ഗുജറാത്തിലെ അലാംഗ് ഇന്ന് ഒരു വ്യവസായ കേന്ദ്രമായി മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നില്ല; അത് ഇന്ത്യയുടെ കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളി നയത്തിന്റെ നിശ്ശബ്ദ രേഖയായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. ഒരുകാലത്ത് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ കപ്പൽ റീസൈക്ലിംഗ് യാർഡായി അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ തീരപ്രദേശം, കഴിഞ്ഞ ഒരു ദശാബ്ദമായി കപ്പലുകളുടെ വരവ് കുറഞ്ഞതോടെ മന്ദഗതിയിലായിരിക്കുകയാണ്. എന്നാൽ, ഈ മന്ദഗതി കണക്കുകളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്ന ഒന്നല്ല. അതിന്റെ യഥാർത്ഥ ഭാരം അനുഭവിക്കുന്നത് ഇവിടെ ജീവിക്കുന്നതും ഇവിടെ നിന്ന് ഒഴുകിപ്പോകുന്നതുമായ ആയിരക്കണക്കിന് കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികളാണ്.
അലാംഗിൽ ജോലി കുറഞ്ഞു. പക്ഷേ കാത്തിരിപ്പ് അവസാനിച്ചില്ല. കപ്പൽ എത്തുമെന്നൊരു വിവരം മതി ഗ്രാമങ്ങളിലേക്കും നഗരങ്ങളിലേക്കും ചിതറിപ്പോയ തൊഴിലാളികൾ വീണ്ടും ഈ തീരത്തേക്ക് തിരികെ എത്താൻ. അപകടകരമാണെന്നറിയാവുന്ന ജോലി, അനിശ്ചിതമാണെന്നറിയാവുന്ന വരുമാനം ഇവയെല്ലാം അറിഞ്ഞിട്ടും അവർ മടങ്ങിവരുന്നു. കാരണം, അലാംഗ് ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പല്ല; അത് ഇന്ത്യയിലെ ദരിദ്ര തൊഴിലാളികൾക്ക് തുറന്നുവെച്ച അവസാന സാധ്യതകളിലൊന്നാണ്.കപ്പലുകളുടെ എണ്ണം കുറഞ്ഞുവെന്നത് ഒരു വ്യവസായ വാർത്ത മാത്രമാണ്. പക്ഷേ, അതിനൊപ്പം മനുഷ്യർ എങ്ങനെ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു എന്നത് ഒരു രാഷ്ട്രീയ ചോദ്യമാണ്. അലാംഗ് ഇന്ന് കപ്പലുകൾ പൊളിക്കുന്ന കേന്ദ്രമല്ല; അത് മനുഷ്യരെ ഉപയോഗിച്ചു തീർക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനത്തിന്റെ തുറന്ന തീരമാണ്.
സുഭാഷ് യാദവ് അലാംഗിൽ എത്തിയപ്പോൾ അവന് ഇരുപത്തിയെട്ട് വയസ്സായിരുന്നു. ശരീരം പുതുമയുള്ളതായിരുന്നു, ഭയം മാത്രം പഴകിയതും. ബിഹാറിലെ കൈമൂർ ജില്ലയിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങിപ്പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ അവൻ കരുതിയത് ഒരു ജോലിയെക്കുറിച്ചാണ്, മരണത്തെക്കുറിച്ചല്ല. പക്ഷേ അലാംഗിൽ ജോലിയും മരണവും തമ്മിൽ ഒരുപോലെ ദൂരം ഒരു പടി മാത്രമേയുള്ളൂ.
ആദ്യ ദിവസം തന്നെ അവൻ മനസ്സിലാക്കി, ഇവിടെ മനുഷ്യൻ അളക്കപ്പെടുന്നത് അവന്റെ ശരീരഭാരത്തിൽ അല്ല, അവൻ എത്ര വേഗം അപകടം ഏറ്റെടുക്കുമെന്നതിലാണ്. കപ്പലുകൾ കെട്ടിടങ്ങളെ പോലെ ഉയർന്നു നിൽക്കുമ്പോൾ, അവയുടെ നിഴലിൽ മനുഷ്യൻ ഇല്ലാതാകുന്നു. സുഭാഷ് ആദ്യമായി കപ്പലിന്റെ വയറ്റിലേക്ക് കയറുമ്പോൾ, അവൻ ഉള്ളിൽ പ്രാർത്ഥിച്ചത് രക്ഷക്കായി ആയിരുന്നില്ല; വീണാൽ വേദന കുറവായിരിക്കണമെന്നായിരുന്നു.
