ഒരു തുള്ളി മഴയില്ലാതെ ഹിമാലയം പൊട്ടിത്തെറിച്ചപ്പോൾ: നേപ്പാളിൽ നിന്ന് ബിഹാറിലേക്ക് നീളുന്ന പ്രളയഭീഷണി

ഹിമാലയത്തിന്റെ മുകളിടങ്ങളിൽ സംഭവിക്കുന്ന ഒരു പ്രകൃതിദുരന്തം എത്ര വേഗത്തിൽ അതിർത്തികൾ കടന്ന് മറ്റൊരു രാജ്യത്തിന്റെ ജനജീവിതത്തെ ബാധിക്കാമെന്നതിന്റെ ഞെട്ടിക്കുന്ന ഉദാഹരണമാണ് നേപ്പാളിലെ രസുവ ജില്ലയിൽ ഉണ്ടായ അതിശക്തമായ പ്രളയം. സാധാരണ മഴക്കാല പ്രളയത്തിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, പ്രളയമുണ്ടായ സമയത്ത് താഴ്‌വരയിൽ കാര്യമായ മഴ ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. ആകാശം തെളിഞ്ഞിരിക്കെ ഭോട്ട് കോശി നദി പെട്ടെന്ന് രൗദ്രഭാവം കൈവരിച്ചു. മഞ്ഞും പാറയും ചെളിയും വെള്ളവും ചേർന്ന വൻപ്രവാഹം നദീതീരങ്ങളിലേക്ക് പാഞ്ഞെത്തി. വീടുകളും വ്യാപാരസ്ഥാപനങ്ങളും റോഡുകളും പാലങ്ങളും ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളും നിമിഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ തകർന്നടിഞ്ഞു.

ആദ്യനോട്ടത്തിൽ ഇത് ഒരു മിന്നൽപ്രളയം മാത്രമായി തോന്നാമെങ്കിലും, സംഭവത്തിന്റെ പിന്നിലെ ശാസ്ത്രീയ കാരണം അതിനേക്കാൾ സങ്കീർണമാണ്. ഗ്ലേഷ്യൽ ലേക്ക് ഔട്ട്‌ബർസ്റ്റ് ഫ്ലഡ് അഥവാ GLOF, ഹിമാനി ഇടിച്ചിൽ, ice-rock avalanche, debris flow എന്നിവയിൽ ഒന്നോ അതിലധികമോ പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടു പ്രവർത്തിച്ചതാകാമെന്നാണ് ശാസ്ത്രലോകത്തിന്റെ പ്രാഥമിക വിലയിരുത്തൽ. അതുകൊണ്ടുതന്നെ “മഴയില്ലാതെ എങ്ങനെ പ്രളയം?” എന്ന ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരം താഴ്‌വരയിൽ അന്വേഷിച്ചാൽ കിട്ടില്ല; ആയിരക്കണക്കിന് മീറ്റർ ഉയരത്തിലുള്ള ഹിമാലയൻ മഞ്ഞുമേഖലയിലാണ് അതിന്റെ തുടക്കം തേടേണ്ടത്.

റസുവയിൽനിന്ന് ഏകദേശം 36 കിലോമീറ്റർ അകലെയും ടിബറ്റൻ അതിർത്തിക്ക് സമീപവുമായ ഉയർന്ന ഹിമാലയൻ മേഖലയിലാണ് ദുരന്തത്തിന്റെ പ്രഭവകേന്ദ്രമെന്ന് ലഭ്യമായ ഉപഗ്രഹവിവരങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. സമുദ്രനിരപ്പിൽനിന്ന് ഏകദേശം 5,200 മീറ്റർ ഉയരത്തിലുള്ള ഹിമാനിയുടെ ഒരു ഭാഗം തകർന്നുവീണതിന്റെ തെളിവുകളാണ് ദുരന്തത്തിന് പിന്നാലെ നടത്തിയ നിരീക്ഷണങ്ങളിൽ കണ്ടെത്തിയത്. ഹിമാനിയുടെ മുൻഭാഗം താഴെയുള്ള താഴ്‌വരയിലേക്ക് ഇടിഞ്ഞുവീഴുമ്പോൾ അതിനൊപ്പം വൻതോതിൽ മഞ്ഞും പാറയും മണ്ണും താഴേക്ക് പതിച്ചു. ഈ അവശിഷ്ടങ്ങൾ നദീതടത്തിലെത്തിയതോടെ സാധാരണ ജലപ്രവാഹം ഭീമമായ പ്രളയപ്രവാഹമായി മാറിയിരിക്കാമെന്നാണ് വിദഗ്ധരുടെ വിലയിരുത്തൽ.

