ഏതെങ്കിലും ആദിവാസിയെ കെട്ടിയിട്ട് തല്ലിക്കൊല്ലുമ്പോഴോ, ഏതെങ്കിലും ദളിത് വിദ്യാർത്ഥി ഒരു കെട്ടിടത്തിന്റെ മുകളിൽ നിന്ന് ചാടി മരിക്കുമ്പോഴോ മാത്രമാണ് മലയാളി ജാതിയുടെ കണ്ണാടിയിൽ സ്വന്തം മുഖം നോക്കുന്നത്. ദുരന്തം സംഭവിക്കാതെ ആത്മപരിശോധനയ്ക്കുള്ള ആവശ്യം പോലും തോന്നാത്ത ഒരു സമൂഹമായി നാം മാറിക്കഴിഞ്ഞു. എന്നാൽ നമ്മളെ നമ്മൾ കാണാൻ ഒരു കണ്ണാടി പണ്ടേ തന്നെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു കൊടുത്തവനുണ്ട് — Sree Narayana Guru. ആ കണ്ണാടി ഒരിക്കൽ ആത്മബോധത്തിന്റെ ഉപാധിയായിരുന്നു. ഇന്ന് അത് ഒരു ശൂന്യചിഹ്നം. “ഗുരു കണ്ണാടി തന്നു, കാഴ്ച ഞാൻ ഉടച്ചു കളഞ്ഞു” എന്ന വരികൾ നമ്മുടെ സാമൂഹിക അവസ്ഥയുടെ ഏറ്റവും കൃത്യമായ വിവരണമാണ്.
ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ വിദ്യാർത്ഥി ആത്മഹത്യകളുടെ കണക്കുകൾ വായിക്കുമ്പോൾ, അവ വെറും സംഖ്യകളായി കാണാനാകില്ല. 2023-ൽ മാത്രം ഇന്ത്യയിൽ 66,955 യുവജനങ്ങൾ ജീവൻ അവസാനിപ്പിച്ചു. ദേശീയ കുറ്റകൃത്യ രേഖാ ബ്യൂറോയുടെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം, വിദ്യാർത്ഥി ആത്മഹത്യകൾ കഴിഞ്ഞ ഒരു ദശാബ്ദത്തിൽ ഏകദേശം 65 ശതമാനം വർധിച്ചു. ശരാശരിയായി ഓരോ ദിവസവും 35-ലധികം വിദ്യാർത്ഥികൾ സ്വന്തം ജീവിതം അവസാനിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് ഒരു മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നം മാത്രമല്ല; ഇത് ഒരു സാമൂഹിക ഘടനയുടെ തകർച്ചയാണ്.
വിദ്യാർത്ഥി ആത്മഹത്യകളുടെ കാരണങ്ങൾ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, സാധാരണയായി പരീക്ഷാഭാരം, പ്രണയപ്രശ്നങ്ങൾ, കുടുംബ സമ്മർദ്ദം എന്നിവ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ഈ വിശദീകരണങ്ങൾ ഒരു ഉപരിപ്ലവ വായന മാത്രമാണ്. യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ, ഈ മരണങ്ങൾ ഒരു ഗഹനമായ സാമൂഹിക അസമത്വത്തിന്റെ ഫലമാണ്. Rohith Vemula എന്ന പേര് ഈ സത്യത്തെ നമ്മെ നേരിട്ട് കാണിച്ചു. വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ പോലും ജാതിവ്യവസ്ഥയിൽ നിന്ന് വിമുക്തമല്ല. അവിടെ നിലനിൽക്കുന്ന അപമാനവും അകറ്റലും വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ആത്മാഭിമാനത്തെ തകർക്കുന്നു.
