ആനകൾ ഇനി എവിടേക്ക് പോകാൻ?

കേരളത്തിൽ ഒരു ആന ജനവാസമേഖലയിലേക്ക് ഇറങ്ങുമ്പോൾ നമ്മുടെ കണ്ണുകൾ ആദ്യം കാണുന്നത് ആനയെയാണ്. റോഡിലൂടെ നടക്കുന്ന ആന, കൃഷിയിടത്തിലേക്ക് കയറുന്ന ആന, വീടിനരികിലെത്തുന്ന ആന, മനുഷ്യരുടെ സുരക്ഷയ്ക്ക് ഭീഷണിയാകുന്ന ആന. വാർത്തയുടെ തലക്കെട്ടിലും സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ ദൃശ്യങ്ങളിലും പലപ്പോഴും ആന തന്നെയാണ് “പ്രശ്നം”. എന്നാൽ ആ ദൃശ്യത്തിന് പിന്നിൽ കാണാതെ പോകുന്ന മറ്റൊരു ഭൂമിശാസ്ത്രമുണ്ട്. ആന എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്, എന്തുകൊണ്ടാണ് വന്നത്, അതിന് പോകാൻ മറ്റൊരു വഴി അവശേഷിച്ചിട്ടുണ്ടോ, അതിന്റെ പഴയ സഞ്ചാരപാതയിൽ മനുഷ്യൻ എന്തെല്ലാം പണിതുയർത്തിയിട്ടുണ്ട് എന്നതാണ് യഥാർത്ഥ ചോദ്യം. കേരളത്തിലെ മനുഷ്യ–ആന സംഘർഷത്തെ ഒരു വന്യമൃഗത്തിന്റെ സ്വഭാവപ്രശ്നമായി മാത്രം കാണുന്നത് അതിന്റെ വേരുകളെ മറച്ചുവയ്ക്കുകയാണ്. ഒരു ആന മനുഷ്യന്റെ ഇടത്തിലേക്ക് കടന്നുവരുന്നു എന്നത് മാത്രം കഥയല്ല; മനുഷ്യൻ ആനയുടെ ഭൂമിയിലേക്ക് എത്രമാത്രം കടന്നുകയറി എന്നതും അതേ കഥയുടെ ഭാഗമാണ്.

നമ്മുടെ ഏഷ്യൻ ആനയായ Elephas maximus വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവിയാണ്. ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും ഉയർന്ന നിയമപരമായ സംരക്ഷണം ലഭിക്കുന്ന വന്യജീവികളിലൊന്നുമാണ്. എന്നാൽ ഒരു ജീവിക്ക് നിയമത്തിൽ സംരക്ഷിത പദവി നൽകുന്നതും അതിന്റെ ജീവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നതും രണ്ടാണ്. ഒരു ആനയെ “വന്യജീവി” എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച് കാട്ടിനുള്ളിൽ സ്വാഭാവികമായി ജീവിക്കാൻ വിട്ടുകൊടുക്കുന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം സംരക്ഷണ ഉത്തരവാദിത്തം അവസാനിക്കുന്നില്ല. അതിന്റെ ആവാസവ്യവസ്ഥ സംരക്ഷിക്കണം, സഞ്ചാരപാത സംരക്ഷിക്കണം, മനുഷ്യനിർമിത അപകടങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കണം, മുറിവേറ്റാൽ ചികിത്സിക്കണം, രോഗബാധിതമായാൽ നിരീക്ഷിക്കണം, മരണത്തിലേക്ക് നീങ്ങുമ്പോൾ സമയബന്ധിതമായി ഇടപെടണം. അപ്പോഴാണ് ചോദ്യം കൂടുതൽ അസ്വസ്ഥമാകുന്നത്: നമ്മുടെ ആനകളെ നാം വേണ്ടത്ര സംരക്ഷിക്കുന്നുണ്ടോ?

