ഇന്ത്യ ഇന്ന് ശ്വാസംമുട്ടുന്ന ഒരു രാജ്യമാണെന്ന് പറയുന്നത് ഒരു ആക്ഷേപമല്ല, ഒരു വസ്തുതയാണ്. വികസനത്തിന്റെ പേരിൽ ഉയരുന്ന കെട്ടിടങ്ങളും എക്സ്പ്രസ് ഹൈവേകളും മെട്രോ പാതകളും താഴെ അടിഞ്ഞുകൂടുന്നത് മനുഷ്യരുടെ ശ്വാസകോശങ്ങളിലാണ്. ഡൽഹി സർക്കാർ പുറത്തുവിട്ട 2024-ലെ കണക്കുകൾ 9,200-ത്തിലധികം പേർ കഴിഞ്ഞ വർഷങ്ങളെക്കാൾ കൂടുതലായി ഡൽഹിയിൽ ശ്വാസകോശ രോഗങ്ങളാൽ മരിച്ചു എന്നത് ഒരു നഗരത്തിന്റെ കഥ മാത്രമല്ല; അത് ഒരു രാഷ്ട്രത്തിന്റെ രോഗനിർണയ റിപ്പോർട്ടാണ്. 2023-ലെ കണക്കുകളിൽ നിന്നുള്ള വർധനവ് ഒരു അപവാദമല്ല, ഒരു സ്ഥിരം പ്രവണതയാണ്. ആസ്ത്മ, ന്യൂമോണിയ, ക്ഷയരോഗം, ശ്വാസകോശ കാൻസർ ഇവയെല്ലാം ഒരേ സമയം ഉയരുന്നത് യാദൃശ്ചികമല്ല. അത് ഇന്ത്യ തിരഞ്ഞെടുത്ത വികസനപാതയുടെ നേരിട്ടുള്ള ഫലമാണ്.

ഡൽഹിയിൽ മാത്രം 2024-ൽ മൊത്തം മരണസംഖ്യ 1.39 ലക്ഷം ആയി ഉയർന്നപ്പോൾ, ജനനനിരക്ക് താഴ്ന്നു. നഗരങ്ങൾ മനുഷ്യരെ ജനിപ്പിക്കുന്ന ഇടങ്ങളായി തുടരുന്നില്ല; അവ മനുഷ്യരെ ക്ഷീണിപ്പിക്കുകയും കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്ന യന്ത്രങ്ങളായി മാറുകയാണ്. ഈ അവസ്ഥ ഡൽഹിയിൽ ഒതുങ്ങുന്നില്ല. മുംബൈയിലെ ധാരാവിയുടെ അരികിലൂടെ ഉയരുന്ന ഫ്ലൈഓവർ, ബെംഗളൂരുവിലെ ഒരിക്കലും തീരാത്ത നിർമ്മാണങ്ങൾ, കൊൽക്കത്തയിലെ ഗതാഗതക്കുരുക്ക്, ചെന്നൈയിലെ വ്യവസായ മലിനീകരണം ആന്ധ്ര തെലുങ്കാന ഇവിടങ്ങളിലെ IT കേന്ദ്രികൃത നിർമ്മാണങ്ങൾ . കിഴക്കൻ മേഖലകളിലെ അശാസ്ത്രിയ എക്സ്പ്രസ്സ് ഹൈവേകൾ എല്ലാം ഒരേ കഥയാണ് പറയുന്നത്. ഇന്ത്യയുടെ നഗരവികസനം മനുഷ്യജീവിതത്തോട് യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുകയാണ്.