അലാംഗിൽ ജോലി എന്നത് ഒരു കരാറാണ് മൗനം പാലിക്കുന്ന ഒരു കരാർ. അപകടത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കരുത്. ശമ്പളത്തെക്കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യരുത്. മരിച്ചവനെക്കുറിച്ച് ഓർക്കരുത്. ഒരാൾ വീണാൽ, അടുത്തയാൾ കയറും. കപ്പൽ നിൽക്കും, മനുഷ്യർ മാറും. ഇരുമ്പ് സ്ഥിരമാണ്; ശരീരങ്ങൾ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കാവുന്നതാണ്.
സുഭാഷ് കണ്ട ആദ്യ മരണം അവനെ ഞെട്ടിച്ചില്ല. അത് അത്ര സാധാരണമായിരുന്നു. ഒരു ചെറിയ ഗ്യാസ് ചോർച്ച. ഒരാൾ താഴെ വീണു. കുറച്ച് മിനിറ്റുകൾ. പിന്നെ ജോലി വീണ്ടും തുടങ്ങി. ഉച്ചഭക്ഷണ സമയത്ത് ആരും അതിനെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ചില്ല. കാരണം, സംസാരിച്ചാൽ ഭയം വരും. ഭയം വന്നാൽ ജോലി നിൽക്കും. ജോലി നിന്നാൽ വിശപ്പ് തുടങ്ങും.
അലാംഗിൽ വിശപ്പാണ് ഏറ്റവും വലിയ മേലധികാരി.
വർഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ, സുഭാഷിന്റെ ശരീരം മാറി. കൈകൾ കട്ടിയായി. ശ്വാസം ചുരുങ്ങി. രാത്രിയിൽ കിടക്കുമ്പോൾ, കപ്പലിന്റെ ശബ്ദം അവന്റെ ചെവിയിൽ മുഴങ്ങും. കടൽ പോലും ഉറങ്ങില്ല ഇവിടെ. കാരണം, കപ്പലുകൾ പൊളിയുമ്പോൾ, അവയുടെ ശബ്ദം കടലിനും ഉറക്കം കൊടുക്കില്ല.
പിന്നീട് നിയമങ്ങൾ വന്നു. പരിശീലനം വന്നു. ഹെൽമറ്റും മാസ്കും വന്നു. മരണങ്ങൾ കുറയാൻ തുടങ്ങി. പക്ഷേ അതിനൊപ്പം, കപ്പലുകളും കുറയാൻ തുടങ്ങി. ഒരുകാലത്ത് ആഴ്ചതോറും കപ്പൽ വന്നിരുന്ന തീരത്ത്, ഇനി മാസങ്ങൾക്കൊരിക്കൽ മാത്രം. സുരക്ഷ കൂടിയപ്പോൾ, ജോലി കുറഞ്ഞു. അലാംഗിൽ മനുഷ്യൻ ഇനി അപകടത്തിൽ മരിക്കില്ല; അവൻ കാത്തിരിപ്പിൽ ഇല്ലാതാകുന്നു.
സുഭാഷ് ഇന്ന് അലാംഗിൽ താമസിക്കുന്നില്ല. അവൻ സുറത്തിലെ ഒരു ഫാക്ടറിയിലാണ്. അവിടെ അപകടം കുറവാണ്, ശമ്പളവും കുറവാണ്. പക്ഷേ അലാംഗിൽ നിന്ന് ഫോൺ വന്നാൽ, അവൻ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് തിരികെ വരും. കാരണം, അലാംഗ് ഒരിക്കലും അവനെ പൂർണ്ണമായി വിട്ടിട്ടില്ല. അത് അവന്റെ ശരീരത്തിൽ എഴുതിയിട്ടുണ്ട് ചുമലിൽ, ശ്വാസകോശത്തിൽ, ഉറക്കമില്ലായ്മയിൽ.
അവന്റെ ഭാര്യ ഗ്രാമത്തിലാണ്. അവൾ അലാംഗിനെ വെറുക്കുന്നു. പക്ഷേ അവൾക്കും അറിയാം അലാംഗ് ഇല്ലെങ്കിൽ, ഗ്രാമം അവരെ കൊല്ലും. അവൾ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നത് കപ്പലുകൾ വരാതിരിക്കാനല്ല. അവൻ ജീവനോടെ തിരികെ വരാനാണ്.
