“പവർകട്ട് ഇല്ലാത്ത കേരളം: കരാറോ, കണക്കോ, രാഷ്ട്രീയമോ?”

 

കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി ചരിത്രം പലപ്പോഴും കണക്കുകൾ കൊണ്ടല്ല, അനുഭവങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്. ഒരിക്കൽ വേനൽക്കാലം എത്തിയാൽ രാത്രികളിൽ അപ്രതീക്ഷിതമായി ഇരുട്ട് വീണിരുന്ന കാലം, ചൂടിൽ വിയർന്ന് നിൽക്കുന്ന വീടുകൾ, അടഞ്ഞ ഫാനുകളും നിലച്ച ജീവിതത്തിന്റെ നിമിഷങ്ങളും അവ ഒക്കെ ഇന്നും ഓർമ്മയിൽ കത്തുന്ന അനുഭവങ്ങളാണ്. ആ ഇരുട്ടിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ നിന്നാണ് “പവർകട്ട് ഇല്ലാത്ത കേരളം” എന്ന സ്വപ്നം രൂപം കൊണ്ടത്. അതിനായി 2014-ൽ Aryadan Mohammed വൈദ്യുതി മന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത്, Kerala State Electricity Board ഒരു ദീർഘകാല വൈദ്യുതി വാങ്ങൽ കരാറിൽ ഒപ്പുവെച്ചു. അന്ന് Oommen Chandy നയിച്ച സർക്കാർ, വൈദ്യുതി ക്ഷാമം എന്ന സ്ഥിരമായ ഭീഷണിയെ ഒടുവിൽ നിയന്ത്രിക്കാമെന്ന ആത്മവിശ്വാസത്തിലാണ് ആ നീക്കം നടത്തിയതെന്ന് പറയാം.

450 മെഗാവാട്ട് വൈദ്യുതി, ഏകദേശം ₹4.29 എന്ന നിരക്കിൽ, 25 വർഷത്തേക്ക് ലഭ്യമാക്കുമെന്ന ആശയം സാധാരണ ഒരു കണക്കുകൂട്ടലല്ലായിരുന്നു; അത് ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു ഉറപ്പായിരുന്നു. വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദനത്തിൽ സ്വയംപര്യാപ്തമല്ലാത്ത ഒരു സംസ്ഥാനത്തിന്, പുറത്തുനിന്നുള്ള വാങ്ങൽ തന്നെയാണ് പ്രധാന ആശ്രയം. ജലാശയങ്ങൾ വരണ്ടപ്പോൾ, മഴ മാറിയപ്പോൾ, കാറ്റ് നിശ്ശബ്ദമായപ്പോൾ കേരളം പുറത്തുള്ള ഗ്രിഡിലേക്കാണ് നോക്കുന്നത്. അത്തരം സാഹചര്യത്തിൽ സ്ഥിരമായ വിലയിൽ വൈദ്യുതി ഉറപ്പാക്കുക എന്നത് ഭരണപരമായ ദൂരദർശിത്വത്തിന്റെ അടയാളമായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. ആ കരാർ ഒപ്പുവെച്ച നിമിഷം, പലർക്കും അത് വെറും ഒരു ഔദ്യോഗിക രേഖയല്ല, മറിച്ച് ഒരു വാഗ്ദാനമായിരുന്നു ഇനി ഇരുട്ട് ആവർത്തിക്കില്ലെന്ന വാഗ്ദാനം.

എന്നാൽ ഭരണനിർണയങ്ങൾ പലപ്പോഴും രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ അതിർത്തികൾ കടന്ന് നിയമത്തിന്റെയും സാമ്പത്തിക യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെയും മുന്നിൽ എത്തിപ്പെടും. അങ്ങനെ തന്നെയാണ് ഈ കരാറും Kerala State Electricity Regulatory Commission എന്ന റെഗുലേറ്ററി സ്ഥാപനത്തിന്റെ പരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമായത്. അന്ന് ചെയർമാനായിരുന്ന T K Joseയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ചില അടിസ്ഥാന ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർന്നു. സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വൈദ്യുതി ആവശ്യകതയുടെ കണക്കുകൂട്ടൽ ശരിയായിരുന്നോ? 25 വർഷത്തേക്ക് ഒരു സ്ഥിര കരാറിൽ കുടുങ്ങുന്നത് ഭാവിയിലെ സാമ്പത്തിക ഭാരം വർധിപ്പിക്കുമോ? വിപണിയിൽ ഭാവിയിൽ വില കുറഞ്ഞാൽ, ഈ കരാർ ഒരു ബാധ്യതയായി മാറുമോ? ഈ ചോദ്യങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയ ആരോപണങ്ങളല്ലായിരുന്നു; മറിച്ച് ഒരു റെഗുലേറ്ററി സംവിധാനത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക സംശയങ്ങളായിരുന്നു. എന്നാൽ അവയുടെ ഫലങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയമായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെട്ടു.

