കേരളത്തിൽ വയോജന നയം രൂപപ്പെടുത്തുമ്പോൾ “വാർദ്ധക്യം” ഒരു ഏകതാന അനുഭവമല്ലെന്നും അത് ആഴത്തിൽ gendered ആണെന്നും തിരിച്ചറിയേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്. പ്രായാധിക്യം സ്ത്രീകളെ, പുരുഷന്മാരെ, ട്രാൻസ്ജെൻഡർ വ്യക്തികളെ, LGBTQ+ സമൂഹത്തെ, ദാരിദ്ര്യത്തിൽ ജീവിക്കുന്നവരെ, ഒറ്റയ്ക്ക് കഴിയുന്നവരെ വ്യത്യസ്ത രീതികളിലാണ് ബാധിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് വയോജന വകുപ്പ് ക്ഷേമപദ്ധതികൾ രൂപപ്പെടുത്തുമ്പോൾ “വയസ്സായവർ” എന്ന പൊതുവിഭാഗം മാത്രം കണക്കിലെടുക്കാതെ, ലിംഗനീതി, സാമൂഹിക നീതി, സാമ്പത്തിക അസമത്വം, ആരോഗ്യാവകാശം എന്നിവയെ കേന്ദ്രീകരിച്ച നയപരമായ സമീപനം സ്വീകരിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
പൊതുമാധ്യമങ്ങളിലെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം കേരളത്തിലെ ജനസംഖ്യയിൽ ഏകദേശം 18.7% പേർ അറുപത് വയസ്സിന് മുകളിലുള്ളവരാണ്. ഇത് ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ ശരാശരിയേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. അതേസമയം കേരളത്തിലെ മുതിർന്ന പൗരന്മാരിൽ ഭൂരിഭാഗവും സ്ത്രീകളാണ്. പുരുഷന്മാരെ അപേക്ഷിച്ച് സ്ത്രീകൾക്ക് കൂടുതലായ ആയുർദൈർഘ്യമുള്ളതുകൊണ്ട്, വാർദ്ധക്യം കേരളത്തിൽ പ്രധാനമായും സ്ത്രീകളുടെ അനുഭവമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. എന്നാൽ അതിനനുസരിച്ചുള്ള gender-sensitive policy framework ഇന്നും കേരളത്തിനില്ല.
കേരളത്തിലെ വലിയൊരു സ്ത്രീ തൊഴിൽ സമൂഹം അനൗപചാരിക തൊഴിൽ മേഖലയിലാണ് പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുള്ളത്. വീട്ടുജോലിക്കാർ, കാർഷിക തൊഴിലാളികൾ, മത്സ്യബന്ധന അനുബന്ധ തൊഴിലാളികൾ, ചെറുകിട ഉൽപ്പാദന മേഖലയിലെ തൊഴിലാളികൾ, പരിചരണ തൊഴിലാളികൾ തുടങ്ങിയ ലക്ഷക്കണക്കിന് സ്ത്രീകൾ ജീവിതം മുഴുവൻ തൊഴിൽ ചെയ്തിട്ടും വാർദ്ധക്യത്തിൽ പെൻഷൻ പോലുള്ള സുരക്ഷിതമായ സാമ്പത്തിക ആനുകൂല്യങ്ങളില്ലാതെ കഴിയുകയാണ്. “ഉൽപ്പാദന” മേഖലയായി സമൂഹം അംഗീകരിക്കാത്ത പരിചരണാധിഷ്ഠിത തൊഴിൽ ചെയ്ത സ്ത്രീകളുടെ വാർദ്ധക്യം പലപ്പോഴും ദാരിദ്ര്യത്തിലേക്കും അവഗണനയിലേക്കും ഒറ്റപ്പെടലിലേക്കുമാണ് വഴിമാറുന്നത്. അതിനാൽ സാമൂഹ്യ സുരക്ഷാ പെൻഷൻ ഒരു കരുണാപദ്ധതി അല്ല, മറിച്ച് ജീവിതകാലത്തെ അദൃശ്യ തൊഴിൽക്ക് സമൂഹം നൽകേണ്ട അവകാശപരമായ അംഗീകാരമാണെന്ന് സർക്കാർ തിരിച്ചറിയണം.
വാർദ്ധക്യത്തിലെ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളും ലിംഗഭേദപരമാണ്. ചെറുപ്പകാലത്തെ പോഷകാഹാരക്കുറവ്, ദാരിദ്ര്യം, ശാരീരിക അധ്വാനം, ചികിത്സ ലഭിക്കാത്ത ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ദീർഘകാല പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ സ്ത്രീകളെ വാർദ്ധക്യത്തിൽ കൂടുതൽ ദുര്ബലരാക്കുന്നു. വാതരോഗങ്ങൾ, പ്രമേഹം, കാഴ്ചക്കുറവ്, കേൾവിക്കുറവ്, ഹൃദ്രോഗങ്ങൾ, അർബുദം, ഓസ്റ്റിയോപ്പോറോസിസ്, മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ, അൽസൈമേഴ്സ്, ഡിമെൻഷ്യ തുടങ്ങിയ അവസ്ഥകൾ ഇന്ന് കേരളത്തിലെ മുതിർന്ന സ്ത്രീകളിൽ വലിയ തോതിൽ കാണപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ നിലവിലുള്ള ആരോഗ്യ സംവിധാനങ്ങൾ കൂടുതലായും ചികിത്സാ-കേന്ദ്രിതമാണ്; preventive geriatric care എന്ന ആശയം ഇപ്പോഴും ദുർബലമാണ്. കുടുംബങ്ങളിൽ കഴിയുന്ന പ്രായമായവരെ കണ്ടെത്തി community-based care model വഴി ചികിത്സയും പരിചരണവും ഉറപ്പാക്കുന്ന ശക്തമായ പൊതുജനാരോഗ്യ സംവിധാനം കേരളത്തിന് ആവശ്യമാണ്.
വാർദ്ധക്യത്തിലെ പട്ടിണിയും കേരളത്തിന്റെ മറച്ചുവെക്കപ്പെട്ട യാഥാർത്ഥ്യമാണ്. നഗരങ്ങളിലും ഗ്രാമങ്ങളിലും ഒറ്റയ്ക്ക് കഴിയുന്ന അനേകം വയോധികർ ആവശ്യമായ ഭക്ഷണം ലഭിക്കാതെ കഴിയുന്നുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് വിധവകളായ സ്ത്രീകൾ, ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട വയോധികർ, ശാരീരിക അവശതയുള്ളവർ എന്നിവർക്കായി community kitchens, neighbourhood nutrition programmes, Meals-on-Wheels പോലുള്ള പദ്ധതികൾ വ്യാപിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഭക്ഷണം ഒരു ദാനപ്രവർത്തനമല്ല; ജീവിക്കാനുള്ള അടിസ്ഥാന അവകാശമാണ്.
അതുപോലെ വയോധികർക്കെതിരായ അതിക്രമങ്ങൾ കേരളത്തിൽ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ആശങ്കയാണ്. സാമ്പത്തിക തട്ടിപ്പുകൾ, സ്വത്ത് കൈവശപ്പെടുത്തൽ, മാനസിക പീഡനം, ശാരീരിക അതിക്രമം, ലൈംഗിക പീഡനം വരെ പ്രായമായവർ അനുഭവിക്കുന്നതായി നിരവധി റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വീട്ടിനുള്ളിലെ abuse പലപ്പോഴും പുറത്തുവരാതെ പോകുന്നു. കുടുംബത്തെ “പവിത്ര” സ്ഥാപനമായി കാണുന്ന സാമൂഹിക മനോഭാവം തന്നെ പലപ്പോഴും വയോധികരുടെ പീഡനാനുഭവങ്ങളെ മറച്ചുവയ്ക്കുന്നു. അതിനാൽ വയോജന സംരക്ഷണം നിയമപരവും സാമൂഹികവുമായ ഇടപെടലുകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന അവകാശാധിഷ്ഠിത സംവിധാനമാകണം. ഹെൽപ്ലൈൻ, അടിയന്തര ഇടപെടൽ യൂണിറ്റുകൾ, നിയമസഹായം, മാനസികാരോഗ്യ പിന്തുണ, community vigilance systems എന്നിവ ശക്തിപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ട്.