അലാംഗ് ഇന്ന് ഒരു പട്ടണമല്ല. അത് ഒരു താൽക്കാലിക അവസ്ഥയാണ്. ഇവിടെ ആളുകൾ ജീവിക്കുന്നില്ല; അവർ കാത്തിരിക്കുന്നു. ഒരു കപ്പലിനായി. ഒരു ഫോൺ കോൾക്കായി. ഒരു മാസത്തെ അധിക വരുമാനത്തിനായി. മനുഷ്യർ ചരക്കുകളെ പോലെ നീങ്ങുന്ന ഒരു സംവിധാനത്തിന്റെ അവസാനത്തെ തീരം.
സുഭാഷിനറിയാം ഈ ജോലി അവനെ ഒരുനാൾ കൊല്ലും. അല്ലെങ്കിൽ, കൊല്ലാതെ തന്നെ ഉപയോഗിച്ചു തീർക്കും. പക്ഷേ അവന് തിരഞ്ഞെടുപ്പില്ല. ഇന്ത്യയിൽ കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളിക്ക് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് എന്നത് ഒരു ആഡംബരമാണ്. അതുകൊണ്ടാണ്, അലാംഗ് മരിച്ചുപോകുന്നുവെന്ന് എല്ലാവരും പറയുമ്പോഴും, അത് ഇന്നും മനുഷ്യരെ വിളിക്കുന്നത്.
കപ്പലുകൾ വരാതിരുന്നാലും, മനുഷ്യർ ഇവിടെ എത്തും. കാരണം, ഈ രാജ്യത്ത് ഇരുമ്പിനെക്കാൾ വിലകുറഞ്ഞത് മനുഷ്യജീവിതമാണ്.
ഇത് ഇന്ത്യ എന്ന രാജ്യത്തിന്റെ തൊഴിൽനയത്തിന് തുറന്ന ശരീരമാണ്. അലാംഗ് അതിന്റെ തീരമാണ്. അവിടെ കപ്പലുകൾ പൊളിയുന്നില്ല, മനുഷ്യരാണ് പൊളിയുന്നത്. ഒരുകാലത്ത് ഇരുമ്പ് മരിച്ചിടമായിരുന്ന ഈ തീരം, ഇന്ന് മനുഷ്യരെ പതുക്കെ ഇല്ലാതാക്കുന്ന ഒരു കാത്തിരിപ്പായി മാറിയിരിക്കുന്നു. വികസനം എന്ന വാക്ക് ഇവിടെ എത്തുമ്പോൾ അതിന്റെ അർഥം നഗ്നമാകുന്നു ജീവിതം ഉപയോഗിച്ച് തീർക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം.
അലാംഗിൽ ഒരിക്കലും സ്ഥിരത ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. പക്ഷേ, ഒരുകാലത്ത് തുടർച്ച ഉണ്ടായിരുന്നു. അപകടം തുടർച്ചയായിരുന്നെങ്കിലും, ജോലി തുടർച്ചയായിരുന്നതുകൊണ്ട് ആളുകൾ ഇവിടെ വന്നിരുന്നു. ഇന്ന് അപകടം കുറവാണ്, പക്ഷേ ജോലി ഇല്ല. അത് പുരോഗതിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മനുഷ്യർ മരിക്കാതിരിക്കുന്നതിനെ ആഘോഷിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം, മനുഷ്യരെ പട്ടിണിയിലേക്കു തള്ളുമ്പോൾ അതിനെ പ്രശ്നമായി കാണുന്നില്ല. ഇതാണ് ഇന്ത്യയുടെ വികസന ഗണിതം.
കപ്പൽ പൊളിക്കൽ വ്യവസായം ഒരിക്കലും ഒരു “തൊഴിൽ അവസരം” ആയിരുന്നില്ല. അത് ഒരു അവസാന വഴിയായിരുന്നു. ഉത്തർപ്രദേശിലെ ഭൂമിയില്ലാത്തവർക്ക്, ബിഹാറിലെ കൃഷിയില്ലാത്ത ഗ്രാമങ്ങൾക്ക്, ഒഡീഷയിലെയും ജാർഖണ്ഡിലെയും ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട ജില്ലകൾക്ക് അലാംഗ് ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പല്ല, ഒരു നിർബന്ധമായിരുന്നു. ഇവിടെ വന്നവർ അപകടം തിരഞ്ഞെടുത്തവരല്ല; അവർക്ക് മറ്റൊന്നും ബാക്കി ഇല്ലാത്തവരായിരുന്നു.
