ഒരു ദേശീയ വേദിയിൽ നിന്ന് എട്ട് സ്ത്രീകൾ ഇറങ്ങിപ്പോയപ്പോൾ

ഫരീദാബാദിൽ ദേശീയ വനിതാ കമ്മിഷൻ സംഘടിപ്പിച്ച വനിതാ നിയമസഭാംഗങ്ങൾക്കായുള്ള ദ്വിദിന ദേശീയ ശിൽപ്പശാലയുടെ സമാപനദിവസം കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള എട്ട് വനിതാ എംഎൽഎമാർ പരിപാടിയിൽനിന്ന് ഇറങ്ങിപ്പോയി. സെപ്റ്റംബർ 7-ന് ആരംഭിച്ച ‘She Is a Changemaker’ എന്ന പരിപാടിയുടെ ലക്ഷ്യം രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽനിന്നുള്ള വനിതാ ജനപ്രതിനിധികളുടെ നേതൃത്വശേഷി വർധിപ്പിക്കുകയും ലിംഗസൗഹൃദ ഭരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അവരുടെ ഇടപെടൽ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുക എന്നതായിരുന്നു. ലോക്സഭാ സ്പീക്കർ ഓം ബിർള ഉദ്ഘാടനം ചെയ്ത പരിപാടിയിൽ വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽനിന്നുള്ള വനിതാ നിയമസഭാംഗങ്ങൾ പങ്കെടുത്തു. എന്നാൽ രണ്ടാം ദിവസം പരിശീലന സെഷനുകൾ പ്രധാനമായും ഹിന്ദിയിൽ നടത്തുന്നതിനെ കേരളത്തിൽനിന്നുള്ള പ്രതിനിധികൾ ചോദ്യം ചെയ്തു. ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽനിന്നും വടക്കുകിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽനിന്നുമുള്ള പ്രതിനിധികൾക്ക് ഭാഷ പൂർണമായി പിന്തുടരാൻ കഴിയുന്നില്ലെന്നും, ദേശീയതലത്തിലുള്ള പരിപാടിയായിട്ടും ഭാഷാവൈവിധ്യം പരിഗണിക്കുന്ന സംവിധാനങ്ങൾ ഒരുക്കിയിട്ടില്ലെന്നും അവർ ആരോപിച്ചു. പ്രശ്നം ഹിന്ദി ഭാഷയോടല്ലെന്നും, രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽനിന്നെത്തിയ ജനപ്രതിനിധികളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതിൽ ദേശീയ വനിതാ കമ്മിഷൻ പരാജയപ്പെട്ടുവെന്നുമായിരുന്നു അവരുടെ നിലപാട്.

ഭാഷാപ്രശ്നത്തിനൊപ്പം പരിശീലനത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കത്തിലും കേരളത്തിലെ പ്രതിനിധികൾ അതൃപ്തി രേഖപ്പെടുത്തി. സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങൾ എന്താണെന്നും പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ എങ്ങനെ പരാതി നൽകാമെന്നും പോലുള്ള അടിസ്ഥാന കാര്യങ്ങളാണ് ചില സെഷനുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നതെന്ന് ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കർ ഷാനിമോൾ ഉസ്മാൻ പറഞ്ഞു. വർഷങ്ങളായി തദ്ദേശരാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിൽ പ്രവർത്തിച്ച് നിയമസഭയിലെത്തിയ ജനപ്രതിനിധികൾക്ക് ഇത്തരം കാര്യങ്ങൾ വീണ്ടും പഠിപ്പിക്കുന്നതിന്റെ പ്രസക്തി എന്താണെന്നായിരുന്നു അവരുടെ ചോദ്യം. വനിതാ സംവരണം ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാഷ്ട്രീയ വിഷയങ്ങളിൽ കൂടുതൽ ചർച്ച വേണമെന്ന ആവശ്യവും ഉയർന്നതായി അവർ പറഞ്ഞു. പ്രതിഷേധം ഉന്നയിച്ചെങ്കിലും ആവശ്യമായ സംവാദത്തിന് അവസരം ലഭിച്ചില്ലെന്നും തുടർന്ന് എട്ട് യുഡിഎഫ് വനിതാ എംഎൽഎമാർ പരിപാടിയിൽനിന്ന് ഇറങ്ങിപ്പോവുകയായിരുന്നുവെന്നും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്.