ഇവിടെ GLOF എന്ന പദത്തിന്റെ അർഥം മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഹിമാനിയുടെ സമീപത്ത് മഞ്ഞുരുകിയ വെള്ളം ശേഖരിച്ച് രൂപപ്പെടുന്ന തടാകമാണ് ഹിമാനി തടാകം. അതിന്റെ സ്വാഭാവിക തടയണ തകരുമ്പോൾ തടാകത്തിലെ വെള്ളം ഒരുമിച്ച് താഴേക്ക് കുതിക്കും. ഇതാണ് ഗ്ലേഷ്യൽ ലേക്ക് ഔട്ട്‌ബർസ്റ്റ് ഫ്ലഡ്. എന്നാൽ രസുവയിലെ സംഭവത്തിൽ ഒരു തടാകം പൊട്ടിത്തെറിച്ചതാണോ, അതോ ഹിമാനിയുടെ വലിയൊരു ഭാഗം നേരിട്ട് തകർന്നുവീണ് നദിയിലേക്ക് മഞ്ഞും പാറയും ഒഴുകിയെത്തിയതാണോ എന്ന കാര്യത്തിൽ അന്തിമ ശാസ്ത്രീയ സ്ഥിരീകരണം ഇനിയും ആവശ്യമാണ്. അതിനാൽ ഈ സംഭവത്തെ GLOF എന്ന് മാത്രം വിശേഷിപ്പിക്കുന്നതിനേക്കാൾ ഹിമാനി തകർച്ചയും അതിനെ തുടർന്നുള്ള അതിവേഗ പ്രളയവും ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു സങ്കീർണ ദുരന്തശൃംഖലയായി കാണുന്നതാണ് ഉചിതം.

സംഭവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് ടിബറ്റൻ അതിർത്തി മേഖലയിലുണ്ടായതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ട 4.4 തീവ്രതയുള്ള ഭൂചലനവും ഇപ്പോൾ ശാസ്ത്രലോകത്തിന്റെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഭൂചലനം അസ്ഥിരമായിരുന്ന ഹിമാനിയുടെ ഒരു ഭാഗത്തെ ഇളക്കിമറിച്ചിരിക്കാമെന്ന സാധ്യത പരിശോധിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ഭൂചലനമാണ് നേരിട്ട് ഹിമാനി ഇടിച്ചിലിന് കാരണമായതെന്ന് ഇതുവരെ തെളിയിച്ചിട്ടില്ല. സീസ്മിക് ഡാറ്റയുടെ മറ്റൊരു വ്യാഖ്യാനം, രേഖപ്പെടുത്തിയ സിഗ്നൽ തന്നെ ഹിമാനി-പാറ ഇടിച്ചിലും തുടർന്ന് ഉണ്ടായ debris flow-ഉം സൃഷ്ടിച്ചതാകാമെന്നതാണ്. അതിനാൽ “ഭൂചലനം ഉണ്ടായി, അതുകൊണ്ടാണ് ഹിമാനി തകർന്നത്” എന്ന നിഗമനത്തിൽ എത്തുന്നത് ഇപ്പോൾ നേരത്തെയാകും.

സംഭവങ്ങളുടെ സമയക്രമമാണ് ഈ സംശയത്തെ കൂടുതൽ ശക്തമാക്കുന്നത്. ഉയർന്ന ഹിമാലയത്തിൽ ഒരു അസ്ഥിരമായ മഞ്ഞുപാളിയോ പാറക്കൂട്ടമോ പെട്ടെന്ന് തകർന്നുവീഴുന്നു; മഞ്ഞും പാറയും മണ്ണും താഴേക്ക് കുതിക്കുന്നു; അത് നദിയിലേക്ക് പതിക്കുകയോ നദിയുടെ ഒഴുക്ക് താൽക്കാലികമായി തടയുകയോ ചെയ്യുന്നു; പിന്നീട് ആ തടസം തകരുമ്പോൾ വൻതോതിലുള്ള ജല-അവശിഷ്ട പ്രവാഹം രൂപപ്പെടുന്നു. ഈ പ്രവാഹമാണ് താഴെയുള്ള ഭോട്ട് കോശി നദിയിലേക്ക് പാഞ്ഞെത്തിയത്. അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ ദുരന്തം ഒരു നിമിഷത്തിൽ ഉണ്ടായതല്ല; മുകളിലെ ഹിമാനിയിൽ ആരംഭിച്ച ഒരു ഭൗമശാസ്ത്രപരമായ പ്രക്രിയയുടെ താഴ്‌വരയിലെ അന്തിമഘട്ടമായിരുന്നു അത്.

