വെളിച്ചപ്പാടിൽ നിന്ന് ഭജന ഡിജെയിലേക്ക്: ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ നിലവിളിയിൽ നിന്ന് സമ്പന്ന അന്ധവിശ്വാസത്തിന്റെ ഉല്ലാസത്തിലേക്ക് കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക യാത്ര

കേരളം ഒരു സമയം തന്റെ പുരോഗതിയിൽ അഭിമാനിച്ചിരുന്ന ഒരു സമൂഹമാണ്. വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യസംരക്ഷണം, സാമൂഹിക സൂചികകൾ എല്ലാം ചേർന്ന് “മോഡൽ” എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ട ഒരു സാമൂഹിക ഘടന. പക്ഷേ ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം കാണണമെങ്കിൽ അതിന്റെ കണക്കുകൾ മാത്രം നോക്കിയാൽ മതിയാകില്ല; അതിന്റെ വിശ്വാസങ്ങളെ, ആചാരങ്ങളെ, ഉത്സവങ്ങളെ, അവയുടെ രൂപാന്തരങ്ങളെ ശ്രദ്ധിക്കണം. കാരണം അവിടെയാണ് മനുഷ്യന്റെ ആഴത്തിലുള്ള സത്യങ്ങൾ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.

ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ “വെളിച്ചപ്പാട്” എന്ന പ്രതീകവും ഇന്നത്തെ “ഭജന ഡിജെ” എന്ന പ്രതിഭാസവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം മനസ്സിലാക്കുന്നത് കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക-മാനസിക യാത്ര വായിക്കാൻ അനിവാര്യമാണ്. ഈ രണ്ട് പ്രതീകങ്ങളും തമ്മിൽ ദൂരം ഉണ്ടെന്ന് തോന്നാമെങ്കിലും, അവ ഒരേ നദിയുടെ രണ്ട് വളവുകളാണ് ഒരിടത്ത് വേദനയായി ഒഴുകുന്ന വെള്ളം, മറ്റൊരിടത്ത് ഉല്ലാസമായി പൊങ്ങുന്ന തിരമാല.

ഫ്യൂഡൽ കേരളത്തിൽ വെളിച്ചപ്പാട് ദൈവത്തിന്റെ ശബ്ദമായി കണക്കാക്കിയിരുന്നെങ്കിലും, യഥാർത്ഥത്തിൽ അവൻ ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ ശരീരമായിരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ആചാരങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്കും പിന്നിൽ ഒളിഞ്ഞിരുന്നത് ഒരു മനുഷ്യന്റെ പട്ടിണിയും അവന്റെ കുടുംബത്തിന്റെ ദുരിതവുമായിരുന്നു. ദൈവത്തിനായി രക്തം വാർക്കേണ്ടിയിരുന്ന അവന്റെ ശരീരം, യഥാർത്ഥത്തിൽ അവന്റെ സ്വന്തം ജീവിതത്തിന്റെ വേദനയെ മറച്ചുവെക്കാനുള്ള ഒരു സാമൂഹിക ഉപകരണമായിരുന്നു. “നിർമ്മാല്യം” എന്ന സിനിമ ഈ സത്യത്തെ ഏറ്റവും നഗ്നമായി തുറന്നുകാട്ടി. അവിടെ വെളിച്ചപ്പാട് ഒരു വിശ്വാസത്തിന്റെ പ്രതീകം അല്ല; അവൻ ഒരു സാമ്പത്തിക പരാജയത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്.