ഇത്രയും സംഭവിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ ഫരീദാബാദിലെ സംഭവം ഒരു ശിൽപ്പശാലയിലെ സംഘാടകപ്പിഴവിന്റെയോ ഭാഷാപരമായ അസൗകര്യത്തിന്റെയോ വാർത്തയായി മാത്രം അവസാനിപ്പിക്കാനാവില്ല. കാരണം ഇവിടെ ഉയർന്നിരിക്കുന്നത് രണ്ട് വ്യത്യസ്ത പരാതികളല്ല; പരസ്പരം ബന്ധമുള്ള രണ്ട് സ്ഥാപനപരമായ ചോദ്യങ്ങളാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽനിന്നുള്ള ജനപ്രതിനിധികളോട് ഒരു ദേശീയ സ്ഥാപനം ഏത് ഭാഷയിലാണ് സംസാരിക്കുന്നത് എന്നതും, അവരെ എങ്ങനെയാണ് കാണുന്നത് എന്നതുമാണ് ആദ്യ ചോദ്യം. അവരുടെ അനുഭവത്തെയും അറിവിനെയും തുല്യമായ രാഷ്ട്രീയ മൂല്യമുള്ളതായി അംഗീകരിക്കുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ് രണ്ടാമത്തേത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഈ സംഭവം ഭാഷയുടെ പരിധി വിട്ട് അധികാരത്തിന്റെയും ഫെഡറലിസത്തിന്റെയും ചർച്ചയിലേക്ക് കടക്കുന്നു.

പ്രശ്നം ഹിന്ദി അറിയുമോ ഇല്ലയോ എന്നതല്ല. ഹിന്ദി അറിയുന്ന ഒരാൾക്കും ഒരു ദേശീയ പരിപാടിയുടെ മുഴുവൻ പ്രവർത്തനവും ഹിന്ദിയിൽ മാത്രമാകണമെന്ന് സമ്മതിക്കേണ്ട ബാധ്യതയില്ല. ഒരു ഭാഷ അറിയുന്നു എന്നതും ആ ഭാഷയിൽ സങ്കീർണ്ണമായ നിയമനിർമാണ-നയ ചർച്ചകളിൽ തുല്യമായ ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ ഇടപെടാൻ കഴിയുന്നു എന്നതും രണ്ടാണ്. ഒരു വാക്കിന്റെ അർത്ഥവ്യത്യാസം പോലും നിയമനിർമാണത്തിൽ നിർണായകമായേക്കാം. അതിനാൽ ഭാഷ ഇവിടെ വെറും ആശയവിനിമയത്തിനുള്ള സൗകര്യമല്ല; രാഷ്ട്രീയ പങ്കാളിത്തത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന സൗകര്യമാണ്. പങ്കെടുക്കുന്നവരോട് ‘നിങ്ങൾ പൊരുത്തപ്പെടണം’ എന്ന് പറയുന്നതിനു പകരം ‘എല്ലാവർക്കും തുല്യമായി പങ്കെടുക്കാൻ എന്താണ് വേണ്ടത്’ എന്ന് ചോദിക്കുകയാണ് ഒരു ദേശീയ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം.

ഇവിടെയാണ് ഭാഷ അധികാരത്തിന്റെ രൂപം കൈക്കൊള്ളുന്നത്. ആരെയും ഔദ്യോഗികമായി മറ്റൊരു ഭാഷയിൽനിന്ന് വിലക്കേണ്ടതില്ല. ഒരു ഭാഷയെ മാത്രം സ്വാഭാവികമായ പ്രവർത്തനഭാഷയാക്കി മാറ്റിയാൽ മതി. മറ്റുള്ളവർ അതിനനുസരിച്ച് സ്വയം മാറേണ്ടിവരും. അങ്ങനെ ഒരു ഭാഷ ‘സാധാരണ’യും മറ്റുള്ളവ ‘പ്രാദേശിക’വുമായി മാറുന്നു. ഇത് നിയമപരമായ നിരോധനത്തിലൂടെ ഉണ്ടാകുന്ന ഭാഷാ വിവേചനമല്ല; സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ദൈനംദിന പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ പതുക്കെ രൂപപ്പെടുന്ന അധികാരബന്ധമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഈ പ്രതിഷേധത്തെ ‘ഹിന്ദിവിരുദ്ധത’ എന്ന ഒറ്റവാക്കിൽ തള്ളിക്കളയുന്നത് യഥാർത്ഥ പ്രശ്നത്തെ മറയ്ക്കുകയാണ്.

ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയതയെക്കുറിച്ചുള്ള അടിസ്ഥാന സത്യം ഇവിടെ ഓർക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇന്ത്യ ഒന്നാണ് എന്നതിന് ഇന്ത്യ ഒരേ ഭാഷ സംസാരിക്കണം എന്നില്ല. വ്യത്യസ്ത ഭാഷകളും സംസ്കാരങ്ങളും ചരിത്രങ്ങളും സാമൂഹിക അനുഭവങ്ങളും രാഷ്ട്രീയ പാരമ്പര്യങ്ങളും ഒരേ ഭരണഘടനാപരമായ ഘടനയ്ക്കുള്ളിൽ സഹവർത്തിത്വത്തോടെ നിലനിൽക്കാനുള്ള കഴിവാണ് ഇന്ത്യൻ ഫെഡറലിസത്തിന്റെ പ്രത്യേകത. അതിനാൽ ‘ദേശീയ’മെന്നതിനെ ‘ഏകഭാഷ’യുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത് ഇന്ത്യൻ ദേശീയതയുടെ സങ്കീർണ്ണതയെ ചുരുക്കിക്കാണിക്കുന്നതാണ്. ഒരു ദേശീയ സ്ഥാപനം യഥാർത്ഥത്തിൽ ദേശീയമാകുന്നത് എല്ലാവരെയും ഒരേ ഭാഷയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നതിലൂടെയല്ല; വ്യത്യസ്ത ഭാഷകളിൽ സംസാരിക്കുന്നവരെ ഒരേ ഗൗരവത്തോടെ കേൾക്കാനുള്ള സംവിധാനത്തിലൂടെയാണ്.

ഇതിനുള്ള സാങ്കേതികവും സ്ഥാപനപരവുമായ പരിഹാരങ്ങൾ ഇന്ന് വളരെ എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യമാണ്. വിവർത്തനം, ദ്വിഭാഷാ രേഖകൾ, വിവിധ ഭാഷകളിലെ സഹായസാമഗ്രികൾ, പൊതുവായ ആശയവിനിമയഭാഷ, തത്സമയ ഭാഷാസഹായം തുടങ്ങിയ സംവിധാനങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാം. ഭാഷാവൈവിധ്യത്തെ ഒരു സംഘാടക ബുദ്ധിമുട്ടായി കാണേണ്ട സാഹചര്യമില്ല. അതിനാൽ ഒരു ദേശീയ പരിപാടിയിൽ ഭാഷാ ഉൾക്കൊള്ളൽ ഉറപ്പാക്കാത്തത് വെറും സൗകര്യക്കുറവായി കാണാനാവില്ല; അത് ഒരു സ്ഥാപനപരമായ മുൻഗണനയുടെ പ്രതിഫലനമാണ്.

പരിശീലനത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രതിഷേധവും ഇതേ അധികാരബന്ധത്തിന്റെ മറ്റൊരു വശം തുറന്നുകാണിക്കുന്നു. സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങൾ എന്താണെന്നും പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ എങ്ങനെ പരാതി നൽകാമെന്നും പോലുള്ള അടിസ്ഥാന കാര്യങ്ങൾ നിയമസഭാംഗങ്ങൾക്കായി ഒരുക്കിയ പരിശീലനത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയതായുള്ള പരാതി, പരിപാടിയുടെ നിലവാരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിമർശനം മാത്രമല്ല. ആരെയാണ് അറിവുള്ളവരായി കാണുന്നത്, ആരെയാണ് പരിശീലിപ്പിക്കേണ്ടവരായി കാണുന്നത് എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള സ്ഥാപനപരമായ ധാരണയെയും അത് ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. ജനപ്രതിനിധികൾക്ക് എല്ലാം അറിയാമെന്നല്ല അതിന്റെ അർത്ഥം. ഓരോ ജനപ്രതിനിധിക്കും പരിശീലനവും പുതിയ അറിവും ആവശ്യമാണ്. എന്നാൽ പരിശീലനം എന്നത് അറിവ് മുകളിൽനിന്ന് താഴേക്ക് കൈമാറുന്ന ഏകദിശാ പ്രക്രിയയാകരുത്.

