ഇന്നലെ പാർലമെന്റ് ഒരു ബിൽ തള്ളിയതിലുപരി തന്റെ ജനാധിപത്യബോധം വീണ്ടെടുത്ത ദിനമായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടണം. സംഖ്യകളുടെ ലളിതഗണിതം മാത്രം ആശ്രയിച്ച് ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഭൂപടം പുനർരചിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഏത് നീക്കത്തെയും, അത് എത്ര ആകർഷകമായ ആശയത്തിന്റെ മറവിലായാലും, ചോദ്യം ചെയ്യാനുള്ള ധൈര്യം ഇന്ന് ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു. Article 81 of the Constitution of India നിർദ്ദേശിക്കുന്ന ജനസംഖ്യാനുപാതത്തിന്റെ തത്വം ഒരു കാലത്ത് നീതിയായിരുന്നു; എന്നാൽ ഇന്ന് അതേ തത്വം വികസനത്തിലും ജനസംഖ്യ നിയന്ത്രണത്തിലും മുന്നിൽ നിന്ന സംസ്ഥാനങ്ങളെ രാഷ്ട്രീയമായി ദുർബലപ്പെടുത്താൻ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അത് നീതിയുടെ ഉപാധിയല്ല, അസമത്വത്തിന്റെ ആയുധമാണ് എന്ന ബോധ്യമാണ് ഈ നിമിഷം തിരികെ കൊണ്ടുവന്നത്.
സ്ത്രീകൾക്ക് സംവരണം നൽകാനുള്ള Women’s Reservation Bill എന്ന നീതിപരമായ ആവശ്യം പോലും, ഡിലിമിറ്റേഷനുമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, അത് ഒരു വലിയ ഘടനാപരമായ മാറ്റത്തിന് വഴിയൊരുക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. സ്ത്രീപ്രതിനിധിത്വം എന്ന പേരിൽ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ ഭാരം പുനർവിന്യാസം ചെയ്യപ്പെടുന്ന ഒരു സാധ്യത ,അത് പലർക്കും ആശങ്കയായിരുന്നു. അതിനാൽ തന്നെയാണ് ഈ ബിൽ പരാജയപ്പെട്ടത് ലളിതമായ “വിരോധം” അല്ല, ഇത്ജാഗ്രതാപ്രവർത്തനമാണ്
ഇത് സ്ത്രീഅവകാശങ്ങൾക്ക് എതിരായ തീരുമാനം അല്ല; മറിച്ച്, സ്ത്രീപ്രതിനിധിത്വവും ഫെഡറൽ നീതിയും തമ്മിൽ നിർബന്ധിതമായി തിരഞ്ഞെടുക്കേണ്ട അവസ്ഥയെ പാർലമെന്റ് നിരസിച്ച നിമിഷമാണ്. ജനാധിപത്യം അതിന്റെ മൂല്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നത് ഇത്തരത്തിലുള്ള നിമിഷങ്ങളിലൂടെയാണ്—എളുപ്പമുള്ള ഉത്തരങ്ങളെ തള്ളിക്കളഞ്ഞ്, സങ്കീർണ്ണമായ ചോദ്യങ്ങളുമായി ഏറ്റുമുട്ടാൻ തയ്യാറാകുമ്പോൾ.
84th Constitutional Amendment Act തന്നെ ഒരിക്കൽ ജനസംഖ്യ നിയന്ത്രണത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാൻ രാഷ്ട്രീയ ധൈര്യം കാട്ടിയിരുന്നു. ഇന്ന്, അതേ ആത്മാവിന്റെ മറ്റൊരു രൂപം നാം കാണുന്നു ജനസംഖ്യയുടെ ഭാരം മാത്രം ആശ്രയിച്ചുള്ള ഒരു ഭാവിയെ നിർത്തി, കൂടുതൽ നീതിപൂർണ്ണമായ ഒരു ഫോർമുല തേടാനുള്ള ശ്രമം.