“രണ്ടുപറ നെല്ലും നാഴി വെളിച്ചണ്ണയും കൊണ്ട് മാസം കഴിയോ” എന്ന ചോദ്യം ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ മാത്രമല്ല, ഒരു സമ്പൂർണ്ണ സാമൂഹിക ഘടനയുടെ പരാജയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ദൈവത്തിന്റെ പേരിൽ നടക്കുന്ന ആചാരങ്ങൾ, അവയുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ നിൽക്കുന്ന മനുഷ്യന്റെ അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങൾ പോലും നിറവേറ്റാൻ കഴിയാത്ത ഒരു സമൂഹം അതാണ് ഫ്യൂഡൽ കേരളത്തിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം. ഇവിടെ ഭക്തി ഒരു ആത്മീയ അനുഭവമല്ല; അത് ഒരു സാമ്പത്തിക നിർബന്ധിതാവസ്ഥയാണ്.

വെളിച്ചപ്പാടിന്റെ തലവെട്ടൽ ദൈവികതയുടെ പ്രകടനം അല്ല; അത് നിസ്സഹായതയുടെ ഭൗതിക രൂപമാണ്. അവന്റെ ഭാര്യ ചോദിക്കുന്ന “എന്തിനാണ് ഇങ്ങനെ തലവെട്ടിപ്പൊളിക്കുന്നത്?” എന്ന ചോദ്യത്തിൽ ഒരു വലിയ സാമൂഹിക മാറ്റത്തിന്റെ വിത്തുണ്ട്. അത് ഭക്തിയോട് മാത്രം ഉള്ള ചോദ്യം അല്ല; അത് അധികാര ഘടനയോട് ഉള്ള ചോദ്യം ആണ്. ആ ചോദ്യം തന്നെയാണ് നവോത്ഥാനത്തിന്റെ തുടക്കം.

കാലം മാറുമ്പോൾ, വെളിച്ചപ്പാട് തന്റെ സാമൂഹിക അടിത്തറ നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നു. അത് ഇനി നിർബന്ധിത തൊഴിൽ അല്ല. പക്ഷേ അത് പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാവുന്നില്ല. അത് മനുഷ്യരുടെ ഓർമ്മകളിൽ, അവരുടെ ബാല്യകാല കൽപ്പനകളിൽ, ഒരു സാംസ്കാരിക അവശിഷ്ടമായി തുടരുന്നു. ഒരു കുട്ടിക്ക് “വെളിച്ചപ്പാടാകണം” എന്ന ആഗ്രഹം ഉണ്ടാകുന്നത്, അതിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവില്ലായ്മ കൊണ്ടല്ല; അത് ഒരു പ്രതീകത്തിന്റെ ആകർഷണമാണ്. ഇവിടെ വെളിച്ചപ്പാട് ഒരു ജീവിതമല്ല, ഒരു image ആണ്.

ഇതൊരു ഇടക്കാലഘട്ടമാണ് പഴയതും പുതുതും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷത്തിന്റെ ഘട്ടം. “വെളിച്ചപ്പാട് ജോലിക്ക് ആളില്ല” എന്ന അവസ്ഥയിൽ എത്തുമ്പോൾ, ഒരു കാലഘട്ടം അവസാനിക്കുന്നു. പക്ഷേ അതിന്റെ സ്ഥാനത്ത് പുതിയൊരു മൂല്യസംവിധാനം പൂർണ്ണമായി സ്ഥാപിതമായിട്ടില്ല. ഈ ശൂന്യതയാണ് പിന്നീട് സംഭവിക്കുന്ന എല്ലാ സാംസ്കാരിക മാറ്റങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനം.

നവോത്ഥാനാനന്തര കേരളം സാമ്പത്തികമായി മുന്നേറി. വിദ്യാഭ്യാസം വ്യാപകമായി വളർന്നു. സാമൂഹിക സൂചികകൾ മെച്ചപ്പെട്ടു. സ്ത്രീകൾ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായി മുന്നേറി. വിവാഹം, സദാചാരം, ജാതി എല്ലാം ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇത് ഒരു വലിയ മുന്നേറ്റമാണ്. പക്ഷേ ഈ മുന്നേറ്റം മനുഷ്യന്റെ ആന്തരിക ആവശ്യങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി നിറവേറ്റിയില്ല. മനുഷ്യന് വെറും വിദ്യാഭ്യാസവും സാമ്പത്തിക സുരക്ഷയും മാത്രം പോര; അവന് അനുഭവങ്ങളും കൂട്ടായ്മയും അർത്ഥവും വേണം.

