മഴയെത്തുമ്പോൾ മാത്രം ഓർക്കുന്ന ദുരന്തനിവാരണം; മലനാടുകൾ എത്രത്തോളം സുരക്ഷിതം?

ANN MARIYA K JOSE

കേരളത്തിൽ മഴ പെയ്യുന്നത് പുതിയ കാര്യമല്ല. പക്ഷേ ഓരോ കനത്ത മഴയ്ക്കും പിന്നാലെ ഉരുൾപൊട്ടലിന്റെയും മണ്ണിടിച്ചിലിന്റെയും മരണവാർത്തകൾ കേൾക്കേണ്ടിവരുന്നത് ഒരു സ്വാഭാവിക പ്രതിഭാസമായി മാത്രം കാണാനാകുമോ?. മഴ പ്രകൃതിയുടെ ഭാഗമാണ്. പക്ഷേ മഴ ദുരന്തമാകുന്നതിൽ മനുഷ്യന്റെ ഇടപെടലുകൾക്കും ഭരണകൂടത്തിന്റെ വീഴ്ചകൾക്കും വലിയ പങ്കുണ്ട്. 2018-ലെ മഹാപ്രളയം കേരളത്തെ നടുക്കിയിരുന്നു. ആ മഴക്കാലത്ത് 488 പേർ മരിച്ചതായി കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയത്തിന്റെ കണക്കുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. 14 ജില്ലകളെയും ബാധിച്ച ദുരന്തത്തിൽ 14.5 ലക്ഷത്തിലധികം ആളുകൾ ദുരിതാശ്വാസ ക്യാമ്പുകളിലേക്ക് മാറ്റപ്പെട്ടു.

2018 ലെ ആ ദുരന്തത്തിന് ശേഷം കേരളം നിരവധി പാഠങ്ങൾ പഠിച്ചുവെന്ന് പറഞ്ഞിരുന്നു. പക്ഷേ പിന്നീട് നടന്ന സംഭവങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നത് മറ്റൊരു ചോദ്യമാണ് – നമ്മൾ ശരിക്കും പഠിച്ചോ?
2018-ൽ മാത്രം കേരളത്തിൽ ഉണ്ടായ ഉരുൾപൊട്ടലുകളിൽ 1,626 സ്ഥലങ്ങൾ Geological Survey of India പരിശോധിച്ചു. അതിൽ 689 വീടുകൾ മാറ്റിപ്പാർപ്പിക്കണമെന്ന് ശുപാർശ ചെയ്യപ്പെട്ടു.
അടുത്ത വർഷം, 2019-ലും ചിത്രം മാറിയില്ല. വിവിധ ജില്ലകളിലായി 719 ഉരുൾപൊട്ടൽ ബാധിത പ്രദേശങ്ങൾ പരിശോധിച്ചപ്പോൾ 411 സ്ഥലങ്ങളിലെ വീടുകൾ സുരക്ഷിതമല്ലെന്നും മാറ്റിപ്പാർപ്പിക്കൽ ആവശ്യമാണെന്നും കണ്ടെത്തി. ഇവ വെറും കണക്കുകളല്ല. അവിടെ മനുഷ്യരുടെ വീടുകളുണ്ട്. കുടുംബങ്ങളുണ്ട്. കുട്ടികളുണ്ട്. ജീവിതങ്ങളുണ്ട്.

കവളപ്പാറയും പുത്തുമലയും നൽകിയ മുന്നറിയിപ്പ്

2019-ൽ മലപ്പുറത്തെ കവളപ്പാറയും വയനാട്ടിലെ പുത്തുമലയും കേരളത്തിന്റെ ഓർമ്മയിൽ നിന്ന് മായാത്ത മുറിവുകളായി മാറി. മണ്ണിനടിയിൽ വീടുകളും മനുഷ്യരും കന്നുകാലികളും കൃഷിയിടങ്ങളും അപ്രത്യക്ഷമായി. ദുരന്തം അവസാനിച്ച ശേഷവും പല കുടുംബങ്ങൾക്കും ജീവിതം പുനർനിർമ്മിക്കേണ്ടി വന്നത് ശൂന്യത്തിൽ നിന്നായിരുന്നു. കേരളത്തിന്റെ തന്നെ ദുരന്തവിലയിരുത്തൽ റിപ്പോർട്ടുകൾ കവളപ്പാറയെയും പുത്തുമലയെയും സമുദായങ്ങളെ തന്നെ ഇല്ലാതാക്കിയ അതിരൂക്ഷമായ ഉരുൾപൊട്ടലുകളുടെ ഉദാഹരണങ്ങളായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.