കരാറിന്റെ ചില ഘടകങ്ങൾ പുനഃപരിശോധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, വൈദ്യുതി വിപണിയുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം കൂടുതൽ വ്യക്തമായി. ഇന്ത്യയിലെ വൈദ്യുതി വിപണി സ്ഥിരമല്ല. ചില ദിവസങ്ങളിൽ unit-ിന് ₹3–₹5 വരെ കുറഞ്ഞ വില ലഭിക്കും, ചില വേളകളിൽ അതേ വൈദ്യുതി ₹10–₹15 വരെ ഉയരും. ഈ മാറ്റങ്ങൾ ഒരു സർക്കാരിന്റെ തീരുമാനങ്ങൾ കൊണ്ട് മാത്രം നിയന്ത്രിക്കാനാകാത്തവയാണ്; അത് demand-ഉം supply-ഉം തമ്മിലുള്ള നിരന്തരമായ ഏറ്റുമുട്ടലിന്റെ ഫലമാണ്. Jindal Power Limited പോലുള്ള വലിയ സ്വകാര്യ കമ്പനികളും Jhabua Power Limited പോലുള്ള ഉൽപ്പാദകരും ഈ വിപണിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അവർ വിപണിയുടെ നിയമങ്ങൾ അനുസരിച്ചാണ് വില നിശ്ചയിക്കുന്നത്, രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനങ്ങൾ അനുസരിച്ച് അല്ല.

ഇവിടെയാണ് പൊതുചർച്ചയിൽ കണക്കുകളും വികാരങ്ങളും തമ്മിൽ കലരുന്നത്. “₹4.29-ന് കിട്ടേണ്ട വൈദ്യുതി ₹12-ക്ക് വാങ്ങുന്നു” എന്ന വാചകം കേൾക്കുമ്പോൾ അത് ഒരു വലിയ അനീതിയായി തോന്നും. പക്ഷേ യാഥാർത്ഥ്യം അത്ര ലളിതമല്ല. എല്ലാ സമയത്തും ₹12 കൊടുക്കുന്നില്ല; ചില peak സമയങ്ങളിൽ മാത്രം അത്രയും ഉയരും. അതുപോലെ, ഒരു ദിവസം ₹360 കോടി നഷ്ടം എന്ന കണക്കുകൾ പ്രചരിക്കുമ്പോൾ, അത് കേൾക്കുന്നവരെ ഞെട്ടിക്കാം, എന്നാൽ ഗണിതപരമായി അത് തെറ്റാണ്. യഥാർത്ഥ കണക്കുകൾ നോക്കുമ്പോൾ പോലും നഷ്ടം ചെറിയതല്ല—ദിവസം ₹8 മുതൽ ₹10 കോടി വരെ അധിക ചെലവ് ഉണ്ടാകാം. പക്ഷേ അതിനെ 100 മടങ്ങ് വലുതാക്കി കാണിക്കുന്നത് പ്രശ്നത്തിന്റെ ഗൗരവം വർധിപ്പിക്കുന്നില്ല; മറിച്ച് വിശ്വാസ്യത കുറയ്ക്കും.

കേരളം കഴിഞ്ഞ പത്ത് വർഷമായി വലിയ തോതിൽ പവർകട്ട് ഇല്ലാതെ മുന്നേറിയത് ഒരൊറ്റ കരാറിന്റെ ഫലമല്ല. അത് പല ഘടകങ്ങളുടെ കൂട്ടായ്മയാണ്. കേന്ദ്ര വിഹിതമായി ലഭിക്കുന്ന വൈദ്യുതി, സൗരോർജ്ജം പോലുള്ള നവീകരണ ഊർജ്ജ പദ്ധതികൾ, grid management-ൽ ഉണ്ടായ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ, demand-side നിയന്ത്രണം ഇവ എല്ലാം ചേർന്നാണ് ആ സ്ഥിരത സൃഷ്ടിച്ചത്. ഒരു സർക്കാരിന്റെ ഒരു തീരുമാനം മാത്രം ഈ മാറ്റത്തിന് കാരണം എന്ന് പറയുന്നത്, ബാക്കിയുള്ള എല്ലാ ഘടകങ്ങളെയും അവഗണിക്കുന്നതുപോലെയാണ്.