ജാതി ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ക്രൂരമായ സാമൂഹിക സംവിധാനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. എന്നാൽ ഇന്ത്യയിൽ അത് നിയമപരമായ കുറ്റമല്ല. ഭരണഘടനയുടെ 17ാം വകുപ്പ് തൊട്ടുകൂടായ്മ നിരോധിക്കുന്നു, പക്ഷേ അതിന്റെ ആധാരമായ ജാതിഘടനയെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നില്ല. അങ്ങനെ ഒരു വിചിത്രമായ യാഥാർത്ഥ്യം നിലനിൽക്കുന്നു — രോഗലക്ഷണം കുറ്റമാകുന്നു, പക്ഷേ രോഗം പവിത്രമായി തുടരുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, ജാതി ഇന്നും സമൂഹത്തിന്റെ എല്ലാ തലങ്ങളിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അത് തുറന്ന അതിക്രമങ്ങളായി മാത്രമല്ല, ദിവസേനയുള്ള അനുഭവങ്ങളായി പ്രകടമാകുന്നു.
കേരളം ഈ ദേശീയ പശ്ചാത്തലത്തിൽ നിന്ന് വേറിട്ടതല്ല. ഇവിടെ വിദ്യാഭ്യാസവും ആരോഗ്യവും ഉയർന്ന നിലയിലാണ് എന്ന് പറയുമ്പോഴും, വിദ്യാർത്ഥികളുടെ മാനസികാവസ്ഥയുടെ കാര്യത്തിൽ ഒരു ആഴമുള്ള പ്രതിസന്ധി നിലനിൽക്കുന്നു. പരീക്ഷാഫലം വന്ന ദിവസങ്ങളിൽ ആത്മഹത്യ വാർത്തകൾ പതിവായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലും സമാന സംഭവങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്നു. ഈ സംസ്ഥാനത്ത് പോലും, വിദ്യാർത്ഥികൾ സുരക്ഷിതരാണോ എന്ന ചോദ്യത്തിന് വ്യക്തമായ മറുപടി നൽകാൻ കഴിയുന്നില്ല.
കേരളത്തിൽ പ്രശ്നം കൂടുതൽ സൂക്ഷ്മമാണ്. തുറന്ന ജാതിഹിംസ കുറവായിരിക്കാം, പക്ഷേ സാമൂഹിക അകറ്റൽ, അവഗണന, സൂക്ഷ്മ വിവേചനം എന്നിവ ശക്തമായി നിലനിൽക്കുന്നു. അക്കാദമിക് മികവിന്റെ പേരിൽ വിദ്യാർത്ഥികളെ അമിത സമ്മർദ്ദത്തിലാക്കുന്ന ഒരു സംസ്കാരം ഇവിടെ വളർന്നിട്ടുണ്ട്. കുടുംബവും സമൂഹവും ചേർന്ന് വിജയത്തെ ഒരു നിർബന്ധിത മാനദണ്ഡമാക്കി മാറ്റുമ്പോൾ, പരാജയത്തിന് ഇടമില്ലാത്ത ഒരു അന്തരീക്ഷമാണ് സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നത്. ആ അന്തരീക്ഷത്തിൽ, ചിലർ പൊട്ടിത്തെറിക്കുന്നു, ചിലർ അകത്തേക്ക് തകരുന്നു.
ഇത് മനസ്സിലാക്കാൻ, ജാതിയുടെ സ്വഭാവം തിരിച്ചറിയണം. ജാതി നമ്മുടെ ആർട്ടറികളിലൂടെയോ വെയിനുകളിലൂടെയോ ഒഴുകുന്നില്ല; അത് സൂക്ഷ്മ രക്തക്കുഴലുകളിലൂടെ ഒഴുകുന്ന വിഷമാണ്. അത് കാണാൻ കഴിയില്ല, പക്ഷേ അത് ശരീരത്തെ മുഴുവൻ ബാധിക്കും. അനീതിയും അപമാനവും ഒരാളുടെ സഹനപരിധി കടന്നുപോകുമ്പോൾ, ചിലർ സമൂഹത്തിനെതിരെ പൊട്ടിത്തെറിക്കുന്നു. ചിലർ ആത്മഹത്യയിലൂടെ അന്തർസ്ഫോടനങ്ങളായി മാറുന്നു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ, ആ മരണങ്ങളെ “വ്യക്തിപരമായ ദൗർബല്യം” എന്ന് വിളിക്കാൻ നമുക്ക് എന്തവകാശം?