ഒരു കാലത്ത് അലാംഗിൽ മരണം വാർത്തയായിരുന്നില്ല. കാരണം, അത് സാധാരണമായിരുന്നു. ഒരാൾ വീണാൽ, അടുത്തയാൾ കയറും. ഒരു ശരീരം ശ്വാസം മുട്ടിയാൽ, മറ്റൊരു ശരീരം കപ്പലിന്റെ വയറ്റിലേക്ക് ഇറങ്ങും. നിയമങ്ങളില്ലായ്മ ഒരു അപകടം മാത്രമായിരുന്നില്ല; അത് ഒരു സൗകര്യമായിരുന്നു യാർഡ് ഉടമകൾക്കും സർക്കാരിനും ഒരുപോലെ. തൊഴിലാളികൾ എണ്ണമല്ല; അവർ ഒഴുക്കാണ്. ഒഴുക്ക് നിലയ്ക്കരുത് എന്നതായിരുന്നു ലക്ഷ്യം.
പിന്നീട്, ലോകം മാറി. മനുഷ്യാവകാശ റിപ്പോർട്ടുകൾ വന്നു. അന്താരാഷ്ട്ര കൺവെൻഷനുകൾ വന്നു. സുരക്ഷാ പരിശീലനം വന്നു. ഹെൽമറ്റും മാസ്കും വന്നു. മരണങ്ങൾ കുറഞ്ഞു. അതൊരു നല്ല വാർത്തയാണ്. പക്ഷേ അതിനൊപ്പം മറ്റൊരു നിശ്ശബ്ദത വന്നു കപ്പലുകളുടെ നിശ്ശബ്ദത, ജോലിയുടെ നിശ്ശബ്ദത, വരുമാനത്തിന്റെ നിശ്ശബ്ദത. സുരക്ഷ മനുഷ്യരെ രക്ഷിച്ചു; അതേ സമയം, വിപണി അവരെ പുറത്താക്കി.
ഇതാണ് ആഗോള മൂലധനത്തിന്റെ ഏറ്റവും ക്രൂരമായ തമാശ. അപകടകരമായ ജോലികൾ ദരിദ്രർക്കു നൽകും. അത് അപകടകരമെന്ന് തെളിയുമ്പോൾ, നിയമങ്ങൾ കൊണ്ടുവരും. നിയമങ്ങൾ ചെലവ് കൂട്ടുമ്പോൾ, ജോലി തന്നെ മാറ്റിക്കളയും. ഒടുവിൽ, മനുഷ്യൻ രക്ഷപ്പെട്ടോ എന്നതല്ല പ്രശ്നം; അവൻ വേണ്ടാതായോ എന്നതാണ് യാഥാർത്ഥ്യം.
അലാംഗിലെ തൊഴിലാളികൾ ഇന്ന് തൊഴിലാളികൾ പോലുമല്ല. അവർ “standby labour” ആണ്. ഒരു ഫോൺ കോൾ വന്നാൽ മാത്രം ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യർ. സൂറത്തിൽ, അഹമ്മദാബാദിൽ, ഫാക്ടറികളിൽ, കെട്ടിട നിർമ്മാണത്തിൽ എവിടെയെങ്കിലും. പിന്നെ, ഒരു കപ്പൽ വരുന്നു എന്ന വാർത്ത വന്നാൽ, എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് വീണ്ടും അലാംഗിലേക്ക്. ഈ സഞ്ചാരം തൊഴിലാളിയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യമല്ല; അത് അനിശ്ചിതത്വത്തിന്റെ അടിമത്തമാണ്.
