ഇറാന്‍ അജണ്ട നിശ്ചയിച്ചപ്പോൾ, അമേരിക്ക നിയന്ത്രണം നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഇന്ത്യയുടെ ഇടപെടൽ ക്ഷയം തുറന്നുകാട്ടപ്പെട്ടപ്പോൾ, റഷ്യ–ചൈന–സ്പെയിൻ നിലപാടുകൾ പുതിയ ലോകക്രമം രേഖപ്പെടുത്തിയപ്പോൾ

മധ്യേഷ്യയിലെ ഈ താല്‍ക്കാലിക വെടിനിര്‍ത്തല്‍ ഒരു യുദ്ധത്തിന്റെ ഇടവേള മാത്രമല്ല; അത് ഒരു രാഷ്ട്രീയ രേഖപ്പെടുത്തലാണ് ഒരു കാലഘട്ടം അവസാനിക്കുകയും മറ്റൊന്ന് ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന നിമിഷത്തിന്റെ രേഖ. ലോകം ഒരു ആശ്വാസനിശ്വാസം വിടുമ്പോള്‍, യഥാര്‍ത്ഥത്തില്‍ രൂപംകൊള്ളുന്നത് സമാധാനം അല്ല; ശക്തിയുടെ പുനര്‍വിന്യാസമാണ്. യുദ്ധത്തിന്റെ ശബ്ദം കുറഞ്ഞിടത്ത് നയതന്ത്രത്തിന്റെ നിശബ്ദ നീക്കങ്ങളാണ് ഇപ്പോള്‍ ശക്തിയുടെ യഥാര്‍ത്ഥ ഭാഷയായി മാറുന്നത്. ഈ ceasefire അതിനെ നഗ്നമായി വെളിപ്പെടുത്തി: അജണ്ട നിശ്ചയിച്ചത് ഇറാൻ; നിയന്ത്രണം നഷ്ടപ്പെട്ട് പ്രതികരണ നിലയിലായത് United States; വേദി കൈയ്യടക്കി മധ്യസ്ഥ ശക്തിയായി ഉയര്‍ന്നത് പാകിസ്ഥാൻ; ശക്തിയുണ്ടായിട്ടും ഇടപെടാനാകാതെ പുറത്തുനിന്ന് നോക്കിനിന്നത് ഇന്ത്യ. ഈ നാല് സത്യങ്ങള്‍ക്കിടയില്‍ തന്നെ പുതിയ ലോകക്രമത്തിന്റെ മുഴുവന്‍ രാഷ്ട്രീയ ഗണിതവും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. എന്നാല്‍ ഈ ചിത്രം പൂര്‍ണമാകുന്നത് മറ്റൊരു മൂന്ന് ശക്തികളുടെ നിലപാടുകള്‍ ചേര്‍ന്നപ്പോഴാണ് റഷ്യ, ചൈന, സ്പെയിൻ.

ഈ സംഘര്‍ഷം ഒരു പരമ്പരാഗത യുദ്ധമല്ലായിരുന്നു; അത് ഒരു multi-layered contest ആയിരുന്നു ,സൈനികം, സാമ്പത്തികം, നയതന്ത്രം, വിവരയുദ്ധം എന്നിവയുടെ സംയോജനം. ഈ സാഹചര്യത്തില്‍ ഇറാന്‍ മുന്നോട്ട് വെച്ച പത്ത് നിര്‍ദേശങ്ങള്‍ ചര്‍ച്ചയുടെ അടിസ്ഥാനമായി മാറിയത് യാദൃശ്ചികമല്ല. അത് ഒരു strategic capture ആയിരുന്നു അജണ്ടയുടെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചടക്കല്‍. സൈനിക വിജയം ഇല്ലാതെ പോലും, ചര്‍ച്ചയുടെ ചട്ടക്കൂട് നിര്‍ണയിക്കാന്‍ കഴിയുന്ന അവസ്ഥയാണ് ആധുനിക ശക്തിയുടെ യഥാര്‍ത്ഥ രൂപം. Donald Trump വിജയമെന്ന ഭാഷ ഉപയോഗിച്ചാലും, യാഥാര്‍ത്ഥ്യം ഇതാണ്: United States ഈ ഘട്ടത്തില്‍ കളി നിയന്ത്രിച്ചില്ല. ഇത് പരാജയമല്ല പക്ഷേ ഒരു strategic retreat ആണ്, “power without control” എന്ന അവസ്ഥ.