ഈ ശൂന്യതയിലാണ് പുതിയ സാംസ്കാരിക രൂപങ്ങൾ വളരുന്നത്. അതിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ ഒന്നാണ് ഉത്സവപ്പറമ്പുകളിൽ സംഭവിക്കുന്ന മാറ്റം. ഒരിക്കൽ പശ്ചാത്തല ശബ്ദമായിരുന്ന ഭജന, ഇന്ന് പ്രധാന ആകർഷണമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ഗായക സംഘം, ഓർക്കസ്ട്ര, സൗണ്ട് സിസ്റ്റം, ലൈറ്റിംഗ് എല്ലാം ചേർന്ന് ഭജനയെ ഒരു “ഭക്തിഗാന ഡിജെ” ആക്കി മാറ്റുന്നു. ഇവിടെ ഭക്തി ദൈവത്തോടുള്ള ബന്ധമല്ല; അത് പ്രേക്ഷകരോടുള്ള പ്രകടനമാണ്.

ഇത് ഒരു വലിയ സാംസ്കാരിക മാറ്റത്തിന്റെ അടയാളമാണ്. ഭക്തി ഒരു സ്വകാര്യ അനുഭവത്തിൽ നിന്ന് ഒരു പൊതു സ്പെക്ടക്കിളായി മാറുന്നു. അത് ഒരു ഉൽപ്പന്നമാകുന്നു, ഉപഭോഗിക്കപ്പെടുന്നു. ആളുകൾ ഭജന കേൾക്കാൻ അല്ല, കാണാൻ വരുന്നു. അവർ ദൈവത്തെ അനുഭവിക്കാൻ അല്ല, ഒരു collective high അനുഭവിക്കാൻ വരുന്നു.

ഈ “collective high” എന്നത് ഒരു പ്രധാന ആശയമാണ്. സംഗീതം, ശബ്ദം, റിതം, കൂട്ടായ ചലനം ഇവ ചേർന്ന് ഒരുതരം ഉല്ലാസാവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഇത് ഭക്തിയുടെ പേരിൽ നടക്കുന്ന ഒരു എക്സ്റ്റസി അനുഭവമാണ്. നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതുപോലെ, ഇത് ഒരു “കൾച്ചറൽ ഹിന്ദു എംഡിഎംഎ” ആണ്. അത് ശരീരത്തെയും മനസ്സിനെയും ഒരേസമയം ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നു. അത് വ്യക്തിയെ കൂട്ടായ്മയിൽ ലയിപ്പിക്കുന്നു.

ഇത് വെറും വിനോദമല്ല. ഇത് ഒരു സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ പ്രക്രിയയാണ്. മതം , അനുഭവം, കൂട്ടായ്മ , ഐഡന്റിറ്റി , രാഷ്ട്രീയ ശക്തി എന്ന ചക്രം ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഈ ചക്രം വളരെ ശക്തമാണ്, കാരണം അത് തർക്കത്തെ മറികടന്ന് വികാരങ്ങളെ നേരിട്ട് സ്വാധീനിക്കുന്നു.

