നിരാശയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ: ഇന്ത്യയുടെ വികസനപരമായ പിന്മാറ്റം എങ്ങനെ നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു?

ഒരു കുട്ടി സ്കൂൾ പഠനം ഉപേക്ഷിക്കുമ്പോൾ അതിനെ ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ കണക്കിൽ മാത്രം രേഖപ്പെടുത്താൻ കഴിയുമോ? പഠിച്ചിട്ട് എന്ത് പ്രയോജനം എന്ന ചോദ്യം ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയിൽ നിന്ന് ഉയരുന്നതാണോ, അതോ വിദ്യാഭ്യാസവും തൊഴിലും സാമൂഹിക മുന്നേറ്റവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം തകരുന്നതിന്റെ സൂചനയാണോ? ഇന്ത്യയിലെ ഗ്രാമീണ സമൂഹങ്ങളിൽ ഉയർന്നുവരുന്ന വിദ്യാഭ്യാസ വിമുഖതയെ മനസ്സിലാക്കാൻ ഈ ചോദ്യങ്ങൾ നിർണായകമാണ്. കിഷൻ എന്ന കുട്ടിയുടെ അനുഭവം ഈ വലിയ സാമൂഹിക മാറ്റത്തിന്റെ ഒരു ചെറിയ ജനാല തുറക്കുന്നു. പഠനം തുടരാൻ കുടുംബത്തിന് സാമ്പത്തിക ശേഷിയുണ്ടായിരുന്നിട്ടും അവൻ സ്കൂൾ വിട്ടു. പഠിച്ചവരും തൊഴിൽ തേടി അലഞ്ഞുതിരിയുന്നതും, ഡ്രൈവർമാരായി ജോലി ചെയ്യുന്നവരും നഗരങ്ങളിലേക്ക് കുടിയേറുന്നവരും താരതമ്യേന വേഗത്തിൽ വരുമാനം നേടുന്നതും അവൻ കണ്ടു. വിദ്യാഭ്യാസം ഭാവി സുരക്ഷിതമാക്കുമെന്ന സാമൂഹിക വിശ്വാസത്തിന് പകരം, ഉടനടി വരുമാനം നേടുന്നതാണ് പ്രായോഗികമായ വഴി എന്ന ധാരണ അവന്റെ മനസ്സിൽ രൂപപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ഒരു കുട്ടിയുടെ അനുഭവത്തെ ഇന്ത്യയിലെ എല്ലാ ഗ്രാമങ്ങളുടെയും പ്രതിനിധാനമായി കാണാൻ കഴിയില്ല. അതിനെ ഒരു ഗവേഷണ ചോദ്യമായി സമീപിക്കുകയാണ് വേണ്ടത്. ഇവിടെ പ്രധാനപ്പെട്ടത് വിദ്യാഭ്യാസം ഉപേക്ഷിക്കുന്ന കുട്ടികളുടെ എണ്ണം മാത്രമല്ല; വിദ്യാഭ്യാസം സാമൂഹിക മുന്നേറ്റത്തിനുള്ള വിശ്വസനീയമായ വഴിയാണെന്ന വിശ്വാസം എങ്ങനെ മാറുന്നു എന്നതാണ്. അതിന്റെ പിന്നിൽ തൊഴിൽ വിപണിയുടെ ഘടന, സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം, കുടുംബങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക കണക്കുകൂട്ടലുകൾ, ലിംഗാധിഷ്ഠിത അവസരങ്ങൾ, സംസ്ഥാന നയങ്ങളുടെ തുടർച്ച എന്നിവ പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു.