ഹൃദ്രോഗങ്ങളും ശ്വാസകോശ രോഗങ്ങളും ഒരുമിച്ച് ഉയരുന്നത് ഇന്ത്യയിലെ ആരോഗ്യ പ്രതിസന്ധിയുടെ ഏറ്റവും ക്രൂരമായ രൂപമാണ്. 2024-ൽ മാത്രം 21,200-ത്തിലധികം പേർ ഹൃദ്രോഗങ്ങളാൽ മരിച്ചു എന്ന കണക്കിനെ ശ്വാസകോശ രോഗങ്ങളുടെ കണക്കുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ച് വായിക്കാനാവില്ല. മലിനവായു ശ്വാസകോശങ്ങളെ തകർക്കുന്നു; അതേ മലിനവായു രക്തക്കുഴലുകളെയും ഹൃദയത്തെയും ആക്രമിക്കുന്നു. തൊഴിലിട സമ്മർദ്ദം, ദാരിദ്ര്യം, അനാരോഗ്യകരമായ നഗരജീവിതം—ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന് ഒരു ഇരട്ടമരണ സംവിധാനം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിൽ രോഗങ്ങൾ ഇനി വ്യക്തിപരമായ ദുരന്തങ്ങളല്ല; അവ നയപരമായ തീരുമാനങ്ങളുടെ ശരീരത്തിലേക്കുള്ള പരിഭാഷയാണ്.

“വികസിത് ഭാരത്” എന്ന മുദ്രാവാക്യം ഇവിടെ ഏറ്റവും ക്രൂരമായ പരിഹാസമായി മാറുന്നു. GDP വളർച്ചയും സ്കൈലൈൻകളും കണക്കാക്കുന്ന വികസന നാരായണത്തിൽ മനുഷ്യന്റെ ശ്വാസം അളക്കപ്പെടുന്നില്ല. ശുദ്ധവായു ഒരു മനുഷ്യാവകാശമെന്ന നിലയിൽ അംഗീകരിക്കപ്പെടാതെ, മലിനീകരണത്തിന് ഉത്തരവാദികളായ വ്യവസായങ്ങളും നഗര നയങ്ങളും തുടരുമ്പോൾ, വികസനം ഒരു കൊലപാതക പദ്ധതിയായി മാറുന്നു. റോഡുകൾ കുഴിക്കുന്നു, പാലങ്ങൾ പണിയുന്നു, നഗരങ്ങൾ ‘സ്മാർട്ട്’ ആക്കുന്നു പക്ഷേ ഓരോ നിർമ്മാണ സൈറ്റും ചുറ്റുമുള്ള ജനങ്ങളുടെ ശ്വാസകോശങ്ങളിൽ പതുക്കെ വിഷം നിറക്കുന്നു. പൊടി നിയന്ത്രണ നിയമങ്ങൾ പേപ്പറിൽ ഉറങ്ങുന്നു; മനുഷ്യർ ആശുപത്രി വാർഡുകളിൽ ഉണരാതെ കിടക്കുന്നു.

ഈ പ്രതിസന്ധി സമതുലിതമല്ല. അത് സാമൂഹികമായി തെരഞ്ഞെടുത്തതാണ്. നഗരദരിദ്രരും തൊഴിലാളികളും ആണ് ആദ്യ ഇരകൾ. അവർക്ക് വീടിനുള്ളിൽ ഇരുന്ന് ജോലി ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല; മലിനവായുവിൽ നിന്ന് മാറിനിൽക്കാൻ കഴിയില്ല. നിർമ്മാണ തൊഴിലാളികൾ, മാലിന്യസംസ്കരണ തൊഴിലാളികൾ, ഡ്രൈവർമാർ—ഇവരുടെ ശരീരങ്ങളാണ് വികസനത്തിന്റെ പരീക്ഷണശാല. കുട്ടികൾ അടുത്ത ഇരകൾ. സ്കൂളിലേക്കുള്ള വഴികൾ നിർമ്മാണ സൈറ്റുകളാകുമ്പോൾ, അവരുടെ ശ്വാസകോശങ്ങൾ ബാല്യത്തിൽ തന്നെ ക്ഷീണിക്കുന്നു. വയോധികർക്ക് ഇത് മരണത്തോട് ചേർന്ന ഒരു കാത്തിരിപ്പാണ്. സ്ത്രീകൾക്ക് ഇന്ധന പുകയും നഗര മലിനീകരണവും ചേർന്ന് ഇരട്ട ശിക്ഷയാണ്.

