മണിപ്പൂർ ഇന്ന് ഇന്ത്യയുടെ സാമൂഹിക–രാഷ്ട്രീയ യാഥാർത്ഥ്യത്തെ ഏറ്റവും കഠിനമായി പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന പ്രദേശമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. വെടിയൊച്ചകളും അക്രമങ്ങളും മാത്രം ഈ സാഹചര്യത്തെ വിശദീകരിക്കാൻ മതിയാകില്ല; അതിന്റെ അടിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് ചരിത്രപരമായ അസമത്വങ്ങൾ, ഭൂമിയാവകാശ തർക്കങ്ങൾ, ഐഡന്റിറ്റി രാഷ്ട്രീയങ്ങൾ, ഭരണപരമായ വിശ്വാസക്ഷയം, സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദങ്ങൾ, അതിർത്തി രാഷ്ട്രീയങ്ങൾ എന്നിവയുടെ കൂട്ടിച്ചേരലാണ്.
മണിപ്പൂർയുടെ ഭൂപട ഘടന തന്നെ സംഘർഷത്തിന്റെ ഒരു അടിസ്ഥാന ഘടകമാണ്. താഴ്വരയും മലനിരകളും തമ്മിലുള്ള വിഭജനം വെറും ഭൂപടത്തിലെ വ്യത്യാസമല്ല; അത് അധികാരവും വിഭവങ്ങളും സാമൂഹിക പ്രതിനിധിത്വവും നിർണ്ണയിക്കുന്ന ഘടകമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. താഴ്വരയിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ച മെയ്തെയ് സമൂഹവും മലനിരകളിൽ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന കുക്കി ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഗോത്രസമൂഹങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ഈ വ്യത്യാസം, ദീർഘകാലമായി ഒരു അകലം സൃഷ്ടിച്ചു.
ഈ അകലം 2023-ൽ ദൃശ്യമായ സംഘർഷമായി പൊട്ടിത്തെറിച്ചു. മെയ്തെയ് സമൂഹത്തിന്റെ Scheduled Tribe പദവി ആവശ്യപ്പെട്ടത് ഒരു ഭരണപരമായ വിഷയമെന്നതിലുപരി, ഭൂമിയുടെയും രാഷ്ട്രീയാധികാരത്തിന്റെയും പുനർവിതരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു നിർണായക ഘട്ടമായി മാറി. മലനിരകളിലെ ഭൂമി ഗോത്രസമൂഹങ്ങളുടെ നിലനിൽപ്പിന്റെ അടിസ്ഥാനമായതിനാൽ, ആ ഭൂമിയിലേക്ക് മറ്റൊരു സമൂഹത്തിന് നിയമപരമായ പ്രവേശനം ലഭിക്കുമെന്ന ആശങ്ക, ഒരു സാധാരണ രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചയെ അസ്തിത്വ പ്രശ്നമായി മാറ്റി.
ഇതോടൊപ്പം “ഡ്രഗ്സ് വിരുദ്ധ യുദ്ധം” എന്ന പേരിൽ നടപ്പിലാക്കിയ നടപടികൾ കൂടുതൽ വിവാദങ്ങൾക്ക് ഇടയാക്കി. പോപ്പി കൃഷി നശിപ്പിക്കൽ പോലുള്ള നടപടികൾ ചിലർക്കു നിയമപരമായ ഇടപെടലായി തോന്നുമ്പോൾ, മറ്റുചിലർക്കു അത് പ്രത്യേക പ്രദേശങ്ങളെയും സമൂഹങ്ങളെയും ലക്ഷ്യമിട്ട നീക്കമായി തോന്നി. ഈ വ്യത്യസ്ത ധാരണകൾ ഭരണകൂടത്തോടുള്ള വിശ്വാസത്തെ തകർത്തു.