ഇന്ത്യയിലെ വിദ്യാഭ്യാസ പ്രതിസന്ധിയെ വിലയിരുത്തുമ്പോൾ ആദ്യം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത് സ്കൂൾ പ്രവേശനവും പഠനത്തിന്റെ തുടർച്ചയും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസമാണ്. സ്കൂളിൽ കുട്ടികൾ പ്രവേശിക്കുന്നുണ്ടെന്നത് മാത്രം വിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനം വിജയകരമാണെന്നതിന് തെളിവല്ല. കുട്ടികൾക്ക് അടിസ്ഥാന വായന, എഴുത്ത്, ഗണിതശേഷി എന്നിവ നേടാൻ കഴിയുന്നുണ്ടോ, ഉയർന്ന ക്ലാസുകളിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ പഠനത്തിലെ വിടവുകൾ പരിഹരിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടോ, സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം തൊഴിൽ, ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസം, സാമൂഹിക പങ്കാളിത്തം എന്നിവയിലേക്ക് വിശ്വസനീയമായ വഴികൾ തുറക്കുന്നുണ്ടോ എന്നിങ്ങനെ നിരവധി ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം കണ്ടെത്തേണ്ടതുണ്ട്. 2023–24-ലെ കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ UDISE+ റിപ്പോർട്ട് ഇന്ത്യയിലെ സ്കൂൾ കൊഴിഞ്ഞുപോക്കിന്റെ ഘടനയെക്കുറിച്ച് ശ്രദ്ധേയമായ വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നു. റിപ്പോർട്ട് അനുസരിച്ച് പ്രിപ്പറേറ്ററി ഘട്ടത്തിലെ കൊഴിഞ്ഞുപോക്ക് നിരക്ക് 3.7 ശതമാനവും മിഡിൽ ഘട്ടത്തിൽ 5.2 ശതമാനവും സെക്കൻഡറി ഘട്ടത്തിൽ 10.9 ശതമാനവുമായിരുന്നു. സെക്കൻഡറി ഘട്ടത്തിൽ ആൺകുട്ടികളുടെ നിരക്ക് 12.3 ശതമാനവും പെൺകുട്ടികളുടെ നിരക്ക് 9.4 ശതമാനവുമാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. ഈ കണക്കുകൾ ഉയർന്ന ക്ലാസുകളിലേക്ക് നീങ്ങുമ്പോൾ കൊഴിഞ്ഞുപോക്ക് വർധിക്കുന്നതും ദേശീയതലത്തിൽ ആൺകുട്ടികളുടെ നിരക്ക് പെൺകുട്ടികളുടേതിനെക്കാൾ കൂടുതലാണെന്നതും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഈ കണക്കുകൾ സൂക്ഷ്മതയോടെ വായിക്കണം. UDISE+ രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഡ്രോപ്പൗട്ട് നിരക്ക് ഒരു പ്രത്യേക വിദ്യാഭ്യാസ ഘട്ടത്തിലെ ഔദ്യോഗിക കണക്കെടുപ്പാണ്; എല്ലാ കുട്ടികളും പഠനത്തിൽ നിന്ന് സ്ഥിരമായി പുറത്തുപോയി എന്നതിന്റെ നേരിട്ടുള്ള അളവല്ല അത്. സ്കൂൾ മാറ്റം, പുനഃപ്രവേശനം, രേഖകളിലെ വ്യത്യാസങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് പുറത്തുള്ള മറ്റ് മാർഗങ്ങൾ എന്നിവയും പഠനത്തിന്റെ തുടർച്ചയെ സ്വാധീനിച്ചേക്കാം. അതിനാൽ സ്കൂൾ കൊഴിഞ്ഞുപോക്കിന്റെ കാരണങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാൻ കുടുംബ സർവേകളും കുട്ടികളുടെയും അധ്യാപകരുടെയും അനുഭവങ്ങളും ചേർന്നുള്ള ഗവേഷണം ആവശ്യമാണ്.

വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ കുട്ടികൾ തുടരുന്നുണ്ടെങ്കിലും അവർ എന്താണ് പഠിക്കുന്നത് എന്നത് മറ്റൊരു നിർണായക വിഷയമാണ്. ഗ്രാമീണ ഇന്ത്യയിലെ കുട്ടികളുടെ സ്കൂൾ പ്രവേശനവും അടിസ്ഥാന പഠനശേഷിയും വിലയിരുത്തുന്ന ASER 2024 റിപ്പോർട്ട് ഏകദേശം 6.5 ലക്ഷം കുട്ടികളെയും 17,997 ഗ്രാമങ്ങളെയും ഉൾപ്പെടുത്തി 605 ഗ്രാമീണ ജില്ലകളിൽ സർവേ നടത്തിയതായി രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. 2024-ൽ പഠനഫലങ്ങളിൽ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ ഉണ്ടായതായി റിപ്പോർട്ട് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ വസ്തുത വിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനം പൂർണമായും തകർന്നുവെന്ന ലളിതമായ നിഗമനത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. അതേസമയം, പഠനത്തിലെ വിടവുകൾ ഇപ്പോഴും പരിഹരിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന യാഥാർഥ്യവും മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നു. പഠനഫലങ്ങളിൽ പുരോഗതി ഉണ്ടായിരിക്കുന്നുവെന്നത് എല്ലാ കുട്ടികൾക്കും ഗുണനിലവാരമുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം ലഭിക്കുന്നു എന്നതിന് തുല്യമല്ല. സ്കൂൾ പ്രവേശനത്തിന്റെ വ്യാപ്തിയും പഠനത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരവും ഒരുമിച്ച് വിലയിരുത്തുമ്പോഴാണ് വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സാമൂഹിക ഫലം മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയുന്നത്.