വാർദ്ധക്യത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ദുരിതങ്ങളിൽ ഒന്ന് സാമൂഹിക ഒറ്റപ്പെടലാണ്. ഭക്ഷണവും പാർപ്പിടവും മാത്രം നൽകുന്നത് കൊണ്ട് dignified ageing ഉറപ്പാകില്ല. സ്വന്തം വീടുകളിൽ തന്നെ അവഗണിക്കപ്പെടുകയും സംസാരിക്കാൻ ഒരാളില്ലാതെ കഴിയുകയും ചെയ്യുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് വയോധികർ കേരളത്തിലുണ്ട്. അവരുടെ ജീവിതാനുഭവങ്ങളും അറിവും കഴിവുകളും സമൂഹത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക സമ്പത്തായി കാണുന്ന സമീപനം വളർത്തേണ്ടതുണ്ട്. വായനാ കൂട്ടായ്മകൾ, സാംസ്കാരിക ക്ലബ്ബുകൾ, വയോജന കൂട്ടായ്മകൾ, intergenerational community spaces, കലാപരിപാടികൾ, മാനസികാരോഗ്യ പിന്തുണാ ഗ്രൂപ്പുകൾ എന്നിവ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്.
കേരളത്തിലെ പ്രായമായ LGBTQ+ സമൂഹവും ട്രാൻസ്ജെൻഡർ വ്യക്തികളും നേരിടുന്ന പ്രശ്നങ്ങൾ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാണ്. കുടുംബങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പുറത്താക്കൽ, സ്വത്തവകാശ നഷ്ടം, സാമൂഹിക അപമാനം, സ്ഥിരതയുള്ള തൊഴിൽ ഇല്ലായ്മ, ആരോഗ്യപരിചരണ സംവിധാനങ്ങളിലെ വിവേചനം എന്നിവ കാരണം ഇവർ “ഇരട്ട അന്യവൽക്കരണം” അനുഭവിക്കുന്നവരാണ്. പ്രായാധിക്യവും ലിംഗപരമായ പാർശ്വവൽക്കരണവും ഒരുമിച്ച് നേരിടേണ്ടി വരുന്ന ഈ വിഭാഗങ്ങൾക്ക് കേരളത്തിൽ സുരക്ഷിതമായ ageing infrastructure വളരെ കുറവാണ്. queer-friendly shelters, inclusive healthcare protocols, gender-sensitive counselling systems, സാമൂഹിക സുരക്ഷാ പദ്ധതികളിലെ മുൻഗണന എന്നിവ ഉറപ്പാക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്.
വയോജന വകുപ്പ് രൂപീകരിക്കുന്നത് മാത്രം മതിയാകില്ല; വാർദ്ധക്യത്തെ welfare issue ആയി മാത്രം കാണാതെ സാമൂഹ്യനീതി, ലിംഗനീതി, മനുഷ്യാവകാശം എന്നിവയുടെ ചോദ്യമായി കാണുന്ന ദൃഷ്ടികോണം സർക്കാർ സ്വീകരിക്കണം. കാരണം dignified ageing എന്നത് ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തിന്റെ അളവുകോലാണ്. സ്വന്തം വയോധികരെ — പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീകളെയും പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട സമൂഹങ്ങളെയും — എങ്ങനെ പരിചരിക്കുന്നു എന്നതിലാണ് ഒരു ജനാധിപത്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മാനവികത തെളിയുന്നത്.വാർദ്ധക്യത്തെ കേരളം ഇന്നും പ്രധാനമായും “പരിചരിക്കപ്പെടേണ്ട അവസ്ഥ” എന്ന നിലയിലാണ് കാണുന്നത്. എന്നാൽ പ്രായമായവരെ കേവലം ആശ്രിതരായ ജനവിഭാഗമായി മാത്രം കാണുന്ന സമീപനം അപൂർണ്ണമാണ്. കാരണം വയോധികർ ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ അനുഭവസമ്പത്തും ബൗദ്ധിക സമ്പത്തും സാമൂഹിക ഓർമ്മയുമാണ്. അവർ കൈവശം വയ്ക്കുന്ന തൊഴിൽപരിചയം, ജീവിതജ്ഞാനം, പ്രാദേശിക അറിവുകൾ, സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങൾ, കലാസാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യങ്ങൾ, രാഷ്ട്രീയാനുഭവങ്ങൾ, കുടുംബ-സമൂഹ സംഘർഷങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്ത അനുഭവങ്ങൾ എന്നിവ സമൂഹത്തിന്റെ പൊതുസമ്പത്തായി കണക്കാക്കപ്പെടേണ്ടതാണ്. അതിനാൽ വയോജന നയത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ ഒന്ന് പ്രായമായവരുടെ സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങളും ബൗദ്ധിക ശേഷികളും സജീവമായി നിലനിർത്തുകയും സമൂഹ വികസനത്തിൽ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുക എന്നതായിരിക്കണം.
കേരളത്തിൽ അനേകം വയോധികർ വിരമിച്ചതിന് ശേഷം പൂർണ്ണമായ സാമൂഹിക ഒറ്റപ്പെടലിലേക്കാണ് തള്ളപ്പെടുന്നത്. ജോലി അവസാനിക്കുന്നതോടെ അവരുടെ സാമൂഹിക അംഗീകാരവും തീരുമാനങ്ങളിലെ പങ്കാളിത്തവും കുറയുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീകളുടെ കാര്യത്തിൽ ജീവിതം മുഴുവൻ നടത്തിയ പരിചരണ തൊഴിലുകൾക്ക് സാമൂഹിക അംഗീകാരം ലഭിക്കാത്തതിനാൽ വാർദ്ധക്യത്തിൽ അവർ “അദൃശ്യരായി” മാറുന്നു. ഇത് മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾക്കും വിഷാദത്തിനും ആത്മവിശ്വാസ നഷ്ടത്തിനും വഴിയൊരുക്കുന്നു. അതിനാൽ വയോധികരെ സമൂഹത്തിൽ സജീവമായി പങ്കാളികളാക്കുന്ന സാമൂഹിക ഘടനകൾ രൂപപ്പെടുത്തേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്.
പ്രാദേശിക സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് “സീനിയർ സിറ്റിസൺ കമ്മ്യൂണിറ്റി നെറ്റ്വർക്കുകൾ” രൂപീകരിക്കാവുന്നതാണ്. ഓരോ വാർഡിലും ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലും വയോധികരുടെ കൂട്ടായ്മകൾ, വായനാ വേദികൾ, ജീവിതാനുഭവ പങ്കിടൽ കേന്ദ്രങ്ങൾ, കലാ-സാഹിത്യ കൂട്ടായ്മകൾ, ജനകീയ ചരിത്ര രേഖപ്പെടുത്തൽ പദ്ധതികൾ എന്നിവ ആരംഭിക്കാം. കേരളത്തിന്റെ കൃഷി, മത്സ്യബന്ധനം, കൈത്തൊഴിൽ, നാട്ടുചികിത്സ, ജനകീയ കലകൾ, തൊഴിലാളി പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ, സ്ത്രീ കൂട്ടായ്മകൾ, കുടിയേറ്റ ചരിത്രം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ മുതിർന്ന തലമുറ കൈവശം വയ്ക്കുന്ന അറിവുകൾ രേഖപ്പെടുത്തുകയും പുതുതലമുറയിലേക്ക് കൈമാറുകയും ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. ഇത് ഒരു സാമൂഹിക വിദ്യാഭ്യാസ പദ്ധതിയായി തന്നെ കാണണം.
സ്കൂളുകളിലും കോളേജുകളിലും “ഇന്റർജനറേഷണൽ ലേണിംഗ്” പരിപാടികൾ ആരംഭിക്കുന്നത് വലിയ മാറ്റമുണ്ടാക്കും. യുവജനങ്ങളും വയോധികരും തമ്മിലുള്ള സംവാദങ്ങൾ, ജീവിതാനുഭവ ക്ലാസുകൾ, പ്രാദേശിക ചരിത്ര രേഖപ്പെടുത്തൽ, ഭാഷ-കല-കൈത്തൊഴിൽ പരിശീലനങ്ങൾ എന്നിവ സമൂഹത്തിലെ തലമുറകൾ തമ്മിലുള്ള അകലം കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കും. ഇന്ന് സാങ്കേതിക വിദ്യ കേന്ദ്രീകരിച്ച ജീവിതത്തിൽ സാമൂഹികബന്ധങ്ങൾ തകർന്നുപോകുമ്പോൾ, പ്രായമായവരുടെ അനുഭവജ്ഞാനം സമൂഹത്തിന് സ്ഥിരതയും മാനുഷികതയും നൽകുന്ന ഘടകമായി മാറും.