പ്രത്യേകിച്ച് തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങളിൽനിന്നും രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിൽനിന്നും പ്രവർത്തിച്ചെത്തിയ സ്ത്രീ ജനപ്രതിനിധികളുടെ അനുഭവം ഒരു ദേശീയ പരിശീലന പരിപാടിയുടെ പ്രധാന വിഭവമാകേണ്ടതാണ്. ഒരു പഞ്ചായത്തിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് ഭരണത്തിൽ ഇടം നേടാൻ എങ്ങനെ കഴിഞ്ഞു, ഒരു സംസ്ഥാനത്ത് പ്രാദേശിക സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ സ്ത്രീകളുടെ രാഷ്ട്രീയപങ്കാളിത്തത്തെ എങ്ങനെ മാറ്റി, സ്ത്രീകൾ നിയമസഭകളിൽ എത്തിയശേഷം ഏത് സ്ഥാപനപരമായ തടസ്സങ്ങളാണ് നേരിടുന്നത്, അവയെ മറികടക്കാൻ എന്ത് പ്രാദേശിക മാതൃകകൾ വിജയിച്ചു—ഇത്തരം ചോദ്യങ്ങളാണ് ദേശീയ ശിൽപ്പശാലകളിൽ പരസ്പരം പഠിക്കേണ്ടത്. ‘അവരെ എന്ത് പഠിപ്പിക്കണം?’ എന്ന ചോദ്യത്തോടൊപ്പം ‘അവരിൽനിന്ന് എന്താണ് പഠിക്കാനുള്ളത്?’ എന്ന ചോദ്യവും ഉണ്ടായിരിക്കണം.

ഇവിടെയാണ് സ്ത്രീകളുടെ രാഷ്ട്രീയ ശാക്തീകരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വലിയ വിരോധാഭാസം തുറന്നുകാണുന്നത്. സ്ത്രീകൾ കൂടുതൽ രാഷ്ട്രീയ അധികാരത്തിലേക്ക് വരണമെന്ന് രാജ്യം പറയുന്നു. വനിതാ സംവരണത്തെ ചരിത്രപരമായ മാറ്റമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു. നിയമസഭകളിലും പാർലമെന്റിലും സ്ത്രീകളുടെ എണ്ണം വർധിപ്പിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ സ്ത്രീകൾ അധികാരത്തിലെത്തിയശേഷം അവരുടെ രാഷ്ട്രീയാനുഭവത്തെയും ശബ്ദത്തെയും എത്രമാത്രം സ്ഥാപനങ്ങൾ അംഗീകരിക്കുന്നു എന്ന ചോദ്യം പലപ്പോഴും പിന്നിലാകുന്നു. സ്ത്രീകളെ അധികാരത്തിലേക്ക് എത്തിക്കുക പ്രതിനിധിത്വമാണ്; അവർ അധികാരത്തിന്റെ ഭാഷയും രീതികളും മാറ്റാൻ കഴിയുന്ന അവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കുകയാണ് ശാക്തീകരണം. സ്ത്രീകളെ പഴയ സ്ഥാപനഘടനയിലേക്ക് ചേർക്കുക മാത്രമാണ് നടക്കുന്നതെങ്കിൽ അത് പ്രതിനിധിത്വത്തിന്റെ എണ്ണം വർധിപ്പിക്കലാണ്; അധികാരത്തിന്റെ സ്വഭാവം മാറ്റലല്ല.