ഇതിലൊക്കെ ഏറ്റവും അപകടകരമായത് ഇന്ത്യയിലെ ഔദ്യോഗിക കണക്കുകൾ യഥാർത്ഥ രോഗഭാരത്തെ രേഖപ്പെടുത്തുന്നില്ല എന്നതാണ്. ശ്വാസകോശ രോഗങ്ങളാൽ മരിക്കുന്നവരെ പലപ്പോഴും ‘ഹൃദയസ്തംഭനം’, ‘പ്രായാധിക്യം’, ‘സ്വാഭാവിക മരണം’ എന്നിങ്ങനെ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. മലിനവായുവും തൊഴിൽ സാഹചര്യങ്ങളും രോഗകാരണമായി കണക്കുകളിൽ ഇടംപിടിക്കുന്നില്ല. ഗ്രാമങ്ങളിലും നഗരപ്രാന്തങ്ങളിലുമുള്ള അനവധി രോഗികൾ സർക്കാർ ആശുപത്രികളിൽ എത്തുന്നില്ല; അവർ സ്വകാര്യ ക്ലിനിക്കുകളിലും വീട്ടുമരുന്നുകളിലും അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. അതിനാൽ ഡാറ്റ ശുദ്ധമാണ്; യാഥാർത്ഥ്യം മറച്ചുവെക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

ഡാറ്റ ഇല്ലാത്തിടത്ത് നയവും ഇല്ല. കണക്കുകളിൽ പ്രശ്നം ചെറുതായി തോന്നുമ്പോൾ, ഭരണകൂടത്തിന്റെ പ്രതികരണം ആചാരപരമായിരിക്കും. ആക്ഷൻ പ്ലാൻ, അവബോധ ക്യാമ്പയിൻ, പത്രസമ്മേളനം ഇതൊക്കെയാണ് പരിഹാരം. വായു മാറുന്നില്ല; രോഗം മാറുന്നില്ല. ഉത്തരവാദിത്വം വ്യക്തിയിലേക്ക് തള്ളപ്പെടുന്നു. മാസ്‌ക് ധരിക്കുക, വ്യായാമം ചെയ്യുക, ശരിയായി ഭക്ഷണം കഴിക്കുക. എന്നാൽ വ്യക്തിക്ക് നിയന്ത്രിക്കാനാകാത്ത വായുവിന്റെ ഗുണനിലവാരം, നഗര രൂപകല്പന, തൊഴിൽ സുരക്ഷ ഇവയെക്കുറിച്ച് മൗനം.

ഇന്ത്യയുടെ പൊതുജനാരോഗ്യ പ്രതിസന്ധി ഒരു മെഡിക്കൽ പ്രശ്നമല്ല; അത് ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രശ്നമാണ്. ആരോഗ്യത്തെ ആശുപത്രികളുടെ എണ്ണമായി ചുരുക്കിയ ഒരു വികസന കാഴ്ചപ്പാടാണ് ഇതിന്റെ അടിത്തറ. രോഗം വരാതെ ജീവിക്കാൻ കഴിയുന്ന സാമൂഹിക പരിസ്ഥിതി സൃഷ്ടിക്കുന്നതല്ല വികസനം എന്ന നിലപാട് ഇന്ത്യ സ്വീകരിച്ച നിമിഷം മുതൽ, ശ്വാസകോശങ്ങൾ ഈ രാജ്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ബലിയാടുകളായി. ശ്വാസംമുട്ടുന്ന നഗരങ്ങളിൽ, ശ്വാസകോശ രോഗങ്ങളാൽ നിശ്ശബ്ദമായി മരിക്കുന്ന ആയിരങ്ങൾ ഇതാണ് ഇന്നത്തെ ഇന്ത്യയുടെ യഥാർത്ഥ ചിത്രം. വികസനം മനുഷ്യനെ ജീവിപ്പിക്കുന്നതായിരിക്കണം; ഇല്ലെങ്കിൽ അത് കണക്കുകളിൽ മാത്രം ജീവിക്കുന്ന, മനുഷ്യരെ കൊല്ലുന്ന ഒരു ഭ്രമം മാത്രമാണ്.

