വിളവ് കൂടുമ്പോഴും മരിക്കുന്നത് മണ്ണ്

ഇന്ത്യ വീണ്ടും റെക്കോർഡ് ഭക്ഷ്യധാന്യ ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെ ആഘോഷത്തിലാണ്. 2025–26ൽ രാജ്യത്തെ ഭക്ഷ്യധാന്യ ഉൽപ്പാദനം 376 ദശലക്ഷം ടണ്ണിലെത്തിയെന്നാണ് കണക്ക്. കഴിഞ്ഞ പത്ത് വർഷത്തിനിടെ മാത്രം ഉൽപ്പാദനത്തിൽ 100 ദശലക്ഷം ടണ്ണിലേറെ വർധനയുണ്ടായി. ഭക്ഷ്യസ്വയംപര്യാപ്തതയുടെ വലിയ നേട്ടമായി ഈ കണക്കിനെ കാണാം. എന്നാൽ ഈ ആഘോഷത്തിനിടയിൽ ചോദിക്കേണ്ട ഒരു പ്രധാന ചോദ്യമുണ്ട്: ഈ വിളവ് നൽകുന്ന മണ്ണിന്റെ അവസ്ഥ എന്താണ്? നാം ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെ അളവ് എണ്ണുന്നു. പക്ഷേ ആ ഉൽപ്പാദനം സാധ്യമാക്കുന്ന മണ്ണിന്റെ ആരോഗ്യം എത്രമാത്രം ബാക്കിയുണ്ടെന്ന് ചോദിക്കുന്നില്ല.

രാജ്യം കൂടുതൽ ഭക്ഷണം ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുമ്പോഴും എല്ലാവർക്കും ആവശ്യമായ പോഷകാഹാരം ലഭിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് അതിൽ നിന്ന് ഉറപ്പിക്കാനാവില്ല. 2025ലെ ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയും പോഷകാഹാരവും സംബന്ധിച്ച അന്താരാഷ്ട്ര വിലയിരുത്തലുകൾ ഇന്ത്യയിലെ കുട്ടികളിലും സ്ത്രീകളിലും പോഷകക്കുറവും അനീമിയയും ഇപ്പോഴും വലിയ പ്രശ്നമാണെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. അതായത്, ഭക്ഷണത്തിന്റെ അളവ് കൂടുമ്പോഴും പോഷകസുരക്ഷ ഉറപ്പാകുന്നില്ല. ഇതോടൊപ്പം ഇന്ത്യയുടെ മണ്ണിന്റെ ആരോഗ്യവും മോശമാകുകയാണ്. മണ്ണിലെ ജൈവ കാർബണിന്റെ അളവ് മണ്ണിന്റെ ആരോഗ്യത്തിന്റെ പ്രധാന സൂചകമാണ്. വെള്ളം പിടിച്ചുനിർത്താനും ചെടികൾക്ക് ആവശ്യമായ പോഷകങ്ങൾ നൽകാനും മണ്ണിലെ സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ പ്രവർത്തനം നിലനിർത്താനും ജൈവ കാർബൺ സഹായിക്കുന്നു. എന്നാൽ രാജ്യത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും മണ്ണിലെ ജൈവ കാർബണും നൈട്രജനും സിങ്കും ഇരുമ്പും പോലുള്ള പോഷകങ്ങളും കുറയുകയാണ്. Soil Health Card പരിശോധനകളിലും രാജ്യത്തെ മണ്ണിൽ പോഷകങ്ങളുടെ അസന്തുലിതാവസ്ഥ വ്യാപകമാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. പല പ്രദേശങ്ങളിലും നൈട്രജന്റെ അളവ് കുറവാണ്. ജൈവ കാർബണിന്റെ അളവും ആവശ്യമായ നിലയിൽ ഇല്ല.