വയോധികരുടെ ബൗദ്ധികശേഷികളെ അംഗീകരിക്കാതെ പോകുന്നത് മനുഷ്യവിഭവശേഷിയുടെ വൻ നഷ്ടമാണ്. വിരമിച്ച അധ്യാപകർ, ആരോഗ്യപ്രവർത്തകർ, തൊഴിലാളി നേതാക്കൾ, കർഷകർ, കരകൗശല വിദഗ്ധർ, എഴുത്തുകാർ, കലാകാരൻമാർ, സാമൂഹിക പ്രവർത്തകർ തുടങ്ങിയവർക്ക് അവരുടെ പരിജ്ഞാനം സമൂഹത്തിന് കൈമാറാൻ അവസരങ്ങൾ ഒരുക്കണം. പൊതുവിദ്യാഭ്യാസം, ലൈബ്രറി പ്രസ്ഥാനം, തൊഴിലധിഷ്ഠിത പരിശീലനങ്ങൾ, സാമൂഹ്യ ഗവേഷണം, പ്രാദേശിക ഭരണകൂട പരിശീലനം, യുവജന മെന്ററിംഗ് പദ്ധതികൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ അവരുടെ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കാവുന്നതാണ്.
ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതിക വിദ്യകളിൽ നിന്ന് വയോധികരെ അകറ്റി നിർത്താതെ, അവരെ അതിലേക്ക് ഉൾപ്പെടുത്തുകയും വേണം. ഡിജിറ്റൽ സാക്ഷരത പരിശീലനങ്ങൾ, ഓൺലൈൻ സേവനങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനുള്ള സഹായം, ടെലിമെഡിസിൻ, സാമൂഹിക ആശയവിനിമയ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ എന്നിവ പ്രായമായവരുടെ സാമൂഹികബന്ധങ്ങൾ നിലനിർത്താൻ സഹായിക്കും. പ്രത്യേകിച്ച് ഒറ്റയ്ക്ക് കഴിയുന്ന വയോധികർക്കായി ഡിജിറ്റൽ കമ്മ്യൂണിറ്റി നെറ്റ്വർക്കുകൾ വലിയ പിന്തുണയാകും.
വാർദ്ധക്യത്തെ “ഉൽപ്പാദനക്ഷമത നഷ്ടപ്പെട്ട കാലഘട്ടം” എന്ന നിലയിൽ കാണുന്ന നവലിബറൽ കാഴ്ചപ്പാട് തിരുത്തേണ്ടതുണ്ട്. മനുഷ്യന്റെ മൂല്യം അയാൾക്ക് സാമ്പത്തികമായി എത്ര ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാനാകുന്നു എന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതല്ല. അനുഭവം, ഓർമ്മ, സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങൾ, അറിവ്, സഹാനുഭൂതി, പരിചരണം എന്നിവയും ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിന് നിർണായകമാണ്. അതുകൊണ്ട് വയോധികരെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടവരായി മാത്രമല്ല, സമൂഹത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുന്ന സജീവ സാമൂഹിക-ബൗദ്ധിക ശക്തികളായും കാണുന്ന നയപരമായ മാറ്റമാണ് കേരളത്തിന് ഇന്ന് ആവശ്യമായിരിക്കുന്നത്.കേരളത്തിലെ വയോധികരുടെ ജീവിതത്തിൽ ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതിക വിദ്യ ഇന്ന് ഒരു ആഡംബരം അല്ല; അടിസ്ഥാന സാമൂഹിക അവകാശങ്ങളുടെ ഭാഗമായിത്തന്നെ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ബാങ്കിംഗ്, ആരോഗ്യ സേവനങ്ങൾ, പെൻഷൻ, സർക്കാർ ക്ഷേമപദ്ധതികൾ, യാത്രാ ബുക്കിംഗ്, മരുന്ന് ലഭ്യത, കുടുംബാംഗങ്ങളുമായുള്ള ആശയവിനിമയം, അടിയന്തര സേവനങ്ങൾ തുടങ്ങി ജീവിതത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗം മേഖലകളും ഡിജിറ്റൽ സംവിധാനങ്ങളിലേക്ക് മാറിക്കഴിഞ്ഞ സാഹചര്യത്തിൽ ഡിജിറ്റൽ സാക്ഷരതയില്ലാത്ത വയോധികർ ഒരു പുതിയ സാമൂഹിക പുറന്തള്ളലാണ് അനുഭവിക്കുന്നത്. അതിനാൽ ഡിജിറ്റൽ വിഭജനം കുറയ്ക്കുന്നത് വയോജന ക്ഷേമത്തിന്റെ പ്രധാന ഘടകമായി സർക്കാർ കാണേണ്ടതുണ്ട്.
കേരളത്തിലെ വലിയൊരു വിഭാഗം വയോധികർ സ്മാർട്ട്ഫോൺ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും അതിന്റെ അടിസ്ഥാനപരമായ സേവനങ്ങൾ പോലും സുരക്ഷിതമായി ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയിലുണ്ട്. OTP, UPI, ഓൺലൈൻ ബാങ്കിംഗ്, ആശുപത്രി അപ്പോയിന്റ്മെന്റ്, സർക്കാർ ആപ്പുകൾ, വീഡിയോ കോൾ, ഡിജിറ്റൽ രേഖകൾ എന്നിവ ഉപയോഗിക്കുന്നതിൽ പലർക്കും ഭയവും ആശയക്കുഴപ്പവുമുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീകൾ, ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലെ വയോധികർ, കുറഞ്ഞ വിദ്യാഭ്യാസമുള്ളവർ, ഒറ്റയ്ക്ക് കഴിയുന്നവർ എന്നിവരാണ് കൂടുതൽ പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ ഫലമായി അവർ സാമ്പത്തിക തട്ടിപ്പുകൾക്കും സൈബർ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്കും കൂടുതൽ ഇരകളാകുന്നു.
ഇതിന് പരിഹാരമായി “വയോജന ഡിജിറ്റൽ ഉൾക്കൊള്ളൽ മിഷൻ” പോലുള്ള സമഗ്ര പദ്ധതി കേരളം ആവിഷ്കരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. കുടുംബശ്രീ, ലൈബ്രറി പ്രസ്ഥാനം, അക്ഷയ കേന്ദ്രങ്ങൾ, തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ, സ്കൂളുകൾ, NSS, യുവജന സംഘടനകൾ എന്നിവയെ ഉൾപ്പെടുത്തി ഓരോ വാർഡിലും സ്ഥിരമായ ഡിജിറ്റൽ സാക്ഷരത കേന്ദ്രങ്ങൾ ആരംഭിക്കാം. ഇത് കേവലം “മൊബൈൽ പഠിപ്പിക്കൽ” എന്നതിലൊതുങ്ങരുത്; ജീവിതാവശ്യങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചുള്ള പരിശീലനമാകണം.
വയോധികർക്കുള്ള ഡിജിറ്റൽ പരിശീലനത്തിൽ ഉൾപ്പെടേണ്ട പ്രധാന മേഖലകൾ:
സ്മാർട്ട്ഫോൺ അടിസ്ഥാന ഉപയോഗം
വീഡിയോ കോൾ, വോയ്സ് മെസേജിംഗ്
ഡിജിറ്റൽ പേയ്മെന്റ് സുരക്ഷ
ഓൺലൈൻ തട്ടിപ്പുകൾ തിരിച്ചറിയൽ
സർക്കാർ സേവനങ്ങൾ ആക്സസ് ചെയ്യൽ
ടെലിമെഡിസിൻ, ആരോഗ്യ ആപ്പുകൾ ഉപയോഗിക്കൽ
ഡിജിറ്റൽ രേഖകൾ സൂക്ഷിക്കൽ
സോഷ്യൽ മീഡിയ സുരക്ഷ
AI അധിഷ്ഠിത സേവനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന ധാരണ
പരിശീലനരീതി വയോധിക സൗഹൃദമാകണം. ചെറു ബാച്ചുകൾ, ആവർത്തിച്ചുള്ള പരിശീലനം, പ്രാദേശിക ഭാഷ, പ്രായോഗിക മാതൃകകൾ, വീട്ടിലെത്തി പരിശീലനം നൽകുന്ന mobile digital volunteers തുടങ്ങിയ സംവിധാനങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്. പല വയോധികർക്കും കാഴ്ചക്കുറവ്, കേൾവിക്കുറവ്, കൈകളുടെ വിറയൽ തുടങ്ങിയ ശാരീരിക പരിമിതികളുള്ളതിനാൽ വലിയ അക്ഷരങ്ങൾ, വോയ്സ്-ബേസ്ഡ് സംവിധാനങ്ങൾ, simplified interface എന്നിവ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കണം.