രസുവയിലെ തമൂരെ, സ്യാഫ്രുബെസി മേഖലകളിലാണ് ദുരന്തത്തിന്റെ ആഘാതം ഏറ്റവും ശക്തമായത്. നദീതീരത്തെ വീടുകളും വ്യാപാരസ്ഥാപനങ്ങളും മാത്രമല്ല, പാലങ്ങളും റോഡുകളും ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളും തകർന്നു. നിർമാണ സാമഗ്രികളും മറ്റ് അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും കുത്തൊഴുക്കിൽ ഒലിച്ചുപോയി. മഞ്ഞും പാറയും മണ്ണും വെള്ളവും ഒരുമിച്ചെത്തുന്നതിനാൽ ഇത്തരം പ്രളയങ്ങൾക്ക് സാധാരണ വെള്ളപ്പൊക്കത്തേക്കാൾ വലിയ നാശശേഷിയുണ്ട്. വെള്ളം മാത്രം ഒഴുകുന്നില്ല; അതിനൊപ്പം വൻ പാറകളും മരങ്ങളും മണ്ണും കെട്ടിടാവശിഷ്ടങ്ങളും താഴേക്ക് വഹിക്കപ്പെടുന്നു.

പ്രളയത്തിന്റെ വേഗതയാണ് ഏറ്റവും വലിയ ഭീഷണി. സാധാരണ മഴയെ തുടർന്നുള്ള വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ നദിയിലെ ജലനിരപ്പ് ക്രമേണ ഉയരുന്നതിനാൽ ജനങ്ങൾക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകാനും ഒഴിപ്പിക്കാനും കുറച്ചെങ്കിലും സമയം ലഭിക്കും. എന്നാൽ ഹിമാനി ഇടിച്ചിൽ അല്ലെങ്കിൽ GLOF പോലുള്ള സംഭവങ്ങളിൽ മുകളിലെ അപകടം സംഭവിച്ചതിനും താഴെയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ പ്രളയം എത്തുന്നതിനും ഇടയിലുള്ള സമയം വളരെ കുറവായിരിക്കും. നദിയുടെ സ്വഭാവം ഏതാനും മിനിറ്റുകൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ മാറാം.

ഇതിന്റെ പ്രത്യാഘാതം നേപ്പാളിൽ അവസാനിക്കുന്നില്ല എന്നതാണ് ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ച ഏറ്റവും നിർണായക കാര്യം. ഭോട്ട് കോശിയിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ജലപ്രവാഹം ത്രിശൂലി നദീസംവിധാനവുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നു. തുടർന്ന് നാരായണി നദിയിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ജലം ഇന്ത്യയിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ ഗന്ധക് എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതിനാൽ നേപ്പാളിലെ മുകളിടങ്ങളിൽ പെട്ടെന്ന് ഉയരുന്ന പ്രളയപ്രവാഹം ഇന്ത്യയിലെ ഗന്ധക് നദീതടത്തിലും ജാഗ്രത ആവശ്യപ്പെടുന്നു.

ഇതിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ബിഹാറിലെ വെസ്റ്റ് ചമ്പാരൻ, ഈസ്റ്റ് ചമ്പാരൻ, ഗോപാൽഗഞ്ച്, സരൺ, വൈശാലി തുടങ്ങിയ ജില്ലകളിൽ ജാഗ്രത ശക്തമാക്കിയത്. ഗന്ധക് നദിയിലെ ജലനിരപ്പ്, ബാരേജിന്റെ പ്രവർത്തനം, താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ വെള്ളപ്പൊക്കസാധ്യത എന്നിവ നിരീക്ഷിക്കേണ്ട സാഹചര്യമാണിത്. എന്നാൽ നേപ്പാളിലെ മുഴുവൻ പ്രളയജലവും അതേ തീവ്രതയിൽ ബിഹാറിലെത്തുമെന്ന് അർത്ഥമില്ല. വഴിയിലുള്ള ഉപനദികൾ, നദിയുടെ സ്വാഭാവിക വ്യാപനം, ജലത്തിന്റെ അളവ്, ബാരേജുകളുടെ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയ നിരവധി ഘടകങ്ങളാണ് ഇന്ത്യയിലെ യഥാർഥ ആഘാതം നിർണയിക്കുക. ജാഗ്രത എന്നത് ദുരന്തം ഉറപ്പാണെന്നല്ല; സാധ്യതയുള്ള അപകടത്തിന് മുമ്പുള്ള തയ്യാറെടുപ്പാണ്.

ഈ സംഭവത്തെ കൂടുതൽ ഗൗരവമുള്ളതാക്കുന്നത് കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലമാണ്. ഹിമാലയത്തിലെ താപനില ഉയരുന്നതിനനുസരിച്ച് ഹിമാനികൾ പിൻവാങ്ങുകയും മഞ്ഞുരുകൽ വേഗത്തിലാകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഹിമാനികളുടെ സമീപത്ത് പുതിയ തടാകങ്ങൾ രൂപപ്പെടുകയും നിലവിലുള്ള തടാകങ്ങളുടെ വലുപ്പം വർധിക്കുകയും ചെയ്യാം. അതേസമയം മഞ്ഞുപാളികളും മലഞ്ചരിവുകളും കൂടുതൽ അസ്ഥിരമാകാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. ചൂട്, മഞ്ഞുരുകൽ, മഴയുടെ സ്വഭാവത്തിലെ മാറ്റം, മണ്ണിടിച്ചിൽ, പാറയിടിച്ചിൽ, ഭൂചലനം എന്നിവ പരസ്പരം ചേരുമ്പോൾ ദുരന്തസാധ്യത കൂടുതൽ സങ്കീർണമാകുന്നു.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഹിമാലയൻ പ്രളയങ്ങളെ ഇനി മഴയുടെ അളവ് മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് വിലയിരുത്താനാവില്ല. “ഇവിടെ എത്ര മില്ലിമീറ്റർ മഴ പെയ്തു?” എന്ന ചോദ്യത്തിനൊപ്പം “മുകളിലെ ഹിമാനിയിൽ എന്താണ് സംഭവിച്ചത്?” എന്ന ചോദ്യവും ചോദിക്കേണ്ടിവരും. ഹിമാനികളുടെ ചലനം, ഹിമാനി തടാകങ്ങളുടെ വലുപ്പം, മഞ്ഞുപാളികളുടെ സ്ഥിരത, മലഞ്ചരിവുകളിലെ ചലനം, നദികളിലെ ജലനിരപ്പ് എന്നിവ ഒരുമിച്ച് നിരീക്ഷിക്കേണ്ട കാലമാണിത്.

ഉപഗ്രഹ സാങ്കേതികവിദ്യയ്ക്ക് ഇവിടെ നിർണായക പങ്കുണ്ട്. ദുരന്തത്തിന് മുമ്പും ശേഷവും എടുത്ത ഉപഗ്രഹചിത്രങ്ങൾ താരതമ്യം ചെയ്ത് ഹിമാനിയുടെ രൂപത്തിലുള്ള മാറ്റങ്ങൾ കണ്ടെത്താം. അപകടസാധ്യതയുള്ള തടാകങ്ങളിൽ ജലനിരപ്പ് നിരീക്ഷിക്കുന്ന സെൻസറുകൾ സ്ഥാപിക്കാം. ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ സീസ്മിക് സെൻസറുകളും കാലാവസ്ഥാ നിരീക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളും സ്ഥാപിക്കാം. ഇവയിൽനിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ താഴ്‌വരകളിലെ ഭരണകൂടങ്ങളിലേക്ക് ഉടൻ എത്തിക്കാനായാൽ മുന്നറിയിപ്പ് സമയം കുറച്ചെങ്കിലും വർധിപ്പിക്കാനാകും. എന്നാൽ സാങ്കേതിക സംവിധാനങ്ങൾ മാത്രം മതിയാകില്ല. മുന്നറിയിപ്പ് ലഭിച്ചാൽ ജനങ്ങളെ എവിടേക്ക് മാറ്റണം, എത്ര സമയത്തിനുള്ളിൽ മാറ്റണം, ഏത് റോഡുകളാണ് സുരക്ഷിതം, ഏത് പാലങ്ങൾ ഒഴിവാക്കണം തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളിൽ പ്രാദേശിക തലത്തിൽ വ്യക്തമായ ദുരന്തനിവാരണ പദ്ധതികൾ വേണം. നദീതീരങ്ങളിൽ സൈറൺ സംവിധാനങ്ങളും മൊബൈൽ അലർട്ടുകളും അടിയന്തര ഒഴിപ്പിക്കൽ കേന്ദ്രങ്ങളും ഒരുക്കേണ്ടതുണ്ട്.