കേരളത്തിലെ വനങ്ങൾ ഇന്ന് ഒറ്റപ്പെട്ട പച്ചത്തുരുത്തുകളല്ല. വനപ്രദേശങ്ങൾക്കിടയിൽ തോട്ടങ്ങളും കൃഷിയിടങ്ങളും റോഡുകളും റെയിൽപാതകളും വൈദ്യുതലൈനുകളും ജനവാസകേന്ദ്രങ്ങളും വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങളും വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. മനുഷ്യന്റെ വികസനഭൂപടത്തിൽ ഇവ വ്യത്യസ്ത വിഭാഗങ്ങളാണ്. എന്നാൽ ആനയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രത്തിൽ അവയെല്ലാം ഒരേ സഞ്ചാരലോകത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങളാണ്. ഒരു വനത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു വനത്തിലേക്ക് പോകാൻ ആനയ്ക്ക് മനുഷ്യൻ വരച്ച അതിർത്തികൾ പാലിക്കേണ്ടതില്ല. ഭക്ഷണത്തിനും വെള്ളത്തിനും സുരക്ഷയ്ക്കുമായി തലമുറകളായി ഉപയോഗിച്ച വഴികളാണ് അതിന്റെ ഭൂപടം. ആ വഴിയിൽ റോഡ് വന്നാൽ, വൈദ്യുതലൈൻ വന്നാൽ, കെട്ടിടം വന്നാൽ, കൃഷിയിടം വ്യാപിച്ചാൽ, റിസോർട്ട് ഉയർന്നാൽ ആന മറ്റൊരു വഴി തേടും. ആ വഴി മനുഷ്യവാസത്തിലൂടെയാണെങ്കിൽ നമ്മൾ അതിനെ “ആനയുടെ അതിക്രമണം” എന്ന് വിളിക്കും. എന്നാൽ മറ്റൊരു കാഴ്ചപ്പാടിൽ നോക്കിയാൽ മനുഷ്യന്റെ വികസനം ആനയുടെ സഞ്ചാരപാതയിലേക്ക് കടന്നുകയറിയതാണ് ആദ്യം സംഭവിച്ചത്.

ആനയ്ക്ക് ഒരു വനപ്രദേശം മാത്രം മതിയാകില്ല. ഭക്ഷണം, വെള്ളം, പ്രജനനം, വിശ്രമം, കാലാവസ്ഥാനുസരിച്ചുള്ള സഞ്ചാരം എന്നിവയ്ക്കായി വലിയൊരു ഭൂവിഭാഗം ആവശ്യമാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് വന്യജീവി ഇടനാഴികൾ നിർണായകമാകുന്നത്. ഒരു വനത്തിൽ ആനകൾക്ക് സുരക്ഷിതമായ ആവാസവ്യവസ്ഥ ഉണ്ടെങ്കിലും അതിനെ മറ്റൊരു വനവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പാത നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ ആ ആവാസവ്യവസ്ഥ ക്രമേണ ഒരു ദ്വീപായി മാറും. അപ്പോൾ ആനകൾ മനുഷ്യവാസത്തിലേക്ക് കൂടുതൽ അടുക്കും. സംഘർഷം കൂടും. അതിനാൽ ആനസംരക്ഷണം വനസംരക്ഷണം മാത്രമല്ല; ഒരു മുഴുവൻ ഭൂദൃശ്യത്തിന്റെ സംരക്ഷണമാണ്.

കേരളത്തിന്റെ വികസന മാതൃക ഈ പ്രശ്നത്തെ കൂടുതൽ സങ്കീർണമാക്കുന്നു. പ്രകൃതിയാണ് കേരളത്തിലെ പല മലനാടൻ പ്രദേശങ്ങളുടെയും ഏറ്റവും വലിയ സാമ്പത്തിക ആകർഷണം. മലകൾ, വനങ്ങൾ, തേയിലത്തോട്ടങ്ങൾ, വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ, വന്യജീവികൾ എന്നിവയെല്ലാം വിനോദസഞ്ചാരത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. പ്രകൃതിയെ കാണാൻ മനുഷ്യർ എത്തുന്നു. മനുഷ്യർ കൂടുതലായി എത്തുമ്പോൾ കൂടുതൽ റോഡുകളും ഹോട്ടലുകളും റിസോർട്ടുകളും പാർക്കിങ് സ്ഥലങ്ങളും വ്യാപാരകേന്ദ്രങ്ങളും വേണം. അതോടെ പ്രകൃതിയെ കാണാൻ എത്തുന്ന സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ പ്രകൃതിക്ക് മേൽ തന്നെ കൂടുതൽ സമ്മർദം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. പ്രകൃതിയെ വിപണനം ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രദേശം പതുക്കെ സ്വന്തം പ്രകൃതിയെ തന്നെ ഉപഭോഗിക്കുന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു. അതിന്റെ ആഘാതം മനുഷ്യന് മാത്രമല്ല, ആനകൾക്കും മറ്റു വന്യജീവികൾക്കും നേരിടേണ്ടിവരുന്നു.