ഈ ശൂന്യതയാണ് Pakistan നിറച്ചത്. ഒരു കാലത്ത് പ്രശ്നങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമായി കാണപ്പെട്ടിരുന്ന രാജ്യം, ഇന്ന് പരിഹാരത്തിന്റെ വേദിയായി മാറുന്നു. അമേരിക്കയുമായും ഇറാനുമായും ബന്ധം ഉപയോഗിച്ച്, അത് ഒരു bridge state ആയി ഉയര്‍ന്നു. യുദ്ധത്തില്‍ പങ്കെടുത്തില്ലെങ്കിലും, യുദ്ധത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഫലം സ്വാധീനിക്കാന്‍ കഴിയുന്ന സ്ഥാനം അതിന് ലഭിച്ചു. perception diplomacy എന്ന ആശയം ഇവിടെ പൂര്‍ണമായി പ്രവര്‍ത്തിച്ചു ദൃശ്യമാകുന്നവന്‍ തന്നെ ശക്തനായതായി തോന്നുന്ന ലോകത്തില്‍, പാകിസ്ഥാന്‍ തന്റെ സാന്നിധ്യം ശക്തിയായി മാറ്റി.

എന്നാല്‍ ഈ മുഴുവന്‍ സംഭവത്തില്‍ ഏറ്റവും വലിയ ചോദ്യം ഉയരുന്നത് ഇന്ത്യയെക്കുറിച്ചാണ്. ഇത് ഒരു സാധാരണ അഭാവമല്ല; ഇത് ഒരു structural exposure ആണ്. ഇന്ത്യയുടെ വിദേശ ഇടപെടല്‍ ശേഷിയിലെ ക്ഷയം ഈ ceasefire നഗ്നമായി പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നു. ശക്തിയുണ്ടായിട്ടും, അത് പ്രയോഗിക്കാന്‍ കഴിയാത്ത അവസ്ഥ,ഇതാണ് ഇന്ത്യയുടെ നിലവിലെ പ്രതിസന്ധി. strategic autonomy എന്ന ആശയം പ്രഖ്യാപനങ്ങളില്‍ മാത്രം ഒതുങ്ങി; പ്രായോഗിക നയതന്ത്രത്തില്‍ അത് ക്ഷയിച്ചു. United States-നോട് അടുപ്പം വര്‍ധിച്ചതോടെ, ഇറാനുമായുള്ള ബന്ധം തണുത്തു; പ്രാദേശിക സമതുലിതത്വം തകര്‍ന്നു. ഫലം ഇന്ത്യ ഒരു “spectator power” ആയി മാറി.

ഈ സാഹചര്യത്തില്‍ Russiaയുടെ നിലപാട് നിര്‍ണായകമാണ്. റഷ്യ ഈ സംഘര്‍ഷത്തില്‍ നേരിട്ട് ഇടപെട്ടില്ലെങ്കിലും, അതിന്റെ നയതന്ത്ര നിലപാട് വ്യക്തമായിരുന്നു—അമേരിക്കയുടെ unilateral ഇടപെടലുകള്‍ക്കെതിരെ ഒരു പ്രതിരോധം. വെടിനിര്‍ത്തലിനും Hormuz പ്രശ്നത്തിനും ബന്ധപ്പെട്ട അന്താരാഷ്ട്ര വേദികളില്‍, റഷ്യ അമേരിക്കയുടെ നീക്കങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്തു. ഇത് ഒരു നൈതിക നിലപാട് മാത്രമല്ല; ഒരു strategic calculation ആണ്. അമേരിക്കയുടെ സ്വാധീനം കുറയുന്ന ഓരോ നിമിഷവും, റഷ്യയുടെ ഭൗമ-രാഷ്ട്രീയ സ്പേസ് വിപുലീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ ceasefire അതിന് ഒരു അവസരമായി മാറി.

അതേ സമയം China ഈ സംഭവത്തെ ഒരു ദീര്‍ഘകാല കാഴ്ചപ്പാടില്‍ നിന്ന് സമീപിച്ചു. ചൈനയുടെ പ്രധാന താല്‍പര്യം സ്ഥിരതയാണ്energy securityയും trade routesഉം. ഈ സാഹചര്യത്തില്‍, ചൈന തുറന്ന ഏറ്റുമുട്ടലുകള്‍ ഒഴിവാക്കി, നയതന്ത്രപരമായ പിന്തുണയും സാമ്പത്തിക ബന്ധങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് തന്റെ സ്വാധീനം നിലനിര്‍ത്തി. Belt and Road Initiative പോലുള്ള പദ്ധതികള്‍ ഈ മേഖലയുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടതിനാല്‍, ഈ സംഘര്‍ഷത്തിലെ ഓരോ നീക്കവും ചൈന കൃത്യമായി കണക്കുകൂട്ടി. അമേരിക്കയുടെ ശക്തി കുറയുന്നിടത്ത്, നേരിട്ട് ഏറ്റുമുട്ടാതെ തന്നെ സ്വാധീനം വര്‍ധിപ്പിക്കുന്നതാണ് ചൈനയുടെ തന്ത്രം “silent expansion.”

