​ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യം പരീക്ഷണഘട്ടത്തിൽ: ഭരണഘടനാ മൂല്യങ്ങളും സമകാലിക വെല്ലുവിളികളും

സെപ്റ്റംബർ 15, ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ആഹ്വാനപ്രകാരം ലോകമെമ്പാടും അന്താരാഷ്ട്ര ജനാധിപത്യ ദിനമായി ആചരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ജനാധിപത്യ രാഷ്ട്രമായ ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ച് ഇതൊരു കേവല ദിനാചരണത്തിനപ്പുറം ഗൗരവമേറിയ ആത്മപരിശോധനയുടെ ഘട്ടമാണ്. സ്വാതന്ത്ര്യം നേടി ഏഴര പതിറ്റാണ്ട് പിന്നിടുമ്പോൾ, അനേകം ഭാഷകളും സംസ്കാരങ്ങളും മതങ്ങളും വിശ്വാസങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു ഉപഭൂഖണ്ഡത്തെ ഒന്നിച്ചുനിർത്തിയത് ഡോ. ബി.ആർ. അംബേദ്കർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ശിൽപികൾ വിഭാവനം ചെയ്ത ഭരണഘടനാപരമായ ജനാധിപത്യമാണ്. എന്നാൽ സമകാലിക ഇന്ത്യയിൽ, പ്രത്യേകിച്ചും സംഘപരിവാർ – ബി.ജെ.പി ഭരണത്തിന് കീഴിൽ, ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ആത്മാവ് തന്നെ കടുത്ത വെല്ലുവിളികൾ നേരിടുന്നുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യം പൗരസമൂഹത്തിലും രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകരിലും വലിയ തോതിൽ ഉയർന്നുവരുന്നുണ്ട്.

​ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന വിഭാവനം ചെയ്യുന്നത് ശക്തമായ ഒരു ഫെഡറൽ സംവിധാനമാണ്. ‘സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ യൂണിയൻ’ എന്നാണ് ആർട്ടിക്കിൾ 1 ഇന്ത്യയെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. എന്നാൽ നിലവിലെ കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ ഭരണകാലത്ത് ഈ ഫെഡറൽ തത്വങ്ങൾ വലിയ വെല്ലുവിളി നേരിടുന്നതായി സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളും പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടികളും നിരന്തരം ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. സാമ്പത്തിക നിയന്ത്രണങ്ങളിലൂടെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ വായ്പാ പരിധികളിലും ജി.എസ്.ടി നഷ്ടപരിഹാരത്തിലും കേന്ദ്രം കൈക്കൊള്ളുന്ന നിലപാടുകൾ ഫെഡറൽ സാമ്പത്തിക ഘടനയെ വലിയ തോതിൽ ഞെരുക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിനുപുറമെ, ജനാധിപത്യപരമായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളുടെ നിയമനിർമ്മാണങ്ങളെ തടഞ്ഞുവെക്കാനും സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഒരു സമാന്തര ഭരണം നടത്താനും ഗവർണർമാരെയും രാജ്ഭവനുകളെയും ആയുധമാക്കുന്നുവെന്ന വിമർശനം അതിശക്തമാണ്. വൈവിധ്യമാർന്ന പ്രാദേശിക പ്രശ്നങ്ങളെ അപ്രസക്തമാക്കി ദേശീയ രാഷ്ട്രീയ അജണ്ടകളിലേക്ക് സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളെ ചുരുക്കാനുള്ള നീക്കമായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്ന ‘ഒരൊറ്റ രാജ്യം, ഒരൊറ്റ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്’ എന്ന ആശയവും ഫെഡറലിസത്തിന് മേലുള്ള കടന്നുകയറ്റമായി മാറുന്നു.

​ജനാധിപത്യത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പ് പരസ്പര നിയന്ത്രണമുള്ള സ്വതന്ത്ര സ്ഥാപനങ്ങളിലാണ്. എക്സിക്യൂട്ടീവിന്റെ അധികാരങ്ങളെ സന്തുലിതമാക്കേണ്ട ഇത്തരം സ്ഥാപനങ്ങളുടെ നിഷ്പക്ഷത ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നതാണ് ഇന്നത്തെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രതിസന്ധി. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരുടെ നിയമനത്തിൽ സുപ്രീം കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസിനെ ഒഴിവാക്കിക്കൊണ്ട് കൊണ്ടുവന്ന പുതിയ നിയമം കമ്മീഷന്റെ സ്വയംഭരണത്തെ ബാധിക്കുമെന്ന ആശങ്ക വ്യാപകമാണ്. ഇ.ഡി, സി.ബി.ഐ തുടങ്ങിയ അന്വേഷണ ഏജൻസികൾ രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികളെ വേട്ടയാടാൻ മാത്രമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നുവെന്ന വിമർശനം അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ പോലും ഗൗരവമായ ചർച്ചയായിക്കഴിഞ്ഞു. ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഇത്തരം നയങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യേണ്ട മാധ്യമ സ്വാതന്ത്ര്യവും വലിയ തകർച്ചയിലാണ്. വിമർശനാത്മക മാധ്യമങ്ങൾക്ക് മേലുള്ള നിരന്തര സമ്മർദ്ദങ്ങളും കോർപ്പറേറ്റ് വൽക്കരണവും ഇന്ത്യയെ ആഗോള മാധ്യമ സ്വാതന്ത്ര്യ സൂചികകളിൽ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മോശം അവസ്ഥയിൽ എത്തിച്ചിരിക്കുന്നു.