അതിനാലാണ് വനിതാ ശാക്തീകരണം ലക്ഷ്യമിട്ട ഒരു വേദിയിൽ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട വനിതാ നിയമസഭാംഗങ്ങൾ തന്നെ ‘ഞങ്ങളെ കേൾക്കണം’ എന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് പ്രതിഷേധിക്കേണ്ടിവന്നത് ശ്രദ്ധേയമാകുന്നത്. സ്ത്രീകൾക്ക് നേതൃത്വത്തെക്കുറിച്ച് പഠിപ്പിക്കുന്ന സ്ഥാപനത്തിന് ആദ്യം പഠിക്കേണ്ടത് സ്ത്രീകളുടെ രാഷ്ട്രീയാനുഭവം കേൾക്കാനുള്ള രീതിയാണ്. ഒരു സ്ത്രീ ജനപ്രതിനിധിയെ ‘പരിശീലനം സ്വീകരിക്കേണ്ട വ്യക്തി’യായി മാത്രം കാണുന്ന സമീപനം, അവൾ ഇതിനകം നേടിയ രാഷ്ട്രീയ അറിവിനെയും സാമൂഹിക അനുഭവത്തെയും ചെറുതാക്കുന്നു. ശാക്തീകരണം ഒരാളെ പഠിപ്പിക്കുന്നതിലല്ല മാത്രം; അവളുടെ അറിവിന് സ്ഥാപനപരമായ അംഗീകാരം നൽകുന്നതിലുമാണ്.

ഇതെല്ലാം കേന്ദ്രവും സംസ്ഥാനങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിന്റെ വിശാലമായ ചോദ്യത്തിലേക്കാണ് നമ്മെ എത്തിക്കുന്നത്. ഫെഡറലിസം എന്നത് അധികാരങ്ങൾ കേന്ദ്രത്തിനും സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും വിഭജിച്ചുനൽകുന്ന ഭരണഘടനാപരമായ സംവിധാനം മാത്രമല്ല. കേന്ദ്രസ്ഥാപനങ്ങൾ സംസ്ഥാനങ്ങളോട് ഇടപെടുന്ന രീതിയിലും ഫെഡറലിസം പ്രകടമാകണം. ഡൽഹിയിൽനിന്ന് രൂപപ്പെടുന്ന ഓരോ ദേശീയ നയത്തിനും കേരളത്തിലും തമിഴ്നാട്ടിലും അസമിലും മഹാരാഷ്ട്രയിലും ഒരേ അർത്ഥമുണ്ടാകില്ല. കാരണം അവിടങ്ങളിലെ സാമൂഹിക ഘടനകളും ഭാഷകളും രാഷ്ട്രീയാനുഭവങ്ങളും വ്യത്യസ്തമാണ്. ആ വ്യത്യാസങ്ങളെ പ്രശ്നങ്ങളായി കാണാതെ ദേശീയ അറിവിന്റെ ഭാഗമാക്കുകയാണ് ഫെഡറലിസത്തിന്റെ ആത്മാവ്.

കേന്ദ്രം ഇന്ത്യയെ കാണുന്നത് പോലെ ഇന്ത്യയിലെ വിവിധ ഭാഗങ്ങൾ കേന്ദ്രത്തെയും കാണുന്നു. ഈ രണ്ടാമത്തെ കാഴ്ച പലപ്പോഴും ദേശീയ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ രൂപകൽപ്പനയിൽ പ്രതിഫലിക്കാറില്ല. ദേശീയ പരിപാടികൾ ഡൽഹിയുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽനിന്ന് രൂപകൽപ്പന ചെയ്യപ്പെടുകയും സംസ്ഥാനങ്ങളിൽനിന്നുള്ള പ്രതിനിധികൾ അതിലേക്ക് പൊരുത്തപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന മാതൃക തുടരുകയാണെങ്കിൽ ഫെഡറലിസം ഭരണഘടനയിലെ അധികാരവിഭജനമായി മാത്രം ചുരുങ്ങും. ഫെഡറലിസം സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പെരുമാറ്റത്തിലും പ്രതിഫലിക്കണം. സംസ്ഥാനങ്ങളിൽനിന്നുള്ള പ്രതിനിധികൾ ദേശീയ തീരുമാനപ്രക്രിയയിൽ പങ്കാളികളാകുമ്പോൾ അവരുടെ ഭാഷയും അനുഭവവും രാഷ്ട്രീയ അറിവും കേന്ദ്രത്തിന്റെ പ്രവർത്തനരീതിയെ സ്വാധീനിക്കണം.