സ്കൂൾ വിട്ടുപോകുന്ന കുട്ടിയുടെ തീരുമാനത്തെ വ്യക്തിപരമായ പരാജയമായി കാണുന്നത് സാമൂഹിക യാഥാർഥ്യത്തെ മറയ്ക്കുന്നു. ഒരു കുട്ടി അഞ്ചാം ക്ലാസിലോ എട്ടാം ക്ലാസിലോ അടിസ്ഥാന വായനയും ഗണിതശേഷിയും ഉറപ്പിക്കാതെ മുന്നോട്ടുപോകുമ്പോൾ, ഉയർന്ന ക്ലാസുകളിലെ പാഠ്യവിഷയങ്ങൾ അവന് കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാകാം. പഠനത്തിലെ ബുദ്ധിമുട്ട്, പരീക്ഷാഭയം, അധ്യാപകരുമായുള്ള ബന്ധം, സഹപാഠികളുടെ സമ്മർദം, കുടുംബത്തിന്റെ പ്രതീക്ഷകൾ എന്നിവ പരസ്പരം കൂടിച്ചേരാം. ചില കുട്ടികൾക്ക് സ്കൂൾ ഒരു പഠനാവസരമെന്നതിലുപരി പരാജയം ആവർത്തിക്കുന്ന ഇടമായി അനുഭവപ്പെടാനും സാധ്യതയുണ്ട്. എന്നാൽ ഓരോ കൊഴിഞ്ഞുപോക്കിനും പഠനത്തിലെ വിടവുകളാണ് കാരണം എന്ന് തെളിയിക്കാനാവില്ല. സാമ്പത്തിക സമ്മർദം, കുടിയേറ്റം, വീട്ടുജോലികൾ, പരിചരണ ചുമതലകൾ, സ്കൂളിലേക്കുള്ള ദൂരം, ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ, സാമൂഹിക വിവേചനം, വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ചെലവ് എന്നിവയും വിവിധ സാഹചര്യങ്ങളിൽ നിർണായകമാകാം. അതിനാൽ ഒരു ഗ്രാമത്തിലെ അധ്യാപകന്റെ നിരീക്ഷണത്തെ പൊതുവായ കാരണബന്ധമായി സ്വീകരിക്കുന്നതിന് പകരം, പ്രാദേശിക തെളിവുകൾ ശേഖരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. വിദ്യാഭ്യാസ നയത്തിൽ അടിസ്ഥാന പഠനശേഷിക്ക് നൽകിയ പ്രാധാന്യം ഈ സാഹചര്യത്തിൽ പ്രസക്തമാണ്. ASER 2024-ലെ പഠനഫലങ്ങളിൽ മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾ ഉണ്ടായതിനെക്കുറിച്ചുള്ള വിശകലനങ്ങൾ അടിസ്ഥാന വായനയിലും ഗണിതത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച ഇടപെടലുകളെ ചർച്ച ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ പഠനത്തിലെ പുരോഗതി സ്ഥിരതയുള്ളതാക്കാൻ അധ്യാപക പിന്തുണ, കുട്ടികളുടെ സാമൂഹികവും മാനസികവുമായ ആവശ്യങ്ങൾ, തുടർച്ചയായ മൂല്യനിർണയം, സ്കൂൾതല ഇടപെടലുകൾ എന്നിവ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

വിദ്യാഭ്യാസവും തൊഴിലും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രതീക്ഷകളാണ് ഈ പ്രതിസന്ധിയുടെ മറ്റൊരു മുഖം. വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ നിക്ഷേപിക്കുന്ന ഒരു കുടുംബം അതിന്റെ ഫലം വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. ഒരു കുട്ടി സ്കൂൾ പഠനം പൂർത്തിയാക്കുന്നു, ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു, തൊഴിൽപരമായ കഴിവുകൾ നേടുന്നു, തുടർന്ന് സ്ഥിരതയുള്ള വരുമാനത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു എന്നതാണ് ഈ സാമൂഹിക പ്രതീക്ഷയുടെ പൊതുവായ രൂപം. എന്നാൽ ഈ യാത്രയ്ക്ക് ഉറപ്പില്ലെങ്കിൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക മൂല്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള കുടുംബങ്ങളുടെ ധാരണ മാറാം. ഇവിടെ തൊഴിൽ വിപണിയുടെ ഘടന നിർണായകമാണ്. ഇന്ത്യയിലെ തൊഴിൽ വളർച്ചയുടെ ഗുണനിലവാരം, സ്ഥിരതയുള്ള ശമ്പളമുള്ള ജോലികളുടെ ലഭ്യത, അനൗപചാരിക തൊഴിലിന്റെ വ്യാപനം, കുടിയേറ്റത്തിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന വരുമാനം, വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യതയും തൊഴിൽ അവസരങ്ങളും തമ്മിലുള്ള പൊരുത്തക്കേട് എന്നിവ യുവാക്കളുടെ തീരുമാനങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. പഠിച്ചിട്ടും