കേരളം ഇന്ന് ഒരു ആരോഗ്യ പ്രതിസന്ധിയുടെ നടുവിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. പക്ഷേ ആ പ്രതിസന്ധി ഔദ്യോഗിക കണക്കുകളിൽ പൂർണമായി പ്രതിഫലിക്കുന്നില്ല. രേഖകളിൽ കാണുന്നത് ഒരു നിയന്ത്രിത അവസ്ഥയാണ്; യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ നടക്കുന്നത് നിയന്ത്രണം വിട്ട മനുഷ്യ ദുരന്തം. പകർച്ചപ്പനികളും ശ്വാസകോശ രോഗങ്ങളും ഹൃദ്രോഗങ്ങളും മാനസിക രോഗങ്ങളും—ഇവയെല്ലാം ഒരേ സമയം സമൂഹത്തെ ആക്രമിക്കുമ്പോഴും, കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യ സംവിധാനവും ഭരണകൂടവും അതിനെ തകർന്ന് വരുന്ന ഒരു കെട്ടിടം പോലെ പെയിന്റ് അടിച്ച് മറയ്ക്കുകയാണ്. “മോഡൽ” എന്ന വാക്ക് ഇവിടെ യാഥാർത്ഥ്യത്തെ മറയ്ക്കാനുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ ഉപകരണമായി മാറിയിരിക്കുന്നു.

പകർച്ചപ്പനികൾ കേരളത്തിൽ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ ‘അപകടഫലം’ മാത്രമല്ല. അവ നഗര ആസൂത്രണത്തിന്റെ, മാലിന്യനിർമാർജനത്തിലെ പരാജയത്തിന്റെ, അശാസ്ത്രീയ നിർമ്മാണത്തിന്റെ, ഭരണകൂടത്തിന്റെ സ്ഥിരം അനാസ്ഥയുടെ ഫലമാണ്. മഴ പെയ്താൽ വെള്ളം ഒഴുകിപ്പോകേണ്ട തോടുകളും കനാലുകളും മണ്ണിട്ട് മൂടിയിരിക്കുന്നു. റോഡുകൾ കുഴിച്ചിട്ട് മാസങ്ങളോളം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. നിർമ്മാണ മാലിന്യങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യാതെ തുറന്ന സ്ഥലങ്ങളിൽ കെട്ടിക്കിടക്കുന്നു. ഇതെല്ലാം ചേർന്നാണ് കൊതുകുകൾ വളരുന്ന പരിസരം സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നത്. എന്നിട്ടും ഓരോ വർഷവും ഡെങ്കിയും ചിക്കുന്ഗുനിയയും പടരുമ്പോൾ, അത് ‘സീസണൽ’ പ്രശ്നമായി ചുരുക്കപ്പെടുന്നു. സീസൺ മാറിയാൽ പ്രശ്നം തീരുന്നില്ല; അത് അടുത്ത വർഷത്തേക്കുള്ള വിത്ത് വിതറുകയാണ്.

NH66 പോലുള്ള വൻ റോഡ് നിർമ്മാണ പദ്ധതികൾ കേരളത്തിന്റെ വികസന സ്വപ്നങ്ങളുടെ മുഖ്യ ചിഹ്നങ്ങളായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ആ സ്വപ്നങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ വില കൊടുക്കുന്നത് നഗരപ്രാന്തങ്ങളിൽ ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യരാണ്. റോഡിനൊപ്പം ഉയരുന്നത് പൊടിക്കാറ്റുകളാണ്. സിലിക്കാ പൊടിയും സിമന്റ് കണങ്ങളും ടാറിന്റെ വിഷവാതകങ്ങളും ചേർന്ന ഒരു സ്ഥിരം മലിനവായു. ഈ വായു ശ്വസിക്കുന്നവർക്ക് തിരഞ്ഞെടുപ്പില്ല. അവർ അവിടെ ജീവിക്കേണ്ടി വരുന്നു, അവിടെ ജോലി ചെയ്യേണ്ടി വരുന്നു, അവിടെ കുട്ടികളെ വളർത്തേണ്ടി വരുന്നു. ശ്വാസകോശ രോഗങ്ങൾ ഇവിടെ വ്യക്തിപരമായ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളല്ല; അവ വികസന നയങ്ങളുടെ നേരിട്ടുള്ള ഉപോൽപ്പന്നങ്ങളാണ്.

