമാനം വരെ കുറഞ്ഞതായി കാർഷിക ശാസ്ത്രജ്ഞർ വിലയിരുത്തുന്നു. ചൂട് മൂലം ധാന്യങ്ങൾ ഭാരം നഷ്ടപ്പെടുന്നു. മണ്ണിലെ ഈർപ്പം കുറയുന്നു. ഭൂഗർഭജലനിരപ്പ് താഴുന്നു. കൃഷി ലാഭകരമല്ലാതാകുന്നു. അങ്ങനെ ഗ്രാമത്തിൽ തുടരുന്നതിനെക്കാൾ നഗരത്തിലേക്ക് കുടിയേറുന്നത് ജീവനുവേണ്ടിയുള്ള അനിവാര്യതയായി മാറുന്നു.ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യം ഈ കുടിയേറ്റം സാമ്പത്തിക തിരഞ്ഞെടുപ്പല്ല എന്നതാണ്. ഇത് നിർബന്ധിത കുടിയേറ്റമാണ്. കാലാവസ്ഥാ സമ്മർദ്ദം സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഒരു സാമൂഹിക പലായനം. ഇന്നുവരെ ഇന്ത്യയിൽ “കാലാവസ്ഥാ അഭയാർത്ഥി” എന്ന പദം ഔദ്യോഗികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ അത്തരം ഒരു ജനവിഭാഗം രൂപപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. വീടുകൾ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടവർ മാത്രമല്ല അഭയാർത്ഥികൾ. ചൂട് കാരണം വിളകൾ നഷ്ടപ്പെട്ടവരും, ജലക്ഷാമം കാരണം തൊഴിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടവരും, ജീവിതം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാൻ ഗ്രാമങ്ങൾ വിട്ടുപോകാൻ നിർബന്ധിതരായവരും കാലാവസ്ഥാ അഭയാർത്ഥികളാണ്.ബസ്തി ജില്ലയിലെ റേഹാന ബീഗം പുരുഷന്മാർ കുടിയേറുന്ന കുടുംബങ്ങളിൽ ശേഷിക്കുന്ന സ്ത്രീകളുടെ അവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നു. ഭർത്താവും രണ്ട് മക്കളും മഹാരാഷ്ട്രയിലേക്ക് പോയ ശേഷം കൃഷിയും വീടും വയോധിക മാതാപിതാക്കളും നോക്കേണ്ടത് അവരാണ്. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ ഭാരം സ്ത്രീകളുടെ ചുമലിലും വർധിക്കുകയാണ്.
ബാണ്ട ജില്ലയിലെ റാംസാഗർ അഹിർവാർ മുമ്പ് കാർഷിക തൊഴിലാളിയായിരുന്നു. എന്നാൽ തുടർച്ചയായ വരൾച്ചയും ചൂടും കാരണം ഇപ്പോൾ ലുധിയാനയിലെ ഒരു സൈക്കിൾ പാർട്സ് ഫാക്ടറിയിലാണ് ജോലി ചെയ്യുന്നത്. ഗ്രാമത്തിലേക്ക് മടങ്ങുന്നത് വർഷത്തിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം.കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം ഇനി കാർഷിക പ്രശ്നം മാത്രമല്ല; അത് തൊഴിൽ വിപണി, കുടുംബഘടന, വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യസംരക്ഷണം, കുടിയേറ്റം എന്നിവയെല്ലാം പുനർനിർവചിക്കുന്ന ശക്തിയായി മാറിയിരിക്കുന്നു.കാലാവസ്ഥാ സമ്മർദ്ദം സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഒരു സാമൂഹിക പലായനം. ഇന്നുവരെ ഇന്ത്യയിൽ “കാലാവസ്ഥാ അഭയാർത്ഥി” എന്ന പദം ഔദ്യോഗികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇന്ത്യയിൽ ഒരു പുതിയ സാമൂഹിക വിഭാഗം രൂപപ്പെടുകയാണ് — കാലാവസ്ഥാ അഭയാർത്ഥികൾ (Climate Migrants). അവർ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ വീടുകൾ നഷ്ടപ്പെട്ടവർ മാത്രമല്ല. ചൂട് കാരണം വിളകൾ നഷ്ടപ്പെട്ടവരും, ജലക്ഷാമം കാരണം തൊഴിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടവരും, ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ ഗ്രാമങ്ങൾ വിട്ടുപോകാൻ നിർബന്ധിതരായവരുമാണ്.