“ഒരു യുവാവ് – ഒരു വയോധികൻ” എന്ന മാതൃകയിൽ intergenerational digital companionship programme ആരംഭിക്കാവുന്നതാണ്. NSS, NCC, കോളേജ് വിദ്യാർത്ഥികൾ, സ്കൂൾ വിദ്യാർത്ഥികൾ എന്നിവർ സ്വന്തം പ്രദേശത്തെ വയോധികരെ സ്ഥിരമായി സഹായിക്കുന്ന സംവിധാനം തലമുറകൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധവും ശക്തിപ്പെടുത്തും. ഇതിലൂടെ ഡിജിറ്റൽ പരിശീലനം ഒരു സാമൂഹിക ഐക്യ പരിപാടിയായി മാറും.
കേരളത്തിലെ ലൈബ്രറികൾ, വായനശാലകൾ, അക്ഷയ കേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവയെ “Senior Digital Access Hubs” ആക്കി മാറ്റാനും കഴിയും. അവിടെ സൗജന്യ ഇന്റർനെറ്റ്, സഹായ ഡെസ്ക്, സർക്കാർ സേവനങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കുന്ന support staff, വീഡിയോ കോളിനുള്ള സൗകര്യം എന്നിവ ഒരുക്കണം. ഒറ്റയ്ക്ക് കഴിയുന്ന വയോധികർക്കായി ടെലിഹെൽത്ത് സേവനങ്ങളും മാനസികാരോഗ്യ കൗൺസലിംഗും ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്ഫോമിലൂടെ ബന്ധിപ്പിക്കാം.
ഡിജിറ്റൽ വിഭജനം സാങ്കേതിക പ്രശ്നം മാത്രമല്ല; അത് വർഗ്ഗം, ലിംഗം, വിദ്യാഭ്യാസം, പ്രായം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സാമൂഹിക അസമത്വത്തിന്റെ പുതിയ രൂപമാണ്. അതിനാൽ വയോധികരുടെ ഡിജിറ്റൽ ഉൾക്കൊള്ളൽ വിപണി അധിഷ്ഠിത “ടെക്നോളജി പ്രോജക്ട്” ആയി കാണാതെ സാമൂഹ്യനീതി പദ്ധതിയായി സർക്കാർ സമീപിക്കണം. ഡിജിറ്റൽ ലോകത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ട ഒരാൾ ഇന്ന് പൊതുജീവിതത്തിൽ നിന്നും പുറത്താക്കപ്പെടുകയാണ് എന്ന തിരിച്ചറിവോടെയാണ് കേരളം മുന്നോട്ട് പോകേണ്ടത്.കേരളത്തിൽ ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനങ്ങൾ അതിവേഗം ഡിജിറ്റൽ സംവിധാനങ്ങളിലേക്ക് മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ആഘാതം അനുഭവിക്കുന്ന വിഭാഗങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് വയോധികർ. ബാങ്കുകൾ ഇന്ന് സേവന സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിന്ന് “സാങ്കേതിക ഇടപാട് കേന്ദ്രങ്ങൾ” ആയി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. ടോക്കൺ മെഷീനുകൾ, മൊബൈൽ ആപ്പുകൾ, OTP സ്ഥിരീകരണങ്ങൾ, ATM അധിഷ്ഠിത ഇടപാടുകൾ, ഓൺലൈൻ KYC, ഡിജിറ്റൽ ഫോമുകൾ തുടങ്ങിയവ ബാങ്കിംഗ് സേവനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന ഘടകങ്ങളായി മാറിയ സാഹചര്യത്തിൽ, വലിയൊരു വിഭാഗം പ്രായമായവർ ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനങ്ങളിൽ നിന്നും പ്രായോഗികമായി പുറത്താക്കപ്പെടുകയാണ്.
വയോധികർക്കുള്ള ബാങ്കിംഗ് ബുദ്ധിമുട്ട് കേവലം സാങ്കേതിക അറിവില്ലായ്മയുടെ പ്രശ്നമല്ല. കാഴ്ചക്കുറവ്, കേൾവിക്കുറവ്, ഓർമ്മശക്തി കുറഞ്ഞുപോകൽ, വിരലടയാളം ശരിയായി പതിയാത്തത്, ദീർഘസമയം നിൽക്കാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥ, മാനസിക സമ്മർദ്ദം, ഡിജിറ്റൽ ഭയം എന്നിവയും അതിനൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ഒറ്റയ്ക്ക് കഴിയുന്ന സ്ത്രീകൾക്കും, ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലെ വയോധികർക്കും, ശാരീരിക അവശതയുള്ളവർക്കും ബാങ്കിംഗ് ഇന്ന് പലപ്പോഴും അപമാനകരവും ഭീതിജനകവുമായ അനുഭവമായി മാറുന്നുണ്ട്.
അതിനാൽ കേരളത്തിൽ ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനങ്ങളെ “വയോജന സൗഹൃദ” രീതിയിലേക്ക് പുനഃസംഘടിപ്പിക്കേണ്ടത് അടിയന്തര ആവശ്യമാണ്. ഇത് CSR പ്രവർത്തനമല്ല; സാമ്പത്തിക പൗരത്വത്തിന്റെ അവകാശചോദ്യമാണ്.
ഓരോ ബാങ്ക് ശാഖയിലും “Senior Citizen Facilitation Desk” നിർബന്ധമാക്കണം. പരിശീലനം ലഭിച്ച ജീവനക്കാർ വയോധികരുടെ ഫോമുകൾ പൂരിപ്പിക്കാനും, ഡിജിറ്റൽ ഇടപാടുകൾ മനസ്സിലാക്കിക്കൊടുക്കാനും, സുരക്ഷിത ബാങ്കിംഗ് മാർഗ്ഗങ്ങൾ വിശദീകരിക്കാനും നിയോഗിക്കപ്പെടണം. നീണ്ട ക്യൂകളിൽ നിൽക്കാതെ പ്രത്യേക കൗണ്ടർ സൗകര്യവും ഇരിപ്പിടങ്ങളും കുടിവെള്ളവും ശുചിമുറികളും ഉറപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ട്.
പെൻഷൻ വാങ്ങാൻ ബാങ്കിലെത്തുന്ന വയോധികർ മണിക്കൂറുകളോളം കാത്തുനിൽക്കേണ്ട സാഹചര്യം അവസാനിപ്പിക്കണം. പ്രത്യേക പെൻഷൻ ദിനങ്ങൾ, വീടുകളിലെത്തി ബാങ്കിംഗ് സേവനം, mobile banking units, doorstep banking തുടങ്ങിയ സേവനങ്ങൾ വ്യാപിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്. കിടപ്പിലായവർക്കും ഒറ്റയ്ക്ക് കഴിയുന്നവർക്കും ഇത് നിർണായകമാണ്.
ഡിജിറ്റൽ ബാങ്കിംഗ് ആപ്പുകളും വയോധിക സൗഹൃദമാകണം. വലിയ അക്ഷരങ്ങൾ, മലയാളം ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രാദേശിക ഭാഷാ പിന്തുണ, voice-assisted navigation, simplified interface, one-touch emergency help തുടങ്ങിയ സൗകര്യങ്ങൾ നിർബന്ധമാക്കണം. എല്ലാ സേവനങ്ങളും app-only ആക്കുന്ന സമീപനം പുനഃപരിശോധിക്കണം. physical banking access നിലനിർത്തുന്നത് ഒരു സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്തമാണ്.
വയോധികർ ഇന്ന് ഏറ്റവും കൂടുതൽ സൈബർ സാമ്പത്തിക തട്ടിപ്പുകൾക്ക് ഇരയാകുന്ന വിഭാഗങ്ങളിലൊന്നാണ്. OTP തട്ടിപ്പുകൾ, വ്യാജ ബാങ്ക് കോളുകൾ, UPI fraud, KYC scam, investment fraud തുടങ്ങിയവയിൽ അനേകം മുതിർന്ന പൗരന്മാർ സമ്പാദ്യങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നു. അതിനാൽ ബാങ്കുകൾ സ്ഥിരമായ cyber safety awareness programme നടത്തണം. ഓരോ ബാങ്ക് ശാഖയിലും ലളിതമായ ഭാഷയിൽ തയ്യാറാക്കിയ സുരക്ഷാ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുകയും വിതരണം ചെയ്യുകയും വേണം.