സ്ഥിരതയുള്ള ജോലി ലഭിക്കാത്ത ഒരാളുടെ അനുഭവം അടുത്ത തലമുറയിലെ കുട്ടികളുടെ പ്രതീക്ഷകളെ ബാധിച്ചേക്കാം. ഇത് കുടുംബങ്ങളിലെയും സമൂഹങ്ങളിലെയും സംഭാഷണങ്ങളിലൂടെ പകരുന്ന ഒരു സാമൂഹിക പഠന പ്രക്രിയയായും കാണാം. എന്നാൽ ഇവിടെ ഒരു പ്രധാന വ്യത്യാസം നിലനിർത്തണം: വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് തൊഴിൽ ഉറപ്പുനൽകാൻ കഴിയില്ല; അതുകൊണ്ട് വിദ്യാഭ്യാസം പ്രയോജനരഹിതമാണെന്നും പറയാനാവില്ല. വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ഫലങ്ങൾ വരുമാനത്തിനപ്പുറം ആരോഗ്യബോധം, പൗരപങ്കാളിത്തം, സാമൂഹിക ചലനശേഷി, തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള കഴിവ്, അവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് എന്നിവയിലേക്കും വ്യാപിക്കുന്നു. അതേസമയം, ഈ വിശാലമായ നേട്ടങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി തൊഴിൽ വിപണിയിലെ യഥാർത്ഥ അനീതികളെയും തൊഴിൽ സുരക്ഷയുടെ അഭാവത്തെയും മറച്ചുവയ്ക്കാനും കഴിയില്ല.

വിദ്യാഭ്യാസവും തൊഴിലും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ വിലയിരുത്താൻ തൊഴിൽ പങ്കാളിത്തം മാത്രം മതിയാകില്ല. തൊഴിൽ ലഭിക്കുന്നുണ്ടോ, എന്തുതരം തൊഴിലാണ് ലഭിക്കുന്നത്, വരുമാനം എത്രയാണ്, സാമൂഹിക സുരക്ഷയുണ്ടോ, തൊഴിൽ തുടരാനുള്ള സ്ഥിരതയുണ്ടോ എന്നിങ്ങനെ നിരവധി ഘടകങ്ങൾ കൂടി പരിശോധിക്കണം. തൊഴിൽ വിപണിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന പ്രായം കുറഞ്ഞ ഒരു യുവാവിന് ഉടനടി ലഭിക്കുന്ന വരുമാനം ദീർഘകാല വിദ്യാഭ്യാസ നേട്ടങ്ങളെക്കാൾ ആകർഷകമായി തോന്നിയേക്കാം. എന്നാൽ കുറഞ്ഞ വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യതയോടെ പ്രവേശിക്കുന്ന തൊഴിൽ മേഖലകളിൽ ഉയർന്ന വരുമാനത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനവും തൊഴിൽസുരക്ഷയും പരിമിതമായിരിക്കാം. 2024-ലെ India Employment Report: Youth Employment, Education and Skills എന്ന റിപ്പോർട്ട് ഇന്ത്യയിലെ യുവജന തൊഴിൽ, വിദ്യാഭ്യാസം, കഴിവുകൾ എന്നിവ തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ വിശകലനം ചെയ്യുന്നു. അന്താരാഷ്ട്ര തൊഴിൽ സംഘടനയും Institute for Human Development-ഉം ചേർന്നാണ് റിപ്പോർട്ട് തയ്യാറാക്കിയത്. വിദ്യാഭ്യാസം, കഴിവുകൾ, തൊഴിൽ വിപണി എന്നിവയെ വേർതിരിച്ചല്ല, പരസ്പരബന്ധിതമായ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക ഘടകങ്ങളായി കാണേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ ഗവേഷണ മേഖല വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഇതിൽനിന്ന് ഉയരുന്ന നയചോദ്യം വ്യക്തമാണ്: ഒരു യുവാവിന് സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കാനുള്ള പ്രേരണ നൽകുന്നതിന് വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ മൂല്യം മാത്രം വിശദീകരിച്ചാൽ മതിയോ, അതോ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനു ശേഷം ലഭിക്കാവുന്ന മാന്യവും സുരക്ഷിതവുമായ തൊഴിൽ അവസരങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കേണ്ടതുണ്ടോ? വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരവും തൊഴിൽ വിപണിയുടെ ഗുണനിലവാരവും പരസ്പരം വേർതിരിക്കാനാവാത്ത വിധം ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു.