എന്നാൽ മനുഷ്യരുടെ സുരക്ഷയെ റൊമാന്റിക് വന്യജീവി സംരക്ഷണത്തിന്റെ പേരിൽ മറച്ചുവയ്ക്കാനും കഴിയില്ല. ഒരു ആന ജനവാസമേഖലയിൽ എത്തുമ്പോൾ ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ ഭയം യാഥാർഥ്യമാണ്. കൃഷി നശിക്കുമ്പോൾ ഒരു കർഷകന്റെ സാമ്പത്തിക നഷ്ടം യാഥാർഥ്യമാണ്. രാത്രിയിൽ വനാതിർത്തിയിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന ഒരാളുടെ സുരക്ഷ യാഥാർഥ്യമാണ്. മനുഷ്യജീവൻ നഷ്ടപ്പെടുന്ന ഓരോ സംഭവവും അതീവ ഗൗരവത്തോടെ കാണണം. അതിനാൽ ആനയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതും മനുഷ്യനെ സംരക്ഷിക്കുന്നതും പരസ്പരം വിരുദ്ധമായ രണ്ട് ലക്ഷ്യങ്ങളല്ല. ശരിയായ ഭൂവിനിയോഗവും ശാസ്ത്രീയമായ വന്യജീവി മാനേജ്മെന്റും രണ്ടിനെയും ഒരുമിച്ച് സംരക്ഷിക്കണം.

പക്ഷേ മനുഷ്യരുടെ സുരക്ഷയെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുമ്പോൾ മറ്റൊരു വശവും മറക്കരുത്. കേരളത്തിലെ ആനകളും നിരന്തരം അപകടത്തിലാണ്. വൈദ്യുതാഘാതം, വാഹനാപകടങ്ങൾ, റെയിൽവേ അപകടങ്ങൾ, കിണറുകളിലും മറ്റു മനുഷ്യനിർമിത ഘടനകളിലും വീഴൽ, മനുഷ്യ–വന്യജീവി സംഘർഷത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന പരിക്കുകൾ, രോഗങ്ങൾ, ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ ചുരുക്കം—ഭീഷണികളുടെ പട്ടിക നീണ്ടതാണ്. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ഓരോ ആനമരണവും ഒരു വന്യജീവി സംഭവമായി മാത്രം രേഖപ്പെടുത്തി അവസാനിപ്പിക്കാമോ എന്നതാണ് ചോദ്യം.

പ്രത്യേകിച്ച് മുറിവേറ്റ ആനകളുടെ കാര്യത്തിൽ ചോദ്യം കൂടുതൽ കഠിനമാണ്. “സ്വാഭാവിക സംരക്ഷണം” എന്ന പേരിൽ മുറിവേറ്റ എത്ര ആനകളെയാണ് നാം മരണത്തിന് വിട്ടുകൊടുത്തത്? ഈ ചോദ്യം ആരെയും കുറ്റക്കാരനാക്കാൻ വേണ്ടിയല്ല. എന്നാൽ ഉത്തരം ആവശ്യപ്പെടുന്ന ഒരു പൊതുതാൽപര്യ ചോദ്യമാണിത്. ഗുരുതരമായി പരിക്കേറ്റ ഒരു ആനയെ കണ്ടെത്തിയാൽ എന്താണ് നമ്മുടെ പ്രതികരണ സംവിധാനം? എത്ര സമയത്തിനുള്ളിൽ വെറ്ററിനറി വിദഗ്ധർ എത്തുന്നു? ആനയുടെ ആരോഗ്യനില എത്ര ഇടവേളയിൽ വിലയിരുത്തുന്നു? ഫീൽഡ് തലത്തിൽ അടിയന്തര ചികിത്സയ്ക്കുള്ള സൗകര്യങ്ങൾ എത്രമാത്രമുണ്ട്? ദൂരനിരീക്ഷണ സംവിധാനങ്ങൾ എത്ര കാര്യക്ഷമമാണ്? ആനയ്ക്ക് ചികിത്സ നൽകുന്നത് അപകടകരമാണെങ്കിൽ അതിനുള്ള പ്രത്യേക പരിശീലനം ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കുണ്ടോ? ചികിത്സിക്കാതെ വിട്ടാൽ അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതം എന്തായിരിക്കും എന്ന് ശാസ്ത്രീയമായി വിലയിരുത്തുന്നുണ്ടോ?