പെട്ടിമുടി മറ്റൊരു ദുരന്തമായി

2020 ഓഗസ്റ്റിൽ ഇടുക്കിയിലെ പെട്ടിമുടി മറ്റൊരു ദുരന്തമായി. അർധരാത്രിയിലുണ്ടായ ഉരുൾപൊട്ടൽ 20 കുടുംബങ്ങൾ താമസിച്ചിരുന്ന എസ്റ്റേറ്റ് ലയങ്ങളെ മണ്ണിനടിയിലാക്കി. കനത്ത മഴയും ദുർഘടമായ ഭൂപ്രകൃതിയും രക്ഷാപ്രവർത്തനത്തിനും വലിയ വെല്ലുവിളിയായി. എന്നിട്ടും മലനാടുകളിലെ വികസനത്തിന് നമ്മൾ നൽകിയ മുൻഗണനയിൽ വലിയ മാറ്റമുണ്ടായോ? പിന്നെ വന്നത് മുണ്ടക്കൈയും ചൂരൽമലയും.

മുണ്ടക്കൈയും ചൂരൽമലയും

2024 ജൂലൈ 30. വയനാട്ടിലെ മുണ്ടക്കൈ, ചൂരൽമല, അട്ടമല പ്രദേശങ്ങളിൽ സംഭവിച്ചത് ഒരു ഉരുൾപൊട്ടൽ എന്ന ഒറ്റവാക്കിൽ ഒതുക്കാനാകാത്ത ദുരന്തമായിരുന്നു. രാത്രിയിൽ പെയ്ത അതിശക്തമായ മഴയ്ക്ക് പിന്നാലെ പുഞ്ചിരിമട്ടം മലയിൽ നിന്നുണ്ടായ വലിയ debris slide പിന്നീട് debris flow ആയി മാറി ഏകദേശം എട്ട് കിലോമീറ്റർ ദൂരം സഞ്ചരിച്ചു. ഔദ്യോഗിക റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം ജൂലൈ 29-ന് കല്ലാടിയിൽ 200.2 മില്ലിമീറ്ററും ജൂലൈ 30-ന് 372.6 മില്ലിമീറ്ററും മഴ രേഖപ്പെടുത്തി. മണ്ണിനൊപ്പം പാറയും വെള്ളവും മരങ്ങളും എല്ലാം താഴേക്ക് കുതിച്ചെത്തിയപ്പോൾ ഒരു ജനവാസമേഖലയുടെ ഭൂപടം തന്നെ മാറി.

കേരള സർക്കാരിന്റെ ഔദ്യോഗിക പുനരധിവാസ സൈറ്റും ഈ ദുരന്തത്തിൽ 300-ലധികം പേർക്ക് ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ടതായും ഏകദേശം ആയിരത്തോളം വീടുകൾ തകർന്നതായും വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഇതിലും വലിയ മുന്നറിയിപ്പ് കേരളത്തിന് വേറെയുണ്ടോ? ചോദ്യം മഴയോടല്ല. നമ്മുടെ വികസനത്തോടാണ്. മഴയുടെ ശക്തി കൂടുന്നു എന്നത് യാഥാർഥ്യമാണ്. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം അതിശക്തമായ മഴയുടെ സാധ്യതകളെ കൂടുതൽ സങ്കീർണമാക്കുന്നു. പക്ഷേ അതുകൊണ്ട് മാത്രം എല്ലാ ദുരന്തങ്ങളുടെയും ഉത്തരവാദിത്വം പ്രകൃതിയുടെ മേൽ ചുമത്തുന്നത് എളുപ്പവഴിയാണ്.

1 മലയിടിച്ചിലിന് സാധ്യതയുള്ള ചരിവുകളിൽ അനിയന്ത്രിതമായ നിർമ്മാണം
2 സ്വാഭാവിക നീരൊഴുക്കുകളുടെ തടസ്സപ്പെടുത്തൽ.
3 കുന്നുകളുടെ സ്വാഭാവിക ഘടനയിൽ മാറ്റം വരുത്തൽ.
4 അശാസ്ത്രീയമായ റോഡ് നിർമ്മാണം.
5 ക്വാറികളും മണ്ണെടുപ്പും.
6 മഴവെള്ളത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക ഒഴുക്ക് തടയുന്ന നിർമ്മാണങ്ങൾ.
7 അപകടസാധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ പോലും ജനവാസം അനുവദിക്കുന്ന തീരുമാനങ്ങൾ.
ഇവയെല്ലാം ഒരുമിച്ച് ചേരുമ്പോഴാണ് പ്രകൃതിയുടെ ഒരു മുന്നറിയിപ്പ് മനുഷ്യദുരന്തമായി മാറുന്നത്. കേരളത്തിലെ ദുരന്തനിവാരണ അതോറിറ്റിയുടെ തന്നെ പഠനങ്ങൾ പറയുന്നത് 2018-ലെ slope failures-ന്റെ 70.15 ശതമാനവും highly unstable അല്ലെങ്കിൽ critical zones-ലായിരുന്നു എന്നാണ്. ഉയർന്ന അപകടസാധ്യതയുള്ള മേഖലകളിൽ നിർമാണവും ക്വാറിയിംഗും ഒഴിവാക്കണമെന്നും റിപ്പോർട്ട് നിർദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്.

