ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ഇന്നത്തെ ഏറ്റവും വലിയ വിരോധാഭാസം എന്തെന്നാൽ, രാജ്യത്തിന്റെ ജനസംഖ്യയിൽ ഏറ്റവും വലിയ വിഹിതമുള്ള യുവജനവിഭാഗം രാഷ്ട്രീയപരമായി ഏറ്റവും കൂടുതൽ അനാഥരായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ് എന്നതാണ്. അധികാരകേന്ദ്രങ്ങൾ ഇന്ത്യയെ “യുവജനരാജ്യം” എന്ന് ആഘോഷിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ആ യുവജനങ്ങളുടെ ജീവിതാനുഭവം തൊഴിലില്ലായ്മ, പരീക്ഷാ അഴിമതി, സാമ്പത്തിക അനിശ്ചിതത്വം, ഡിജിറ്റൽ മാനസിക ക്ഷീണം, രാഷ്ട്രീയ അവഗണന എന്നിവയുടെ കൂട്ടിച്ചേരലായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് “,”Cockroach Janta Party”,”India”അഥവാ CJP എന്ന ഡിജിറ്റൽ രാഷ്ട്രീയ-പരിഹാസ പ്രസ്ഥാനം ഇന്ത്യൻ പൊതുസമൂഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റുന്നത്. പലരും ഇതിനെ വെറും മീം സംസ്കാരത്തിന്റെ ഉൽപ്പന്നമായി കാണുന്നുണ്ടെങ്കിലും, യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇത് ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയ-സാമ്പത്തിക സംവിധാനത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള പ്രതിസന്ധികളുടെ ഒരു സാമൂഹിക ലക്ഷണമാണ്.
ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിന് പിന്നിൽ നിൽക്കുന്ന “,”Abhijeet Dipke”,”Founder of Cockroach Janta Party” എന്ന യുവാവ് ഒരു രാഷ്ട്രീയ സിദ്ധാന്തകാരനല്ല; മറിച്ച് ഡിജിറ്റൽ കാലഘട്ടത്തിലെ രാഷ്ട്രീയ ആശയവിനിമയത്തിന്റെ പുതിയ സാധ്യതകൾ മനസ്സിലാക്കിയ ഒരു കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ പ്രവർത്തകനാണ്. ,”Boston University, USA”യിൽ പബ്ലിക്ക് റിലേഷൻ പഠിക്കുന്ന അഭിജീത് ദിപ്കെ, ഇന്ത്യൻ യുവജനങ്ങളുടെ നിരാശയെ ഒരു മീമായി മാറ്റാൻ കഴിഞ്ഞു. അതാണ് CJPയുടെ രാഷ്ട്രീയ ശക്തി. കാരണം ഇന്നത്തെ ഇന്ത്യയിൽ ആശയപ്രഖ്യാപനങ്ങളെക്കാൾ കൂടുതൽ ശക്തിയുള്ളത് അൽഗോരിതങ്ങളാണ്; സിദ്ധാന്തങ്ങളെക്കാൾ കൂടുതൽ സ്വാധീനമുള്ളത് വൈറൽ പ്രചാരം ആണ്; രാഷ്ട്രീയ പ്രഭാഷണങ്ങളെക്കാൾ കൂടുതൽ റീച്ച് ഉള്ളത് മീമുകൾ ആണ്.
CJPയുടെ ജനനം ഒരു സുപ്രീംകോടതി പരാമർശത്തെ തുടർന്നാണ്. ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് “Surya Kant”,”Chief Justice of India” തൊഴിലില്ലാത്ത യുവാക്കളെയും ആക്ടിവിസ്റ്റുകളെയും “cockroaches”, “parasites” എന്നീ പദങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് വിശേഷിപ്പിച്ചുവെന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ പുറത്തുവന്നതോടെ സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ വലിയ പ്രതിഷേധം ഉണ്ടായി. പിന്നീട് അദ്ദേഹം മാധ്യമങ്ങൾ തന്റെ വാക്കുകൾ തെറ്റായി ഉദ്ധരിച്ചുവെന്ന് വിശദീകരിച്ചെങ്കിലും അതുവരെ സംഭവിക്കേണ്ടത് സംഭവിച്ചു കഴിഞ്ഞിരുന്നു. “കോക്ക്റോച്ച്” എന്ന പദം ഒരു അപമാനമല്ല, മറിച്ച് രാഷ്ട്രീയ തിരിച്ചറിയലായി മാറി. ഇന്ത്യയിലെ വലിയൊരു യുവവിഭാഗം ഈ പരാമർശത്തെ വ്യക്തിപരമായ അപമാനമായി വായിച്ചു. കാരണം അവരുടെ ജീവിതാനുഭവം ഇതിനകം തന്നെ സാമൂഹിക അവഗണനയുടേയും സാമ്പത്തിക സുരക്ഷയില്ലായ്മയുടേയും അനുഭവമാണ്.