മ്യാൻമർ അതിർത്തിയോട് ചേർന്നിരിക്കുന്നതിനാൽ, അനധികൃത കുടിയേറ്റം സംബന്ധിച്ച ആശങ്കകളും ഈ സംഘർഷത്തിൽ ചേർന്നു. “ആരാണ് സ്വദേശികൾ?” എന്ന ചോദ്യം, ഒരു ഭരണപരമായ വിഷയത്തിൽ നിന്ന് ഒരു രാഷ്ട്രീയ-വംശീയ തിരിച്ചറിവിന്റെ കേന്ദ്ര വിഷയമായി മാറി. അതിർത്തി കടന്നുള്ള മനുഷ്യരുടെ ചലനവും ആയുധങ്ങളുടെ സഞ്ചാരവും, ഈ സംഘർഷത്തെ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാക്കി.
സാമ്പത്തിക ഘടകങ്ങളും ഈ സംഘർഷത്തിൽ പ്രധാനമാണ്. ഭൂമിയുടെ പരിമിതത്വം, തൊഴിൽ അവസരങ്ങളുടെ കുറവ്, യുവജനങ്ങളുടെ ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള അനിശ്ചിതത്വം എന്നിവ, ചിലരെ ആയുധസംഘടനകളിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. ഇത് സംഘർഷത്തെ കൂടുതൽ സൈനികവൽക്കരിക്കുകയും അതിന്റെ ദൈർഘ്യം വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
അഭ്യൂഹങ്ങളും തെറ്റായ വിവരങ്ങളും ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ഒരു നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. സ്ഥിരീകരിക്കാത്ത വാർത്തകൾ പോലും വലിയ അക്രമങ്ങൾക്ക് കാരണമായി. ഒരു സമൂഹത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തെറ്റായ ആരോപണങ്ങൾ, അതിന് പ്രതികാരമായി മറ്റൊരു അക്രമം, പിന്നെ അതിന് വീണ്ടും പ്രതികാരം — ഈ ചക്രം തുടരുന്നു.
ഈ സംഘർഷത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഗുരുതരമായ ഭാഗങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് സ്ത്രീകളെതിരായ അതിക്രമങ്ങൾ. ഇത്തരം അക്രമങ്ങൾ വ്യക്തിഗത കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ മാത്രമല്ല; അവ ഒരു സമൂഹത്തെ ഭീതിപ്പെടുത്താനും അപമാനിക്കാനും ഉപയോഗിക്കുന്ന രീതികളാണ്. ഇതിലൂടെ പ്രതികാരഹിംസയുടെ ചക്രം കൂടുതൽ ശക്തമാകുന്നു.
ഭരണകൂടത്തിന്റെ പ്രതികരണവും ഈ സാഹചര്യത്തിൽ നിർണായകമാണ്. സുപ്രീം കോടതി ഓഫ് ഇന്ത്യ തന്നെ ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുക സംസ്ഥാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന കടമയാണെന്ന് ഓർമ്മിപ്പിക്കേണ്ടിവന്നത്, അവസ്ഥയുടെ ഗൗരവം വ്യക്തമാക്കുന്നു. സൈന്യവും അർധസൈനിക സേനകളും വിന്യസിച്ചിട്ടും അക്രമം പൂർണ്ണമായി നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയാത്തത്, പ്രശ്നം സൈനികപരമായതിലുപരി സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഇന്ന് മണിപ്പൂരിൽ de facto വിഭജനം നിലനിൽക്കുന്നു. താഴ്വരയും മലനിരകളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം തകര്ന്നിരിക്കുകയാണ്. ഒരേ സംസ്ഥാനത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ഭരണ-സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾ രൂപപ്പെട്ടു. ഈ വിഭജനം ഭൂപടത്തിൽ മാത്രം കാണുന്നില്ല; അത് മനുഷ്യരുടെ മനസ്സുകളിലും പതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ദുരിതാശ്വാസ ക്യാമ്പുകളിൽ കഴിയുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ ഈ പ്രതിസന്ധിയുടെ മനുഷ്യാവസ്ഥയെ വ്യക്തമാക്കുന്നു. വീടുകൾ നഷ്ടപ്പെട്ടവർ, വിദ്യാഭ്യാസം നഷ്ടപ്പെട്ട കുട്ടികൾ, സുരക്ഷയില്ലാത്ത സ്ത്രീകൾ ഇവയാണ് ഈ സംഘർഷത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മുഖം.