അപ്പോൾ ചോദിക്കേണ്ടത് ഇതാണ്: അപകടസാധ്യത അറിയാമായിരുന്നിട്ടും അവിടെ മനുഷ്യവാസവും നിർമ്മാണവും തുടരുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, അടുത്ത ദുരന്തത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം ആരുടേതാണ്? ദുരന്തം വന്നശേഷമുള്ള രക്ഷാപ്രവർത്തനം മാത്രം പോരാ. കേരളത്തിന്റെ ദുരന്തനിവാരണ സംവിധാനം രക്ഷാപ്രവർത്തനത്തിൽ മികച്ച മനുഷ്യശേഷി കാട്ടിയിട്ടുണ്ട്. ഫയർഫോഴ്സ്, പൊലീസ്, NDRF, സന്നദ്ധപ്രവർത്തകർ, നാട്ടുകാർ — ദുരന്തസമയത്ത് ജീവൻ പണയംവച്ച് രക്ഷാപ്രവർത്തനം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. പക്ഷേ ഒരു സർക്കാരിന്റെ ദുരന്തനിവാരണ മികവ് അളക്കേണ്ടത് മണ്ണിനടിയിൽ നിന്ന് എത്ര മൃതദേഹങ്ങൾ പുറത്തെടുത്തു എന്നതുകൊണ്ടല്ല. മണ്ണിനടിയിൽ മനുഷ്യർ എത്താതിരിക്കാൻ എന്ത് ചെയ്തു എന്നതുകൊണ്ടാണ്. അതാണ് യഥാർത്ഥ പ്രതിരോധം.

എന്തൊക്കെയാണ് നേരത്തെ ചെയ്യേണ്ടത്?

ഒന്നാമത് — അപകടസാധ്യതാ മാപ്പുകൾ നിർബന്ധമായും പ്രാവർത്തികമാക്കണം. കേരളത്തിൽ വിവിധ ജില്ലകളിലെ landslide susceptibility maps ലഭ്യമാണ്. അവ സർക്കാർ ഓഫീസിലെ ഫയലുകളായി മാത്രം കിടക്കാതെ ഓരോ പഞ്ചായത്തിന്റെയും വികസന തീരുമാനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനമാകണം.

രണ്ടാമത് — ഉയർന്ന അപകടസാധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ പുതിയ നിർമ്മാണത്തിന് കർശന നിയന്ത്രണം വേണം. വീട് പണിയാൻ അനുമതി നൽകുന്നതിന് മുമ്പ് മണ്ണിന്റെ സ്ഥിരതയും ചരിവിന്റെ സ്വഭാവവും drainage സംവിധാനവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ശാസ്ത്രീയ പരിശോധന നിർബന്ധമാക്കണം.

മൂന്നാമത് — അപകടമേഖലകളിൽ നിന്ന് ഘട്ടംഘട്ടമായെങ്കിലും ആളുകളെ സുരക്ഷിത മേഖലയിലേക്ക് മാറ്റണം. 2018-ലും 2019-ലും തന്നെ നൂറുകണക്കിന് വീടുകൾ മാറ്റിപ്പാർപ്പിക്കേണ്ട സാഹചര്യം കണ്ടെത്തിയിരുന്നു. അതേ പ്രദേശങ്ങളിൽ വീണ്ടും ആളുകൾ അപകടത്തിലാകാൻ അനുവദിക്കുന്നത് ദുരന്തത്തിൽ നിന്ന് പാഠം പഠിക്കാത്തതിന്റെ തെളിവാകും.

നാലാമത് — സ്വാഭാവിക നീരൊഴുക്കുകൾ സംരക്ഷിക്കണം. തോടുകളും അരുവികളും അടച്ച് കെട്ടിടങ്ങളും റോഡുകളും നിർമ്മിക്കുന്നത് മഴവെള്ളത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക ഒഴുക്ക് തടയും. കനത്ത മഴയിൽ ഈ വെള്ളം പുതിയ വഴികൾ തേടുമ്പോൾ അപകടസാധ്യത വർധിക്കും.