ഇന്ത്യയിലെ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയുടെ ഔദ്യോഗിക കഥയും യുവജനങ്ങളുടെ യാഥാർത്ഥ്യജീവിതവും തമ്മിലുള്ള ദൂരം ഇന്ന് അതീവ വലുതാണ്. GDP വളർച്ചയും stock market record-ുകളും unicorn പുതിയ സംരംഭ കഥകളും headline-കളിൽ നിറയുമ്പോൾ, ലക്ഷക്കണക്കിന് യുവാക്കൾ competitive exam-ുകളുടെ അനന്തചക്രത്തിലും കരാർ തൊഴിൽ-ലും താത്കാലിക തൊഴിൽ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ-യിലും migration anxiety-യിലും കുടുങ്ങിക്കിടക്കുകയാണ്. NEET പോലുള്ള പരീക്ഷകളിലെ paper leak വിവാദങ്ങൾ, recruitment delay-കൾ, സർക്കാർ നിയമനങ്ങളിലെ മന്ദഗതി, വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ commodification ഇതെല്ലാം ചേർന്ന് യുവജനങ്ങളിൽ സ്ഥാപനങ്ങളോടുള്ള വിശ്വാസം തകർക്കുകയാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് CJP പോലുള്ള ഒരു ഡിജിറ്റൽ പരിഹാസ പ്രസ്ഥാനം ഇത്ര വേഗത്തിൽ ജനപ്രീതി നേടിയത്.
ഇത് രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ പരാജയവുമാണ്. ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ ശക്തികൾ ഇപ്പോഴും യുവാക്കളെ മൊബലൈസ്ചെയ്യാൻ പഴയ ശൈലിയിലുള്ള പ്രസംഗങ്ങളും മുദ്രാവാക്യങ്ങളും ഐഡന്റിറ്റി പോളറൈസേഷനെ ആശ്രയിക്കുമ്പോൾ, പുതിയ തലമുറയുടെ രാഷ്ട്രീയ അനുഭവം പൂർണ്ണമായും ഡിജിറ്റൽ മീഡിയയിലൂടെയാണ് രൂപപ്പെടുന്നത്. അവർ രാഷ്ട്രീയം television debateകൾ ഇതിനകം ഡ്രാമ ആയി മാറി കഴിഞ്ഞു അത് അവർ കാണുന്നില്ല; Instagram reels-ലൂടെയും meme pages-ലൂടെയും short-form video culture-ലൂടെയുമാണ് അനുഭവിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് CJPയുടെ രാഷ്ട്രീയം അവർക്കു relatable ആയി തോന്നുന്നത്. “Voice of the Lazy & Unemployed” എന്ന അവരുടെ സ്വയംപരിചയം തന്നെ ഇന്ത്യൻ യുവജനങ്ങളുടെ സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യത്തെ പരിഹാസത്തിലൂടെ രാഷ്ട്രീയഭാഷയാക്കുകയാണ്.
ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത് humour-ന്റെ രാഷ്ട്രീയ സ്വഭാവമാണ്. അധികാരത്തിനെതിരായ പരിഹാസം ജനാധിപത്യ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ എപ്പോഴും നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഡിജിറ്റൽ കാലഘട്ടത്തിൽ ആക്ഷേപഹാസ്യം അഭൂതപൂർവമായ വേഗതയിലാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നത്. ഒരു മീം മണിക്കൂറുകൾക്കകം കോടിക്കണക്കിന് ആളുകളിലേക്ക് എത്തുന്നു. ഒരു sarcastic reel ചിലപ്പോൾ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയുടെ മാസങ്ങളായുള്ള പ്രചാരണത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ സ്വാധീനം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. CJPയുടെ വളർച്ച ഈ പുതിയ രാഷ്ട്രീയ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ തുറന്നുകാട്ടുന്നു ശ്രദ്ധാധിഷ്ഠിത സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ ആണ് ഇപ്പോൾ രാഷ്ട്രീയ സമ്പത്ത് വ്യവസ്ഥയെ സ്വാധീനിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നത്.