ഇവ വെറും ഭരണപരമായ ചോദ്യങ്ങളല്ല. ഒരു വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവിയുടെ ജീവൻ സംബന്ധിച്ച ചോദ്യങ്ങളാണ്. കേരളത്തിൽ ഗുരുതരമായി പരിക്കേറ്റും രോഗബാധിതമായും ആനകൾ മരിച്ച നിരവധി സംഭവങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ചില കേസുകളിൽ വനംവകുപ്പ് ചികിത്സ നൽകിയിട്ടുണ്ട്; ചിലതിൽ നിരീക്ഷണവും ഇടപെടലും നടന്നിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഓരോ മരണവും നമ്മോട് ചോദിക്കുന്നത് സംവിധാനത്തിന്റെ പ്രതികരണശേഷിയെക്കുറിച്ചാണ്. ഒരു മൃഗത്തിന്റെ അവസ്ഥ ഗുരുതരമാകുന്നതിന് മുമ്പ് ഇടപെടാനായിരുന്നോ? മനുഷ്യനിർമിത കാരണങ്ങളുണ്ടായിരുന്നോ? ചികിത്സ വൈകിയോ? ലഭ്യമായ ഏറ്റവും മികച്ച വെറ്ററിനറി സൗകര്യം ഉപയോഗിച്ചോ? ഓരോ മരണത്തിനും ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരമുണ്ടാകണം.

പ്രകൃതിയെ അതിന്റെ വഴിക്ക് വിടുക എന്ന ആശയം വന്യജീവി സംരക്ഷണത്തിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്. പക്ഷേ മനുഷ്യൻ പ്രകൃതിയുടെ വഴിയെ തന്നെ മാറ്റിമറിച്ച സാഹചര്യത്തിൽ അതിനെ യാന്ത്രികമായി പ്രയോഗിക്കാനാവില്ല. ഒരു റോഡ് മനുഷ്യൻ പണിതു. ഒരു വൈദ്യുതലൈൻ മനുഷ്യൻ സ്ഥാപിച്ചു. ഒരു വനപാത മനുഷ്യൻ തടഞ്ഞു. ഒരു കൃഷിയിടം വനത്തിന്റെ അതിരിലേക്ക് വ്യാപിച്ചു. ഒരു ആന അതിന്റെ സഞ്ചാരത്തിൽ മുറിവേറ്റു. അപ്പോൾ അതിന്റെ ദുരവസ്ഥയെ “പ്രകൃതിയുടെ സ്വാഭാവിക പ്രക്രിയ” എന്ന് പറഞ്ഞ് കൈമാറുന്നത് എത്രത്തോളം നീതിയുക്തമാണ്? മനുഷ്യൻ സൃഷ്ടിച്ച അപകടത്തിൽപ്പെട്ട വന്യജീവിയെ രക്ഷിക്കാൻ മനുഷ്യൻ ഇടപെടേണ്ടതുണ്ട്. മുറിവേറ്റ ആനയ്ക്ക് ചികിത്സ നൽകുന്നത് പ്രകൃതിയിൽ അനാവശ്യ ഇടപെടലല്ല. മനുഷ്യൻ സൃഷ്ടിച്ച സാഹചര്യത്തിൽ അതിന് അതിജീവിക്കാൻ അവസരം നൽകുകയാണ്. അപകടകരമായ വൈദ്യുതലൈനുകൾ മാറ്റുന്നത് പ്രകൃതിയെ നിയന്ത്രിക്കലല്ല. മനുഷ്യന്റെ അടിസ്ഥാനസൗകര്യത്തെ വന്യജീവി സൗഹൃദമാക്കുകയാണ്. വന്യജീവി ഇടനാഴി സംരക്ഷിക്കുന്നത് ആനയ്ക്ക് പ്രത്യേക അവകാശം നൽകലല്ല. മനുഷ്യൻ തടഞ്ഞ സ്വാഭാവിക സഞ്ചാരത്തിന് വീണ്ടും ഇടം നൽകുകയാണ്.