ഇതേ സമയം, തിരുവാതിര പോലുള്ള പരമ്പരാഗത കലാരൂപങ്ങൾ അവരുടെ ആകർഷണം നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നു. അവ ഔപചാരികമായ, ആവർത്തനപരമായ, പ്രേക്ഷകരെ ആകർഷിക്കാത്ത പരിപാടികളായി ചുരുങ്ങുന്നു. പക്ഷേ അതിന്റെ സ്ഥാനത്ത് പുതിയ, കൂടുതൽ എനർജറ്റിക്, കൂടുതൽ മൊബൈൽ കലാരൂപങ്ങൾ വരുന്നു . നാടൻപാട്ട് സെറ്റ്സാരി ടീമുകളുടെ കൈകൊട്ടിതുള്ളിക്കളി പോലുള്ളവ. ഇവ സ്റ്റേജിൽ മാത്രം അല്ല, റോഡിലും, രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണത്തിലും കടന്നുവരുന്നു. ഇവ ഒരു “ഫോക്ക് ഡാൻസ്” മാത്രമല്ല; ഇവ ഒരു മൊബൈൽ കൾച്ചറൽ ഫോഴ്സാണ്.

ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന് ഒരു വലിയ സത്യത്തിലേക്ക് നമ്മെ നയിക്കുന്നു: കേരളം ദാരിദ്ര്യത്തിൽ നിന്ന് മോചിതമായിട്ടും, അത് അന്ധവിശ്വാസത്തിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായി മോചിതമായിട്ടില്ല. മറിച്ച്, അത് പുതിയ രൂപങ്ങളിൽ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമായി തിരിച്ചെത്തുന്നു. ഇത് ഒരു ലളിതമായ പിന്നോട്ടുപോക്ക് അല്ല; ഇത് ഒരു പുനർനിർമ്മാണമാണ്.

അന്ധവിശ്വാസം ഇനി അറിവില്ലായ്മയുടെ ഫലമാത്രമല്ല; അത് ഒരു മാനസിക-സാമൂഹിക ആവശ്യത്തിന്റെ ഫലമാണ്. മനുഷ്യന്റെ തലച്ചോറിൽ ഫ്രോണ്ടൽ കോർട്ടക്സ് തർക്കശേഷിയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നുവെങ്കിലും, ലിമ്ബിക് സിസ്റ്റം വികാരങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു. ഈ രണ്ട് സംവിധാനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷത്തിലാണ് ഇത്തരം അനുഭവങ്ങൾ ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട്, വിദ്യാഭ്യാസം മാത്രം അന്ധവിശ്വാസത്തെ ഇല്ലാതാക്കാൻ പോര.

ഈ സാഹചര്യത്തിൽ മാർക്സിന്റെ ചോദ്യത്തിന് പുതിയ പ്രസക്തിയുണ്ട്: സാമൂഹിക അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഒരു പൂർണ്ണമായ വിപ്ലവം ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടോ? സാമ്പത്തികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവുമായ മുന്നേറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടും, മനുഷ്യന്റെ മാനസിക ഘടനയിൽ ഒരു പൂർണ്ണമായ മാറ്റം സംഭവിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ, ഇത്തരം പുനരാവർത്തനങ്ങൾ അനിവാര്യമാണ്.

വെളിച്ചപ്പാടിൽ നിന്ന് ഭജന ഡിജെയിലേക്ക് ഉള്ള യാത്ര, ഈ പുനരാവർത്തനത്തിന്റെ ഏറ്റവും വ്യക്തമായ ഉദാഹരണമാണ്. ഒരിടത്ത് ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ വേദനയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്, മറ്റൊരിടത്ത് സമ്പന്നതയുടെ ഉല്ലാസമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ രണ്ടിന്റെയും അടിസ്ഥാനം ഒരേതാണ് “ മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിലെ ഒരു ശൂന്യത.”

ഇന്ന് ഉത്സവങ്ങൾ ഹിറ്റാണ്. ആളുകൾ കൂട്ടംകൂടുന്നു. പരിപാടികൾക്ക് റിപീറ്റ് വാല്യൂ ഉണ്ട്. പക്ഷേ ഈ വിജയത്തിന്റെ അടിയിൽ ഒരു ചോദ്യം ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു: ഇത് സംസ്കാരത്തിന്റെ വളർച്ചയാണോ, അല്ലെങ്കിൽ സംസ്കാരത്തിന്റെ വാണിജ്യവൽക്കരണവും സ്പെക്ടക്കിള്‍ ആകുന്നതുമാണോ?