ഇവിടെ ഏറ്റവും ക്രൂരമായത് രോഗത്തിന്റെ സാമൂഹിക സ്വഭാവം ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നില്ല എന്നതാണ്. ആസ്ത്മ, ബ്രോങ്കൈറ്റിസ്, COPD പോലുള്ള രോഗങ്ങൾ ‘ലൈഫ്സ്റ്റൈൽ’ രോഗങ്ങളായി പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ജീവിതം എന്നത് എന്താണ് എന്ന ചോദ്യത്തിന് മറുപടി നൽകാതെ. ഒരാൾ ദിവസവും പന്ത്രണ്ട് മണിക്കൂർ പൊടിക്കാറ്റിൽ ജോലി ചെയ്യേണ്ടി വരുന്ന സാഹചര്യത്തെ ‘ലൈഫ്സ്റ്റൈൽ’ എന്ന് വിളിക്കുന്നത് ഒരു ക്രൂര പരിഹാസമാണ്. ഒരു കുടുംബം താമസിക്കുന്ന വീടിന്റെ മുന്നിലൂടെ മാസങ്ങളോളം നടക്കുന്ന അശാസ്ത്രീയ നിർമ്മാണത്തെ അവഗണിച്ച്, രോഗിയുടെ ശീലങ്ങൾ പരിശോധിക്കുന്നത് ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞുമാറാനുള്ള ഒരു മാർഗമാണ്.

നഗരപ്രാന്തങ്ങളിലെ ശ്വാസകോശ രോഗികൾ കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യ നയങ്ങളുടെ ഏറ്റവും വലിയ തെളിവുകളാണ്. ഇവർ ആശുപത്രികളിൽ എത്തുമ്പോൾ ചികിത്സ ലഭിക്കും. എന്നാൽ രോഗം ഉണ്ടാക്കുന്ന ഘടകങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കാൻ ഒരു നയവും പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ല. പൊടി നിയന്ത്രണ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പേപ്പറിൽ ഉണ്ട്; നിലത്ത് ഇല്ല. നിർമ്മാണ സ്ഥലങ്ങളിൽ വെള്ളം തളിക്കണം എന്ന നിയമം ഉണ്ടെങ്കിലും, അതിന്റെ ലംഘനം അപൂർവമായി മാത്രമാണ് ശിക്ഷിക്കപ്പെടുന്നത്. ശ്വാസകോശം തകരുന്നത് ഒരു വ്യക്തിയുടെ പ്രശ്നമായി ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു; അതുണ്ടാക്കിയ സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങൾ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ചുമതലയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കപ്പെടുന്നു.

കുട്ടികളുടെ കാര്യത്തിൽ ഇത് ഒരു തലമുറ കുറ്റകൃത്യമായി മാറുന്നു. സ്കൂളിലേക്കുള്ള വഴി ഒരു നിർമ്മാണ സൈറ്റായി മാറുമ്പോൾ, അവർക്കുള്ള ഭാവി തന്നെ ചുരുങ്ങുന്നു. ബാല്യത്തിൽ തന്നെ ചുമയും ശ്വാസമുട്ടലും സാധാരണമാകുന്നു. അധ്യാപകരും ആരോഗ്യപ്രവർത്തകരും പോലും ഇതിനെ ‘സീസണൽ’ എന്ന് വിളിക്കാൻ ശീലിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ബാല്യത്തിൽ തന്നെ ശ്വാസകോശം ദുർബലമായ ഒരു സമൂഹം, ഭാവിയിൽ എങ്ങനെയാണ് ആരോഗ്യകരമായ ഒരു ജനസംഖ്യയായി മാറുക?