Spainയുടെ നിലപാട് മറ്റൊരു തലത്തിലാണ്. യൂറോപ്യന്‍ രാജ്യങ്ങളില്‍ നിന്ന് ഉയര്‍ന്ന പ്രധാന ശബ്ദങ്ങളില്‍ ഒന്നായിരുന്നു സ്പെയിന്‍. യുദ്ധത്തിന്റെ വ്യാപനം ഒഴിവാക്കണമെന്നും, നയതന്ത്രപരമായ പരിഹാരങ്ങള്‍ക്കാണ് മുന്‍ഗണന നല്‍കണമെന്നും അവര്‍ ശക്തമായി ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇത് ഒരു moral position മാത്രമല്ല; യൂറോപ്പിന്റെ സാമ്പത്തിക താല്‍പര്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു നിര്‍ബന്ധിത നിലപാടാണ്. energy crisis, refugee flows, trade disruptionsഇവയെല്ലാം യൂറോപ്പിനെ നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്ന ഘടകങ്ങളാണ്. അതിനാല്‍ സ്പെയിന്‍ പോലുള്ള രാജ്യങ്ങള്‍ ഈ ceasefire-നെ ഒരു tactical success ആയി കാണുന്നുയുദ്ധത്തിന്റെ വ്യാപനം തടഞ്ഞ ഒരു ഇടപെടല്‍.

ഈ മൂന്ന് ശക്തികളുടെ നിലപാടുകള്‍ ചേര്‍ന്നപ്പോള്‍, ഒരു വലിയ ചിത്രം വ്യക്തമായി: ലോകം ഇനി ഒരു unipolar system അല്ല. United States ഇന്നും ശക്തിയാണ്, പക്ഷേ അത് ഏകാധിപത്യ ശക്തിയല്ല. Russiaയും Chinaയും ചേര്‍ന്ന് ഒരു counter-balance സൃഷ്ടിക്കുന്നു. Spain പോലുള്ള രാജ്യങ്ങള്‍ ഒരു moral-economic axis ആയി പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നു. Iran പോലുള്ള പ്രാദേശിക ശക്തികള്‍ അജണ്ട നിശ്ചയിക്കുന്നു. Pakistan പോലുള്ള രാജ്യങ്ങള്‍ ഇടനിലക്കാരായി ഉയര്‍ന്നു വരുന്നു. ഈ മുഴുവന്‍ സമവാക്യത്തില്‍, Indiaയുടെ സ്ഥാനം അനിശ്ചിതമാണ് ശക്തിയുണ്ടെങ്കിലും, അതിന്റെ പ്രയോഗം പരിമിതമായ ഒരു ശക്തി.

ഈ ceasefire അതിനാല്‍ ഒരു സമാധാനത്തിന്റെ തുടക്കം അല്ല; അത് ഒരു power transition-ന്റെ പ്രഖ്യാപനമാണ്. ഇവിടെ ശക്തി സൈനിക ശേഷിയിലൂടെ മാത്രം നിര്‍വചിക്കപ്പെടുന്നില്ല. സാമ്പത്തിക നിയന്ത്രണം, നയതന്ത്ര ബന്ധങ്ങള്‍, വിവര നിയന്ത്രണം, ഇടപെടല്‍ ശേഷി ഇവയുടെ കൂട്ടായ്മയാണ് പുതിയ ശക്തി. ഈ പുതിയ ലോകത്തില്‍, മുന്നില്‍ നില്‍ക്കുന്നത് വെടിയുതിര്‍ക്കുന്നവരല്ല; വേദി നിയന്ത്രിക്കുന്നവരാണ്.

അവസാനമായി, ഈ സംഭവത്തെ ഒരു വാക്യത്തില്‍ ചുരുക്കുമ്പോള്‍ അത് ഇങ്ങനെയാണ്:
“മധ്യേഷ്യയിലെ ഈ വെടിനിര്‍ത്തല്‍ യുദ്ധം നിര്‍ത്തിയില്ല; പക്ഷേ ഇറാന്‍ അജണ്ട നിശ്ചയിക്കുന്ന, അമേരിക്ക നിയന്ത്രണം നഷ്ടപ്പെടുന്ന, പാകിസ്ഥാന്‍ വേദി സ്വന്തമാക്കുന്ന, ഇന്ത്യയുടെ വിദേശ ഇടപെടല്‍ ശക്തിക്ഷയം തുറന്നുകാട്ടുന്ന, റഷ്യയും ചൈനയും ആഗോള സമവാക്യം പുനര്‍വിന്യസിക്കുന്ന, സ്പെയിന്‍ പോലുള്ള യൂറോപ്യന്‍ രാജ്യങ്ങള്‍ നയതന്ത്ര സമതുലിതത്വം ഉറപ്പിക്കുന്ന ഒരു പുതിയ ലോകക്രമത്തിലേക്ക് ലോകത്തെ തള്ളിയിട്ടു.”