8.7 കോടി യുവാക്കൾ തൊഴിൽ-വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് പുറത്ത്: ‘വികസിത് ഭാരത്’ സ്വപ്നത്തിന് മുന്നിലെ തൊഴിൽ പ്രതിസന്ധി

ഇന്ത്യയുടെ ഏറ്റവും വലിയ സമ്പത്ത് യുവജനങ്ങളാണെന്ന് ഭരണകൂടങ്ങൾ ആവർത്തിച്ച് പറയാറുണ്ട്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ യുവജന ജനസംഖ്യയുള്ള രാജ്യമാണ് ഇന്ത്യയെന്നും, ഈ ജനസംഖ്യയെ ശരിയായ നൈപുണ്യവും തൊഴിലും ലഭ്യമാക്കി ഉപയോഗപ്പെടുത്താൻ കഴിഞ്ഞാൽ രാജ്യം അതിവേഗം വളരുമെന്നും ‘വികസിത് ഭാരത് 2047’ എന്ന സ്വപ്നത്തിന്റെ ഭാഗമായി നിരന്തരം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ആ ആഘോഷപ്രഖ്യാപനങ്ങളുടെ അടിയിൽ മറ്റൊരു ഇന്ത്യ വളരുകയാണ്—പഠനത്തിലോ ജോലിയിലോ പരിശീലനത്തിലോ ഇല്ലാത്ത കോടിക്കണക്കിന് യുവാക്കളുടെ ഇന്ത്യ. നീതി ആയോഗിന്റെ പുതിയ നൈപുണ്യ റിപ്പോർട്ട് പുറത്തുകൊണ്ടുവരുന്ന കണക്കുകൾ ഈ വൈരുധ്യത്തെ കൂടുതൽ രൂക്ഷമായി മുന്നിലെത്തിക്കുന്നു. 15നും 29നും ഇടയിൽ പ്രായമുള്ള ഏകദേശം 8.7 കോടി ഇന്ത്യൻ യുവാക്കൾ വിദ്യാഭ്യാസം, തൊഴിൽ, പരിശീലനം എന്നീ മൂന്നിടങ്ങളിൽ ഒന്നിലും ഉൾപ്പെടുന്നില്ലെന്ന കണക്ക് ഒരു സാധാരണ തൊഴിൽവിപണി പ്രശ്നമായി കാണാനാവില്ല. അത് രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക നയങ്ങളുടെ, വിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനത്തിന്റെ, തൊഴിൽസൃഷ്ടിയുടെ, സാമൂഹിക സുരക്ഷയുടെ പരാജയങ്ങളെ ഒരുമിച്ച് പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന മുന്നറിയിപ്പാണ്.

തെലങ്കാനയിലെ കണക്കുകൾ ഈ പ്രതിസന്ധിയുടെ പ്രാദേശിക മുഖം വ്യക്തമാക്കുന്നു. 15-29 പ്രായപരിധിയിലുള്ള യുവാക്കളിൽ 18.1 ശതമാനം തൊഴിലില്ലാത്തവരാണെന്നാണ് റിപ്പോർട്ട്. നഗരങ്ങളിൽ സ്ഥിതി കൂടുതൽ ഗുരുതരമാണ്. അവിടത്തെ യുവാക്കളുടെ മൊത്തം തൊഴിലില്ലായ്മ 22 ശതമാനമാണ്. എന്നാൽ ഈ കണക്കിനകത്ത് ഏറ്റവും വലിയ ആഘാതം ഏറ്റുവാങ്ങുന്നത് യുവതികളാണ്. നഗരങ്ങളിലെ 15-29 പ്രായക്കാരായ യുവതികളിൽ 28.6 ശതമാനം പേർക്ക് തൊഴിൽ ലഭ്യമല്ല. യുവാക്കളുടെ നിരക്ക് 19.2 ശതമാനമാണ്. ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ ചിത്രം മാറുന്നു; അവിടെ യുവതികളുടെ തൊഴിലില്ലായ്മ 16 ശതമാനവും യുവാക്കളുടെത് 19.4 ശതമാനവുമാണ്. ഇതോടെ ഇന്ത്യയിലെ തൊഴിൽപ്രശ്നം വെറും ‘ജോലി ഇല്ലായ്മ’ എന്ന ഏകമാന പ്രശ്നമല്ലെന്ന് വ്യക്തമാകുന്നു. നഗരം-ഗ്രാമം, സ്ത്രീ-പുരുഷൻ, വിദ്യാഭ്യാസം, കുടുംബവരുമാനം എന്നിവയെല്ലാം തൊഴിൽ ലഭ്യതയെ നിർണയിക്കുന്ന ഘടകങ്ങളാണ്.