ബാങ്കിംഗ് മേഖലയിലെ മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെ നഷ്ടവും പ്രധാന പ്രശ്നമാണ്. മുമ്പ് പ്രാദേശിക ബാങ്ക് ജീവനക്കാർ ഉപഭോക്താക്കളെ വ്യക്തിപരമായി അറിയുന്ന സാമൂഹിക ബന്ധം നിലനിന്നിരുന്നു. ഇന്ന് പൂർണ്ണമായും algorithmic banking culture ആകുമ്പോൾ വയോധികർ “ഡാറ്റ” മാത്രമായി ചുരുങ്ങുന്നു. സാമ്പത്തിക സ്ഥാപനങ്ങൾ സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള പൊതുസേവന സ്ഥാപനങ്ങളാണെന്ന ബോധം തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരേണ്ടതുണ്ട്.
പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീ വയോധികരുടെ സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യം ഉറപ്പാക്കുന്ന ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്. കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രമായി സ്വന്തം അക്കൗണ്ടുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാനുള്ള പിന്തുണ, സാമ്പത്തിക അവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ബോധവൽക്കരണം, നിയമസഹായം എന്നിവ ശക്തിപ്പെടുത്തണം. അനേകം വിധവകൾക്കും ഒറ്റയ്ക്ക് കഴിയുന്ന സ്ത്രീകൾക്കും സ്വന്തം സമ്പാദ്യങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം പോലും കുടുംബത്തിനകത്തെ അധികാരബന്ധങ്ങൾ മൂലം നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്ന യാഥാർത്ഥ്യം സമൂഹം അംഗീകരിക്കണം.
വയോധിക സൗഹൃദ ബാങ്കിംഗ് എന്നത് “സൗകര്യം” മാത്രമല്ല; അത് മാന്യതയുടെ ചോദ്യമാണ്. ജീവിതം മുഴുവൻ അധ്വാനിച്ച ഒരു മനുഷ്യൻ തന്റെ സ്വന്തം പണം എടുക്കാനോ പെൻഷൻ ലഭിക്കാനോ അപമാനിക്കപ്പെടേണ്ട സാഹചര്യം ഒരു ജനാധിപത്യ സമൂഹത്തിനും യോജിച്ചതല്ല. അതിനാൽ ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനങ്ങളുടെ മനുഷ്യവൽക്കരണം കേരളത്തിന്റെ വയോജന നയത്തിന്റെ കേന്ദ്ര ഘടകമാകേണ്ടതാണ്.കേരളത്തിലെ വയോധികരുടെ ജീവിതത്തിൽ ഏറ്റവും വലിയ സാമ്പത്തിക ഭീഷണികളിലൊന്നാണ് ആരോഗ്യച്ചെലവ്. വാർദ്ധക്യസഹജമായ രോഗങ്ങൾ, ദീർഘകാല ചികിത്സ, മരുന്നുകൾ, പരിശോധനകൾ, ശസ്ത്രക്രിയകൾ, പരിചരണച്ചെലവ്, മാനസികാരോഗ്യ ചികിത്സ, പുനരധിവാസം എന്നിവ പല കുടുംബങ്ങളെയും സാമ്പത്തിക തകർച്ചയിലേക്ക് തള്ളിവിടുന്ന സാഹചര്യമാണ് നിലവിലുള്ളത്. പ്രത്യേകിച്ച് സ്ഥിരവരുമാനമില്ലാത്തവർക്കും അനൗപചാരിക തൊഴിൽ മേഖലയിൽ പ്രവർത്തിച്ചവർക്കും സ്ത്രീകൾക്കും ഒറ്റയ്ക്ക് കഴിയുന്ന വയോധികർക്കും ചികിത്സ ഇന്ന് കടബാധ്യതയുടെയും ആശ്രിതാവസ്ഥയുടെയും കാരണമായി മാറുന്നു. അതിനാൽ വയോധികർക്കായുള്ള ആരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസ് പരിരക്ഷ കേരളത്തിൽ അവകാശാധിഷ്ഠിതമായ സർവ്വജന സംവിധാനമായി പുനഃസംഘടിപ്പിക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്.
ഇപ്പോൾ നിലവിലുള്ള പല ഇൻഷുറൻസ് പദ്ധതികളും വാർദ്ധക്യത്തിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെ കണക്കിലെടുക്കാത്തവയാണ്. ഉയർന്ന പ്രീമിയം, പ്രായപരിധി, മുൻകൂട്ടിയുള്ള രോഗങ്ങൾ (pre-existing conditions) അടിസ്ഥാനമാക്കി നിഷേധം, വളരെ പരിമിതമായ കവറേജ്, സ്വകാര്യ ആശുപത്രി കേന്ദ്രീകൃത സേവനം തുടങ്ങിയവ കാരണം വലിയൊരു വിഭാഗം വയോധികർ ഇൻഷുറൻസ് പരിരക്ഷയ്ക്ക് പുറത്താണ്. ജീവിതകാലം മുഴുവൻ അധ്വാനിച്ച ശേഷം ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആരോഗ്യപരിചരണം ആവശ്യമുള്ള ഘട്ടത്തിൽ ആളുകളെ വിപണിയുടെ കരുണയ്ക്ക് വിട്ടുകൊടുക്കുന്നത് സാമൂഹ്യനീതിക്കെതിരാണ്.
കേരളം “Universal Geriatric Health Protection Scheme” പോലുള്ള സമഗ്ര പദ്ധതി രൂപീകരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. സാമ്പത്തിക നില, തൊഴിൽ പശ്ചാത്തലം, ലിംഗഭേദം, കുടുംബസ്ഥിതി എന്നിവ കണക്കിലെടുത്ത് എല്ലാ വയോധികർക്കും കുറഞ്ഞത് അടിസ്ഥാന ആരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസ് പരിരക്ഷ സർക്കാർ ഉറപ്പാക്കണം. പ്രത്യേകിച്ച് വിധവകൾ, ഭിന്നശേഷിക്കാർ, ഒറ്റയ്ക്ക് കഴിയുന്നവർ, LGBTQ+ വയോധികർ, അനൗപചാരിക തൊഴിലാളികൾ എന്നിവർക്കായി അധിക പരിരക്ഷയും സബ്സിഡിയും നൽകേണ്ടതുണ്ട്.
ഈ ഇൻഷുറൻസ് പദ്ധതി ആശുപത്രി പ്രവേശനച്ചെലവിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങരുത്. വാർദ്ധക്യത്തിലെ പ്രധാന ചെലവുകൾ പലപ്പോഴും outpatient ചികിത്സ, സ്ഥിരമായ മരുന്നുകൾ, physiotherapy, palliative care, dementia care, home nursing, assistive devices (hearing aid, wheelchair, walking support), മാനസികാരോഗ്യ ചികിത്സ എന്നിവയാണ്. നിലവിലെ പല ഇൻഷുറൻസ് സംവിധാനങ്ങളും ഇവയെ അവഗണിക്കുന്നു. അതിനാൽ വയോധിക സൗഹൃദ ആരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസ് chronic care model അടിസ്ഥാനമാക്കിയിരിക്കണം.
സ്ത്രീ വയോധികരുടെ ആരോഗ്യ ആവശ്യങ്ങൾ പ്രത്യേകമായി പരിഗണിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ജീവിതകാലത്തെ പോഷകാഹാരക്കുറവ്, reproductive health burden, unpaid care work, അസ്ഥിസംബന്ധമായ രോഗങ്ങൾ, മാനസിക സമ്മർദ്ദങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ വാർദ്ധക്യത്തിൽ ഗുരുതര ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളായി മാറുന്നു. എന്നാൽ സ്ത്രീകൾ പലപ്പോഴും സ്വന്തം ചികിത്സ അവസാന പരിഗണനയായി മാറ്റിവയ്ക്കുന്ന സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യം നിലനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ gender-sensitive geriatric insurance policy അനിവാര്യമാണ്.