അതുകൊണ്ട് കേരളത്തിൽ ഓരോ ആനമരണവും “മരിച്ചു” എന്ന ഒറ്റവരിയിൽ അവസാനിക്കരുത്. എന്തുകൊണ്ടാണ് മരിച്ചത്? എപ്പോൾ കണ്ടെത്തി? ആദ്യ വിവരം എപ്പോൾ ലഭിച്ചു? വനംവകുപ്പ് എപ്പോൾ ഇടപെട്ടു? വെറ്ററിനറി സംഘം എപ്പോൾ എത്തി? ചികിത്സ നൽകിയോ? നൽകിയെങ്കിൽ എന്തായിരുന്നു? വൈകിയിരുന്നോ? മനുഷ്യനിർമിത കാരണമുണ്ടായിരുന്നോ? മരണത്തിന് മുമ്പുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ആനയുടെ ആരോഗ്യനില എങ്ങനെയായിരുന്നു? കൂടുതൽ നേരത്തെ ഇടപെട്ടിരുന്നെങ്കിൽ ജീവൻ രക്ഷിക്കാമായിരുന്നോ? ഇത്തരം ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരമുണ്ടാകണം. കേരളത്തിന് ആനമരണങ്ങളുടെ കണക്കു മാത്രം പോരാ; ആനമരണങ്ങളുടെ കാരണശാസ്ത്രവും വേണം. ഓരോ മരണത്തിൽ നിന്നും പഠിച്ച് അടുത്ത മരണത്തെ തടയുന്ന സംവിധാനം വേണം.

മനുഷ്യ–ആന സംഘർഷം കുറയ്ക്കാനും ഇതേ സമീപനം വേണം. അപകടസാധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ നിരീക്ഷണം, മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനം, ക്യാമറ ട്രാപ്പുകൾ, രാത്രികാല പട്രോളിങ്, സുരക്ഷിതമായ വൈദ്യുത സംവിധാനങ്ങൾ, റെയിൽവേ–റോഡ് സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ, പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തം എന്നിവ അനിവാര്യമാണ്. എന്നാൽ ഇവയെല്ലാം അടിയന്തരവും ഇടക്കാലവുമായ പരിഹാരങ്ങളാണ്. അതിന്റെ അടിത്തറയിൽ ഭൂദൃശ്യ ആസൂത്രണം വേണം. ആനയുടെ സഞ്ചാരപാതകൾ എവിടെയാണ്? അവയിൽ ഏതൊക്കെയാണ് തടസ്സപ്പെട്ടത്? ഏത് പ്രദേശങ്ങളിൽ പുതിയ നിർമാണം അനുവദിക്കരുത്? വിനോദസഞ്ചാരത്തിന്റെ വഹിച്ചുനിൽപ്പ് പരിധി എത്രയാണ്? ഏത് റോഡുകളാണ് വന്യജീവി സൗഹൃദമായി പുനർരൂപകൽപ്പിക്കേണ്ടത്? മനുഷ്യവാസവും ആനകളുടെ ആവാസവും തമ്മിലുള്ള അതിരുകൾ എവിടെയാണ് കൂടുതൽ അപകടകരമാകുന്നത്? ഇതെല്ലാം ശാസ്ത്രീയമായി വിലയിരുത്തണം.