“സ്ത്രീ സംവരണം” എന്ന മഹത്തരമായ ആശയത്തെ മറവായി ഉപയോഗിച്ച് രാജ്യത്തിന്റെ പ്രതിനിധിത്വ ഗണിതം തന്നെ മാറ്റിമറിക്കാൻ ശ്രമിച്ച രാഷ്ട്രീയ നീക്കങ്ങൾക്കെതിരെ ഉയർന്ന പ്രതിരോധം, ഒരു സാധാരണ പാർലമെന്ററി സംഭവമല്ല. Women’s Reservation Bill ആവശ്യമായ ഭൂരിപക്ഷം നേടാതെ നിർത്തപ്പെട്ടത് സ്ത്രീപ്രതിനിധിത്വത്തെ നിരസിച്ചതല്ല; മറിച്ച്, അതിനെ ഒരു വലിയ ഘടനാപരമായ പുനർക്രമീകരണത്തിനുള്ള ഉപാധിയാക്കി മാറ്റാനുള്ള ശ്രമത്തെ നിരസിച്ചതാണ്. സ്ത്രീശക്തീകരണവും ഫെഡറൽ നീതിയും തമ്മിൽ നിർബന്ധിതമായൊരു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സൃഷ്ടിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയമാണ് ഇവിടെ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടത്.
ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് “ഫെയർ ഫെഡറലിസം” എന്ന ആശയം ഒരു നിർണായക വഴികാട്ടിയായി ഉയർന്നുവരുന്നത്. ജനസംഖ്യയുടെ വലുപ്പം അംഗീകരിക്കുമ്പോഴും, ജനസംഖ്യ നിയന്ത്രണത്തിലും സാമൂഹിക വികസനത്തിലും മുന്നിൽ നിന്ന സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഉത്തരവാദിത്വവും കണക്കാക്കുന്ന ഒരു പുതിയ ഗണിതം Finance Commission of India ഉപയോഗിക്കുന്നതുപോലുള്ള മിശ്ര മാതൃക ഇനി അനിവാര്യമാണ്. ലോക്സഭയുടെ വലുപ്പം വർദ്ധിപ്പിക്കാം; എന്നാൽ നിലവിലുള്ള സംസ്ഥാനവിഹിതം തകർക്കാതെ, പുതിയ സീറ്റുകൾ നീതിപൂർവ്വം വിതരണം ചെയ്യാം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ, ജനസംഖ്യയുടെ ഭാരം അംഗീകരിക്കുമ്പോഴും വികസനത്തിന്റെ മൂല്യവും സംരക്ഷിക്കാം.
ഇത് ഒരു ലളിതമായ നയപരിഷ്കാരമല്ല, ഒരു വലിയ സിദ്ധാന്തപരമായ തിരിമറിയാണ്. ജനാധിപത്യം ഭൂരിപക്ഷത്തിന്റെ ഭരണകൂടം മാത്രമല്ല, സമതുലിതമായ ശബ്ദങ്ങളുടെ സംരക്ഷണമാണ് എന്ന സത്യത്തെ വീണ്ടും മുൻനിരയിലേക്കു കൊണ്ടുവരുന്ന തിരിമറി. “സ്ത്രീ സംവരണം” എന്ന പേരിൽ രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഭൂപടം തന്നെ തിരിച്ചു എഴുതാനുള്ള ശ്രമത്തെ തടഞ്ഞത്, ഒരു രാഷ്ട്രീയ നേട്ടമെന്നതിലുപരി, ഒരു ഭരണഘടനാപരമായ ജാഗ്രതയാണ്. ഇത് ഒരു ബില്ലിനെതിരായ പോരാട്ടമല്ല; സംവിധാനത്തെ തന്നെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കാൻ നടത്തിയ പോരാട്ടമാണ്.
ജനാധിപത്യം വോട്ട് ചെയ്യുന്നതിലൂടെ മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നതല്ല; അത് ഭീഷണിക്കു മുൻപിൽ വഴങ്ങാതെ നിൽക്കുന്ന ധൈര്യത്തിലൂടെയാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. അധികാരം നേടുന്നതല്ല പ്രധാനം, ജനാധിപത്യം നിലനിൽക്കുന്നതാണ് പ്രധാനം. ഭരണഘടനയെ കാക്കുന്നവരാണ് ചരിത്രത്തിൽ ജയിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് ഇന്ന് നടന്നത് ഒരു സാധാരണ നിയമനിർമ്മാണ പരാജയം അല്ല; സംഖ്യകളെ മാത്രം സത്യമായി അംഗീകരിക്കാത്ത ഒരു നിരാകരണമാണ്, ഒരു വിഭാഗത്തിന്റെ നീതിയെ മറ്റൊന്നിന്റെ ചെലവിൽ നേടാൻ സമ്മതിക്കാത്ത ഒരു നിരാകരണമാണ്. ഇത് ഇന്ത്യയുടെ ആത്മാവിനായുള്ള പോരാട്ടത്തിന്റെ ഒരു നിർണായക നിമിഷമാണ് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ വിജയം, ഭരണഘടനയുടെ വിജയം, ജനങ്ങളുടെ വിജയം.