വയോധികർക്കുള്ള ആരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസ് സംവിധാനം പൂർണ്ണമായും സ്വകാര്യ ഇൻഷുറൻസ് കമ്പനികളുടെ ലാഭാധിഷ്ഠിത മോഡലിൽ അധിഷ്ഠിതമാകരുത്. സർക്കാർ ആശുപത്രികൾ, കുടുംബാരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങൾ, community clinics, palliative care networks എന്നിവയെ ശക്തിപ്പെടുത്തിയുള്ള പൊതുജനാരോഗ്യ അധിഷ്ഠിത മാതൃകയാണ് കേരളത്തിന് അനുയോജ്യം. സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളിലെ നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത ചികിത്സാ ചെലവും അനാവശ്യ പരിശോധനകളും പല വയോധികരെയും സാമ്പത്തിക ദുരന്തത്തിലേക്ക് തള്ളുന്ന യാഥാർത്ഥ്യം നിയന്ത്രിക്കപ്പെടണം.
ഇൻഷുറൻസ് പദ്ധതികളുടെ പ്രായോഗിക ഉപയോഗവും ലളിതമാക്കണം. ഓൺലൈൻ അപേക്ഷ, സങ്കീർണ്ണ രേഖകൾ, app-based claim systems തുടങ്ങിയവ അനേകം വയോധികരെ സംവിധാനങ്ങളിൽ നിന്ന് അകറ്റുന്നു. പഞ്ചായത്ത് തല സഹായകേന്ദ്രങ്ങൾ, ആശുപത്രി സോഷ്യൽ വർക്കർമാർ, community volunteers എന്നിവ വഴി claim assistance ഉറപ്പാക്കണം. വയോധികർക്ക് സ്വന്തം അവകാശങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാനും ഉപയോഗിക്കാനും സാമൂഹിക പിന്തുണ ആവശ്യമാണ്.
ആരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസ് എന്നത് ഒരു ധനകാര്യ ഉൽപ്പന്നമല്ല; വാർദ്ധക്യത്തിലെ മനുഷ്യ മാന്യതയുടെ സംരക്ഷണമാണ്. ചികിത്സ ലഭിക്കാത്തതിനാൽ ഒരു വയോധികൻ വേദന സഹിച്ചുകൊണ്ട് ജീവിക്കേണ്ടി വരുകയോ, കുടുംബത്തിന് ഭാരമാകാതിരിക്കാനായി ചികിത്സ ഉപേക്ഷിക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥ ഒരു പുരോഗമന സമൂഹത്തിനും അംഗീകരിക്കാനാകില്ല. അതിനാൽ വയോധികരുടെ ആരോഗ്യപരിരക്ഷയെ ക്ഷേമപദ്ധതി എന്ന നിലയിൽ മാത്രം കാണാതെ സാമൂഹിക അവകാശമായി അംഗീകരിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ മനസ്സാക്ഷിയാണ് കേരളത്തിന് ഇന്ന് ആവശ്യമായിരിക്കുന്നത്.കേരളത്തിലെ വാർദ്ധക്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രതിസന്ധികളിലൊന്ന് സ്ഥിരമായ വരുമാന സുരക്ഷയുടെ അഭാവമാണ്. ജീവിതം മുഴുവൻ അധ്വാനിച്ചിട്ടും വാർദ്ധക്യത്തിൽ സ്വന്തം അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങൾ പോലും നിറവേറ്റാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയിൽ കഴിയുന്ന അനേകം വയോധികർ കേരളത്തിലുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീകൾ, അനൗപചാരിക തൊഴിൽ മേഖലകളിൽ പ്രവർത്തിച്ചവർ, കാർഷിക തൊഴിലാളികൾ, മത്സ്യബന്ധന അനുബന്ധ തൊഴിലാളികൾ, വീട്ടുജോലിക്കാർ, ചെറുകിട വ്യാപാരികൾ, കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികൾ, ഒറ്റയ്ക്ക് കഴിയുന്നവർ എന്നിവർക്ക് വാർദ്ധക്യം പലപ്പോഴും സാമ്പത്തിക അനിശ്ചിതത്വത്തിന്റെ കാലഘട്ടമായി മാറുന്നു. അതിനാൽ വയോധികരുടെ വരുമാന സഹായ പദ്ധതികൾ കേരളത്തിലെ സാമൂഹ്യനീതി നയത്തിന്റെ കേന്ദ്രഘടകമാകേണ്ടതുണ്ട്.
ഇപ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന സാമൂഹ്യ സുരക്ഷാ പെൻഷനുകൾ പലർക്കും ജീവിക്കാൻ മതിയായതല്ല. ഭക്ഷണം, മരുന്ന്, യാത്ര, വാടക, വൈദ്യുതി, ചികിത്സ, പരിചരണച്ചെലവ് എന്നിവ ദിനംപ്രതി ഉയരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ നിലവിലെ പെൻഷൻ തുക മാന്യമായ ജീവിതം ഉറപ്പാക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല. അതിനാൽ വയോജന പെൻഷൻ ദാരിദ്ര്യ നിവാരണ സഹായം എന്നതിലുപരി “ജീവിതാവകാശ വരുമാനം” എന്ന നിലയിൽ പുനർനിർവചിക്കണം.
കേരളം “Universal Elder Income Support System” പോലുള്ള സമഗ്ര പദ്ധതി ആവിഷ്കരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. അറുപത് വയസ്സിന് മുകളിലുള്ള എല്ലാ പൗരന്മാർക്കും അടിസ്ഥാന വരുമാന സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്ന സർവ്വജന പെൻഷൻ സംവിധാനത്തിലേക്ക് സംസ്ഥാനത്തിന് ക്രമേണ നീങ്ങണം. തൊഴിലിന്റെ സ്വഭാവം, ജാതി, ലിംഗം, കുടുംബസ്ഥിതി, ഗ്രാമ-നഗര വ്യത്യാസം എന്നിവ മൂലം ജീവിതകാലം മുഴുവൻ അസമത്വം അനുഭവിച്ച വിഭാഗങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ പിന്തുണ നൽകുന്ന progressive model ആവശ്യമുണ്ട്.
സ്ത്രീ വയോധികരുടെ സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. കുടുംബത്തിനകത്തെ പരിചരണ തൊഴിലുകൾക്ക് സാമ്പത്തിക മൂല്യം കൽപ്പിക്കാത്ത സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥ കാരണം അനേകം സ്ത്രീകൾ ജീവിതം മുഴുവൻ ജോലി ചെയ്തിട്ടും വാർദ്ധക്യത്തിൽ “വരുമാനമില്ലാത്തവർ” ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. വിധവകൾ, ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട സ്ത്രീകൾ, ഭർത്താവിന്റെ പെൻഷനിൽ ആശ്രയിച്ചിരുന്നവർ എന്നിവരാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദുര്ബലാവസ്ഥയിൽ. അതിനാൽ സ്ത്രീകൾക്കായുള്ള പ്രത്യേക വരുമാന സുരക്ഷാ പദ്ധതികൾ, higher pension slabs, widow income guarantee, community support allowance എന്നിവ ആവശ്യമാണ്.
വരുമാന സഹായ പദ്ധതികൾ പെൻഷനിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങരുത്. ആരോഗ്യച്ചെലവ്, വാടക, ഭക്ഷണം, വൈദ്യുതി, ഡിജിറ്റൽ കണക്റ്റിവിറ്റി, സഹായ ഉപകരണങ്ങൾ തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങൾക്കും സബ്സിഡി ഉറപ്പാക്കണം. “Integrated Elder Support Card” പോലുള്ള ഏകീകൃത സാമൂഹ്യസുരക്ഷാ സംവിധാനം വഴി വിവിധ ആനുകൂല്യങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കാവുന്നതാണ്.
അതോടൊപ്പം ജോലി ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വയോധികർക്കായി dignity-based livelihood programmes രൂപപ്പെടുത്തണം. എല്ലാ വയോധികരും “ആശ്രിതർ” അല്ല. അധ്യാപനം, കരകൗശലം, കാർഷിക ഉപദേശം, ജനകീയ കലകൾ, community mentoring, ലൈബ്രറി പ്രവർത്തനം, കുട്ടികളുടെ പഠനസഹായം, പരിചരണ സേവനങ്ങൾ, പ്രാദേശിക ചരിത്ര രേഖപ്പെടുത്തൽ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ പ്രായമായവരുടെ പരിജ്ഞാനവും അനുഭവവും ഉപയോഗപ്പെടുത്താവുന്നതാണ്. എന്നാൽ ഇത് വിലകുറഞ്ഞ തൊഴിൽ ചൂഷണമായി മാറാതിരിക്കാൻ സർക്കാർ മാന്യമായ പ്രതിഫലവും തൊഴിൽ അവകാശങ്ങളും ഉറപ്പാക്കണം.