മണ്ണിന്റെ ആരോഗ്യത്തെ ബാധിക്കുന്ന മറ്റൊരു വലിയ പ്രശ്നമാണ് മണ്ണൊലിപ്പ്. ഓരോ വർഷവും കോടിക്കണക്കിന് ടൺ മേൽമണ്ണ് ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് നഷ്ടപ്പെടുന്നു. കൃഷിക്ക് ഏറ്റവും വിലപ്പെട്ട മേൽമണ്ണ് രൂപപ്പെടാൻ നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങൾ വേണ്ടിവരും. എന്നാൽ ശക്തമായ മഴ, തെറ്റായ കൃഷിരീതികൾ, വനനശീകരണം, അമിതമായ കൃഷി എന്നിവയിലൂടെ അത് വളരെ വേഗത്തിൽ നഷ്ടപ്പെടുന്നു. മണ്ണ് ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ വിളവ് ഉടൻ പൂജ്യമായി മാറണമെന്നില്ല. അതാണ് യഥാർത്ഥ അപകടം. മണ്ണിന്റെ സ്വാഭാവിക ശക്തി കുറയുമ്പോൾ കൂടുതൽ വളവും വെള്ളവും കീടനാശിനിയും ഉപയോഗിച്ചാണ് പലപ്പോഴും വിളവ് നിലനിർത്തുന്നത്. കുറച്ചുകാലം അത് ഫലം നൽകും. പിന്നീട് കൂടുതൽ വളം ഉപയോഗിച്ചാലും പഴയതുപോലെ വിളവ് ലഭിക്കാത്ത അവസ്ഥയെത്തും. കർഷകന്റെ ചെലവ് കൂടും. വരുമാനം കുറയും.

ഇന്ത്യയുടെ ഹരിതവിപ്ലവത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലും ഈ പ്രശ്നത്തിന്റെ വേരുകൾ കാണാം. 1960കളിലും 70കളിലും ഭക്ഷ്യക്ഷാമത്തിൽ നിന്ന് രാജ്യത്തെ രക്ഷിക്കുന്നതിൽ ഉയർന്ന വിളവുതരുന്ന വിത്തുകളും ജലസേചനവും രാസവളങ്ങളും കീടനാശിനികളും വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു. ഭക്ഷ്യധാന്യ ഉൽപ്പാദനം വൻതോതിൽ ഉയർന്നു. അത് ഇന്ത്യയുടെ വലിയ നേട്ടമായിരുന്നു. എന്നാൽ പിന്നീട് രാസവളങ്ങളുടെ, പ്രത്യേകിച്ച് യൂറിയയുടെ, അമിത ഉപയോഗം പല പ്രദേശങ്ങളിലും മണ്ണിന്റെ സ്വാഭാവിക ഘടനയെ ബാധിച്ചു. നൈട്രജൻ കൂടുതലായി ലഭിച്ചപ്പോൾ ഫോസ്ഫറസ്, പൊട്ടാഷ്, സൾഫർ, സിങ്ക് തുടങ്ങിയ മറ്റ് പോഷകങ്ങളുടെ ഉപയോഗത്തിൽ അസന്തുലിതാവസ്ഥ ഉണ്ടായി. വിളവെടുപ്പിന് ശേഷം ചെടികളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ മണ്ണിലേക്ക് തിരിച്ചുനൽകുന്നതിനുപകരം കത്തിക്കുന്നതും പ്രശ്നം രൂക്ഷമാക്കി.

ഇതിന്റെ മുഴുവൻ ഉത്തരവാദിത്വവും കർഷകന്റെ മേൽ ചുമത്താനാവില്ല. ഒരു ചെറിയ കർഷകന്റെ മുന്നിലുള്ള സാമ്പത്തിക യാഥാർഥ്യം മറ്റൊന്നാണ്. കുറഞ്ഞ വിലയ്ക്ക് ലഭിക്കുന്ന യൂറിയ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ഉടൻ വിളവിൽ ഫലം കാണാം. ജൈവവളം ലഭിക്കാൻ കൂടുതൽ ചെലവാകാം. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം എല്ലായിടത്തും ഒരുപോലെയായിരിക്കണമെന്നില്ല. ജൈവകൃഷിയിലേക്കോ മണ്ണിന്റെ ആരോഗ്യം പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്ന കൃഷിരീതികളിലേക്കോ മാറുമ്പോൾ ആദ്യ വർഷങ്ങളിൽ വിളവ് കുറയാനുള്ള സാധ്യതയുമുണ്ട്. രണ്ട് ഹെക്ടറിൽ താഴെ ഭൂമിയുള്ള ഒരു കർഷകന് ഇത്തരം നഷ്ടം സഹിക്കാൻ കഴിയണമെന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് ഇത് കർഷകന്റെ അറിവില്ലായ്മയുടെ പ്രശ്നമല്ല. കാർഷിക നയങ്ങളുടെയും വിപണിയുടെയും സാമ്പത്തിക സംവിധാനത്തിന്റെയും പ്രശ്നം കൂടിയാണ്.