ഇന്ത്യയും നേപ്പാളും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തി കടന്നുള്ള വിവര കൈമാറ്റം ഇതിൽ നിർണായകമാണ്. ടിബറ്റിനോട് ചേർന്ന ഉയർന്ന പ്രദേശത്ത് ഒരു വലിയ ഹിമാനി മാറ്റം സംഭവിച്ചാൽ അതിന്റെ വിവരം നേപ്പാളിലെ താഴ്‌വരകളിലേക്കും തുടർന്ന് ഇന്ത്യയിലെ നദീതടങ്ങളിലേക്കും അതിവേഗം എത്തണം. ദുരന്തം സംഭവിച്ചശേഷം സഹായം എത്തിക്കുന്നതിനെക്കാൾ, ദുരന്തം രൂപപ്പെടുന്ന നിമിഷത്തിൽ തന്നെ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നതാണ് കൂടുതൽ ജീവനുകൾ രക്ഷിക്കുക.

അതേസമയം, ഹിമാലയത്തിലെ വികസന മാതൃകയും പുനഃപരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ, റോഡുകൾ, പാലങ്ങൾ, അതിർത്തി വ്യാപാരകേന്ദ്രങ്ങൾ, വിനോദസഞ്ചാര സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവ ഉയർന്ന അപകടസാധ്യതയുള്ള നദീതടങ്ങളിലും മലഞ്ചെരിവുകളിലും വേഗത്തിൽ വ്യാപിക്കുന്നു. വികസനം അനിവാര്യമാണെങ്കിലും, ഇത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ ഒരു പദ്ധതിയുടെ സാമ്പത്തിക പ്രയോജനം മാത്രം നോക്കിയാൽ പോരാ. GLOF സാധ്യത, ice-rock avalanche സാധ്യത, പ്രളയത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക പാത, മണ്ണിടിച്ചിൽ സാധ്യത എന്നിവയും പദ്ധതിയുടെ രൂപകൽപ്പനയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തണം. രസുവയിലെ ദുരന്തം ഇതിന് വ്യക്തമായ മുന്നറിയിപ്പാണ്. പ്രകൃതിദുരന്തം മനുഷ്യനിർമ്മിത അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുമായി കൂട്ടിയിടിക്കുമ്പോൾ നഷ്ടത്തിന്റെ വ്യാപ്തി പലമടങ്ങ് വർധിക്കുന്നു. ഒരു പാലം തകർന്നാൽ ഗതാഗതം തടസ്സപ്പെടും; ഒരു ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി തകർന്നാൽ വൈദ്യുതി വിതരണത്തെയും പ്രാദേശിക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെയും ബാധിക്കും; റോഡുകൾ ഒലിച്ചുപോയാൽ രക്ഷാപ്രവർത്തനം തന്നെ ദുഷ്കരമാകും. അതിനാൽ ദുരന്തസാധ്യത കണക്കിലെടുക്കാത്ത വികസനം ഒടുവിൽ കൂടുതൽ ചെലവേറിയതാകാം.

