ഹേഗിനെ തള്ളിയ ഇന്ത്യ: സിന്ധുജലത്തിൽ ഇനി നിയമമല്ല, അധികാരത്തിന്റെ ഭാഷ

സിന്ധു നദീജല കരാറുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഹേഗിലെ അന്താരാഷ്ട്ര തർക്കപരിഹാര കോടതിയുടെ ഉത്തരവ് ഇന്ത്യ തള്ളിയതോടെ ഒരു പഴയ കരാറിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തെച്ചൊല്ലിയുള്ള തർക്കം പുതിയ രാഷ്ട്രീയ ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടന്നിരിക്കുകയാണ്. റാറ്റിൽ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയുടെ നിർമാണത്തിൽ നിയന്ത്രണങ്ങൾ പാലിക്കണമെന്നും സിന്ധു നദീജല കരാറിന്റെ വ്യവസ്ഥകൾ അനുസരിച്ച് പാകിസ്താന് ജലം ലഭ്യമാക്കണമെന്നും കോടതി നിർദേശിച്ചെങ്കിലും, ഇന്ത്യയുടെ മറുപടി വ്യക്തമാണ്: ഇന്ത്യ അംഗീകരിച്ചിട്ടില്ലാത്ത ഒരു സംവിധാനത്തിന് ഇന്ത്യയുടെ പരമാധികാര തീരുമാനങ്ങളിൽ വിധി പറയാൻ അധികാരമില്ല.

ഇത് കേവലം ഒരു കോടതി ഉത്തരവിനെ തള്ളിക്കളയുന്ന ഭരണകൂടത്തിന്റെ പ്രതികരണമല്ല. അന്താരാഷ്ട്ര നിയമവ്യവസ്ഥയുടെ ഒരു പ്രത്യേക ഭാഗത്തോടുള്ള ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രീയ അവിശ്വാസം കൂടിയാണ്. ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര കരാറിൽ ഒപ്പുവച്ചാൽ അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ തർക്കപരിഹാര സംവിധാനങ്ങളുടെയും അധികാരം സ്വാഭാവികമായി അംഗീകരിക്കേണ്ടിവരുമോ എന്നതാണ് ഇവിടെ ഉയരുന്ന അടിസ്ഥാന ചോദ്യം. ഇന്ത്യയുടെ മറുപടി ‘ഇല്ല’ എന്നാണ്.

സിന്ധുജല കരാർ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട കാലവും ഇന്നത്തെ ഇന്ത്യ–പാകിസ്താൻ ബന്ധവും തമ്മിൽ വലിയ വ്യത്യാസമുണ്ട്. 1960-ൽ ഒപ്പുവച്ച കരാർ ഇന്ത്യയും പാകിസ്താനും തമ്മിലുള്ള ശത്രുതയ്ക്കിടയിലും നിലനിന്ന അപൂർവ സഹകരണ സംവിധാനമായിരുന്നു. യുദ്ധങ്ങൾ നടന്നു, അതിർത്തിയിൽ വെടിവയ്പ്പുകൾ നടന്നു, നയതന്ത്രബന്ധങ്ങൾ തകർന്നു; എന്നിട്ടും നദിയിലെ വെള്ളം ഒഴുകിക്കൊണ്ടിരുന്നു. കരാർ അതിജീവിച്ചു.

എന്നാൽ പഹൽഗാം ഭീകരാക്രമണത്തിന് ശേഷം ഇന്ത്യ സ്വീകരിച്ച നിലപാട് ആ ചരിത്രപരമായ സമവാക്യത്തിൽ നിർണായകമായ മാറ്റമാണ് വരുത്തിയത്. 26 പേരുടെ മരണത്തിനിടയാക്കിയ ആക്രമണത്തിന് പിന്നിൽ പാകിസ്താൻ പിന്തുണയുള്ള ഭീകരസംഘടനകളാണെന്നാണ് ഇന്ത്യ ആരോപിച്ചത്. അതിനു പിന്നാലെയാണ് സിന്ധുജല കരാർ മരവിപ്പിക്കുന്ന തീരുമാനം ന്യൂഡൽഹി പ്രഖ്യാപിച്ചത്. ഭീകരവാദവും ജലസഹകരണവും തമ്മിൽ ബന്ധമില്ലെന്ന പഴയ നയതന്ത്ര യുക്തിക്ക് പകരം, പാകിസ്താന്റെ പെരുമാറ്റത്തിന് സാമ്പത്തികവും തന്ത്രപരവുമായ വില ഈടാക്കണമെന്ന സമീപനമാണ് ഇന്ത്യ സ്വീകരിച്ചത്.