ഗ്രാമങ്ങളിൽ ആൺകുട്ടികളുടെ സ്കൂൾ കൊഴിഞ്ഞുപോക്ക് വർധിക്കുകയും പെൺകുട്ടികൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ തുടരുകയും ചെയ്യുന്നു എന്ന നിരീക്ഷണം ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ ഉണ്ടായേക്കാം. എന്നാൽ അത് ഇന്ത്യയിലുടനീളം ഒരേ രീതിയിൽ സംഭവിക്കുന്നുവെന്ന് പറയാൻ മതിയായ തെളിവ് ആവശ്യമാണ്. UDISE+ 2023–24-ലെ ദേശീയ കണക്കുകൾ സെക്കൻഡറി ഘട്ടത്തിൽ ആൺകുട്ടികളുടെ കൊഴിഞ്ഞുപോക്ക് നിരക്ക് പെൺകുട്ടികളുടേതിനെക്കാൾ കൂടുതലാണെന്ന് കാണിക്കുന്നു. എന്നാൽ സംസ്ഥാനങ്ങൾ, ഗ്രാമ-നഗര മേഖലകൾ, സാമൂഹിക വിഭാഗങ്ങൾ, കുടുംബങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക സാഹചര്യം എന്നിവ അനുസരിച്ച് വ്യത്യാസങ്ങൾ നിലനിൽക്കാം. ഈ പ്രവണതയെ ലിംഗപരമായ സാമൂഹിക പ്രതീക്ഷകളുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച് പരിശോധിക്കാം. പല കുടുംബങ്ങളിലും ആൺകുട്ടികളിൽ നേരത്തേ വരുമാനം നേടണമെന്ന പ്രതീക്ഷ ഉണ്ടായേക്കാം. കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ചുമതല ഏറ്റെടുക്കുക, നഗരങ്ങളിലേക്ക് കുടിയേറുക, ഡ്രൈവിംഗ്, നിർമാണം, സേവന മേഖലകൾ തുടങ്ങിയ തൊഴിൽ മേഖലകളിൽ പ്രവേശിക്കുക എന്നിവ ചില ആൺകുട്ടികൾക്ക് ലഭ്യമായ സാമൂഹിക മാതൃകകളായി മാറാം. മറുവശത്ത്, പെൺകുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസ തുടർച്ചയെയും സ്വതന്ത്രമായ തീരുമാനങ്ങളെയും സ്വാധീനിക്കുന്ന കുടുംബ, സാമൂഹിക, സുരക്ഷാ ഘടകങ്ങൾ വ്യത്യസ്തമായിരിക്കും. ഇവിടെ ലിംഗത്തെ ഒരു ഏക കാരണമായി കണക്കാക്കുന്നത് ശരിയല്ല. കുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസ യാത്രയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണത്തിൽ ലിംഗം, സാമൂഹിക വർഗം, ജാതി, ഗ്രാമീണ-നഗര സ്ഥാനം, കുടുംബത്തിന്റെ വരുമാനം, സ്കൂളിന്റെ ഗുണനിലവാരം എന്നിവയുടെ പരസ്പരബന്ധം പരിഗണിക്കണം. പ്രത്യേകിച്ച് ആൺകുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസ കൊഴിഞ്ഞുപോക്കിനെ തൊഴിൽ വിപണിയിലെ ഉടനടി ലഭിക്കുന്ന അവസരങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച് പഠിക്കുന്നതും പെൺകുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസ തുടർച്ചയെ സാമൂഹിക സുരക്ഷയും കുടുംബ പ്രതീക്ഷകളും ഉൾപ്പെടുത്തി പഠിക്കുന്നതും ആവശ്യമാണ്.