മണ്ണിന്റെ പ്രതിസന്ധിക്കൊപ്പം ജലപ്രതിസന്ധിയും വളരുകയാണ്. കൂടുതൽ വിളവിനായി കൂടുതൽ വെള്ളം ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഭൂഗർഭജലനിരപ്പ് താഴുന്നു. കിണറുകളും കുഴൽക്കിണറുകളും കൂടുതൽ ആഴത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. അമിതമായ രാസവളപ്രയോഗം മൂലം നൈട്രേറ്റ് പോലുള്ള ഘടകങ്ങൾ ഭൂഗർഭജലത്തിൽ എത്താനുള്ള സാധ്യതയും വർധിക്കുന്നു. ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ ഉപ്പുകെട്ടൽ, വെള്ളക്കെട്ട്, മണ്ണിന്റെ ഘടനയിലെ മാറ്റം തുടങ്ങിയ പ്രശ്നങ്ങളും കൃഷിയെ ബാധിക്കുന്നു. അതിനാൽ മണ്ണിന്റെ ആരോഗ്യം ഒരു കൃഷിവകുപ്പിന്റെ മാത്രം വിഷയമല്ല. അത് ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയുടെയും ജലസുരക്ഷയുടെയും കർഷകവരുമാനത്തിന്റെയും പൊതുജനാരോഗ്യത്തിന്റെയും കാലാവസ്ഥാ സുരക്ഷയുടെയും പ്രശ്നമാണ്.

ഇന്ത്യയ്ക്ക് മണ്ണിനെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യമായ വിഭവങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതല്ല. കന്നുകാലി മാലിന്യം, വിളകളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ, ഭക്ഷ്യസംസ്കരണ മാലിന്യം, ജൈവമാലിന്യം, ബയോഗ്യാസ് പ്ലാന്റുകളിൽ നിന്നുള്ള അവശിഷ്ടം തുടങ്ങിയവ ശരിയായ രീതിയിൽ സംസ്കരിച്ചാൽ കൃഷിക്ക് ഉപയോഗിക്കാവുന്ന ജൈവവളമാക്കാം. പ്രത്യേകിച്ച് രാജ്യത്ത് വളരുന്ന കംപ്രസ്ഡ് ബയോഗ്യാസ് പ്ലാന്റുകളിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന ഡൈജസ്റ്റേറ്റ് ശരിയായ രീതിയിൽ സംസ്കരിച്ചാൽ മണ്ണിന് ആവശ്യമായ ജൈവവസ്തുക്കളും വിവിധ പോഷകങ്ങളും നൽകാൻ കഴിയും. എന്നാൽ അത് നേരിട്ട് കൃഷിയിടങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത് മതിയാകില്ല. ഗുണനിലവാരം പരിശോധിക്കുകയും സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുകയും പോഷകങ്ങളുടെ അളവ് രേഖപ്പെടുത്തുകയും അംഗീകൃത നിലവാരം ഉറപ്പാക്കുകയും വേണം.

ഇതിനായി രാജ്യത്ത് വലിയൊരു ജൈവവള വിതരണ ശൃംഖല രൂപപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ട്. ബയോഗ്യാസ്, കംപ്രസ്ഡ് ബയോഗ്യാസ് പ്ലാന്റുകളിൽ നിന്നുള്ള ജൈവവസ്തുക്കൾ ശാസ്ത്രീയമായി സംസ്കരിച്ച് പരിശോധനയും സർട്ടിഫിക്കേഷനും നടത്തി കർഷക കൂട്ടായ്മകൾക്കും കർഷക ഉൽപ്പാദക സംഘടനകൾക്കും വഴി കർഷകരിലെത്തിക്കണം. അതോടൊപ്പം വിളപരിവർത്തനം, ഇടവിളകൾ, വിളാവശിഷ്ടങ്ങൾ മണ്ണിലേക്ക് തിരിച്ചുനൽകൽ, ജൈവവളം, സൂക്ഷ്മജീവ വളങ്ങൾ, മണ്ണൊലിപ്പ് നിയന്ത്രണം, കുറഞ്ഞ തോതിലുള്ള മണ്ണിളക്കൽ തുടങ്ങിയ രീതികളും വ്യാപിപ്പിക്കണം. എന്നാൽ രാസവളം നിർത്തി ഒറ്റയടിക്ക് ജൈവകൃഷിയിലേക്ക് മാറുക എന്നതല്ല പരിഹാരം. കർഷകന്റെ വരുമാനം സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് ഘട്ടംഘട്ടമായി മണ്ണിന്റെ ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്ന രീതിയാണ് വേണ്ടത്.