ഇന്ത്യയുടെ ഭരണഘടന ഒരു ദേശീയഭാഷ നിർവചിച്ചിട്ടില്ല എന്ന വസ്തുതയും ഇവിടെ പ്രസക്തമാണ്. ഭാഷകളുടെ വൈവിധ്യത്തെ ഭരണഘടന അംഗീകരിക്കുന്നു. ഒരു ഭാഷ കൂടുതൽ പേർ സംസാരിക്കുന്നു എന്നത് അതിന് മറ്റുഭാഷകളേക്കാൾ ഉയർന്ന ജനാധിപത്യപദവി നൽകുന്നില്ല. ഭൂരിപക്ഷം ഒരു ഭാഷയുടെ വ്യാപ്തി നിർണ്ണയിച്ചേക്കാം; പക്ഷേ മറ്റുഭാഷ സംസാരിക്കുന്നവരുടെ അവകാശം നിർണ്ണയിക്കില്ല. ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനതത്വം തന്നെയാണ് ഇത്. ഭൂരിപക്ഷത്തിന് അധികാരം ലഭിക്കും; ന്യൂനപക്ഷത്തിന് അവകാശം നഷ്ടപ്പെടില്ല.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഭാഷയുടെ പ്രശ്നം ഒടുവിൽ ബഹുമാനത്തിന്റെ പ്രശ്നമാണ്. ഒരു ജനപ്രതിനിധിക്ക് സ്വന്തം ഭാഷയിൽ ആശയവിനിമയം നടത്താനുള്ള സൗകര്യം നൽകുന്നത് പ്രത്യേക ആനുകൂല്യമല്ല. അത് തുല്യപങ്കാളിത്തത്തിനുള്ള അടിസ്ഥാന വ്യവസ്ഥയാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽനിന്നുള്ള സ്ത്രീകളെ ഒരുമിച്ചിരുത്തി അവരുടെ നേതൃത്വത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്ന ഒരു ദേശീയ സ്ഥാപനത്തിന് ഈ തത്വം കൂടുതൽ വ്യക്തമായി മനസ്സിലാകേണ്ടതാണ്. ഭാഷാ വൈവിധ്യം പരിപാടിയുടെ പുറം അലങ്കാരമല്ല; അതിന്റെ ജനാധിപത്യ രൂപകൽപ്പനയുടെ ഭാഗമാണ്.

അതേസമയം ഈ സംഭവത്തെ ഉത്തരേന്ത്യയും ദക്ഷിണേന്ത്യയും തമ്മിലുള്ള പഴയ സംഘർഷമായി ചുരുക്കുന്നതും അപകടകരമാണ്. പ്രശ്നം ഒരു പ്രദേശത്തിനെതിരെ മറ്റൊരു പ്രദേശമല്ല. ഒരു ഭാഷയെ അധികാരത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക ഭാഷയാക്കി മറ്റുള്ളവരെ അതിലേക്ക് പൊരുത്തപ്പെടാൻ നിർബന്ധിക്കുന്ന ഏത് സ്ഥാപനരീതിയോടുമുള്ള വിമർശനമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഈ ചോദ്യം കേരളത്തിന്റേതു മാത്രമല്ല. തമിഴ്നാടിന്റെയും കർണാടകയുടെയും അസമിന്റെയും പശ്ചിമബംഗാളിന്റെയും മഹാരാഷ്ട്രയുടെയും വടക്കുകിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും ഏതൊരു ഭാഷാസമൂഹത്തിന്റെയും ചോദ്യമാണത്. ഒരു ഭാഷയുടെ ആധിപത്യം മറ്റൊരു ഭാഷയുടെ സാന്നിധ്യത്തെ ഇല്ലാതാക്കുന്നിടത്ത് പ്രശ്നം തുടങ്ങുന്നു.