ഇവിടെയാണ് വെള്ളം ഒരു പ്രകൃതിവിഭവത്തിൽ നിന്ന് തന്ത്രപരമായ സമ്മർദോപാധിയായി മാറുന്നത്.

പാകിസ്താന്റെ കാർഷിക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയ്ക്കും ജലസുരക്ഷയ്ക്കും സിന്ധു നദീതടം നിർണായകമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ സിന്ധുജല കരാറിലെ ഇന്ത്യയുടെ ഓരോ നീക്കവും ഇസ്ലാമാബാദിൽ സുരക്ഷാ വിഷയമായാണ് വായിക്കപ്പെടുന്നത്. ഇന്ത്യയ്ക്കാകട്ടെ ജമ്മു കശ്മീരിലെ ജലവൈദ്യുത ശേഷി പൂർണമായി വിനിയോഗിക്കുന്നതും തന്ത്രപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്. ദീർഘകാലമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടാതെ കിടന്നിരുന്ന ജലവിഭവങ്ങൾ വികസനത്തിനായി പ്രയോജനപ്പെടുത്തണമെന്ന ആവശ്യം കശ്മീരിൽ ശക്തമാണ്.

റാറ്റിൽ പോലുള്ള ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ അതുകൊണ്ടുതന്നെ വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദന പദ്ധതികൾ മാത്രമല്ല. കശ്മീരിന്റെ സാമ്പത്തിക വികസനം, ഊർജസുരക്ഷ, അതിർത്തി പ്രദേശങ്ങളിലെ അടിസ്ഥാനസൗകര്യ വികസനം എന്നിവയുമായി അവ ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. പാകിസ്താന്റെ എതിർപ്പ് നേരിടുന്ന ഓരോ പദ്ധതിയും ഇന്ത്യയുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ വികസനാവകാശത്തിന്റെ ചോദ്യമായി മാറുന്നതും അതുകൊണ്ടാണ്.

എന്നാൽ ഇതിന് മറുവശവും ഉണ്ട്.

ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര കരാർ unilateral ആയി മരവിപ്പിക്കുകയും, അതിനുശേഷം അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അന്താരാഷ്ട്ര തർക്കപരിഹാര സംവിധാനത്തിന്റെ അധികാരം നിഷേധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് അന്താരാഷ്ട്ര നിയമവ്യവസ്ഥയിൽ അസ്വസ്ഥത സൃഷ്ടിക്കുന്ന മാതൃകയാണ്. ഇന്ത്യയുടെ വാദം ദേശീയ താൽപര്യത്തിന്റെയും സുരക്ഷയുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ ശക്തമായിരിക്കാം. പക്ഷേ അന്താരാഷ്ട്ര കരാറുകൾ നിലനിൽക്കുന്നത് ഒപ്പുവച്ച രാജ്യങ്ങളുടെ സൗകര്യത്തിനനുസരിച്ച് മാത്രം അല്ല. കരാറിന്റെ വ്യവസ്ഥകളും അതിലെ തർക്കപരിഹാര സംവിധാനങ്ങളും അതിനൊപ്പം നിലനിൽക്കുന്നു എന്നതാണ് അന്താരാഷ്ട്ര നിയമത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന തത്വം.