B. R. Ambedkar ഹിന്ദു സമൂഹത്തെ ഒരു ഗോപുരമായി ഉപമിച്ചു — പല നിലകളുള്ള ഒരു ഗോപുരം, എന്നാൽ ഗോവണിപ്പടികൾ ഇല്ലാത്തത്. ഒരാൾ ഏത് നിലയിൽ ജനിച്ചുവോ, അതിൽ തന്നെ ജീവിച്ചു മരിക്കേണ്ടി വരുന്ന ഒരു ഘടന. ഒരു നൂറ്റാണ്ട് കഴിഞ്ഞിട്ടും ആ ഗോപുരം തകർന്നിട്ടില്ല. അതിന്റെ അടിത്തട്ടിൽ നിൽക്കുന്നവർ ഇന്നും മേൽ നിലകളുടെ ഭാരം ചുമക്കുന്നു.
അംബേദ്കർ ജയന്തി ഓരോ വർഷവും നാം ആഘോഷിക്കുന്നു. പക്ഷേ അതിന്റെ അർത്ഥം എന്താണ്? അത് ഒരു അനുസ്മരണമോ, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ചോദ്യംചെയ്യലോ? വിദ്യാർത്ഥി ആത്മഹത്യകളുടെ കണക്കുകൾ ഉയർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഈ സമയത്ത്, അംബേദ്കറെ ഓർക്കുന്നത് ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്താവനയാണ്. അത് നമ്മളോട് ചോദിക്കുന്നു — ഈ ഗോപുരം ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, നാം എന്താണ് ആഘോഷിക്കുന്നത്?
വിദ്യാർത്ഥി മരണങ്ങളെ ഒറ്റപ്പെട്ട സംഭവങ്ങളായി കാണുന്നത് നമുക്ക് എളുപ്പമാണ്. എന്നാൽ അവ ഒരേ ഘടനയുടെ വ്യത്യസ്ത പ്രകടനങ്ങളാണ്. ഒരു വിദ്യാർത്ഥി ആത്മഹത്യ ചെയ്യുമ്പോൾ, അത് ഒരു വ്യക്തിപരമായ പരാജയം അല്ല; അത് ഒരു സാമൂഹിക വിധിയാണ്. ഒരു ആദിവാസിയെ കെട്ടിയിട്ട് അടിക്കുമ്പോൾ, അത് ഒരു കുറ്റകൃത്യം മാത്രമല്ല; അത് ഒരു സംവിധാനത്തിന്റെ പ്രവർത്തനമാണ്.
ഓരോ മരണത്തിനും പിന്നിൽ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ പ്രതീക്ഷകൾ, ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ സമ്മർദ്ദം, ഒരു സ്ഥാപനത്തിന്റെ അവഗണന, ഒരു ജാതിയുടെ അപമാനം — ഇവയെല്ലാം ചേർന്നാണ് ആ അവസാന തീരുമാനം രൂപപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ നാം കാണുന്നത് അവസാന നിമിഷം മാത്രം. അതിനു മുൻപ് നടന്ന അനവധി ചെറിയ മരണങ്ങളെ നാം കാണുന്നില്ല.
ഇതാണ് മൗനത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയം. പ്രശ്നം ഉണ്ടായാൽ കണക്കുകൾ പുറത്തുവിടുക. പക്ഷേ കാരണം ചോദിച്ചാൽ മൗനം പാലിക്കുക. ഈ മൗനം തുടരുന്നിടത്തോളം, മരണങ്ങൾ തുടരും.
ഗുരുവിന്റെ കണ്ണാടി ഇന്നും അവിടെ തന്നെയുണ്ട്. അംബേദ്കറുടെ വാക്കുകളും. വിദ്യാർത്ഥികളുടെ മരണങ്ങളുടെ കണക്കുകളും.
നമ്മൾ കാണാൻ തയ്യാറാണോ എന്നത് മാത്രമാണ് ബാക്കിയുള്ളത്.