ഇതിനൊപ്പം കേരളത്തിന്റെ വികസന നയത്തെയും ചോദ്യം ചെയ്യണം. ഒരു മലനാട് എത്ര വിനോദസഞ്ചാരികളെ താങ്ങും? എത്ര വാഹനങ്ങളെ? എത്ര റിസോർട്ടുകളെ? എത്ര നിർമാണങ്ങളെ? അതിനപ്പുറം ഒരു ചോദ്യം കൂടി—ആനകൾക്കും മറ്റു വന്യജീവികൾക്കും എത്ര ഭൂമി അവശേഷിപ്പിക്കണം? ഒരു പുതിയ കെട്ടിടത്തിന് അനുമതി നൽകുമ്പോൾ അതിന്റെ ഒറ്റപ്പെട്ട ആഘാതം മാത്രം കണക്കാക്കുന്നത് മതിയാകില്ല. അതേ പ്രദേശത്ത് ഇതിനകം നടന്ന നൂറുകണക്കിന് ഇടപെടലുകളുടെ കൂട്ടായ ആഘാതവും കണക്കാക്കണം. ഒരു റോഡ് മാത്രം അപകടകരമല്ല; നിരവധി റോഡുകളും നിരവധി നിർമാണങ്ങളും നിരവധി മനുഷ്യപ്രവർത്തനങ്ങളും ചേർന്നാണ് ഒരു ഭൂദൃശ്യം വന്യജീവികൾക്ക് അസുരക്ഷിതമാകുന്നത്.

ഇത് വനംവകുപ്പിന്റെ മാത്രം ഉത്തരവാദിത്തവുമല്ല. ടൂറിസം വകുപ്പിന്റെ ഒരു തീരുമാനം ആനയുടെ ഭൂദൃശ്യത്തെ ബാധിച്ചേക്കാം. പൊതുമരാമത്തിന്റെ ഒരു റോഡ് പദ്ധതി സഞ്ചാരപാത മുറിച്ചുകടക്കാം. വൈദ്യുതി വകുപ്പിന്റെ ഒരു ലൈൻ അപകടമാകാം. തദ്ദേശഭരണ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഒരു നിർമാണാനുമതി വന്യജീവി ഇടനാഴിയെ ബാധിച്ചേക്കാം. റവന്യൂ തീരുമാനങ്ങൾ ഭൂവിനിയോഗം മാറ്റാം. അതിനാൽ വന്യജീവി സംരക്ഷണം വകുപ്പുതല ഉത്തരവാദിത്തത്തിൽ നിന്ന് ഭൂദൃശ്യതല ഭരണത്തിലേക്ക് മാറണം. കേരളത്തിലെ വന്യജീവി മേഖലകളെ ഒറ്റപ്പെട്ട വനക്കഷണങ്ങളായി കാണാതെ മനുഷ്യനും വന്യജീവികളും പങ്കിടുന്ന ഒരു ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ഭൂദൃശ്യമായി കാണേണ്ട സമയമാണിത്.

ഇവിടെ നമ്മുടെ ഭാഷ പോലും മാറണം. “ആന ഇറങ്ങി” എന്ന് പറയുന്നതിന് മുമ്പ് “ആനയുടെ ഭൂമി എവിടെയായി?” എന്ന് ചോദിക്കണം. “ആന ശല്യം” എന്ന് പറയുന്നതിന് മുമ്പ് “സംഘർഷത്തിലേക്ക് ആനയെ നയിച്ച കാരണങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്?” എന്ന് അന്വേഷിക്കണം. “ആനയെ പിടിക്കണം” എന്ന് പറയുന്നതിന് മുമ്പ് “ഈ ആനയ്ക്ക് സ്വാഭാവികമായി സഞ്ചരിക്കാൻ സുരക്ഷിതമായ ഭൂദൃശ്യം അവശേഷിക്കുന്നുണ്ടോ?” എന്ന് പരിശോധിക്കണം. “ആന സ്വാഭാവികമായി മരിച്ചു” എന്ന് രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിന് മുമ്പ് “അതിനെ രക്ഷിക്കാൻ മനുഷ്യന് ചെയ്യാനുണ്ടായിരുന്നതെല്ലാം ചെയ്തോ?” എന്ന് ഉറപ്പാക്കണം.

