മാധ്യമസ്വാതന്ത്ര്യം അസ്തമിച്ചുവോ എന്ന ചോദ്യം ഇന്ന് ഒരു ബൗദ്ധിക ചർച്ച മാത്രമല്ല; അത് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിനോടുള്ള നേരിട്ടുള്ള ആശങ്കയാണ്. ഒരിക്കൽ അധികാരത്തെ ചോദ്യം ചെയ്തിരുന്ന മാധ്യമങ്ങൾ ഇന്ന് പലപ്പോഴും അധികാരത്തിന്റെ നീണ്ട നിഴലായി മാറുന്നതായി തോന്നുന്നു. “ഫോർത്ത്സ്റ്റേറ്റ്” എന്ന നിലയിൽ മാധ്യമങ്ങൾ നിറവേറ്റേണ്ട സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്വം ക്രമേണ ക്ഷയിക്കുന്നു. ഇത് ഒരു പെട്ടെന്നുള്ള തകർച്ചയല്ല; പതുക്കെ, സിസ്റ്റമാറ്റിക്കായി, പല ദിശകളിൽ നിന്നുള്ള സമ്മർദ്ദങ്ങളിലൂടെ ഉണ്ടായ പരിവർത്തനമാണ്.
ഇന്ത്യൻ സാഹചര്യത്തിൽ മാധ്യമസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ഇടിവ് കൂടുതൽ വ്യക്തമായി കാണാം. അധികാരകേന്ദ്രങ്ങൾ മാധ്യമങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന രീതി കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണവും “സോഫ്റ്റ്” ആയും മാറിയിരിക്കുന്നു. നേരിട്ട് സെൻസർഷിപ്പ് ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിന് പകരം, അന്വേഷണം ഏജൻസികൾ, നിയമനടപടികൾ, നികുതി പരിശോധനകൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് ഭീഷണി സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായി, തുറന്ന അടിച്ചമർത്തൽ ആവശ്യമില്ലാതെ തന്നെ “self-censorship” വ്യാപകമാകുന്നു. ഒരു വാർത്ത പ്രസിദ്ധീകരിക്കണമോ വേണ്ടയോ എന്നത് ഇന്ന് പല എഡിറ്റോറിയൽ മീറ്റിംഗുകളിലും “സത്യം” എന്ന മാനദണ്ഡത്തിന് പകരം “സുരക്ഷിതത്വം” എന്ന മാനദണ്ഡം കൊണ്ടാണ് നിർണ്ണയിക്കുന്നത്.
ഇതോടൊപ്പം കോർപ്പറേറ്റ് സ്വാധീനവും മാധ്യമങ്ങളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ തകർക്കുന്ന പ്രധാന ഘടകമാണ്. വലിയ ബിസിനസ് ഗ്രൂപ്പുകൾ മാധ്യമസ്ഥാപനങ്ങളെ സ്വന്തമാക്കുമ്പോൾ, വാർത്തയുടെ സ്വഭാവം ലാഭത്തിന്റെ ചട്ടക്കൂടിനുള്ളിൽ ഒതുങ്ങുന്നു. പരസ്യ വരുമാനം നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന ഭയം പല മാധ്യമങ്ങളെയും അധികാരത്തോട് സൗഹൃദപരമായ സമീപനം സ്വീകരിക്കാൻ നിർബന്ധിതരാക്കുന്നു. ഇതോടെ ജനങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങളെക്കാൾ കോർപ്പറേറ്റുകളുടെ താൽപര്യങ്ങൾ മുൻഗണന നേടുന്നു. വാർത്തകൾക്ക് പകരം “നാരേറ്റീവുകൾ” നിർമ്മിക്കുന്ന പ്രവണത ശക്തമാകുന്നു.
ഡിജിറ്റൽ കാലഘട്ടം മാധ്യമസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് ഒരു ഇരട്ടമുഖമാണ്. സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ വിവരപ്രവാഹത്തെ ജനാധിപത്യവൽക്കരിച്ചെങ്കിലും, അതേ സമയം തെറ്റായ വിവരങ്ങളും പ്രൊപ്പഗണ്ടയും അതിവേഗം വ്യാപിക്കുന്നു. ട്രോൾ സൈന്യങ്ങൾ, ഐ.ടി. സെല്ലുകൾ, ആൽഗോരിതമുകൾ—all combine to distort public discourse. യഥാർത്ഥ അന്വേഷണാത്മക വാർത്തകൾ പലപ്പോഴും ഈ ശബ്ദക്കുരുക്കിൽ മറഞ്ഞുപോകുന്നു. ഇതോടെ “സത്യം” എന്ന ആശയം തന്നെ സംശയത്തിന് വിധേയമാകുന്നു.