ഇവിടെയാണ് രാഷ്ട്രീയവും യാഥാർത്ഥ്യവും തമ്മിലുള്ള ദൂരം വ്യക്തമായി കാണുന്നത്. ഒരു പക്ഷം ഈ കരാറിനെ “നഷ്ടപ്പെട്ട അവസരം” ആയി ചിത്രീകരിക്കുന്നു; മറ്റൊരു പക്ഷം അത് “ഭാവിയിലെ സാമ്പത്തിക ഭാരം ഒഴിവാക്കിയ തീരുമാനം” എന്ന് വാദിക്കുന്നു. സത്യാവസ്ഥ ഈ രണ്ട് വാദങ്ങൾക്കിടയിലാണ്. ദീർഘകാല കരാറുകൾ ഒരു സംസ്ഥാനത്തിന് സ്ഥിരത നൽകും, എന്നാൽ അതേ സമയം അവ ഭാവിയിലെ സൗകര്യങ്ങളെ പരിമിതപ്പെടുത്താനും സാധ്യതയുണ്ട്. വിപണി വിലകൾ മാറുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, ഒരു സ്ഥിര കരാർ ചിലപ്പോൾ അനുഗ്രഹമായും ചിലപ്പോൾ ബാധ്യതയായും മാറാം.

വൈദ്യുതി ഒരു സാധാരണ വസ്തുവല്ല. അത് ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ നാഡിയാണ്. ഒരു വീട്ടിലെ വിളക്കിൽ നിന്ന് ഒരു ആശുപത്രിയുടെ ഓപ്പറേഷൻ തീയറ്റർ വരെ, ഒരു ചെറിയ ഫാനിൽ നിന്ന് ഒരു വലിയ വ്യവസായ യന്ത്രം വരെ എല്ലാം അതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട്, വൈദ്യുതി സംബന്ധമായ ഓരോ തീരുമാനവും രാഷ്ട്രീയ മുദ്രാവാക്യങ്ങളാൽ മാത്രം വിലയിരുത്താനാവില്ല. അത് സാമ്പത്തിക കണക്കുകൾക്കും സാങ്കേതിക വിശകലനങ്ങൾക്കും സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്വത്തിനും ഇടയിൽ ഒരു സങ്കീർണ്ണമായ സമതുലിതാവസ്ഥയാണ്.

ഇന്ന് കേരളം നേരിടുന്ന വെല്ലുവിളി ഒ പഴയ കരാറിന്റെ ശരിയോ തെറ്റോ എന്ന ചർച്ചയിൽ ഒതുങ്ങുന്നില്ല. അത് ഒരു വലിയ ചോദ്യത്തിലേക്ക് നമ്മെ നയിക്കുന്നു ഭാവിയിലെ ഊർജ്ജ സുരക്ഷ എങ്ങനെ ഉറപ്പാക്കാം? കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ജലവൈദ്യുതി എത്രത്തോളം വിശ്വസനീയമാണ്? നവീകരണ ഊർജ്ജം എത്ര വേഗത്തിൽ വ്യാപിപ്പിക്കണം? ദീർഘകാല കരാറുകളും short-term market വാങ്ങലുകളും തമ്മിൽ എങ്ങനെ സമതുലിതാവസ്ഥ കണ്ടെത്തണം?

ഇവയ്ക്ക് ഉത്തരം കണ്ടെത്താതെ, പഴയ കരാറുകളെക്കുറിച്ചുള്ള രാഷ്ട്രീയ വാദങ്ങൾ മാത്രം ആവർത്തിച്ചാൽ, അത് നമ്മെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകില്ല. ഇരുട്ടിനെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നത് എളുപ്പമാണ്; പക്ഷേ വെളിച്ചം നിലനിർത്താൻ ആവശ്യമായ തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നത് അത്ര എളുപ്പമല്ല. കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി കഥ, അതുകൊണ്ട്, ഒരു കരാർ മാത്രമല്ല  സമൂഹം തന്റെ ഭാവി എങ്ങനെ ആലോചിക്കുന്നു എന്നാണ് പ്രധാനം