വരുമാന സഹായ സംവിധാനങ്ങളുടെ പ്രാപ്യതയും പ്രധാനമാണ്. ഡിജിറ്റൽ രേഖകൾ, ബാങ്കിംഗ് സങ്കീർണ്ണത, biometric authentication പ്രശ്നങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ കാരണം അനേകം വയോധികർ സ്വന്തം അവകാശങ്ങൾ പോലും ലഭിക്കാതെ പോകുന്നു. അതിനാൽ doorstep delivery of pensions, പഞ്ചായത്ത് തല സഹായകേന്ദ്രങ്ങൾ, simplified verification systems, community volunteers എന്നിവ ശക്തിപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ട്.
LGBTQ+ വയോധികർ, ട്രാൻസ്ജെൻഡർ സമൂഹം, കുടുംബപിന്തുണയില്ലാത്തവർ, ഭവനരഹിതർ തുടങ്ങിയവർക്ക് പ്രത്യേക സാമൂഹ്യസുരക്ഷാ പദ്ധതികളും അടിയന്തര വരുമാന സഹായവും ഉറപ്പാക്കണം. കുടുംബം കേന്ദ്രീകരിച്ച ക്ഷേമനയങ്ങൾ ഇവരെ പലപ്പോഴും അദൃശ്യമാക്കുന്നു എന്ന യാഥാർത്ഥ്യം സർക്കാർ അംഗീകരിക്കണം.
വയോധികരുടെ വരുമാന സുരക്ഷ ഒരു സാമ്പത്തിക നയം മാത്രമല്ല; അത് മനുഷ്യ മാന്യതയുടെ ചോദ്യമാണ്. ജീവിതം മുഴുവൻ സമൂഹത്തിന്റെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയും കുടുംബങ്ങളും താങ്ങിനിർത്തിയ ആളുകൾ വാർദ്ധക്യത്തിൽ പട്ടിണിയിലും ആശ്രിതാവസ്ഥയിലും ജീവിക്കേണ്ടി വരുന്നത് ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ നൈതിക പരാജയമാണ്. അതിനാൽ വാർദ്ധക്യത്തിലെ സാമ്പത്തിക സുരക്ഷയെ കരുണയോ ദാനമോ ആയി കാണാതെ, ജീവിതകാലത്തെ അധ്വാനത്തിന് സമൂഹം നൽകേണ്ട സാമൂഹിക പ്രതിഫലമായി അംഗീകരിക്കേണ്ട സമയമാണിത്.വയോധികരെക്കുറിച്ചുള്ള പൊതുസമൂഹത്തിന്റെ പ്രധാന തെറ്റിദ്ധാരണകളിലൊന്ന് അവർക്ക് “പരിചരണം” മാത്രം മതി എന്നതാണ്. എന്നാൽ വാർദ്ധക്യത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട മനുഷ്യാവകാശ ചോദ്യങ്ങളിൽ ഒന്ന് വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയും ആത്മാഭിമാനത്തിന്റെയും സംരക്ഷണമാണ്. പ്രായമായ ഒരാളുടെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തീരുമാനങ്ങൾ — എവിടെ താമസിക്കണം, സ്വന്തം പണം എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കണം, ചികിത്സ എങ്ങനെ വേണം, ആരോടൊപ്പമാണ് ജീവിക്കേണ്ടത്, സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങൾ എങ്ങനെ നിലനിർത്തണം — എന്നീ കാര്യങ്ങളിൽ അവരുടെ അഭിപ്രായവും ഇച്ഛയും പലപ്പോഴും കുടുംബങ്ങളും സ്ഥാപനങ്ങളും അവഗണിക്കുന്ന അവസ്ഥ കേരളത്തിൽ വ്യാപകമാണ്.
വാർദ്ധക്യത്തെ ഇന്നും “കുട്ടിത്തത്തിലേക്കുള്ള തിരിച്ചുപോക്ക്” എന്ന രീതിയിൽ കാണുന്ന പിതൃത്വാധിപത്യ മനോഭാവം സമൂഹത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. അതിന്റെ ഫലമായി പ്രായമായവരുടെ തീരുമാനങ്ങൾ കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഏറ്റെടുക്കുകയും അവരുടെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നിയന്ത്രണം ക്രമേണ നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീ വയോധികരുടെ കാര്യത്തിൽ ഇത് കൂടുതൽ ഗുരുതരമാണ്. ജീവിതം മുഴുവൻ കുടുംബത്തിന് വേണ്ടി അധ്വാനിച്ച സ്ത്രീകൾ വാർദ്ധക്യത്തിൽ സ്വന്തം വരുമാനം, സ്വത്ത്, ചികിത്സ, യാത്ര, സൗഹൃദങ്ങൾ, സാമൂഹിക ഇടപെടലുകൾ എന്നിവയിൽ പോലും സ്വതന്ത്ര തീരുമാനമെടുക്കാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയിലേക്കാണ് പലപ്പോഴും തള്ളപ്പെടുന്നത്.
വയോധികരുടെ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം എന്നത് “ഒറ്റയ്ക്ക് ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം” മാത്രം അല്ല; സ്വന്തം ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള മനുഷ്യാവകാശമാണ്. കുടുംബത്തിന്റെ സൗകര്യത്തിനോ സാമ്പത്തിക താൽപര്യത്തിനോ വേണ്ടി പ്രായമായവരെ നിർബന്ധിതമായി വൃദ്ധസദനങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റുക, അവരുടെ സ്വത്ത് കൈവശപ്പെടുത്തുക, ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടുകൾ നിയന്ത്രിക്കുക, സുഹൃത്തുക്കളുമായുള്ള ബന്ധങ്ങൾ വിച്ഛേദിക്കുക, മൊബൈൽ ഫോൺ ഉപയോഗം നിയന്ത്രിക്കുക, ചികിത്സാ തീരുമാനങ്ങളിൽ അവരുടെ അഭിപ്രായം ചോദിക്കാതിരിക്കുക തുടങ്ങിയവ എല്ലാം വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യ ലംഘനങ്ങളാണ്.
കേരളത്തിലെ വയോജന നയം “care” കേന്ദ്രീകൃത മോഡലിൽ നിന്ന് “rights-based ageing” മോഡലിലേക്ക് മാറേണ്ടതുണ്ട്. പ്രായമായവർ സംരക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടവരായതിനേക്കാൾ, അവകാശങ്ങളുള്ള പൗരന്മാരാണ് എന്ന തിരിച്ചറിവാണ് അതിന്റെ അടിസ്ഥാനം. വയോധികരുടെ informed consent, സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യം, സ്വകാര്യത, സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങൾ, ലൈംഗികതയും വൈകാരിക ബന്ധങ്ങളും ഉൾപ്പെടെയുള്ള വ്യക്തിപരമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ എന്നിവ നിയമപരമായും സാമൂഹികമായും അംഗീകരിക്കപ്പെടണം.
ആരോഗ്യരംഗത്തും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം നിർണായകമാണ്. ചികിത്സാരീതികൾ, ശസ്ത്രക്രിയ, ജീവിതാവസാന പരിചരണം (end-of-life care), palliative care എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തീരുമാനങ്ങളിൽ പ്രായമായവരുടെ ഇച്ഛയ്ക്ക് മുൻഗണന നൽകണം. “അവർക്കറിയില്ല” എന്ന സമീപനം മെഡിക്കൽ സ്ഥാപനങ്ങളിലും കുടുംബങ്ങളിലും വ്യാപകമാണ്. ഇത് വയോധികരുടെ മാനവികത തന്നെ നിഷേധിക്കുന്ന രീതിയിലേക്ക് മാറുന്നു.
ഡിജിറ്റൽ കാലഘട്ടത്തിൽ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് പുതിയ വെല്ലുവിളികളും ഉണ്ട്. ബാങ്കിംഗ്, ആരോഗ്യ രേഖകൾ, ആശയവിനിമയം, സോഷ്യൽ മീഡിയ ഉപയോഗം എന്നിവയിൽ കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ പൂർണ്ണ നിയന്ത്രണം പലപ്പോഴും വയോധികരെ ആശ്രിതരാക്കുന്നു. അതിനാൽ ഡിജിറ്റൽ സാക്ഷരതയും സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യവും വയോധികരുടെ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിട്ടാണ് കാണേണ്ടത്.