മൂല ലേഖനത്തിലെ പ്രധാന ആശയങ്ങളിൽ ഒന്ന് തമിഴ്‌നാടിനെയും ഛത്തീസ്ഗഢിനെയും താരതമ്യം ചെയ്യുന്നതാണ്. സാമൂഹിക ഘടനയിലും ക്ഷേമ സംവിധാനങ്ങളിലും വ്യത്യാസങ്ങളുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങളാണ് ഇവ. എന്നാൽ സംസ്ഥാന നിക്ഷേപവും ദീർഘകാല രാഷ്ട്രീയ പ്രതിബദ്ധതയും വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം, സാമൂഹിക സുരക്ഷ, പൊതുസേവനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ സ്ഥിരതയുള്ള സ്ഥാപനങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിക്കാമെന്നത് വികസന പഠനത്തിലെ പ്രസക്തമായ ചർച്ചയാണ്. തമിഴ്‌നാടിന്റെ സാമൂഹിക നയപരമായ ചരിത്രം പരിശോധിക്കുമ്പോൾ പൊതുവിതരണ സംവിധാനം, ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതി, സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിലേക്കുള്ള പൊതുനിക്ഷേപം, സാമൂഹ്യനീതി ലക്ഷ്യമാക്കിയ ഇടപെടലുകൾ എന്നിവയെ പ്രത്യേകം പഠിക്കേണ്ടതുണ്ട്. എന്നാൽ ഈ നയങ്ങൾ എല്ലാ സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങളും പരിഹരിച്ചുവെന്ന് പറയാനാവില്ല. സംസ്ഥാനത്തിനകത്തെ പ്രദേശിക അസമത്വം, വിദ്യാഭ്യാസ ഗുണനിലവാരത്തിലെ വ്യത്യാസങ്ങൾ, തൊഴിൽ വിപണിയിലെ അവസരങ്ങൾ, സാമൂഹിക വിഭാഗങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അന്തരം എന്നിവയും പരിശോധിക്കണം. ഛത്തീസ്ഗഢിന്റെ സാഹചര്യത്തിൽ ആദിവാസി മേഖലകൾ, ഗ്രാമീണ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ, ഭൗമശാസ്ത്രപരമായ വെല്ലുവിളികൾ, സ്കൂളുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം, സാമൂഹിക സേവനങ്ങളുടെ ലഭ്യത എന്നിവ നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്. സംസ്ഥാനതല ശരാശരികൾ മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് പ്രാദേശിക അനുഭവങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ല. ഒരേ സംസ്ഥാനത്തിനകത്തുതന്നെ ജില്ലകളുടെയും സാമൂഹിക വിഭാഗങ്ങളുടെയും വിദ്യാഭ്യാസ നേട്ടങ്ങളിൽ വലിയ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം. അതുകൊണ്ട് തമിഴ്‌നാടിനെയും ഛത്തീസ്ഗഢിനെയും താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ ഓരോ സംസ്ഥാനത്തെയും വിദ്യാഭ്യാസ നിക്ഷേപത്തിന്റെ ദീർഘകാല പ്രവണത, സ്കൂൾ പ്രവേശനം, തുടർച്ച, പഠനഫലം, ഗ്രാമീണവും ആദിവാസി മേഖലകളിലേക്കുള്ള പൊതുസേവനങ്ങളുടെ വ്യാപ്തി, പെൺകുട്ടികളുടെയും ആൺകുട്ടികളുടെയും വിദ്യാഭ്യാസ യാത്ര, സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനു ശേഷമുള്ള തൊഴിൽ അവസരങ്ങൾ, കഴിവ് വികസന സംവിധാനങ്ങൾ, സംസ്ഥാന നയങ്ങൾ പ്രാദേശികതലത്തിൽ എങ്ങനെ നടപ്പാക്കപ്പെടുന്നു എന്നതിന്റെ തെളിവുകൾ എന്നിവ പരിശോധിക്കണം. ഒരു സംസ്ഥാനത്തിന് മറ്റൊന്നിനെക്കാൾ വികസനപരമായ മേൽക്കൈ ഉണ്ടെന്ന് മുൻകൂട്ടി തീരുമാനിക്കുന്നതിനു പകരം, നയങ്ങൾ ഏത് സാഹചര്യത്തിൽ ഫലപ്രദമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്ന് പരിശോധിക്കുകയാണ് ഗവേഷണപരമായി കൂടുതൽ ഉചിതം.

ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയും ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിലെ യഥാർത്ഥ മുന്നേറ്റവും ഒരേ കാര്യങ്ങളല്ല. ദേശീയ വരുമാനം ഉയരാം, അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ വികസിക്കാം, നഗരങ്ങളിൽ പുതിയ തൊഴിൽ മേഖലകൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടാം. എന്നാൽ അതേ സമയം ഒരു ഗ്രാമത്തിലെ കുടുംബത്തിന് വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷവും സ്ഥിരതയുള്ള ജോലി ലഭിക്കാതെ വരാം. ഒരു ബിരുദധാരിക്ക് വരുമാനമില്ലാതെ തുടരേണ്ടിവരാം. ഒരു കുട്ടിക്ക് സ്കൂളിൽ പഠിച്ചാലും ജീവിതത്തിൽ മുന്നേറാനുള്ള സാധ്യത കുറവാണെന്ന് തോന്നാം. ഈ വിടവാണ് വികസനത്തിന്റെ സാമൂഹിക വിശ്വാസ്യതയെ ബാധിക്കുന്നത്. സാമ്പത്തിക വളർച്ചയുടെ നേട്ടങ്ങൾ എല്ലാവരിലേക്കും ഒരുപോലെ എത്തുന്നില്ലെങ്കിൽ, വിദ്യാഭ്യാസം, കഴിവ് വികസനം, തൊഴിൽ വിപണി എന്നിവയ്ക്കിടയിലെ ബന്ധം ദുർബലമാകാം. അതിനാൽ വികസനത്തെ അളക്കുമ്പോൾ ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനം, നിക്ഷേപം, തൊഴിൽ സംഖ്യ തുടങ്ങിയ സൂചകങ്ങൾക്കൊപ്പം മനുഷ്യവികസനം, വിദ്യാഭ്യാസ ഗുണനിലവാരം, തൊഴിൽ സുരക്ഷ, വരുമാന വിതരണം എന്നിവയും പരിഗണിക്കണം. എന്നാൽ ഇന്ത്യയിൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രതീക്ഷകൾ എല്ലായിടത്തും ഒരേ രീതിയിൽ തകർന്നുവെന്ന് പറയാൻ നിലവിലുള്ള തെളിവുകൾ മതിയാകില്ല. ASER 2024 പഠനത്തിൽ ഗ്രാമീണ കുട്ടികളുടെ പഠനഫലങ്ങളിൽ മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ വിദ്യാഭ്യാസ വ്യവസ്ഥയെ മുഴുവൻ പരാജയപ്പെട്ടതായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതിന് പകരം, പുരോഗതി ഉണ്ടായ മേഖലകളും നിലനിൽക്കുന്ന വിടവുകളും ഒരുമിച്ച് തിരിച്ചറിയുകയാണ് ഗവേഷണാധിഷ്ഠിത സമീപനം.