ദേശീയ വനിതാ കമ്മിഷൻ ഈ സംഭവത്തെ പ്രതിരോധിക്കേണ്ട ഒരു ആരോപണമായി കാണുന്നതിനു പകരം സ്ഥാപനപരമായ ആത്മപരിശോധനയ്ക്കുള്ള അവസരമായി കാണണം. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽനിന്നുള്ള സ്ത്രീകളെ ഒരുമിച്ചിരുത്തുന്ന പരിപാടികളിൽ ഭാഷാ വൈവിധ്യം മുൻകൂട്ടി പരിഗണിക്കണം. പരിശീലനത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കം പങ്കെടുക്കുന്നവരുടെ നിലവാരത്തിനും അനുഭവത്തിനും അനുസരിച്ചായിരിക്കണം. ‘വിദഗ്ധർ സംസാരിക്കുന്നു, ജനപ്രതിനിധികൾ കേൾക്കുന്നു’ എന്ന ഏകദിശാ മാതൃകയ്ക്ക് പകരം ജനപ്രതിനിധികളുടെ അനുഭവങ്ങളും ദേശീയ നയചർച്ചയുടെ ഭാഗമാകണം. സ്ത്രീകളെ പരിശീലിപ്പിക്കുന്നതിനു പുറമെ അവരിൽനിന്ന് പഠിക്കാനും സ്ഥാപനങ്ങൾ തയ്യാറാകണം. അതാണ് യഥാർത്ഥ ശേഷിവികസനം.

ഫരീദാബാദിൽനിന്ന് എട്ട് വനിതാ എംഎൽഎമാർ ഇറങ്ങിപ്പോയത് ഒരു ഹാളിൽനിന്നുള്ള രാഷ്ട്രീയ പ്രതിഷേധമാണ്. എന്നാൽ അവർ ഉയർത്തിയ ചോദ്യം അതിനേക്കാൾ വലുതാണ്. ദേശീയ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഇന്ത്യയുടെ വൈവിധ്യത്തെ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നുണ്ടോ, അതോ തങ്ങളുടെ സൗകര്യത്തിന് അനുസരിച്ച് അതിനെ ഏകീകരിക്കുകയാണോ? സ്ത്രീകളെ പങ്കാളികളായാണോ കാണുന്നത്, അതോ പരിശീലനം നൽകേണ്ടവരായാണോ? പ്രാദേശിക ഭാഷകളെയും അനുഭവങ്ങളെയും ദേശീയ അറിവിന്റെ ഭാഗമായാണോ കാണുന്നത്, അതോ കേന്ദ്രത്തിന്റെ അറിവിന് പുറത്തുള്ള ഒന്നായാണോ?

ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് നൽകുന്ന ഉത്തരമാണ് ഇന്ത്യൻ ഫെഡറൽ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരത്തെ നിർണ്ണയിക്കുക. ഇന്ത്യയുടെ ശക്തി എല്ലാവരും ഒരുപോലെ സംസാരിക്കുന്നതിലല്ല; വ്യത്യസ്തരായവർക്ക് ഒരേ അവകാശത്തോടെ സംസാരിക്കാൻ കഴിയുന്നതിലാണ്. ദേശീയതയുടെ പേരിൽ വൈവിധ്യത്തെ ഇല്ലാതാക്കുന്നത് ഏകത്വമല്ല, ഏകീകരണമാണ്. ഫെഡറലിസത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം വ്യത്യാസങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കുക അല്ല; അവയ്ക്കിടയിൽ തുല്യത ഉറപ്പാക്കുക എന്നതാണ്.

അതിനാൽ ഫരീദാബാദിലെ സംഭവത്തെ ഒരു ‘ഹിന്ദി പ്രശ്നം’ എന്നു വിളിച്ച് അവസാനിപ്പിക്കുന്നത് എളുപ്പമാണ്. എന്നാൽ അതാണ് ഈ സംഭവത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ രാഷ്ട്രീയ സത്യത്തിൽനിന്നുള്ള ഒഴിഞ്ഞുമാറൽ. ചോദ്യം ഹിന്ദി വേണമോ വേണ്ടയോ എന്നതല്ല. ഇന്ത്യയിലെ ഓരോ ഭാഷയ്ക്കും, ഓരോ സംസ്ഥാനത്തിനും, ഓരോ ജനപ്രതിനിധിക്കും ദേശീയ വേദിയിൽ തുല്യമായി കേൾക്കപ്പെടാനുള്ള അവകാശമുണ്ടോ എന്നതാണ്. ഒരു ദേശീയ വേദി യഥാർത്ഥത്തിൽ ദേശീയമാകുന്നത് എല്ലാവരെയും ഒരേ ഭാഷയിൽ സംസാരിപ്പിക്കുമ്പോഴല്ല; വ്യത്യസ്ത ഭാഷകളിൽ സംസാരിക്കുന്നവരെ ഒരേ ഗൗരവത്തോടെ കേൾക്കാൻ പഠിക്കുമ്പോഴാണ്.