വയസ്സായ ശരീരങ്ങൾക്ക് ഇവിടെ സ്ഥാനമില്ല. അവരെ സുരക്ഷിതരാക്കാൻ നിയമങ്ങളുണ്ട്, പക്ഷേ അവർക്ക് ജോലി നൽകാൻ ഒരു സംവിധാനവുമില്ല. വർഷങ്ങളോളം അപകടം ഏറ്റെടുത്ത ശരീരങ്ങൾ ഇന്ന് ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. പെൻഷൻ ഇല്ല. സാമൂഹ്യ സുരക്ഷ ഇല്ല. “പരിചയം” എന്ന വാക്കിന് ഇവിടെ വിലയില്ല. യുവശരീരങ്ങൾ വേണം വേഗതയുള്ള, ചോദ്യം ചെയ്യാത്ത, നാളെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാത്ത ശരീരങ്ങൾ.
സ്ത്രീകൾ ഇവിടെ കണക്കുകളിലില്ല. അവർ അലാംഗിന്റെ നിശ്ശബ്ദ സാക്ഷികളാണ്. വീടുകൾ പണിതവർ, കുടുംബങ്ങൾ നിലനിര്ത്തിയവർ, രോഗം സഹിച്ചവർ, മരണങ്ങൾ ഏറ്റുവാങ്ങിയവർ. അവർക്ക് അലാംഗ് ഒരു ജോലിസ്ഥലം അല്ല; അത് ഒരു ജീവിതകാലമാണ്. ഗ്രാമം അവർക്കു പിന്നിലായി. നഗരങ്ങൾ അവരെ അംഗീകരിച്ചില്ല. അവർ ഇവിടെ തന്നെ തുടരുന്നു അവകാശങ്ങളില്ലാത്ത സ്ഥിരതയായി.
അലാംഗ് ഒരു അപവാദമല്ല. അത് ഒരു മാതൃകയാണ്. ഖനികൾ, നിർമാണമേഖല, ടെക്സ്റ്റൈൽ ഹബ്ബുകൾ, തീരദേശ വ്യവസായങ്ങൾ എല്ലാം ഒരേ കഥയാണ് പറയുന്നത്. മനുഷ്യരെ ആവശ്യമായപ്പോൾ ഉപയോഗിക്കുക, ആവശ്യകത തീർന്നാൽ ഒഴിവാക്കുക. അതിനിടയിൽ “വികസനം” എന്ന വാക്ക് ആവർത്തിക്കുക.
കപ്പലുകൾ വരാതായതുകൊണ്ടല്ല അലാംഗ് മരിച്ചുപോകുന്നത്. മനുഷ്യരെ ഇനി സംരക്ഷിക്കേണ്ട ബാധ്യത ഇല്ലാത്ത ഒരു സംവിധാനത്തിന്റെ വിജയമാണ് അത്. അപകടം കുറച്ച്, ഉത്തരവാദിത്വം ഒഴിവാക്കി, തൊഴിലിനെ അനിശ്ചിതമാക്കി, മനുഷ്യരെ ചലിക്കുന്ന ചരക്കുകളാക്കി മാറ്റിയ ഒരു വിജയകഥ.
എന്നിട്ടും, അലാംഗ് ഇപ്പോഴും കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികളെ വിളിക്കുന്നു. കാരണം, ഇന്ത്യയിൽ വിശപ്പിനേക്കാൾ സുരക്ഷിതമായ ഒന്നുമില്ല. ഒരാൾക്ക് അപകടവും വിശപ്പും തമ്മിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കേണ്ടിവന്നാൽ, അവൻ അപകടം തിരഞ്ഞെടുക്കും. അതുകൊണ്ടാണ്, ഒരു കപ്പൽ തീരത്ത് അടുക്കുമ്പോൾ, ഈ “മരിച്ചുപോകുന്ന” പട്ടണം പെട്ടെന്ന് ജീവിക്കുന്നത്. മനുഷ്യർ വീണ്ടും എത്തുന്നു. ശരീരങ്ങൾ വീണ്ടും ഇറങ്ങുന്നു. ചരിത്രം വീണ്ടും എഴുതി മായ്ക്കപ്പെടുന്നു.
അലാംഗ് നമ്മോട് ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യം ലളിതമാണ്:
ഒരു രാജ്യത്തിന് എത്ര മനുഷ്യരെ ചവിട്ടിത്തള്ളിയാൽ അതിനെ വികസനം എന്ന് വിളിക്കാം?
ഇതിന് മറുപടി കിട്ടാത്തിടത്തോളം, അലാംഗ് നിലനിൽക്കും ഒരു തുറമുഖമായി അല്ല, ഒരു കുറ്റപത്രമായി.