ഇവരുടെ കഥകൾ വ്യത്യസ്തമാണ്. ജില്ലകൾ വ്യത്യസ്തമാണ്. തൊഴിലുകൾ വ്യത്യസ്തമാണ്. എന്നാൽ അവരെ ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്ന് നഗരങ്ങളിലേക്ക് തള്ളിവിടുന്ന ശക്തി ഒന്നുതന്നെ — മനുഷ്യനിർമ്മിത കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം.ഇന്ത്യയിൽ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുമ്പോൾ സാധാരണയായി പ്രളയങ്ങളും ചുഴലിക്കാറ്റുകളും ഉരുൾപൊട്ടലുകളും മാത്രമാണ് ശ്രദ്ധ നേടുന്നത്. എന്നാൽ കഴിഞ്ഞ ഒരു ദശാബ്ദത്തിനിടെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ മനുഷ്യജീവിതങ്ങളെയും ഉപജീവനമാർഗങ്ങളെയും ബാധിച്ച ദുരന്തം പലപ്പോഴും നിശബ്ദമായി കടന്നുപോകുന്ന ചൂടാണ്. അത് വാർത്തകളിൽ കുറച്ചുദിവസം പ്രത്യക്ഷപ്പെടും; പിന്നെ മറക്കും. എന്നാൽ ഗ്രാമങ്ങളിലെ കർഷകരുടെയും തൊഴിലാളികളുടെയും ജീവിതത്തിൽ അത് വർഷം മുഴുവൻ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.ഇതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇന്ത്യയ്ക്ക് ഇപ്പോൾ ആവശ്യമുള്ളത് ഒരു ദേശീയ Heat Resilience Protocol (താപ പ്രതിരോധ പ്രോട്ടോക്കോൾ) ആണ്.വെള്ളപ്പൊക്കം വന്നാൽ ദുരിതാശ്വാസ ക്യാമ്പുകളുണ്ട്. ചുഴലിക്കാറ്റിന് മുന്നറിയിപ്പുകളുണ്ട്. ഉരുൾപൊട്ടൽ സാധ്യതയുള്ള മേഖലകൾക്ക് പ്രത്യേക നിരീക്ഷണമുണ്ട്.
എന്നാൽ 45 മുതൽ 50 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ് വരെ ഉയരുന്ന ചൂട് ലക്ഷക്കണക്കിന് തൊഴിലാളികളുടെ തൊഴിലും ആരോഗ്യവും നഷ്ടപ്പെടുത്തുമ്പോൾ അതിനെ നേരിടാൻ സമഗ്രമായ ഒരു ദേശീയ സംവിധാനം ഇപ്പോഴും ഇല്ല.ഇതുകൊണ്ടാണ് ഇന്ന് ഇന്ത്യയ്ക്ക് അടിയന്തരമായി ഒരു ദേശീയ Heat Resilience Protocol ആവശ്യമായി വരുന്നത്. ചൂടിനെ നേരിടാനുള്ള ഈ ദേശീയ പ്രോട്ടോക്കോൾ വെറും കാലാവസ്ഥാ മുന്നറിയിപ്പുകളിൽ ഒതുങ്ങരുത്. അത് മനുഷ്യജീവിതത്തെയും ഉപജീവനത്തെയും സംരക്ഷിക്കുന്ന ഒരു സാമൂഹിക സുരക്ഷാ ചട്ടക്കൂടായിരിക്കണം.ഓരോ പഞ്ചായത്തിലും ഗ്രാമസഭയിലും പ്രാദേശിക ഭാഷയിൽ Heat Early Warning System ഉണ്ടാകണം. താപനില അപകടകരമായ നിലയിലേക്ക് ഉയരുമ്പോൾ ജനങ്ങൾക്ക് മുൻകൂട്ടി മുന്നറിയിപ്പ് ലഭിക്കണം. നിർമ്മാണ മേഖലകളിലും കൃഷിയിടങ്ങളിലും തൊഴിൽ സമയക്രമം പുനഃക്രമീകരിക്കണം. ഉച്ച സമയത്തെ ജോലി നിയന്ത്രിക്കണം. എല്ലാ തൊഴിൽസ്ഥലങ്ങളിലും കുടിവെള്ളം, ORS, തണൽ സൗകര്യം, വിശ്രമകേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവ നിർബന്ധമാക്കണം. മഹാത്മാഗാന്ധി ദേശീയ ഗ്രാമീണ തൊഴിലുറപ്പ് പദ്ധതിയിലെ ജോലികൾ ചൂട് കുറവുള്ള മാസങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റണം. കാലാവസ്ഥാ കാരണങ്ങളാൽ കുടിയേറുന്ന തൊഴിലാളികളെ തിരിച്ചറിയാൻ ദേശീയതലത്തിൽ Heat Migration Registry രൂപീകരിക്കണം. ഗ്രാമീണ മേഖലകളിൽ Cooling Centres, Community Water Stations, Mobile Water Vans, Thermal Shelters എന്നിവ സ്ഥാപിക്കണം.