നീതി ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ഒരു നിർണായക ഘടകമാണ്. കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്കുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം ഉറപ്പാക്കാത്തിടത്ത്, വിശ്വാസം പുനർനിർമ്മിക്കാൻ കഴിയില്ല. നീതി വൈകുമ്പോൾ അസന്തോഷം വർധിക്കുന്നു, അത് വീണ്ടും അക്രമത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
മണിപ്പൂരിലെ പ്രശ്നം ഒരു ഒറ്റ കാരണത്തിൽ ഒതുങ്ങുന്നില്ല. അത് ഭൂമി, ഐഡന്റിറ്റി, രാഷ്ട്രീയ പ്രതിനിധിത്വം, സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദം, അതിർത്തി രാഷ്ട്രീയം എന്നിവയുടെ സങ്കീർണ്ണമായ കൂട്ടിച്ചേരലാണ്.
ഈ സാഹചര്യത്തിൽ പരിഹാരം സൈനിക ഇടപെടലിൽ മാത്രം കണ്ടെത്താനാവില്ല. ആവശ്യമായത് വിശ്വാസത്തിന്റെ പുനർനിർമ്മാണവും സംഭാഷണവും ആണ്. വ്യത്യസ്ത സമൂഹങ്ങൾ തമ്മിൽ ഒരു പൊതു അടിസ്ഥാനമുണ്ടാക്കാതെ സ്ഥിരമായ സമാധാനം സാധ്യമല്ല.
ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം നിയമവും ക്രമവും നിലനിർത്തുന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. അത് നീതി ഉറപ്പാക്കുകയും എല്ലാ സമൂഹങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയ സംവിധാനത്തിലേക്ക് നീങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നതിലാണ്.
അഭ്യൂഹങ്ങൾ വ്യാപകമായ സാഹചര്യത്തിൽ, വിവരങ്ങളുടെ ഉത്തരവാദിത്വപരമായ ഉപയോഗം നിർണായകമാണ്. തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ സംഘർഷത്തെ രൂക്ഷമാക്കുമ്പോൾ, ശരിയായ വിവരങ്ങൾ സമാധാനത്തിന് ഒരു അടിസ്ഥാനമാകാം.
മണിപ്പൂർ ഇന്ന് ഒരു നിർണായക ഘട്ടത്തിലാണ്. ഈ അവസ്ഥ തുടരുമോ, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു സമാധാന പ്രക്രിയയിലേക്ക് നീങ്ങുമോ എന്നത്, രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനങ്ങളുടെയും സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളുടെയും മേൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
വിഭജനങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നത് എളുപ്പമാണ്. അവ അവസാനിപ്പിക്കുന്നത് ദുഷ്കരമാണ്. എന്നാൽ, അതിന് ഏക മാർഗം സംഭാഷണവും വിശ്വാസവും നീതിയും കൂടിയുള്ള ഒരു ദീർഘകാല പ്രക്രിയയാണ്.
മണിപ്പൂരിലെ അവസ്ഥ ഒരു സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രശ്നമായി മാത്രം കാണാൻ കഴിയില്ല. അത് ഒരു വലിയ സാമൂഹികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ മുന്നറിയിപ്പാണ് ഒരു സമൂഹത്തിൽ വിശ്വാസം തകർന്നാൽ, അതിന്റെ പ്രതിഫലം എത്രത്തോളം ഗുരുതരമാകുമെന്ന് കാണിക്കുന്ന ഒരു യാഥാർത്ഥ്യം.
സമാധാനം നിയമനടപടികളിലൂടെയോ സൈനിക നിയന്ത്രണത്തിലൂടെയോ മാത്രം ഉണ്ടാകില്ല;
അത് നീതി, വിശ്വാസം, സമത്വം എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മാത്രമേ നിലനിൽക്കൂ.