അദാനിയുടെ വികസനം, പ്രകൃതിയുടെ നഷ്ടം: 83,700 ചതുരശ്ര അടി വനം

മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഈ ആഴ്ചത്തെ സർക്കാർ അനുമതി രണ്ട് പദ്ധതികൾക്ക് വഴിതുറന്നത് മാത്രമല്ല — ഏകദേശം 83,700 ചതുരശ്ര അടി വനഭൂമി ഇല്ലാതാക്കാനും വഴിതുറന്നു. അലിബാഗിൽ മാത്രം 69,933 ചതുരശ്ര അടി സംരക്ഷിത വനവും കണ്ടൽക്കാടും ഇനി അദാനി സിമന്റേഷന്റെ സിമന്റ് ടെർമിനലിനായി ജെട്ടിയും കൺവെയർ ഇടനാഴിയും നിർമ്മിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കാം. അമരാവതിയിൽ മറ്റൊരു 13,788 ചതുരശ്ര അടി വനഭൂമി ഭൂഗർഭ ഗ്യാസ് പൈപ്പ്‌ലൈൻ പദ്ധതിക്കായി വിട്ടുനൽകിയിട്ടുണ്ട്. രണ്ട് പദ്ധതികൾക്കും ഈ ആഴ്ച സർക്കാർ ഉത്തരവിലൂടെ അനുമതി ലഭിച്ചു. നിബന്ധനയായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത് വനവകുപ്പ് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് പദ്ധതിപ്രദേശത്തേക്ക് പ്രവേശനം ഉറപ്പാക്കണമെന്നത് മാത്രം. പക്ഷേ ഒരു സർക്കാർ ഉത്തരവിലെ ഏതാനും വരികളിൽ ഒതുങ്ങിപ്പോകുന്ന ഈ തീരുമാനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ വില ചതുരശ്ര അടിയിൽ മാത്രം അളക്കാനാകില്ല. പ്രത്യേകിച്ച് അലിബാഗിൽ നഷ്ടപ്പെടുന്നത് വെറും കുറച്ച് മരങ്ങളല്ല, കടലിനും കരയ്ക്കുമിടയിലെ പ്രകൃതിയുടെ ആദ്യ പ്രതിരോധ മതിലാണ്. കണ്ടൽക്കാടുകൾ കൊടുങ്കാറ്റിന്റെയും കടൽക്ഷോഭത്തിന്റെയും ശക്തി കുറയ്ക്കുന്നു, തീരമണ്ണിനെ പിടിച്ചുനിർത്തുന്നു, മണ്ണൊലിപ്പ് തടയുന്നു, മത്സ്യങ്ങളുടെയും മറ്റു കടൽജീവികളുടെയും പ്രജനനത്തിനും വളർച്ചയ്ക്കും സുരക്ഷിതമായ ഇടം ഒരുക്കുന്നു. തീരപ്രദേശത്തെ സംരക്ഷിക്കാൻ പ്രകൃതി സൗജന്യമായി നിർമ്മിച്ച ഒരു സുരക്ഷാ കവചമാണ് അവ. അത് വെട്ടിമാറ്റാൻ ഒരു ദിവസം മതി. പക്ഷേ അതേ ഒരു കണ്ടൽക്കാട് വീണ്ടും രൂപപ്പെടാൻ പതിറ്റാണ്ടുകൾ വേണ്ടിവരും. ഒരു സർക്കാർ ഉത്തരവ് പിന്നീട് തിരുത്തിയാലും നഷ്ടപ്പെട്ട ആ പരിസ്ഥിതിവ്യവസ്ഥ അതേപടി തിരിച്ചുവരില്ല. കുറച്ച് തൈകൾ നട്ടതുകൊണ്ട് ഒരു കണ്ടൽക്കാട് പുനർനിർമ്മിക്കാനാകില്ല. മണ്ണും വെള്ളവും ചെളിയും ഉപ്പിന്റെ അളവും മത്സ്യങ്ങളും ചെറുജീവികളും പക്ഷികളും ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു സമ്പൂർണ പരിസ്ഥിതിവ്യവസ്ഥയാണ് വർഷങ്ങളെടുത്ത് അവിടെ രൂപപ്പെടുന്നത്. 2005ലെ മുംബൈ പ്രളയം ഇതിന്റെ വില നമ്മെ പഠിപ്പിച്ചതാണ്. പ്രകൃതിയുടെ ജലസംഭരണികളും കണ്ടൽക്കാടുകളും ഇല്ലാതാക്കി നഗരത്തെ കോൺക്രീറ്റുകൊണ്ട് നിറച്ചാൽ പ്രകൃതിയുടെ ശക്തിയെ തടയാനാകില്ലെന്ന് ആ ദുരന്തം തെളിയിച്ചു. വികസനം വേണ്ടെന്നല്ല പറയുന്നത്. സിമന്റ് ടെർമിനലുകളും വ്യവസായങ്ങളും ഗ്യാസ് പൈപ്പ്‌ലൈനുകളും രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമാണ്. എന്നാൽ വികസനത്തിന്റെ കണക്കിൽ പദ്ധതിയുടെ സാമ്പത്തിക നേട്ടം മാത്രം ഉൾപ്പെടുത്തി അതിനായി നഷ്ടപ്പെടുന്ന വനത്തിന്റെയും കണ്ടൽക്കാടിന്റെയും പരിസ്ഥിതി മൂല്യം പൂജ്യമായി കണക്കാക്കുന്നത് അപകടകരമാണ്. ഇന്ന് ഒരു പദ്ധതിക്കായി പ്രകൃതിയുടെ പ്രതിരോധ മതിൽ പൊളിച്ചുമാറ്റാം; നാളെ അതേ പ്രദേശത്തെ പ്രളയത്തിൽ നിന്നും കടൽക്ഷോഭത്തിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കാൻ കോടികൾ ചെലവഴിക്കേണ്ടിവരും. അപ്പോൾ ചോദ്യം ഈ 83,700 ചതുരശ്ര അടി ഭൂമി എത്ര വലിയ പദ്ധതിക്ക് വേണ്ടിയാണെന്നതല്ല. അത് ഇല്ലാതാക്കുമ്പോൾ നഷ്ടപ്പെടുന്ന പ്രകൃതിയുടെ സുരക്ഷയ്ക്ക് പകരം നമുക്ക് എന്താണ് നിർമ്മിക്കാൻ കഴിയുക എന്നതാണ്. അതിന് കോൺക്രീറ്റ് മതിലുകൾക്കും പൈപ്പ്‌ലൈനുകൾക്കും സിമന്റ് ടെർമിനലുകൾക്കും മറുപടി പറയാനാകില്ല. കാരണം ഒരു കണ്ടൽക്കാട് വെട്ടിമാറ്റുന്നത് ഭൂമി വികസനത്തിനായി തുറന്നുകൊടുക്കുന്നതു മാത്രമല്ല; ഭാവിയിലെ പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങൾക്കെതിരെ നമുക്ക് ലഭിച്ചിരുന്ന ഒരു സുരക്ഷാ കവചം കൂടി വെട്ടിമാറ്റുന്നതാണ്.