അഞ്ചാമത് — മഴയുടെ അളവ് മാത്രമല്ല, മണ്ണിന്റെ പ്രതികരണവും നിരീക്ഷിക്കണം. അപകടസാധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ automatic rain gauges, soil-moisture monitoring, stream gauges തുടങ്ങിയ സംവിധാനങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ച് threshold-based early warning സംവിധാനം ശക്തമാക്കണം. മുണ്ടക്കൈ ദുരന്തത്തിന് ശേഷമുള്ള വിദഗ്ധ നിർദേശങ്ങളിലും automatic weather station, stream gauge എന്നിവ സ്ഥാപിക്കണമെന്ന് ശുപാർശ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

ആറാമത് — മുന്നറിയിപ്പ് കിട്ടിയാൽ ഒഴിപ്പിക്കൽ നിർബന്ധമാക്കണം. റെഡ് അലർട്ട് പ്രഖ്യാപിച്ച ശേഷം പോലും അപകടമേഖലകളിൽ ആളുകൾ തുടരുകയാണെങ്കിൽ മുന്നറിയിപ്പ് മാത്രം മതിയാകില്ല. പഞ്ചായത്ത് തലത്തിൽ evacuation plan, shelter locations, transport സംവിധാനം, vulnerable people-ന്റെ പട്ടിക എന്നിവ മുൻകൂട്ടി തയ്യാറായിരിക്കണം.

ഏഴാമത് — കുന്നിടിക്കൽ, ക്വാറി, റോഡ് വെട്ടൽ എന്നിവയ്ക്ക് ശാസ്ത്രീയ നിയന്ത്രണം വേണം.
വികസനം വേണം. റോഡും വീടും വേണം. പക്ഷേ വികസനം എന്ന പേരിൽ ഒരു മലയുടെ സ്വാഭാവിക സ്ഥിരത തകർത്തിട്ട് മഴയെ കുറ്റപ്പെടുത്താൻ കഴിയില്ല. ഇനിയും എത്ര മുണ്ടക്കൈകൾ? 2018 നമ്മോട് പറഞ്ഞു. 2019 വീണ്ടും മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. 2020 പെട്ടിമുടി നമ്മെ ഞെട്ടിച്ചു. 2024 മുണ്ടക്കൈയും ചൂരൽമലയും നമ്മുടെ മുന്നിൽ ഒരു ചോദ്യം വച്ചു. ഇനിയും എന്താണ് തെളിവ് വേണ്ടത്? മഴ വരുമ്പോൾ മാത്രം ദുരന്തനിവാരണ യോഗങ്ങൾ വിളിച്ച്, മുന്നറിയിപ്പുകൾ പുറത്തിറക്കി, ദുരന്തം കഴിഞ്ഞാൽ നഷ്ടപരിഹാരം പ്രഖ്യാപിച്ച്, പിന്നീട് എല്ലാം മറന്നുപോകുന്ന രീതിക്ക് ഇനി അവസാനമുണ്ടാകണം.

കേരളത്തിന്റെ മലനാടുകൾ വികസനത്തിന്റെ പരീക്ഷണശാലകളല്ല. അവിടെ മനുഷ്യരുടെ ജീവിതങ്ങളുണ്ട്. ഒരു മല ഇടിഞ്ഞാൽ മണ്ണ് മാത്രമല്ല താഴേക്ക് വരുന്നത് — ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ ചരിത്രവും സമ്പാദ്യവും സ്വപ്നങ്ങളും ഭാവിയും കൂടിയാണ് അതിനൊപ്പം അടിയുന്നത്.
അതുകൊണ്ട് അടുത്ത മഴയ്ക്ക് മുമ്പ് ചോദിക്കേണ്ടത് എത്ര മഴ പെയ്യും? എന്നല്ല. ഇത്രയും മുന്നറിയിപ്പുകൾ കിട്ടിയിട്ടും നമ്മൾ എത്രത്തോളം തയ്യാറാണ്? എന്നതാണ്. കാരണം ദുരന്തം സംഭവിച്ച ശേഷം രക്ഷാപ്രവർത്തനം നടത്തുന്നത് ഭരണകൂടത്തിന്റെ കടമയാണ്. പക്ഷേ ദുരന്തം സംഭവിക്കാതിരിക്കാൻ മുൻകരുതൽ എടുക്കുക — അതാണ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ഉത്തരവാദിത്വം.