​സംഘപരിവാറിന്റെ പ്രത്യയശാസ്ത്ര അടിത്തറയായ ഹിന്ദുത്വ രാഷ്ട്രീയം ഭരണകൂട നയങ്ങളെ സമ്പൂർണ്ണമായി സ്വാധീനിക്കുമ്പോൾ, ഇന്ത്യയുടെ ഭരണഘടനാപരമായ മതനിരപേക്ഷതയ്ക്കും ന്യൂനപക്ഷ അവകാശങ്ങൾക്കും വലിയ പരിക്കേൽക്കുന്നു എന്നതാണ് മറ്റൊരു യാഥാർത്ഥ്യം. പൗരത്വ ഭേദഗതി നിയമം (CAA), വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ മതപരിവർത്തന നിരോധന നിയമങ്ങൾ, ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡിനായുള്ള നീക്കങ്ങൾ, ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കെതിരെ പ്രയോഗിക്കുന്ന ബുൾഡോസർ നീതി എന്നിവയെല്ലാം രാജ്യത്തെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ അരക്ഷിതാവസ്ഥയും വർഗീയ ധ്രുവീകരണവും സൃഷ്ടിക്കുന്നതായി മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. വികസനത്തിന്റെയും സാമ്പത്തിക വളർച്ചയുടെയും കണക്കുകൾ നിരത്തി ഭരണപക്ഷം ഈ വിമർശനങ്ങൾ മറികടക്കാൻ ശ്രമിക്കാറുണ്ടെങ്കിലും, കേവല ഭൂരിപക്ഷം എന്നത് ഭരണഘടനാപരമായ ജനാധിപത്യ മൂല്യങ്ങൾ അട്ടിമറിക്കാനുള്ള ലൈസൻസല്ല എന്നതാണ് യാഥാർത്ഥ്യം.

​എന്നിരുന്നാലും ജനാധിപത്യം ഭരണാധികാരികളുടെ ഔദാര്യമല്ല, മറിച്ച് ജനങ്ങളുടെ ജാഗ്രതയാണ് എന്ന് കാലം തെളിയിക്കുന്നുണ്ട്. 2024-ലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം വ്യക്തമാക്കിയത് ഇന്ത്യൻ ജനത ജനാധിപത്യ സന്തുലിതാവസ്ഥയെയും ഭരണഘടനാ മൂല്യങ്ങളെയും ആഴത്തിൽ വിലമതിക്കുന്നു എന്നാണ്. ഒരു കക്ഷിക്ക് മാത്രമായി സമ്പൂർണ്ണ ഭൂരിപക്ഷം ലഭിക്കാതിരുന്നതും, കൂടുതൽ ശക്തമായ ഒരു പ്രതിപക്ഷം പാർലമെന്റിൽ ഉയർന്നുവന്നതും പരിശോധനകളും സന്തുലിതാവസ്ഥകളും (Checks and Balances) വീണ്ടെടുക്കാൻ ഒരു പരിധിവരെ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്. സുപ്രീം കോടതിയുടെ ചില സുപ്രധാന ഇടപെടലുകളും രാജ്യത്തുടനീളം നടക്കുന്ന ജനകീയ പ്രക്ഷോഭങ്ങളും തെളിയിക്കുന്നത് ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യം അത്രയെളുപ്പം കീഴടങ്ങുന്ന ഒന്നല്ല എന്നാണ്.

​അന്താരാഷ്ട്ര ജനാധിപത്യ ദിനത്തിൽ നാം ഓർക്കേണ്ടത് ബി.ആർ. അംബേദ്കറുടെ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ മുന്നറിയിപ്പാണ്: “ഭരണഘടന എത്ര നല്ലതാണെങ്കിലും അത് നടപ്പിലാക്കുന്നവർ മോശമായാൽ അത് പരാജയപ്പെടും.” ജനാധിപത്യം എന്നത് ഓരോ അഞ്ച് വർഷം കൂടുമ്പോഴും വോട്ട് ചെയ്യാനുള്ള കേവല അവകാശം മാത്രമല്ല; അത് ഭയമില്ലാതെ ജീവിക്കാനും, വിയോജിക്കാനും, സമത്വത്തോടെ ഇടപെടാനുമുള്ള അവകാശം കൂടിയാണ്. ഭരണഘടനാപരമായ ബഹുസ്വരത സംരക്ഷിക്കാനും ജനാധിപത്യത്തെ വീണ്ടെടുക്കാനുമുള്ള നിരന്തരമായ ജാഗ്രതയാണ് ഈ ദിനത്തിൽ രാജ്യത്തെ ഓരോ പൗരനും നൽകേണ്ട ഉറപ്പ്.