രാമന്തളിയിലെ കൂട്ടമരണങ്ങൾ കേരള സമൂഹം ഇതുവരെ കണ്ടു പരിചയപ്പെട്ട സാധാരണ “കുടുംബ ദുരന്തം” അല്ല. ഇത് ഒരൊറ്റ ദിവസത്തിൽ ഉണ്ടായ ഒരു വികാരവിസ്ഫോടനമോ, ഒരാളുടെ അപ്രതീക്ഷിത മാനസിക തകർച്ചയോ ആയി ചുരുക്കാൻ കഴിയാത്ത സംഭവമാണ്. വർഷങ്ങളായി, ക്രമാതീതമായി, സാമൂഹികമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട രോഗാത്മക ഘടനകൾ ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച ഒരു മനഃസാമൂഹിക നാടകത്തിന്റെ അവസാന ഘട്ടമാണ് ഇവിടെ ദൃശ്യമായത്. ഈ സംഭവത്തെ ശരിയായി വായിക്കണമെങ്കിൽ വ്യക്തികളെ മാത്രം നോക്കുന്നതിൽ നിന്ന് മാറി, കുടുംബത്തിനുള്ളിലെ ആശ്രിതാധിപത്യ മനോഭാവവും പിതൃസതാ അധികാരഘടനയും അവ ചേർന്ന് സൃഷ്ടിക്കുന്ന Psycho-Dramaയും തിരിച്ചറിയേണ്ടതുണ്ട്.
ആശ്രിതാധിപത്യരോഗം (Dependency Personality Disorder) പൊതുബോധത്തിൽ പലപ്പോഴും “അതിർത്തി വിട്ട സ്നേഹം” എന്നോ “അമ്മയുടെ അതിസ്നേഹം” എന്നോ തെറ്റായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ഇത് സ്നേഹത്തിന്റെ അധികമല്ല; സ്വയംഭരണത്തിന്റെ അഭാവമാണ്. മറ്റുള്ളവരെ നിയന്ത്രിക്കാതെ, അവരുടെ തീരുമാനങ്ങളിൽ ഇടപെടാതെ, സ്വന്തം തിരിച്ചറിവ് നിലനിർത്താൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയാണ് ഈ രോഗാവസ്ഥയുടെ മൗലികസ്വഭാവം. ഇന്ത്യൻ കുടുംബഘടനയിൽ ഇത് ഏറ്റവും ശക്തമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത് അമ്മ–മകൻ ബന്ധത്തിലാണ്. മകൻ വിവാഹം കഴിക്കുന്നതോടെ അവന്റെ മാനസിക കേന്ദ്രം മാറുന്നു; ഭാര്യയും കുഞ്ഞും ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു പുതിയ ബന്ധഘടന രൂപപ്പെടുന്നു. ആശ്രിതാധിപത്യ മനോഭാവമുള്ള അമ്മയ്ക്ക് ഇത് അധികാരനഷ്ടമായി അനുഭവപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ അവൾ പ്രതികരിക്കുന്നത് സ്നേഹത്തിലൂടെയല്ല, നിയന്ത്രണം പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്ന ഇടപെടലുകളിലൂടെയാണ്.
ഈ നിയന്ത്രണം ഏറ്റവും വ്യക്തമായി പ്രകടമാകുന്നത് കുഞ്ഞ് ജനിക്കുന്ന ഘട്ടത്തിലാണ്. അമ്മ–കുഞ്ഞ് ബന്ധം സ്വാഭാവികമായി ശക്തമാകുന്ന സമയത്ത്, കുഞ്ഞിനെ അമ്മയിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ച് “പരിപാലനം” എന്ന പേരിൽ മറ്റുള്ളവരുടെ കൈകളിലേക്ക് മാറ്റുന്നത് സഹായമല്ല; അത് ബന്ധവിമുക്തമാക്കലാണ്. “അമ്മയ്ക്ക് അറിയില്ല”, “കുഞ്ഞിനെ നോക്കാൻ പറ്റില്ല” എന്ന വാചകങ്ങൾ competence നശിപ്പിക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമാണ്. competence നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ autonomy നഷ്ടപ്പെടും; autonomy നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ ആശ്രിതത്വം നിലനിൽക്കും. ഇതാണ് ആശ്രിതാധിപത്യത്തിന്റെ പ്രവർത്തനരീതി.