ഇന്ത്യ ഇതിനെ അംഗീകരിക്കുന്നില്ല. കാരണം ഇന്ത്യയുടെ നിലപാടിൽ ഇപ്പോഴത്തെ പ്രശ്നം കരാറിന്റെ സാധാരണ പ്രവർത്തനം മാത്രമല്ല; ഭീകരവാദം തുടരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ പാകിസ്താനുമായി പഴയ രീതിയിലുള്ള ജലസഹകരണം തുടരേണ്ടതുണ്ടോ എന്നതാണ്. ഒരു വശത്ത് ഭീകരവാദത്തെ നേരിടുകയും മറുവശത്ത് അതേ രാജ്യവുമായി നിർണായക വിഭവത്തിൽ പഴയ സഹകരണബന്ധം തുടരുകയും ചെയ്യുന്നത് രാഷ്ട്രീയമായി അംഗീകരിക്കാനാവില്ലെന്നാണ് ന്യൂഡൽഹിയുടെ സന്ദേശം.

അതിനാൽ ഹേഗിലെ കോടതി എന്തു പറഞ്ഞാലും ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനം മാറ്റാൻ കഴിയില്ലെന്നതാണ് ഇപ്പോഴത്തെ യാഥാർഥ്യം.

പാകിസ്താൻ കോടതിയുടെ ഉത്തരവിനെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നതും ഇതിന്റെ മറ്റൊരു വശം വ്യക്തമാക്കുന്നു. അന്താരാഷ്ട്ര നിയമവും അന്താരാഷ്ട്ര സ്ഥാപനങ്ങളും തങ്ങൾക്ക് അനുകൂലമായി പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ അവയെ ആശ്രയിക്കാനുള്ള പാകിസ്താന്റെ ശ്രമമാണ് ഇവിടെ കാണുന്നത്. എന്നാൽ ഇന്ത്യ കോടതിയുടെ നടപടികളിൽ തന്നെ പങ്കെടുക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ, ഉത്തരവ് നടപ്പാക്കാൻ അന്താരാഷ്ട്ര നിയമവ്യവസ്ഥയ്ക്ക് എത്രത്തോളം പ്രായോഗിക ശേഷിയുണ്ട് എന്ന ചോദ്യവും ഉയരും.

ഇവിടെയാണ് നിയമവും ശക്തിരാഷ്ട്രീയവും തമ്മിലുള്ള പഴയ സംഘർഷം വീണ്ടും മുന്നിലെത്തുന്നത്.

അന്താരാഷ്ട്ര കോടതിക്ക് ഒരു വിധി പറയാൻ കഴിയും. എന്നാൽ ആ വിധി നടപ്പാക്കാൻ ആവശ്യമായ രാഷ്ട്രീയവും സാമ്പത്തികവും നയതന്ത്രപരവുമായ ശക്തി വേറൊരു കാര്യമാണ്. മഹാശക്തികൾ ഉൾപ്പെടുന്ന അന്താരാഷ്ട്ര വ്യവസ്ഥയിൽ നിയമം പലപ്പോഴും ശക്തിയുടെ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിന്ന് പൂർണമായി സ്വതന്ത്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ലെന്ന യാഥാർഥ്യം പുതിയതല്ല. ഇന്ത്യ ഇപ്പോൾ അതേ യാഥാർഥ്യത്തെ സ്വന്തം താൽപര്യത്തിന് അനുകൂലമായി ഉപയോഗിക്കുകയാണ്.

എന്നാൽ ഈ വഴി അപകടരഹിതവുമല്ല.

ഇന്ത്യ ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര കരാറിനെ സുരക്ഷാ കാരണങ്ങളാൽ ഏകപക്ഷീയമായി മരവിപ്പിക്കുന്ന മാതൃക സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ, ഭാവിയിൽ മറ്റ് രാജ്യങ്ങൾ ഇന്ത്യയുമായുള്ള കരാറുകളെ എങ്ങനെ കാണും എന്ന ചോദ്യവും ഉയരും. ‘ദേശീയ സുരക്ഷ’ എന്ന വാദം എത്രത്തോളം വ്യാപിപ്പിക്കാം? ഏത് സാഹചര്യത്തിലാണ് ഒരു രാജ്യത്തിന് അന്താരാഷ്ട്ര ബാധ്യതയിൽ നിന്ന് പിന്മാറാൻ കഴിയുക? ഒരു കരാറിലെ തർക്കപരിഹാര സംവിധാനം അംഗീകരിച്ചശേഷം പിന്നീട് അതിന്റെ അധികാരം നിഷേധിക്കാമോ? ഇത്തരം ചോദ്യങ്ങൾ ഇന്ത്യയുടെ ഇപ്പോഴത്തെ തീരുമാനത്തിന് ദീർഘകാല അന്താരാഷ്ട്ര നിയമപരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