പ്രത്യേകിച്ച് നഗരത്തിലെ യുവതികളുടെ കണക്ക് ഗൗരവമായി പരിശോധിക്കേണ്ടതാണ്. വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയിട്ടും തൊഴിൽവിപണിയിൽ പ്രവേശിക്കാൻ കഴിയാത്ത സ്ത്രീകളുടെ എണ്ണം വർധിക്കുന്നത് അവരുടെ കഴിവിന്റെ കുറവുകൊണ്ടല്ല. സുരക്ഷിതമായ യാത്രാസൗകര്യമില്ലായ്മ, ജോലിസ്ഥലത്തെ സുരക്ഷ, ശിശുപരിചരണത്തിന്റെ അഭാവം, കുടുംബത്തിലെ പരിചരണ ചുമതലകൾ, സാമൂഹിക നിയന്ത്രണങ്ങൾ, കുറഞ്ഞ വേതനം, അനുയോജ്യമായ തൊഴിൽ അവസരങ്ങളുടെ കുറവ് എന്നിവ സ്ത്രീകളുടെ തൊഴിൽപങ്കാളിത്തത്തെ തടയുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ സ്ത്രീകൾക്ക് നൈപുണ്യ പരിശീലനം മാത്രം നൽകുന്നത് പ്രശ്നത്തിന് പരിഹാരമാകില്ല. പരിശീലനത്തോടൊപ്പം സുരക്ഷിതമായ തൊഴിൽസ്ഥലവും യാത്രാസൗകര്യവും ശിശുപരിചരണ സംവിധാനവും തുല്യവേതനവും ഉറപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ട്.

ഇവിടെയാണ് ‘നൈപുണ്യ വികസനം’ എന്ന ഭരണകൂട ഭാഷയുടെ പരിമിതി വ്യക്തമാകുന്നത്. തൊഴിലില്ലാത്ത യുവാവിനോട് കൂടുതൽ നൈപുണ്യം നേടണമെന്ന് പറയുന്നത് എളുപ്പമാണ്. പക്ഷേ ആ നൈപുണ്യം ഉപയോഗിക്കാനുള്ള തൊഴിൽ എവിടെയാണെന്ന് ചോദിക്കുമ്പോഴാണ് യഥാർത്ഥ പ്രശ്നം തുടങ്ങുന്നത്. ഓരോ വർഷവും ലക്ഷക്കണക്കിന് യുവാക്കൾ തൊഴിൽവിപണിയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്ന രാജ്യത്ത് അതിനനുസരിച്ച് പുതിയതും സ്ഥിരതയുള്ളതുമായ തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ് നിർണായക ചോദ്യം. പരിശീലന സർട്ടിഫിക്കറ്റുകളുടെ എണ്ണം വർധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് മാത്രം തൊഴിൽ പ്രതിസന്ധി പരിഹരിക്കാനാവില്ല.

8.7 കോടി യുവാക്കൾ NEET വിഭാഗത്തിൽ—അഥവാ വിദ്യാഭ്യാസം, തൊഴിൽ, പരിശീലനം എന്നിവയിൽ ഒന്നിലും ഇല്ലാത്ത വിഭാഗത്തിൽ—ഉൾപ്പെടുന്നുവെന്ന കണക്കാണ് ഏറ്റവും അസ്വസ്ഥമാക്കുന്നത്. ഈ യുവാക്കളെല്ലാം ഒരേ അവസ്ഥയിലുള്ളവരല്ല. ചിലർ ജോലി അന്വേഷിച്ചിട്ടും ലഭിക്കാത്തവരാണ്. ചിലർ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി കാരണം പഠനം ഉപേക്ഷിച്ചവരാണ്. ചിലർ കുടുംബപരിചരണ ചുമതലകളിൽ കുടുങ്ങിയവരാണ്. ചിലർ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയിട്ടും തൊഴിൽവിപണിക്ക് ആവശ്യമായ അവസരങ്ങളോ ബന്ധങ്ങളോ ലഭിക്കാത്തവരാണ്. അതിനാൽ ഇവരെല്ലാം ‘നൈപുണ്യമില്ലാത്തവർ’ എന്ന ഒറ്റ വാക്കിൽ ഒതുക്കുന്നത് യാഥാർഥ്യത്തെ മറച്ചുവെക്കലായിരിക്കും.