ഈ മനോഭാവത്തിന് സാമൂഹിക സാധുത നൽകുന്നത് പിതൃസതാ ഘടനയാണ്. പിതൃസത്വം ഇവിടെ ഒരു ആശയമല്ല, പ്രവർത്തനത്തിലുള്ള ഒരു വ്യവസ്ഥയാണ്. പുരുഷന് അധികാരം സ്വാഭാവിക അവകാശമായി നൽകപ്പെടുന്നു; സ്ത്രീയുടെ സഹിഷ്ണുത കടമയായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുന്നു. വീട്ടിനുള്ളിലെ അക്രമം “ദേഷ്യം” ആയി ന്യായീകരിക്കപ്പെടുന്നു; സ്ത്രീയുടെ നിയമപരമായ പ്രതിരോധം “പ്രതികാരം” എന്ന ലേബലിൽ അപകീർത്തിപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നു. ഇതുവഴി കുടുംബത്തിനുള്ളിലെ ഹിംസ സ്വകാര്യ വിഷയമായി മാറുകയും, ഇടപെടലുകൾ കുടുംബം തകർക്കുന്ന നടപടികളായി ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഈ ഘടനയിൽ നിന്നാണ് കുടുംബത്തിനുള്ളിലെ Psycho-Drama രൂപപ്പെടുന്നത്. ഇത് ഒരു രൂപകമല്ല; ആവർത്തിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു മാനസിക തിരക്കഥയാണ്. triangulation ആണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന സാങ്കേതികത. നേരിട്ട് ഏറ്റുമുട്ടലുകൾ ഒഴിവാക്കി ബന്ധങ്ങളെ മൂന്നാമനിലൂടെ നിയന്ത്രിക്കൽ. “അവൾ നിന്നെ ബഹുമാനിക്കുന്നില്ല”, “അവൻ നിന്റെ വേദന കാണുന്നില്ല” തുടങ്ങിയ വാചകങ്ങൾ ബന്ധങ്ങളെ പിളർത്താൻ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം പ്രശ്നപരിഹാരം അല്ല; ആശ്രിതത്വം നിലനിർത്തലാണ്. ഇതോടൊപ്പം gaslighting ആരംഭിക്കുന്നു. സ്ത്രീയുടെ അനുഭവങ്ങളെ അവളുടെ തന്നെ ബോധത്തിന് വിരുദ്ധമാക്കുന്ന പ്രക്രിയ. “ഇത് നിന്റെ തോന്നൽ”, “നീ അതിശയോക്തി കാണിക്കുന്നു”, “നിനക്ക് പ്രശ്നമുണ്ട്” എന്ന ഭാഷ അവളുടെ യാഥാർത്ഥ്യബോധം തകർക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ resistance മാനസികമായി അസാധ്യമായി മാറുന്നു.
ഈ ദീർഘകാല മാനസിക സമ്മർദ്ദത്തിന്റെ ഫലമാണ് learned helplessness. നിരന്തരം പരാജയപ്പെടുന്ന പ്രതിരോധ ശ്രമങ്ങൾ മനുഷ്യനെ “എതിർത്താൽ കാര്യമില്ല” എന്ന ബോധത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. ഈ അവസ്ഥയെ പുറംലോകം പലപ്പോഴും “എതിർപ്പില്ലായ്മ” ആയി വായിക്കും. എന്നാൽ അത് സമ്മതമല്ല; agency തകർന്നുപോകുന്ന അവസ്ഥയാണ്.
ഈ ഘടനയുടെ ഏറ്റവും അപകടകരമായ അവസാനഘട്ടമാണ് filicide–suicide. ഇത് ഒരു നിമിഷത്തെ വികാരവിസ്ഫോടനമല്ല. നിയന്ത്രണം നഷ്ടപ്പെടുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, പിതൃസതാ മനസ്സിൽ രൂപപ്പെടുന്ന control-loss syndrome ആണ് ഇത്. നിയമപരമായ ഇടപെടലുകളും സാമൂഹിക അപകീർത്തിയും അധികാരക്ഷയവും ഒരുമിച്ച് വന്നപ്പോൾ, “എനിക്ക് സ്വന്തമായതൊക്കെ ഞാൻ കൊണ്ടുപോകുന്നു” എന്ന ഉടമസ്ഥബോധം സജീവമാകുന്നു. ഇവിടെ കുഞ്ഞുങ്ങൾ വ്യക്തികളല്ല; അവകാശപ്പെട്ട സ്വത്തുകളാണ്. ഇത് സ്നേഹത്തിന്റെ അതിരുകടത്തൽ അല്ല; ഉടമസ്ഥതാ മനോഭാവത്തിന്റെ അന്തിമവും ക്രൂരവുമായ പ്രകടനമാണ്.
ഈ സംഭവങ്ങൾക്ക് ശേഷം സമൂഹവും മാധ്യമങ്ങളും നടത്തുന്ന പ്രതികരണങ്ങളും മറ്റൊരു തരത്തിലുള്ള ഹിംസയായി മാറുന്നു. ജീവനോടെ ശേഷിക്കുന്ന സ്ത്രീയെ പൊതുഇടത്തിൽ വിചാരണ ചെയ്യുക, അവളുടെ സ്വഭാവവും വസ്ത്രവും പെരുമാറ്റവും വിശകലനം ചെയ്യുക, അവളുടെ രക്ഷാപ്രവർത്തനങ്ങളെ കുറ്റകൃത്യമായി ചിത്രീകരിക്കുക — ഇതെല്ലാം secondary violence ആണ്. ഇത് ഒരു trauma survivor-നെ സാമൂഹികമായി ഇല്ലാതാക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ്.
രാമന്തളി കൂട്ടമരണങ്ങൾ ഒരു വ്യക്തിയുടെ പരാജയമോ, ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ തെറ്റായ തീരുമാനങ്ങളോ അല്ല. ഇത് ആശ്രിതാധിപത്യരോഗവും പിതൃസതാ അധികാരഘടനയും നിയമ–മാധ്യമ സംവിധാനങ്ങളിലെ അനാസ്ഥയും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച ഒരു ഘടനാപരമായ സാമൂഹിക ദുരന്തമാണ്. വ്യക്തികളെ മാത്രം കുറ്റപ്പെടുത്തുമ്പോൾ സിസ്റ്റം രക്ഷപ്പെടും. ഈ സംഭവത്തെ ശരിയായി മനസ്സിലാക്കണമെങ്കിൽ, വ്യക്തികളിൽ നിന്ന് മാറി ഘടനകളെ ചോദ്യം ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. മൗനം ഇവിടെ നിഷ്പക്ഷതയല്ല; അത് ഈ രോഗാവസ്ഥ തുടരുമെന്ന ഉറപ്പാണ്.