സോഷ്യൽ മീഡിയ capitalism-ന്റെ ഈ പുതിയ ഘട്ടത്തിൽ visibility തന്നെയാണ് power. Followers political capital ആയി മാറുന്നു. Virality legitimacy സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ഏതാനും ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ കോടിക്കണക്കിന് പിന്തുടരുന്നവർ നേടിയ CJP ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ അസ്വസ്ഥത സൃഷ്ടിച്ചത്. ഭരണകക്ഷിയായ ,”Bharatiya Janata Party”,യുടെ ഔദ്യോഗിക Instagram account-നെ follower count-ൽ മറികടന്നുവെന്ന വാർത്ത വെറും സോഷ്യൽ മീഡിയ തമാശയല്ല; അത് രാഷ്ട്രീയ ആശയവിനിമയം-ലുള്ള ഘടനാപരമായ മാറ്റം-ന്റെ സൂചനയാണ്.
അതേസമയം, ഈ പ്രസ്ഥാനം ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിലെ മറ്റൊരു അപകടകരമായ സത്യവും വെളിപ്പെടുത്തുന്നു: യുവജനങ്ങളുടെ വലിയൊരു വിഭാഗം പരമ്പരാഗത രാഷ്ട്രീയ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിന്ന് മാനസികമായി വേർപെട്ടിരിക്കുകയാണ്. അവർക്ക് രാഷ്ട്രീയം ഇനി collective social transformation-ന്റെ ഉപകരണമെന്നതിലുപരി performative spectacle ആയി തോന്നുന്നു. Television politics ഇതിനകം drama ആയി മാറിയിരുന്നു; ഇപ്പോൾ social media politics meme culture ആയി മാറുകയാണ്. CJP അതിന്റെ ഏറ്റവും ശക്തമായ ഉദാഹരണമാണ്.
ഇവിടെ ഒരു വലിയ രാഷ്ട്രീയ-സാമ്പത്തിക വൈരുദ്ധ്യമുണ്ട്. Neoliberal economic reforms കഴിഞ്ഞ മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടായി ഇന്ത്യയിൽ consumer aspirations വൻതോതിൽ വർദ്ധിപ്പിച്ചു. എന്നാൽ അതേ സമയത്ത് secure employment കുറയുകയും welfare structures ദുർബലമാകുകയും വിദ്യാഭ്യാസവും ആരോഗ്യവും increasingly privatized ആകുകയും ചെയ്തു. യുവാക്കളെ “entrepreneurship”, “പുതിയ സംരംഭ culture”, “സ്വയം ബ്രാൻഡിംഗ്” എന്നീ ആശയങ്ങളിലൂടെ motivate ചെയ്യുമ്പോൾ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ stable economic mobility increasingly difficult ആകുകയാണ്. ഈ contradiction-കളിൽ നിന്നാണ് digital anger ഉരുത്തിരിയുന്നത്.
CJPയുടെ രാഷ്ട്രീയം അതിനാൽ വെറും തമാശയല്ല. അത് precarity politics ആണ്. Gig economy generation-ന്റെ frustration ആണ്. Exam economy-യിൽ കുടുങ്ങിയ middle class യുവജനങ്ങളുടെ sarcasm ആണ്. ജോലി ഇല്ലെങ്കിലും ഓൺലൈൻ ദൃശ്യത ഉള്ള ഒരു തലമുറയുടെ existential anxiety ആണ്.