വിദ്യാഭ്യാസം ഉപേക്ഷിക്കുന്ന കുട്ടികളെ വീണ്ടും സ്കൂളിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നതിന് ഒരു ഏകപദ്ധതി മതിയാകില്ല. കുട്ടികൾ എന്തുകൊണ്ട് പുറത്തുപോകുന്നു എന്നതനുസരിച്ച് വ്യത്യസ്ത ഇടപെടലുകൾ ആവശ്യമാണ്. ആദ്യമായി, അടിസ്ഥാന പഠനശേഷിയുടെ വിടവുകൾ നേരത്തേ തിരിച്ചറിയണം. വായനയിലും ഗണിതത്തിലും പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന കുട്ടികൾക്ക് പ്രായത്തിനും ക്ലാസിനും അനുയോജ്യമായ പുനഃപഠന പിന്തുണ നൽകണം. അധ്യാപകരെ ഉത്തരവാദികളാക്കുന്നത് മാത്രം മതിയാകില്ല; പരിശീലനം, പഠനസാമഗ്രികൾ, ക്ലാസ് മുറിയിലെ പിന്തുണ, വിദ്യാർത്ഥികളുടെ വ്യക്തിഗത ആവശ്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാനുള്ള സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവ ശക്തിപ്പെടുത്തണം. രണ്ടാമതായി, സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസവും തൊഴിൽപരമായ കഴിവുകളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം കൂടുതൽ സുസ്ഥിരമാക്കണം. എല്ലാ കുട്ടികളും ഒരേ തൊഴിൽപാത പിന്തുടരണമെന്നില്ല. ചിലർ ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിലേക്കും ചിലർ സാങ്കേതിക പരിശീലനത്തിലേക്കും ചിലർ സംരംഭകത്വത്തിലേക്കും പോകാം. ഈ വ്യത്യസ്ത പാതകൾക്ക് സാമൂഹിക ബഹുമാനവും ഗുണനിലവാരമുള്ള അവസരങ്ങളും ഉറപ്പാക്കണം. തൊഴിൽപരിശീലനം സ്കൂൾ പഠനത്തിന് പകരമുള്ള താഴ്ന്ന നിലവാരത്തിലുള്ള വഴിയായി കാണാതെ, യോഗ്യതയും കഴിവും വികസിപ്പിക്കുന്ന ഒരു വിദ്യാഭ്യാസ മാർഗമായി രൂപപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ട്. മൂന്നാമതായി, കുടുംബങ്ങൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം തുടരുന്നതിനുള്ള സാമ്പത്തികവും സാമൂഹികവുമായ പിന്തുണ ഉറപ്പാക്കണം. ഗതാഗതം, പഠനസാമഗ്രികൾ, ഭക്ഷണം, ആരോഗ്യപരിചരണം, സാമൂഹിക സുരക്ഷ എന്നിവ വിദ്യാഭ്യാസ തുടർച്ചയെ സ്വാധീനിക്കുന്ന ഘടകങ്ങളാണ്. ദാരിദ്ര്യം മാത്രം കാരണം കുട്ടികൾ പഠനം ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും സാമ്പത്തിക സമ്മർദം പല കുടുംബങ്ങളുടെയും തീരുമാനങ്ങളെ പരിമിതപ്പെടുത്താം. അതിനാൽ വിദ്യാഭ്യാസ നയത്തെ സാമൂഹിക ക്ഷേമ നയത്തിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കാനാവില്ല. നാലാമതായി, സ്കൂൾ കൊഴിഞ്ഞുപോക്കിന്റെ കണക്കെടുപ്പ് കൂടുതൽ കൃത്യമാക്കണം. UDISE+ പോലുള്ള ഭരണപരമായ ഡാറ്റാ സംവിധാനങ്ങൾക്കും ASER പോലുള്ള കുടുംബാധിഷ്ഠിത സർവേകൾക്കും വ്യത്യസ്തമായ പ്രയോജനങ്ങളുണ്ട്. അവയെ തമ്മിൽ താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ നിർവചനങ്ങൾ, സാമ്പിൾ, അളക്കുന്ന കാലയളവ്, സൂചകങ്ങളുടെ വ്യത്യാസങ്ങൾ എന്നിവ പരിഗണിക്കണം. സ്കൂൾ വിട്ട കുട്ടികളുടെ കാരണങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്ന പ്രാദേശിക പഠനങ്ങൾ, കുട്ടികളുമായുള്ള അഭിമുഖങ്ങൾ, കുടുംബങ്ങളുടെ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക വിവരങ്ങൾ എന്നിവ നയരൂപീകരണത്തിന് സഹായകരമാകും.