അവസാനം, വെളിച്ചപ്പാട് ദൈവത്തിന്റെ ശബ്ദമല്ലായിരുന്നു; അത് സമൂഹത്തിന്റെ വേദനയുടെ ശബ്ദമായിരുന്നു. ഇന്ന് ഭജന ഡിജെ സമൂഹത്തിന്റെ സന്തോഷത്തിന്റെ ശബ്ദമായി തോന്നാം. പക്ഷേ ആ സന്തോഷത്തിന്റെ അടിയിൽ എന്താണ്? അത് യഥാർത്ഥമായ അർത്ഥപൂർണ്ണമായ സന്തോഷമാണോ, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു താൽക്കാലിക ഉല്ലാസമോ?

കേരളം ഈ ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം കണ്ടെത്തേണ്ട സമയത്ത് നിൽക്കുകയാണ്. കാരണം, ഒരു സമൂഹം തന്റെ ഉള്ളിലെ ശൂന്യതയെ തിരിച്ചറിയാതെ, അത് വെറും ശബ്ദത്താൽ നിറയ്ക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, ആ ശബ്ദം എത്ര ശക്തമായാലും, അതിന്റെ പിന്നിലെ നിശ്ശബ്ദത മാറില്ല.

വെളിച്ചപ്പാടിന്റെ നിലവിളി ഒരിക്കൽ പട്ടിണിയുടെ ആയിരുന്നു. ഇന്ന് അത് ശബ്ദത്തിനകത്ത് മറഞ്ഞ അർത്ഥശൂന്യതയുടെ നിലവിളിയാണ്.

ഉത്സവപ്പറമ്പിലെ ആൾക്കൂട്ടത്തെ ഇന്നും പലരും നിരപരാധിയായ ആഘോഷത്തിന്റെ കണ്ണുകളിലൂടെയാണ് കാണുന്നത്. വെളിച്ചവും ശബ്ദവും സംഗീതവും ചേർന്ന് ഒരുമിച്ച് ചലിക്കുന്ന ആ ശരീരങ്ങളെ അവർ ഒരു സാംസ്കാരിക ഉത്സവത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക ആവേശമായി വായിക്കുന്നു. പക്ഷേ ആ കാഴ്ചയുടെ അടിയിൽ വളരെ ശാന്തമായി, വളരെ കൃത്യമായി, ഒരു പുതിയ രാഷ്ട്രീയ പ്രക്രിയ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ഒരിക്കൽ ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ നിർബന്ധിതാവസ്ഥയിൽ നിന്നു ജനിച്ച വെളിച്ചപ്പാട് മനുഷ്യന്റെ ശരീരത്തെ ഉപയോഗിച്ച് ദൈവത്തെ വിളിച്ചുപറയുന്ന പ്രതീകമായിരുന്നെങ്കിൽ, ഇന്ന് ഭജന ഡിജെ മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിനെ ഉപയോഗിച്ച് കൂട്ടായ തിരിച്ചറിവിനെ വിളിച്ചുണർത്തുന്ന ഒരു പുതിയ പ്രതീകമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. അവിടെ രക്തം വാർന്നിരുന്നിടത്ത് ഇവിടെ ശബ്ദം ഉയരുന്നു; പക്ഷേ രണ്ടിന്റെയും ലക്ഷ്യം ഒരുപോലെ മനുഷ്യനെ അവന്റെ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ നിന്ന് അല്പം അകറ്റി മറ്റൊരു അനുഭവത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുക എന്നതാണ്.