ഈ പ്രസ്ഥാനം censorship-ഉം digital authoritarianism-ഉം സംബന്ധിച്ച ചർച്ചകളും ശക്തമാക്കി. CJPയുടെ X account ഇന്ത്യയിൽ withheld ചെയ്യപ്പെട്ടതോടെ പ്രസ്ഥാനം കൂടുതൽ വൈറലായി. “Cockroaches Don’t Die” എന്ന മുദ്രാവാക്യം resistance mythology ആയി മാറി. Digital age-ൽ suppression പലപ്പോഴും ആംപ്ലിഫിക്കേഷൻ ആയി മാറുന്നു എന്ന സത്യമാണ് ഇത് തെളിയിച്ചത്.ഇൻ്റർനെറ്റ് സംസ്കാരത്തിൽ നിരോധനം തന്നെ ഉള്ളടക്കമാകുന്നു. പ്രതിഷേധത്തെ നിശബ്ദമാക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ അൽഗോരിതങ്ങളിൽ സഹതാപം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
അതേസമയം, CJPയെ romanticize ചെയ്യുന്നതും അപകടകരമാണ്. Viral popularityയും രാഷ്ട്രീയ സംഘടനാ ശേഷിയും രണ്ടും വ്യത്യസ്ത കാര്യങ്ങളാണ്. Followers മാത്രം കൊണ്ട് സാമൂഹിക മാറ്റം സൃഷ്ടിക്കാനാവില്ല. ഇലക്ട്രൽ രാഷ്ട്രീയത്തിന് ഗ്രൗണ്ട് നെറ്റ്വർക്കുകൾ, പ്രത്യയശാസ്ത്രം, സ്ഥാപന ഘടന, സുസ്ഥിരമായ മൊബിലൈസേഷൻ എന്നിവ ആവശ്യമാണ്. സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പ്രതിഷേധം. വളരെ വേഗത്തിൽ ഉയരുന്നതുപോലെ തന്നെ വേഗത്തിൽ അപ്രത്യക്ഷമാകുകയും ചെയ്യാം. ശ്രദ്ധ സാമ്പത്തികതയുടെ രാഷ്ട്രീയം അതിൽഅന്തർലീനമായി രിക്കുന്ന അസ്ഥിരമാണ്.എന്നാൽ അതുകൊണ്ട് CJPയുടെ രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യം കുറയുന്നില്ല. കാരണം അത് ഇന്ത്യൻ യുവജനങ്ങളുടെ മാനസികാവസ്ഥയെ വളരെ കൃത്യമായി capture ചെയ്തു. “ഞങ്ങളെ ആരും കേൾക്കുന്നില്ല” എന്ന collective feeling-നെ അവർ humour ആക്കി മാറ്റി. അതാണ് അതിന്റെ വിജയം.
കേരളം പോലുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും ഈ സംഭവത്തിൽ നിന്ന് വലിയ പാഠങ്ങളുണ്ട്. കേരളം രാഷ്ട്രീയ ബോധമുള്ള സമൂഹമായി സ്വയം അഭിമാനിക്കുമ്പോഴും, ഇവിടുത്തെ യുവാക്കളും migration economy, unemployment, digital anxiety, competitive exam pressure എന്നിവയുടെ നടുവിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്. പരമ്പരാഗത പാർട്ടി ഘടനകൾ ഇപ്പോഴും ശക്തമാണെങ്കിലും രാഷ്ട്രീയ ആശയവിനിമയം വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ഡിജിറ്റൽ ആയി മാറുകയാണ്. ഭാവി രാഷ്ട്രീയം കേഡർ-നും ഉള്ളടക്ക സ്രഷ്ടാക്കളുടെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയ്ക്കും ഇടയിലെ സങ്കര രൂപമായിരിക്കും.
CJPയുടെ ഉയിർപ്പ് ഒടുവിൽ നമ്മോട് പറയുന്നത് വളരെ വ്യക്തമാണ്: ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പഴയ ഭാഷ യുവാക്കളെ ഇനി സ്വാധീനിക്കുന്നില്ല. അവർ പുതിയൊരു രാഷ്ട്രീയ ആവിഷ്കാരം അന്വേഷിക്കുകയാണ്. ആ പദപ്രയോഗം ചിലപ്പോൾ മാനിഫെസ്റ്റോ ആയിരിക്കില്ല; അത് meme ആയിരിക്കും. ചിലപ്പോൾ പ്രതിഷേധ മാർച്ച് ആയിരിക്കില്ല; അത് വൈറലാകുന്ന ചെറുവീഡിയോ ആയിരിക്കും. ചിലപ്പോൾ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ സംസാരം ആയിരിക്കില്ല; അത് പരിഹാസ നർമ്മം ആയിരിക്കും.
ഇന്ത്യയിലെ പുതിയ രാഷ്ട്രീയ യുദ്ധഭൂമി പാർലമെൻ്റിൽ മാത്രം അല്ല. അത് Instagram സാമൂഹികമാധ്യമ പ്രവാഹത്തിലും അൽഗോരിതങ്ങളിലും ശ്രദ്ധാധിഷ്ഠിത സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ-യിലും നടക്കുന്നു “Cockroach” എന്ന അപമാനം ഒരു രാഷ്ട്രീയ തിരിച്ചറിയലായി മാറിയ നിമിഷം ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ പുതിയ അധ്യായം ആരംഭിച്ചു. ആ അധ്യായം ഒരേസമയം തമാശാപരവും ഭീതിജനകവുമാണ്. കാരണം ഒരു സമൂഹം സ്വന്തം യുവാക്കളെ മീമുകളിലൂടെ മാത്രമേ കേൾക്കാൻ തയ്യാറാകുന്നുള്ളൂ എങ്കിൽ, അത് രാഷ്ട്രീയ സംവിധാനത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള പരാജയത്തിന്റെ സൂചനയാണ്.