കേരളം പോലുള്ള ഉയർന്ന സാക്ഷരതയുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങളിലും സ്ഥിതി വ്യത്യസ്തമല്ല. രാഷ്ട്രീയ ധ്രുവീകരണം ശക്തമാകുമ്പോൾ മാധ്യമങ്ങളും പലപ്പോഴും പക്ഷപാതപരമായ നിലപാടുകൾ സ്വീകരിക്കുന്നു. ചില വാർത്തകൾ അമിതമായി ഉയർത്തിക്കാണിക്കുകയും ചിലത് അവഗണിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു “selective visibility” സംസ്കാരം രൂപപ്പെടുന്നു. ഇത് പൊതുസമൂഹത്തിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യബോധത്തെ ബാധിക്കുന്നു. മാധ്യമങ്ങൾ ഒരു “mirror” ആകേണ്ടിടത്ത്, പലപ്പോഴും “filter” ആയി മാറുന്നു.
എന്നിരുന്നാലും, മാധ്യമസ്വാതന്ത്ര്യം പൂർണ്ണമായി മരിച്ചിട്ടില്ല. ചില സ്വതന്ത്ര ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളും അന്വേഷണാത്മക മാധ്യമപ്രവർത്തകരും ഇപ്പോഴും സത്യത്തെ പുറത്തുകൊണ്ടുവരാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. കോടതികളും സിവിൽ സമൂഹവും ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ മാധ്യമങ്ങളുടെ പക്കൽ നിൽക്കുന്നു. പക്ഷേ, ഈ പ്രതിരോധങ്ങൾ പര്യാപ്തമാണോ എന്നത് ചോദ്യം ചെയ്യേണ്ടതാണ്.
മാധ്യമസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ഈ ഇടിവ് ഒരു പ്രൊഫഷണൽ പ്രശ്നമല്ല; അത് ഒരു ജനാധിപത്യ പ്രതിസന്ധിയാണ്. ജനങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അവരുടെ തീരുമാനങ്ങൾക്കും നിയന്ത്രണം വരും. അതായത്, മാധ്യമസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ക്ഷയം നേരിട്ട് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരത്തെ ബാധിക്കുന്നു.
ഇപ്പോൾ ആവശ്യമായത് ഒരു പുനർചിന്തയാണ്. മാധ്യമങ്ങളുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശത്തിൽ സുതാര്യത ഉറപ്പാക്കണം. പബ്ലിക് ഫണ്ടഡ് ഇൻഡിപെൻഡന്റ് മീഡിയ മോഡലുകൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കണം. ജേർണലിസ്റ്റുകളുടെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്ന ശക്തമായ നിയമങ്ങൾ വേണം. അതിനേക്കാൾ പ്രധാനമായി, പൊതുജനങ്ങൾക്കിടയിൽ മീഡിയ ലിറ്ററസി വർധിപ്പിക്കണം. വാർത്തകളെ വിമർശനാത്മകമായി വായിക്കാൻ കഴിവുള്ള ഒരു സമൂഹം രൂപപ്പെടുമ്പോൾ മാത്രമേ മാധ്യമങ്ങൾക്കും ഉത്തരവാദിത്വത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കാൻ പ്രേരണ ഉണ്ടാകൂ.
Read more
അവസാനമായി, “മാധ്യമസ്വാതന്ത്ര്യം അസ്തമിച്ചുവോ?” എന്ന ചോദ്യത്തിന് ശരിയായ മറുപടി: അത് മരിച്ചിട്ടില്ല, പക്ഷേ അത് അപകടകരമായ രീതിയിൽ ശ്വാസം മുട്ടുകയാണ്. അതിനെ രക്ഷിക്കാൻ മാധ്യമപ്രവർത്തകരുടെ ധൈര്യവും, സമൂഹത്തിന്റെ ജാഗ്രതയും, രാഷ്ട്രീയ സംവിധാനങ്ങളുടെ സത്യസന്ധതയും—all three must converge. അല്ലെങ്കിൽ, നാളെയുടെ ചരിത്രം ഇന്നത്തെ നിശബ്ദതയെ ചോദ്യം ചെയ്യും.