ഒരു കുട്ടി “പഠിച്ചിട്ട് എന്ത് പ്രയോജനം?” എന്ന് ചോദിക്കുമ്പോൾ അതിനെ ഒരു വ്യക്തിയുടെ അശ്രദ്ധയായി മാത്രം കാണുന്നത് സമൂഹത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വത്തെ ചുരുക്കിക്കാണിക്കലാണ്. ആ ചോദ്യം ചിലപ്പോൾ കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക കണക്കുകൂട്ടലായിരിക്കാം; ചിലപ്പോൾ തൊഴിൽ വിപണിയുടെ പരാജയത്തിൽ നിന്നുള്ള നിരാശയായിരിക്കാം; മറ്റുചിലപ്പോൾ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം കുട്ടിക്ക് അർത്ഥവത്തായ പഠനാനുഭവം നൽകാത്തതിന്റെ ഫലമായിരിക്കാം. ഈ സാധ്യതകളെ വേർതിരിച്ച് പരിശോധിക്കുകയാണ് ഗവേഷണത്തിന്റെ ദൗത്യം. വിദ്യാഭ്യാസം തൊഴിൽ നേടാനുള്ള ഉപകരണം മാത്രമല്ല. അത് മനുഷ്യന്റെ സാമൂഹിക സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയും പൗരാവകാശ ബോധത്തിന്റെയും ചിന്താശേഷിയുടെയും അടിത്തറയാണ്. എന്നാൽ ഈ വിശാലമായ ലക്ഷ്യം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന വിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനം കുട്ടികൾക്ക് യാഥാർഥ്യമായ പഠനശേഷിയും ഭാവിയിലേക്കുള്ള അവസരങ്ങളും നൽകേണ്ടതുണ്ട്. വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ മൂല്യം പ്രസംഗങ്ങളിലൂടെ മാത്രം പുനഃസ്ഥാപിക്കാനാവില്ല; ഗുണനിലവാരമുള്ള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസം, അധ്യാപക പിന്തുണ, സാമൂഹിക സുരക്ഷ, മാന്യമായ തൊഴിൽ അവസരങ്ങൾ, തുല്യമായ വികസന നയങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെയാണ് അത് പുനർനിർമിക്കപ്പെടേണ്ടത്. ഇന്ത്യയുടെ വികസനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ പരീക്ഷണം വളർച്ചയുടെ വേഗതയിൽ മാത്രം അല്ല, ആ വളർച്ചയിൽ കുട്ടികൾക്കും യുവാക്കൾക്കും ലഭിക്കുന്ന ഭാവി സാധ്യതകളിലാണ്. സ്കൂൾ വിട്ടുപോകുന്ന ഓരോ കുട്ടിയെയും ഒരു കണക്കായി കാണുന്നതിനു പകരം, ആ കുട്ടിയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ യാത്രയും കുടുംബത്തിന്റെ പ്രതീക്ഷകളും സമൂഹത്തിന്റെ സ്ഥാപനപരമായ പരിമിതികളും ഒരുമിച്ച് മനസ്സിലാക്കുമ്പോഴാണ് വികസനപരമായ പിന്മാറ്റത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുക. ഒരു സമൂഹം അതിന്റെ കുട്ടികളോട് ഭാവിയെക്കുറിച്ച് എന്താണ് പറയുന്നത് എന്നതാണ് അതിന്റെ വികസനത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള അളവുകോൽ. പഠനം തുടരുന്നതിന് അർത്ഥമുണ്ടെന്ന് കുട്ടികൾക്ക് ബോധ്യപ്പെടുന്ന ഒരു സാമൂഹിക സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കുകയാണ് വിദ്യാഭ്യാസ നയത്തിന്റെയും വികസന രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാന ഉത്തരവാദിത്വം.