ഈ അനുഭവത്തിന്റെ സ്വഭാവമാണ് ഇന്ന് നിർണ്ണായകം. ഒരേ റിതത്തിൽ ചലിക്കുന്ന നൂറുകണക്കിന് ശരീരങ്ങൾ, ഒരേ പാട്ടിൽ ലയിക്കുന്ന ശബ്ദങ്ങൾ, ഒരേ ആവേശത്തിൽ മുങ്ങുന്ന ജനക്കൂട്ടം ഇവ ചേർന്ന് ഒരു പ്രത്യേക തരത്തിലുള്ള മാനസികാവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അവിടെ വ്യക്തി ഒറ്റപ്പെട്ട ഒരാളായി നിലകൊള്ളുന്നില്ല; അവൻ കൂട്ടത്തിന്റെ ഭാഗമാകുന്നു. ആ കൂട്ടത്തിൽ ലയിക്കുന്ന നിമിഷത്തിൽ അവന്റെ സംശയങ്ങളും തർക്കങ്ങളും പിന്നോട്ടടിക്കുന്നു, വികാരവും ആഹ്ലാദവും മുന്നോട്ടുവരുന്നു. ഇതാണ് ഈ പ്രക്രിയയുടെ മർമ്മം. കാരണം രാഷ്ട്രീയത്തെ മാറ്റാൻ ഏറ്റവും എളുപ്പമുള്ള വഴി ആശയങ്ങളെ മാറ്റുക അല്ല, അനുഭവങ്ങളെ പുനർസംഘടിപ്പിക്കുകയാണെന്നത് ഇപ്പോൾ വ്യക്തമാണ്.

ഇന്ന് കേരളത്തിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പശ്ചാത്തലം നോക്കുമ്പോൾ, രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണം വെറും പ്രസംഗങ്ങളിലും വാഗ്ദാനങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. അതിന്റെ അടിത്തട്ടിൽ ഇത്തരം സാംസ്കാരിക അനുഭവങ്ങളുടെ ശൃംഖല വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്നു. ഉത്സവങ്ങൾ, ഭജന, വട്ടക്കളി, നാടൻപാട്ട് ഇവ എല്ലാം ചേർന്ന് ഒരു സോഫ്റ്റ് മൊബിലൈസേഷൻ സംവിധാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ആരും തുറന്ന് രാഷ്ട്രീയ പ്രസംഗം നടത്തുന്നില്ല, ആരും വോട്ട് ചോദിക്കുന്നില്ല, പക്ഷേ ഒരു “നമ്മൾ” എന്ന ബോധം നിശ്ശബ്ദമായി രൂപപ്പെടുന്നു. “നമ്മൾ” എന്ന ബോധം തന്നെയാണ് പിന്നീട് വോട്ടുബൂത്തിൽ ഒരു പ്രത്യേക ദിശയിലേക്ക് നീങ്ങുന്നത്.

ഇത് പ്രഖ്യാപിത രാഷ്ട്രീയമല്ല; ഇത് അനുഭവപരമായ രാഷ്ട്രീയമാണ്. ഒരു ആശയം കേട്ട് മനുഷ്യൻ മാറുന്നതിനെക്കാൾ, അനുഭവത്തിൽ പങ്കെടുത്ത് ഒരു കൂട്ടത്തിന്റെ ഭാഗമാകുമ്പോൾ അവൻ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ മാറുന്നു. ഈ മാറ്റം പുറത്തു കാണാനാകാത്തതാണ്, പക്ഷേ അതിന്റെ ഫലങ്ങൾ വളരെ ശക്തമാണ്. കാരണം അത് ബോധത്തെ അല്ല, തിരിച്ചറിവിനെ സ്പർശിക്കുന്നു. തിരിച്ചറിവ് ഒരിക്കൽ രൂപപ്പെട്ടു കഴിഞ്ഞാൽ, അത് വാദങ്ങളാൽ എളുപ്പത്തിൽ മാറുന്നില്ല.