കുറഞ്ഞ വരുമാനമുള്ള കുടുംബങ്ങളിലെ യുവാക്കൾ നേരിടുന്ന പ്രതിസന്ധി ഇതിലും ആഴത്തിലുള്ളതാണ്. കോളേജ് വിദ്യാഭ്യാസത്തിനൊപ്പം നൈപുണ്യ പരിശീലനം നേടണമെങ്കിൽ അധിക ചെലവുണ്ട്. യാത്ര, പരിശീലനം, സ്വകാര്യ ട്യൂഷൻ, പരീക്ഷാ തയ്യാറെടുപ്പ് തുടങ്ങി ഓരോ ഘട്ടത്തിലും പണം ആവശ്യമാണ്. സമ്പന്ന കുടുംബത്തിലെ വിദ്യാർഥിക്ക് ഈ ചെലവുകൾ ഒരു നിക്ഷേപമായിരിക്കുമ്പോൾ ദരിദ്ര കുടുംബത്തിലെ വിദ്യാർഥിക്ക് അത് കുടുംബത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക നിലനിൽപ്പിനെ തന്നെ ബാധിക്കുന്ന ഭാരമാണ്. ഒടുവിൽ ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കിയ യുവാവ് പോലും കുടുംബത്തെ സഹായിക്കാൻ കുറഞ്ഞ വേതനമുള്ള ജോലി സ്വീകരിക്കുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസം ഉയർന്ന വരുമാനത്തിലേക്കുള്ള പടിയാകേണ്ടിടത്ത് അത് പലപ്പോഴും കടബാധ്യതയുടെയും തൊഴിലില്ലായ്മയുടെയും മറ്റൊരു ഘട്ടമായി മാറുന്നു.

ഇതുകൊണ്ടുതന്നെ തൊഴിൽ പ്രതിസന്ധിയെ വ്യക്തിയുടെ പരാജയമായി ചിത്രീകരിക്കുന്ന സമീപനം ഉപേക്ഷിക്കേണ്ട സമയമാണിത്. ജോലി കിട്ടാത്ത യുവാവ് വേണ്ടത്ര പരിശ്രമിച്ചില്ലെന്നോ, ശരിയായ നൈപുണ്യം നേടിയില്ലെന്നോ പറയുന്നത് പ്രശ്നത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം വ്യക്തിയുടെ മേൽ ചുമത്തുകയാണ്. യഥാർത്ഥ ചോദ്യം സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ എത്ര തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു എന്നതാണ്. നിക്ഷേപം വന്നാൽ മാത്രം മതിയാകില്ല; അതിലൂടെ എത്ര സ്ഥിരം തൊഴിൽ ഉണ്ടായി, എത്ര യുവാക്കൾക്ക് മാന്യമായ വേതനം ലഭിച്ചു, എത്ര സ്ത്രീകൾക്ക് തൊഴിൽവിപണിയിൽ പ്രവേശിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു എന്നതും അളക്കേണ്ടതാണ്.

സ്വയം തൊഴിൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കണമെന്നും പ്രാദേശിക ആവശ്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ചുള്ള പരിശീലനം നൽകണമെന്നും റിപ്പോർട്ട് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ സ്വയം തൊഴിൽ എന്നത് തൊഴിലില്ലായ്മയുടെ പകരംപദമാകരുത്. മൂലധനമില്ലാത്ത യുവാവിനോട് ‘സംരംഭകനാകൂ’ എന്ന് പറയുന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം സംരംഭകത്വം ഉണ്ടാകില്ല. കുറഞ്ഞ പലിശയുള്ള വായ്പ, വിപണി, സാങ്കേതിക സഹായം, ഇൻഷുറൻസ്, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, വിപണന പിന്തുണ എന്നിവ ലഭിച്ചാലേ ചെറുകിട സംരംഭങ്ങൾ നിലനിൽക്കൂ. അല്ലെങ്കിൽ ‘സ്വയം തൊഴിൽ’ എന്ന പേരിൽ സുരക്ഷയില്ലാത്ത, കുറഞ്ഞ വരുമാനമുള്ള അനൗപചാരിക ജോലികളെ മാത്രം വർധിപ്പിക്കുന്ന അപകടമുണ്ടാകും.