വയോധികർക്ക് ഈ അവസ്ഥ മരണത്തോട് ചേർന്നുള്ള ഒരു കാത്തിരിപ്പാണ്. ചെറിയൊരു പനി, ചെറിയൊരു ശ്വാസംമുട്ടൽ അത് ആശുപത്രിയിലേക്കുള്ള യാത്രയാകുന്നു. അവിടെ കിടക്ക കിട്ടുമോ എന്നത് ഭാഗ്യം. മരുന്ന് കിട്ടുമോ എന്നത് ബന്ധങ്ങൾ. സർക്കാർ ആശുപത്രികൾ തിരക്കിലാണ്; സ്വകാര്യ ആശുപത്രികൾ ചെലവേറിയതാണ്. ഈ രണ്ട് ഇടകളിലും വയോധികരുടെ ജീവൻ കുരുങ്ങുന്നു. എന്നിട്ടും ഈ മരണങ്ങൾ ഔദ്യോഗിക കണക്കുകളിൽ പലപ്പോഴും ‘സ്വാഭാവിക’ മരണങ്ങളായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നു. ശ്വാസകോശ രോഗവും മലിനവായുവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം രേഖകളിൽ കാണില്ല.

ഇവിടെയാണ് ഏറ്റവും ഗുരുതരമായ പ്രശ്നം: കേരളത്തിലെ ഔദ്യോഗിക കണക്കുകൾ പോലും യഥാർത്ഥ രോഗഭാരത്തെ രേഖപ്പെടുത്തുന്നില്ല. പകർച്ചപ്പനി ബാധിച്ച പലരും സർക്കാർ ആശുപത്രികളിൽ എത്തുന്നില്ല. അവർ സ്വകാര്യ ക്ലിനിക്കുകളിൽ പോകുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ വീട്ടിൽ തന്നെ മരുന്ന് കഴിക്കുന്നു. ശ്വാസകോശ രോഗങ്ങൾ പലപ്പോഴും ഹൃദ്രോഗം, വയോജന പ്രശ്നം, ‘സ്വാഭാവിക മരണം’ എന്നിങ്ങനെ കോഡ് ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പരിസ്ഥിതി ഘടകങ്ങൾ രോഗകാരണമായി രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു ശക്തമായ സംവിധാനമില്ല. അതിനാൽ ഡാറ്റ ശുദ്ധമാണ്; യാഥാർത്ഥ്യം അല്ല.

ഡാറ്റ ഇല്ലാത്തിടത്ത് നയവും ഇല്ല. കണക്കുകളിൽ പ്രശ്നം ചെറുതായി തോന്നുമ്പോൾ, പരിഹാരങ്ങൾ ചിഹ്നാത്മകമാകും. പകർച്ചപ്പനി കുറഞ്ഞു എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടും; എന്നാൽ അതിന്റെ വിലയായി എത്ര പേർ ജോലി നഷ്ടപ്പെട്ടു, എത്ര കുടുംബങ്ങൾ കടത്തിൽ മുങ്ങി, എത്ര കുട്ടികൾ പഠനം നിർത്തി ഇതൊന്നും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടില്ല. രോഗം ഒരു ബയോളജിക്കൽ സംഭവമായി ചുരുക്കപ്പെടുന്നു; സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവുമായ പ്രതിഭാസമെന്ന നിലയിൽ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നില്ല.

കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യ നയങ്ങൾ ചികിത്സാ കേന്ദ്രീകൃതമാണ്; പ്രതിരോധം ഒരു പ്രഭാഷണം മാത്രമാണ്. ആശുപത്രികൾ പണിയുന്നത് വികസനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; രോഗം ഉണ്ടാക്കുന്ന സാഹചര്യങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുന്നത് രാഷ്ട്രീയമായി അസൗകര്യമാകുന്നു. കാരണം അത് വ്യവസായത്തെയും നിർമാണ മേഖലയെയും നഗരവികസനത്തിന്റെ ലാഭകേന്ദ്രങ്ങളെയും ചോദ്യം ചെയ്യേണ്ടിവരും. അതിനാൽ ആരോഗ്യത്തെ വ്യക്തിയുടെ ഉത്തരവാദിത്വമായി മാറ്റുന്നു. മാസ്‌ക് ധരിക്കുക, വ്യായാമം ചെയ്യുക, ശരിയായി ഭക്ഷണം കഴിക്കുക. എന്നാൽ വായുവിന്റെ ഗുണനിലവാരം, കുടിവെള്ളത്തിന്റെ ശുദ്ധി, താമസിക്കുന്ന പരിസരത്തിന്റെ സുരക്ഷ ഇവയെക്കുറിച്ച് മൗനം.