ഹിമാലയം ഏഷ്യയുടെ ജലഗോപുരമാണ്. ഗംഗ, ബ്രഹ്മപുത്ര, സിന്ധു തുടങ്ങിയ മഹാനദികളുടെ ജലസ്രോതസ്സുകളിൽ ഹിമാലയൻ ഹിമാനികൾക്കും മഞ്ഞുമേഖലകൾക്കും നിർണായക സ്ഥാനമുണ്ട്. കോടിക്കണക്കിന് മനുഷ്യരുടെ കുടിവെള്ളവും കൃഷിയും വൈദ്യുതിയും ജീവിതോപാധികളും ഈ ജലസംവിധാനത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നു. എന്നാൽ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം ഹിമാലയത്തെ മാറ്റുമ്പോൾ ഈ ജലസ്രോതസ്സുകൾ തന്നെ പുതിയ അപകടസാധ്യതകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

നേപ്പാളിലെ ഈ ദുരന്തത്തിന്റെ യഥാർഥ കാരണം സംബന്ധിച്ച ശാസ്ത്രീയ അന്വേഷണം ഇനിയും പൂർത്തിയായിട്ടില്ല. GLOF ആണോ, ഹിമാനി ഇടിച്ചിലാണോ, ice-rock avalanche ആണോ, ഭൂചലനത്തിന്റെ പങ്ക് എത്രമാത്രമാണോ തുടങ്ങിയ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ തെളിവുകൾ ആവശ്യമാണ്. എന്നാൽ ഇതിനകം വ്യക്തമായ ഒരു കാര്യമുണ്ട്: മഴയില്ലാത്ത സമയത്തും ഹിമാലയത്തിൽ നിന്ന് പ്രളയം ഇറങ്ങിവരാം.

അതാണ് ഈ ദുരന്തത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പാഠം. താഴ്‌വരയിൽ മഴ പെയ്യുന്നുണ്ടോ എന്നതുമാത്രം നോക്കി ഹിമാലയൻ പ്രളയത്തെ മനസ്സിലാക്കാനാവില്ല. മുകളിലെ മഞ്ഞിന്റെ അവസ്ഥയും ഹിമാനികളുടെ ചലനവും തടാകങ്ങളുടെ ജലനിരപ്പും പാറകളുടെ സ്ഥിരതയും നിരീക്ഷിക്കണം. ഹിമാലയത്തിലെ ഒരു ചെറിയ മാറ്റം പോലും നൂറുകണക്കിന് കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള മനുഷ്യജീവിതത്തെ ബാധിക്കാമെന്ന തിരിച്ചറിവാണ് ഇനി ദുരന്തനിവാരണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം.

ടിബറ്റൻ അതിർത്തിക്കടുത്ത് ഉയർന്ന മഞ്ഞുമേഖലയിൽ ആരംഭിച്ച ഒരു തകർച്ച നേപ്പാളിലെ ഭോട്ട് കോശിയെ രൗദ്രരൂപത്തിലാക്കി. അവിടെനിന്നുള്ള ജലപ്രവാഹം ത്രിശൂലിയിലേക്കും നാരായണിയിലേക്കും നീങ്ങി. ഒടുവിൽ ഗന്ധക് നദീതടത്തിലെ ബിഹാറിനെയും ജാഗ്രതയിലാക്കി. ഒരു തുള്ളി മഴ പോലും പെയ്യാതെ ആരംഭിച്ച ഈ ദുരന്തം, ഹിമാലയത്തിന്റെ മുകളിടങ്ങളും ഗംഗാതടത്തിന്റെ സമതലങ്ങളും തമ്മിൽ എത്ര ആഴത്തിൽ ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു എന്നതിന്റെ ജീവനുള്ള തെളിവാണ്.

ഇത് ഒരു പ്രളയത്തിന്റെ കഥ മാത്രമല്ല. മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഹിമാലയത്തിന്റെ മുന്നറിയിപ്പാണ്. മഞ്ഞ് ഉരുകുന്നതും ഹിമാനികൾ പിൻവാങ്ങുന്നതും പുതിയ തടാകങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നതും മലഞ്ചരിവുകൾ അസ്ഥിരമാകുന്നതും ഇനി ദൂരെയുള്ള പ്രകൃതി മാറ്റങ്ങളല്ല. അവയുടെ പ്രത്യാഘാതം താഴ്‌വരകളിലും നഗരങ്ങളിലും കൃഷിയിടങ്ങളിലും എത്തുകയാണ്. അടുത്ത ദുരന്തം എവിടെ സംഭവിക്കുമെന്ന് കാത്തിരിക്കാതെ, ഹിമാലയത്തിലെ മാറ്റങ്ങൾ ഇപ്പോൾ തന്നെ വായിച്ചെടുക്കുകയും അതനുസരിച്ച് മനുഷ്യവാസവും വികസനവും ദുരന്തനിവാരണവും പുനഃക്രമീകരിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ട സമയമാണിത്.