കാരണം കേരളത്തിലെ ആനകൾ വെറും വന്യജീവി കണക്കിലെ ഒരു സംഖ്യയല്ല. അവ നമ്മുടെ വനങ്ങളുടെ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ഓർമ്മയാണ്. നമ്മുടെ പുഴകളുടെയും മലകളുടെയും വനപാതകളുടെയും ജൈവബന്ധങ്ങളുടെ ഭാഗമാണ്. ഒരു ആനയെ നഷ്ടപ്പെടുന്നത് ഒരു ജീവിയെ മാത്രം നഷ്ടപ്പെടുന്നതല്ല; അതിന്റെ കൂട്ടത്തിന്റെ സാമൂഹിക ഘടനയിലും വനത്തിന്റെ പരിസ്ഥിതിക പ്രക്രിയകളിലും ഒരു വിടവ് സൃഷ്ടിക്കുകയാണ്. ഒരു വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവിയുടെ ഓരോ നഷ്ടവും സംരക്ഷണ സംവിധാനത്തിന് മുന്നറിയിപ്പാണ്.

അതുകൊണ്ട് ഇവരെ സംരക്ഷിക്കുക. കാട്ടിനുള്ളിൽ മാത്രം അല്ല. അവരുടെ വഴികളെ സംരക്ഷിക്കുക. അവരുടെ വെള്ളത്തെ സംരക്ഷിക്കുക. അവരുടെ ഭക്ഷണഭൂമിയെ സംരക്ഷിക്കുക. അവരുടെ സഞ്ചാരപാതകളെ സംരക്ഷിക്കുക. മുറിവേറ്റപ്പോൾ അവരുടെ ജീവനെ സംരക്ഷിക്കുക. മനുഷ്യൻ സൃഷ്ടിക്കുന്ന അപകടങ്ങളിൽ നിന്ന് അവരെ സംരക്ഷിക്കുക. കേരളത്തിലെ ആനകൾക്ക് വേണ്ടി ഇനി വേണ്ടത് മറ്റൊരു രക്ഷാപ്രവർത്തനം മാത്രമല്ല; ഒരു പുതിയ സംരക്ഷണദർശനമാണ്. ആനയെ കാട്ടിൽ സംരക്ഷിച്ചാൽ മാത്രം പോരാ. ആനയ്ക്ക് ജീവിക്കാൻ കഴിയുന്ന കേരളത്തെയാണ് സംരക്ഷിക്കേണ്ടത്.

അവസാനം ചോദ്യം ഇതാണ്: വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഏഷ്യൻ ആനയെ സംരക്ഷിക്കുന്നുവെന്ന് നാം അഭിമാനത്തോടെ പറയുമ്പോൾ, അതിന്റെ ജീവിക്കാനുള്ള ഭൂമിയും മുറിവേറ്റപ്പോൾ അതിന്റെ ജീവനും ഒരുപോലെ സംരക്ഷിക്കാൻ നമ്മുടെ സംവിധാനത്തിന് കഴിയുന്നുണ്ടോ? “സ്വാഭാവിക സംരക്ഷണം” എന്ന പേരിൽ മനുഷ്യൻ സൃഷ്ടിച്ച പ്രതിസന്ധികളിൽ മുറിവേറ്റ ഒരു ജീവിയെ മരണത്തിന് വിട്ടുകൊടുക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, അതിനെ സംരക്ഷണം എന്ന് വിളിക്കാനാകുമോ? കേരളത്തിലെ വനങ്ങൾ ചുരുങ്ങുകയും സഞ്ചാരപാതകൾ മുറിയുകയും മനുഷ്യവാസം വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ ആനകളെ മാത്രം “നിയന്ത്രിക്കേണ്ട പ്രശ്നം” ആയി കാണുന്നത് ചരിത്രത്തോടും ശാസ്ത്രത്തോടും നീതിയോടും ചെയ്യുന്ന അനീതിയല്ലേ?

ആനകളെ സംരക്ഷിക്കുക എന്നത് ആനകളെ മാത്രം സംരക്ഷിക്കുക എന്നല്ല. മനുഷ്യനും വന്യജീവികളും ഒരുമിച്ച് ജീവിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ഭൂദൃശ്യം സംരക്ഷിക്കുക എന്നതാണ്. ആ ഭൂദൃശ്യം നാം നഷ്ടപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഒടുവിൽ സംരക്ഷിക്കാനായി കാട്ടിൽ ആനകൾ മാത്രം അവശേഷിക്കില്ല; കാടും അവശേഷിക്കില്ല.