പകർച്ചപ്പനികൾ കഫമായി ശ്വാസകോശങ്ങളിൽ കെട്ടിക്കിടക്കുന്നു. NH66 പോലുള്ള നിർമ്മാണങ്ങൾ പൊടിയായി അതിൽ ചേർക്കുന്നു. ഔദ്യോഗിക കണക്കുകൾ അത് ഭാഗികമായി മാത്രമേ രേഖപ്പെടുത്തുന്നുള്ളൂ. ബാക്കി എല്ലാം നിശ്ശബ്ദതയിലാണ്. ഈ നിശ്ശബ്ദത തന്നെയാണ് ഏറ്റവും വലിയ രാഷ്ട്രീയ നിലപാട്. കാരണം അത് ഉത്തരവാദിത്വം ഒഴിവാക്കുന്നു.

Read more

അത് പാടി എയറിലാകുമെന്ന് മമിത പോലും വിചാരിച്ചിട്ടുണ്ടാവില്ല; രണ്ട് ദിവസം മാത്രമാണ് നല്ലവനായ ഉണ്ണി വേഷം ഷൂട്ട് ചെയ്തത്,അതോടെ ഷർവാണി ഇടാൻ കഴിയാതെയായി: പിഷാരടി

യഷിന്റെ 'ടോക്സിക്' ടീസർ വിവാദം; ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം അക്കൗണ്ട് ഡിലീറ്റ് ചെയ്ത് നടി

നമ്മളൊക്കെ എത്ര ചെറിയവരാണല്ലേ? എന്ന് ശ്രീനി ചോദിച്ചു, ആ കത്ത് വായിച്ച് ഏങ്ങിയേങ്ങി കരഞ്ഞു; ഓർമക്കുറിപ്പ് പങ്കുവച്ച് സത്യൻ അന്തിക്കാട്

'എന്റെ അച്ഛനമ്മമാർക്കൊപ്പം കാണാൻ പറ്റാത്ത ഒരു സീനുകളും ചെയ്യില്ല'; ടീസർ വിവാദത്തിനിടെ വൈറലായി പഴയ ഇന്റർവ്യൂ; യഷിനെ ട്രോളി ആരാധകർ!

സ്ത്രീകളുടെ സന്തോഷത്തെയും കൺസെന്റിനെയും കുറിച്ച് നാട്ടുകാർ തല പുകയ്ക്കട്ടെ, ഞാൻ ചിൽ ആണ്; വിമര്‍ശനങ്ങളോട് പ്രതികരിച്ച് ​ഗീതു മോഹൻദാസ്

ഇത് ഒരു മുന്നറിയിപ്പല്ല; ഇത് ഒരു കുറ്റപത്രമാണ്. കേരളത്തിന്റെ ആരോഗ്യ പ്രതിസന്ധി കണക്കുകളുടെ പ്രശ്നമല്ല; കാഴ്ചപ്പാടിന്റെ പ്രശ്നമാണ്. മനുഷ്യന്റെ ശ്വാസം വികസനത്തിന്റെ ചെലവായി കണക്കാക്കുന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയമാണ് ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. പൊതുജനാരോഗ്യം എന്നത് ആശുപത്രികളുടെ എണ്ണം അല്ല; മനുഷ്യന് ശ്വാസം കിട്ടുന്ന സാമൂഹിക പരിസ്ഥിതിയാണ്. അത് ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, എത്ര ‘മോഡൽ’ അവകാശവാദങ്ങൾ ഉയർത്തിയാലും, അവ കഫത്തിൽ മൂടപ്പെട്ട ശ്വാസകോശങ്ങളിൽ തട്ടി തകർന്നുവീഴും. കേരളം ഇന്ന് അത് അനുഭവിക്കുകയാണ്—നിശ്ശബ്ദമായി, ക്രൂരമായി, ദിവസേന.