ഇന്ത്യയുടെ ജനസംഖ്യാ നേട്ടത്തെ സാമ്പത്തിക നേട്ടമാക്കി മാറ്റണമെങ്കിൽ തൊഴിൽ സൃഷ്ടി വികസനത്തിന്റെ കേന്ദ്ര അജണ്ടയാക്കേണ്ടതുണ്ട്. വ്യവസായ നിക്ഷേപം, ചെറുകിട-ഇടത്തരം സംരംഭങ്ങളുടെ വളർച്ച, കാർഷികാധിഷ്ഠിത വ്യവസായങ്ങൾ, ആരോഗ്യ-പരിചരണ മേഖല, ഹരിത സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, ഡിജിറ്റൽ സേവനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ വലിയ തോതിൽ തൊഴിൽ സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള നയങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്. അതോടൊപ്പം പൊതുമേഖലയിലെ ഒഴിവുകൾ സമയബന്ധിതമായി നികത്തുകയും വേണം. തൊഴിൽരഹിത യുവാക്കളെ വെറും പരീക്ഷാ തയ്യാറെടുപ്പിന്റെ അനന്തമായ കാത്തിരിപ്പിലേക്ക് തള്ളിവിടുന്നത് രാജ്യത്തിന്റെ മനുഷ്യവിഭവശേഷിയുടെ വലിയ നഷ്ടമാണ്.

‘വികസിത് ഭാരത് 2047’ എന്ന സ്വപ്നത്തിന് കെട്ടിടങ്ങളും റോഡുകളും ഡിജിറ്റൽ സംവിധാനങ്ങളും മാത്രം മതിയാകില്ല. ആ വികസനത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ മനുഷ്യരുണ്ടാകണം. പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയ യുവാവിന് ജോലി, ജോലി ചെയ്യുന്ന യുവാവിന് മാന്യമായ വേതനം, സ്ത്രീക്ക് സുരക്ഷിതമായ തൊഴിൽ, ദരിദ്ര കുടുംബത്തിലെ വിദ്യാർഥിക്ക് പഠനം തുടരാനുള്ള അവസരം—ഇവയാണ് യഥാർത്ഥ വികസനത്തിന്റെ അളവുകോൽ.

8.7 കോടി യുവാക്കൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെയും തൊഴിലിന്റെയും പരിശീലനത്തിന്റെയും പുറത്താണെന്ന കണക്ക് അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കല്ല. അത് രാജ്യത്തിന്റെ ഭാവിയിലേക്കുള്ള ഒരു മുന്നറിയിപ്പാണ്. യുവാക്കളെ രാജ്യത്തിന്റെ ‘ജനസംഖ്യാ നേട്ടം’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നതിനു മുമ്പ് അവർക്ക് ജീവിക്കാനുള്ള അവസരം നൽകണം. തൊഴിൽ സൃഷ്ടിക്കാത്ത വളർച്ചയും, തൊഴിലിലേക്ക് നയിക്കാത്ത നൈപുണ്യ പരിശീലനവും, ദരിദ്രർക്കു കൈവരാത്ത വിദ്യാഭ്യാസവും ചേർന്നാൽ ‘വികസിത് ഭാരത്’ ഒരു മുദ്രാവാക്യമായി മാത്രം അവശേഷിക്കും. രാജ്യത്തിന്റെ ഭാവി കെട്ടിപ്പടുക്കേണ്ട തലമുറ തന്നെ അവസരങ്ങളുടെ വാതിലിന് പുറത്തുനിൽക്കുമ്പോൾ, ചോദിക്കേണ്ടത് യുവാക്കൾക്ക് എന്തുകൊണ്ട് ജോലി കിട്ടുന്നില്ല എന്നുമാത്രമല്ല—ഇത്രയും യുവാക്കളെ തൊഴിൽരഹിതരാക്കി നിർത്തുന്ന വികസന മാതൃകയ്ക്ക് എന്താണ് സംഭവിച്ചത് എന്നുമാണ്.