ഇതിനായി സർക്കാർ കർഷകർക്ക് സാമ്പത്തിക സഹായവും സാങ്കേതിക പിന്തുണയും നൽകണം. ആദ്യ വർഷങ്ങളിൽ വിളവ് കുറയുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ നഷ്ടപരിഹാരമോ വരുമാനപിന്തുണയോ നൽകണം. ജൈവവളങ്ങൾക്ക് നിലവാരം ഉറപ്പാക്കണം. കർഷകർക്ക് വിശ്വസിക്കാവുന്ന വിതരണ ശൃംഖല ഉണ്ടാക്കണം. മണ്ണിന്റെ ആരോഗ്യപരിശോധനയും കൂടുതൽ സമഗ്രമാക്കണം. രാസപരിശോധനകൾക്ക് മാത്രമല്ല, മണ്ണിന്റെ ജൈവ പ്രവർത്തനം, വെള്ളം ആഗിരണം ചെയ്യാനുള്ള ശേഷി, മണ്ണിന്റെ ഘടന തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾക്കും പ്രാധാന്യം നൽകണം.

ഇന്ത്യയുടെ കാർഷിക വിജയത്തെ ഇനി ഒരു കണക്കുകൊണ്ട് മാത്രം അളക്കാൻ കഴിയില്ല. എത്ര ഭക്ഷണം ഉൽപ്പാദിപ്പിച്ചു എന്നതിനൊപ്പം ആ ഭക്ഷണം ഉൽപ്പാദിപ്പിച്ച മണ്ണ് എത്ര ആരോഗ്യകരമാണ് എന്നും ചോദിക്കണം. എത്ര വിളവ് ലഭിച്ചു, അതിന് എത്ര വളം ഉപയോഗിച്ചു, എത്ര വെള്ളം ഉപയോഗിച്ചു, എത്ര മേൽമണ്ണ് നഷ്ടപ്പെട്ടു, മണ്ണിലേക്ക് എത്ര ജൈവവസ്തു തിരിച്ചെത്തി, കർഷകന്റെ വരുമാനം ഉയർന്നോ—ഇവയെല്ലാം കാർഷിക വിജയത്തിന്റെ അളവുകോലുകളാകണം.

ഒരു വിത്ത് നമുക്ക് വാങ്ങാം. വളം ഫാക്ടറിയിൽ ഉണ്ടാക്കാം. വെള്ളം പമ്പ് ചെയ്യാം. പക്ഷേ ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾകൊണ്ട് രൂപപ്പെട്ട നല്ല മേൽമണ്ണ് ഒരു ദിവസം കൊണ്ട് തിരിച്ചുണ്ടാക്കാനാവില്ല. ഇന്ത്യയുടെ ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയുടെ ഭാവി ഗോഡൗണുകളിൽ മാത്രം സൂക്ഷിച്ചിട്ടില്ല. അത് നമ്മുടെ കൃഷിയിടങ്ങളിലെ മണ്ണിലാണ്. ഇന്ന് 376 ദശലക്ഷം ടൺ ഭക്ഷ്യധാന്യം ഉൽപ്പാദിപ്പിച്ചതിൽ അഭിമാനിക്കാം. പക്ഷേ അടുത്ത തലമുറയ്ക്കും അതേ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഭക്ഷണം ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാൻ കഴിയുമോ എന്നതാണ് അതിലും പ്രധാനപ്പെട്ട ചോദ്യം.

മണ്ണ് നിശ്ശബ്ദമാണ്. അത് പ്രതിഷേധിക്കില്ല. പണിമുടക്കില്ല. പക്ഷേ ഒരുദിവസം അത് നൽകുന്നത് കുറയുമ്പോൾ അതിന്റെ വില നൽകേണ്ടിവരുന്നത് കർഷകൻ മാത്രമല്ല, മുഴുവൻ സമൂഹവുമാണ്. വിളവിന്റെ റെക്കോർഡ് ആഘോഷിക്കുന്നതിനൊപ്പം, ആ വിളവ് നൽകിയ മണ്ണിനെ രക്ഷിക്കാനുള്ള ദേശീയ ദൗത്യവും ഇപ്പോൾ തുടങ്ങേണ്ട സമയമാണ്.