ഇതെല്ലാം ചിലർക്കു ചെലവേറിയ പദ്ധതികളായി തോന്നാം. എന്നാൽ ഒന്നും ചെയ്യാതിരിക്കുന്നതിന്റെ ചെലവ് അതിലും വലുതായിരിക്കും. കാരണം കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം ഇനി പരിസ്ഥിതി പ്രശ്നം മാത്രമല്ല. അത് തൊഴിൽ പ്രശ്നമാണ്. ആരോഗ്യ പ്രശ്നമാണ്. വിദ്യാഭ്യാസ പ്രശ്നമാണ്. ഭക്ഷ്യസുരക്ഷാ പ്രശ്നമാണ്. മനുഷ്യാവകാശ പ്രശ്നമാണ്.
കേരളവും ഈ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ നിന്ന് അകന്നല്ല. പാലക്കാട്, തൃശൂർ, എറണാകുളം, ആലപ്പുഴ തുടങ്ങിയ ജില്ലകളിൽ വേനൽക്കാല ചൂട് വർധിച്ചുവരികയാണ്. നഗരങ്ങളിൽ Urban Heat Island പ്രതിഭാസം ശക്തമാകുന്നു. ജലാശയങ്ങൾ ചുരുങ്ങുന്നു. വൃക്ഷാവരണം കുറയുന്നു. അതേസമയം കേരളത്തിന്റെ തൊഴിൽ വിപണിയെ താങ്ങിനിർത്തുന്ന അതിഥി തൊഴിലാളികളിൽ വലിയൊരു വിഭാഗം ഉത്തർപ്രദേശ്, ബിഹാർ, ഒഡിഷ, പശ്ചിമ ബംഗാൾ തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. അവരുടെ നാട്ടിലെ കാലാവസ്ഥാ പ്രതിസന്ധി കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെയും തൊഴിൽ വിപണിയെയും നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്ന സാഹചര്യം രൂപപ്പെടുകയാണ്.
ഭാവിയിൽ വികസനത്തെ അളക്കാനുള്ള മാനദണ്ഡങ്ങളും മാറേണ്ടിവരും. എത്ര കിലോമീറ്റർ റോഡ് നിർമ്മിച്ചു എന്നതല്ല പ്രധാന ചോദ്യം. 45 ഡിഗ്രി ചൂടിൽ ഒരു തൊഴിലാളിക്ക് സുരക്ഷിതമായി ജോലി ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ് ചോദ്യം. ഒരു കർഷകന് തന്റെ വിള സംരക്ഷിക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ് ചോദ്യം. ഒരു കുട്ടിക്ക് സ്കൂളിൽ പോകാൻ കഴിയുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ് ചോദ്യം. ഒരു വയോധികന് വേനൽക്കാലം അതിജീവിക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ് ചോദ്യം.
രാമാവതാർ മാഞ്ചി ഗ്രാമം വിട്ടുപോകുമ്പോൾ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ ഇന്നത്തെ ഇന്ത്യയുടെ കാലാവസ്ഥാ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഏറ്റവും ശക്തമായ പ്രസ്താവനയാണ്: “സർക്കാർ എന്ത് ചെയ്യുമെന്നറിയില്ല. പക്ഷേ ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ ഞങ്ങൾ എന്തെങ്കിലും ചെയ്യണം.”
Read more
ആ വാക്കുകളിൽ ഒരു തൊഴിലാളിയുടെ നിരാശ മാത്രമല്ല, ഒരു രാഷ്ട്രത്തിന്റെ ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള മുന്നറിയിപ്പുമുണ്ട്. ഒരുകാലത്ത് മഴയെ ആശ്രയിച്ചായിരുന്നു മനുഷ്യരുടെ ദേശാടനം. ഇന്ന് ചൂടിനെ ഭയന്നാണ് ദേശാടനം. നാളെ വെള്ളത്തിനായോ ഭക്ഷണത്തിനായോ ജീവനുവേണ്ടിയോ ആകാം. “തീമഴ” ഇനി ഒരു സാഹിത്യ ഉപമയല്ല. അത് ഇന്ത്യയിലെ ഗ്രാമങ്ങളുടെ സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യമായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. അതിനെ നേരിടാൻ ഇന്ന് തന്നെ നടപടിയെടുക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം സൃഷ്ടിക്കുന്ന അടുത്ത വലിയ മനുഷ്യപ്രതിസന്ധി അതിതീവ്രമായ ചൂടിന്റെയും നിർബന്ധിത കുടിയേറ്റത്തിന്റെയും രൂപത്തിലായിരിക്കും.