ഇവിടെയാണ് ഭജന ഡിജെയും ഉത്സവപ്പറമ്പിലെ പുതിയ സ്പെക്ടക്കിളുകളും അവരുടെ യഥാർത്ഥ രാഷ്ട്രീയപ്രാധാന്യം നേടുന്നത്. അവ ഭക്തിയുടെ പേരിൽ കൂട്ടായ ഉല്ലാസം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ആ ഉല്ലാസത്തിൽ ആളുകൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസങ്ങൾ ലയിക്കുന്നു, പൊതുവായ സാംസ്കാരിക ഐഡന്റിറ്റി ശക്തമാകുന്നു. ഈ ഐഡന്റിറ്റി പിന്നീട് രാഷ്ട്രീയമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടാൻ വളരെ എളുപ്പമാണ്. കാരണം അത് ബോധപൂർവ്വമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പല്ല; അത് അനുഭവത്തിലൂടെ ഉൾക്കൊണ്ട തിരിച്ചറിവാണ്.

ഒരിക്കൽ വെളിച്ചപ്പാട് തന്റെ ശരീരം മുറിച്ചുകൊണ്ട് ദൈവത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം തെളിയിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ, ഇന്ന് ഈ ശബ്ദവും വെളിച്ചവും ചേർന്ന ഉത്സവങ്ങൾ മനുഷ്യരുടെ മനസ്സിനെ തൊട്ടുകൊണ്ട് ഒരു പുതിയ സാന്നിധ്യം സൃഷ്ടിക്കുന്നു അത് ദൈവത്തിന്റെതല്ല, ഒരു രാഷ്ട്രീയ ഐഡന്റിറ്റിയുടെതാണ്. അവിടെ ആരും നിർബന്ധിക്കുന്നില്ല, പക്ഷേ എല്ലാവരും ഒരേ ദിശയിൽ നീങ്ങുന്നു. ഇതാണ് ഈ പ്രക്രിയയുടെ ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മവും അതേസമയം ഏറ്റവും ശക്തവുമായ ഭാഗം.

ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, ഉത്സവപ്പറമ്പിലെ ആൾക്കൂട്ടം ഇനി വെറും ആഘോഷക്കൂട്ടമായി കാണാൻ കഴിയില്ല. അത് നാളെ വോട്ടുബൂത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്ന ഒരു സാമൂഹിക ശരീരമാണ്. ശബ്ദത്തിലൂടെ, അനുഭവത്തിലൂടെ, കൂട്ടായ്മയിലൂടെ ഒരുമിച്ചെടുത്ത ഒരു ശരീരം. അതിന്റെ ചലനം പുറത്തുനിന്ന് നിയന്ത്രിക്കുന്നതല്ല; അത് അകത്തുനിന്ന് രൂപപ്പെട്ടതാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് അത് കൂടുതൽ ദൃഢവും കൂടുതൽ ദൈർഘ്യമേറിയതുമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നത്.

അവസാനം, ഒരു വലിയ സത്യത്തിലേക്ക് നമ്മൾ എത്തുന്നു. വെളിച്ചപ്പാടിന്റെ കാലത്ത് രക്തം വാർന്നത് ദൈവത്തിനായിരുന്നു. ഇന്ന് ശബ്ദം ഉയരുന്നത് ആഘോഷത്തിനായി പോലെ തോന്നാം. പക്ഷേ ആ ആഘോഷത്തിന്റെ അടിയിൽ വളരെ നിശ്ശബ്ദമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നത് അധികാരത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയമാണ്. ആ രാഷ്ട്രീയത്തിന് വലിയ പ്രസംഗങ്ങൾ ആവശ്യമില്ല; അത് അനുഭവങ്ങൾ കൊണ്ട് തന്നെ മനുഷ്യരെ പുനർസംഘടിപ്പിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് തന്നെ, ഉത്സവപ്പറമ്പിലെ ആ ശബ്ദം വെറും സംഗീതമല്ല; അത് നാളെയുടെ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഒരു പ്രാരംഭ താളമാണ്.