എങ്കിലും ന്യൂഡൽഹിയുടെ കണക്കുകൂട്ടൽ മറ്റൊന്നാണ്. പാകിസ്താനുമായി സാധാരണ ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കണമെങ്കിൽ ആദ്യം ഭീകരവാദത്തെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ മാറ്റം വേണം. ഭീകരവാദവും വെള്ളവും വേർതിരിച്ച് കാണുന്ന പഴയ സമീപനം ഇനി ഇന്ത്യ സ്വീകരിക്കില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് സിന്ധുജല കരാർ ഇപ്പോൾ നയതന്ത്രത്തിന്റെ ഒരു ഉപാധിയായി മാറിയത്.

ഇന്ത്യ–പാകിസ്താൻ ബന്ധത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ പലപ്പോഴും തോക്കുകളും സൈന്യവും അതിർത്തിയും ആയിരുന്നു പ്രധാന ചർച്ചാവിഷയങ്ങൾ. ഇപ്പോൾ അതിലേക്ക് വെള്ളവും ചേർന്നിരിക്കുന്നു. അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതം അതിർത്തിക്കപ്പുറത്തേക്കും പോകും. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം ഹിമാലയൻ ജലസ്രോതസ്സുകളെ കൂടുതൽ അനിശ്ചിതമാക്കുന്ന കാലത്ത്, ജലസുരക്ഷ തന്നെ ദേശീയ സുരക്ഷയുടെ ഭാഗമായി മാറുകയാണ്.

അതിനാൽ സിന്ധുജല കരാറിലെ ഇന്നത്തെ പോരാട്ടം ഒരു പഴയ ഉടമ്പടിയെക്കുറിച്ചുള്ള നിയമവാദം മാത്രമായി കാണുന്നത് തെറ്റാണ്. ഹിമാലയത്തിൽ നിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന വെള്ളം ആരുടെ വികസനത്തിന് ഉപയോഗിക്കണം, ആരുടെ സുരക്ഷയ്ക്ക് മുൻഗണന നൽകണം, അന്താരാഷ്ട്ര നിയമത്തിന് മുന്നിൽ ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ പരമാധികാരത്തിന് എത്രത്തോളം പരിധിയുണ്ട്, ഭീകരവാദത്തിന് ഒരു രാജ്യം എന്ത് വില ഈടാക്കണം—ഈ വലിയ ചോദ്യങ്ങളാണ് സിന്ധുനദിയുടെ തീരത്ത് ഇപ്പോൾ ഏറ്റുമുട്ടുന്നത്.

ഹേഗ് ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചു. ഇന്ത്യ അത് തള്ളി. പാകിസ്താൻ അത് സ്വാഗതം ചെയ്തു. പക്ഷേ യഥാർത്ഥ വിധി ഇനി കോടതിയിലല്ല നടക്കുന്നത്. അത് ഹിമാലയത്തിലെ അണക്കെട്ടുകളിലും ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളിലും ഇന്ത്യ–പാകിസ്താൻ നയതന്ത്രബന്ധങ്ങളിലും നടക്കാനിരിക്കുന്നതാണ്.

സിന്ധു നദി ഒഴുകിക്കൊണ്ടിരിക്കും. പക്ഷേ അതിന്റെ വെള്ളം ഇനി വെറും നദീജലമല്ല—ദക്ഷിണേഷ്യയിലെ അധികാരത്തിന്റെ പുതിയ ഭാഷയാണ്.