LGBTQ+ വയോധികർക്കും ട്രാൻസ്ജെൻഡർ സമൂഹത്തിനും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ചോദ്യം കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാണ്. കുടുംബങ്ങളിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടവർ, സ്വന്തം തിരിച്ചറിവ് മറച്ചുവെച്ച് ജീവിക്കാൻ നിർബന്ധിതരായവർ, വാർദ്ധക്യത്തിൽ വീണ്ടും “കുടുംബ നിയന്ത്രണത്തിലേക്ക്” തള്ളപ്പെടുന്നവർ എന്നിവരുടെ അവസ്ഥ മനുഷ്യാവകാശ പ്രശ്നമായി തന്നെ കാണണം. അവർക്ക് സുരക്ഷിതവും സ്വതന്ത്രവുമായ താമസസൗകര്യങ്ങളും സാമൂഹിക പിന്തുണാ സംവിധാനങ്ങളും ഉറപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ട്.
വയോധികരുടെ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം സംരക്ഷിക്കുന്നത് കുടുംബബന്ധങ്ങൾ തകർക്കുക എന്നതല്ല. മറിച്ച് പരിചരണവും മാന്യതയും ഒരുമിച്ച് നിലനിൽക്കുന്ന സാമൂഹിക സംസ്കാരം സൃഷ്ടിക്കലാണ്. “അവർക്ക് എന്താണ് നല്ലത് എന്ന് ഞങ്ങൾക്കറിയാം” എന്ന സമീപനത്തിന് പകരം “അവർക്ക് എന്താണ് വേണ്ടത്” എന്ന് കേൾക്കാൻ പഠിക്കുന്ന ജനാധിപത്യപരമായ സമീപനമാണ് ആവശ്യമായിരിക്കുന്നത്.
ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ സംസ്കാരനിലവാരം അതിലെ വയോധികരെ എങ്ങനെ പരിഗണിക്കുന്നു എന്നതിലൂടെ അളക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ പരിചരണം മാത്രം മതിയാകില്ല; സ്വാതന്ത്ര്യമില്ലാത്ത പരിചരണം പലപ്പോഴും മറ്റൊരു തരത്തിലുള്ള നിയന്ത്രണമായി മാറുന്നു. അതിനാൽ dignified ageing എന്നത് ഭക്ഷണവും മരുന്നും മാത്രം അല്ല, സ്വന്തം ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് സ്വന്തം തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള അവകാശം ഉറപ്പാക്കുന്നതുമാണ്.ദയാവധം അഥവാ euthanasia എന്ന ചോദ്യം വയോധികരുടെ ജീവിതം, ആരോഗ്യം, വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം, മനുഷ്യ മാന്യത, വൈദ്യശാസ്ത്ര നൈതികത, നിയമം, കുടുംബബന്ധങ്ങൾ എന്നിവയെ സ്പർശിക്കുന്ന അതീവ സങ്കീർണ്ണമായ വിഷയമാണ്. ഇത് “ജീവൻ അവസാനിപ്പിക്കൽ” എന്ന ഒറ്റ ചോദ്യത്തിൽ ഒതുങ്ങുന്നതല്ല; മറിച്ച് മനുഷ്യന് സ്വന്തം ജീവിതത്തെയും മരണത്തെയും കുറിച്ച് എത്രമാത്രം തീരുമാനാധികാരം ഉണ്ടായിരിക്കണം എന്ന അടിസ്ഥാന മനുഷ്യാവകാശ ചർച്ചയുമായാണ് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.
ഇന്ത്യൻ നിയമവ്യവസ്ഥയിൽ “active euthanasia” — അതായത് ഒരാളുടെ ജീവൻ മനപ്പൂർവ്വം അവസാനിപ്പിക്കുന്ന നടപടികൾ — നിയമാനുസൃതമല്ല. എന്നാൽ Common Cause vs Union of India കേസിലെ സുപ്രീംകോടതി വിധിയിലൂടെ ചില പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിൽ “passive euthanasia” അനുവദിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അതായത്, രോഗമുക്തിക്ക് യാതൊരു സാധ്യതയും ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥയിൽ ജീവൻ നിലനിർത്താൻ മാത്രം ഉപയോഗിക്കുന്ന ചികിത്സകൾ പിൻവലിക്കുകയോ നിർത്തുകയോ ചെയ്യാനുള്ള അവകാശം അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. ഇതോടൊപ്പം “living will” അല്ലെങ്കിൽ “advance directive” എന്ന ആശയത്തിനും നിയമപരമായ അംഗീകാരം ലഭിച്ചു. അതായത്, ഒരാൾക്ക് മുൻകൂട്ടി തന്റെ ചികിത്സയെക്കുറിച്ചുള്ള ഇച്ഛ രേഖപ്പെടുത്താൻ കഴിയുന്നു.
വാർദ്ധക്യത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഈ ചർച്ച കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാകുന്നു. കാരണം അനേകം വയോധികർ ദീർഘകാല വേദന, ഗുരുതര അസുഖങ്ങൾ, അൽസൈമേഴ്സ്, ഡിമെൻഷ്യ, ശരീര ചലനശേഷി നഷ്ടപ്പെടൽ, ഏകാന്തത, സാമ്പത്തിക ആശ്രിതാവസ്ഥ തുടങ്ങിയ അവസ്ഥകളിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. ചിലർക്ക് ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനഘട്ടത്തിൽ മാന്യതയോടെ ജീവിക്കാനും മരിക്കാനും ഉള്ള അവകാശത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ ഉയരുന്നു. “ജീവൻ നിലനിർത്തൽ” മാത്രമല്ല, “ജീവിതത്തിന്റെ ഗുണമേന്മ” എന്ന ചോദ്യവും അതിനൊപ്പം വരുന്നു.
എന്നാൽ ദയാവധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ച അതീവ ജാഗ്രതയോടെ നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. കാരണം ദാരിദ്ര്യം, കുടുംബ സമ്മർദ്ദം, ആരോഗ്യച്ചെലവ്, സാമൂഹിക ഒറ്റപ്പെടൽ, പരിചരണത്തിന്റെ അഭാവം എന്നിവ മൂലം “ജീവിക്കാൻ കഴിയാത്ത” അവസ്ഥയിലേക്കാണ് പല വയോധികരും തള്ളപ്പെടുന്നത്. അത്തരമൊരു സമൂഹത്തിൽ ദയാവധത്തെ “സ്വതന്ത്രമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്” എന്ന് മാത്രം കാണാൻ കഴിയില്ല. ചിലപ്പോൾ അത് സാമൂഹിക അവഗണനയുടെ ഫലമായിരിക്കും. “ജീവിക്കാൻ വേണ്ട പിന്തുണ ഇല്ലാത്തതിനാൽ മരണം തിരഞ്ഞെടുക്കേണ്ടി വരുന്നു” എന്ന അവസ്ഥ ഒരു ജനാധിപത്യ സമൂഹത്തിന്റെ പരാജയമാണ്.
അതുകൊണ്ട് ദയാവധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഏതൊരു ചർച്ചയും ശക്തമായ palliative care സംവിധാനങ്ങളോടും മാനസികാരോഗ്യ പിന്തുണയോടും സാമൂഹ്യ സുരക്ഷയോടും വയോജന പരിചരണത്തോടും കൂടിയേ മുന്നോട്ട് പോകാവൂ. കേരളം ഇതിനകം തന്നെ palliative care രംഗത്ത് ശ്രദ്ധേയമായ മാതൃകകൾ സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുള്ള സംസ്ഥാനമാണ്. വേദന നിയന്ത്രണം, മാനസിക പിന്തുണ, കുടുംബ കൗൺസലിംഗ്, dignity in dying എന്നിവ ഉറപ്പാക്കുന്ന സമഗ്ര പരിചരണ സംവിധാനം ശക്തിപ്പെടുത്തുകയാണ് ആദ്യം വേണ്ടത്.
വയോധികരുടെ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളിൽ “ജീവിതാവസാന തീരുമാനങ്ങൾ” ഉൾപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്. പക്ഷേ അതോടൊപ്പം അവരുടെ സുരക്ഷയും സംരക്ഷിക്കപ്പെടണം. കുടുംബ സ്വത്ത്, പരിചരണച്ചെലവ്, സാമൂഹിക സമ്മർദ്ദം തുടങ്ങിയ കാരണങ്ങൾ കൊണ്ട് പ്രായമായവരെ തീരുമാനങ്ങളിലേക്ക് നിർബന്ധിതരാക്കാതിരിക്കാൻ ശക്തമായ നിയമപരവും സാമൂഹികവുമായ safeguards അനിവാര്യമാണ്.
ദയാവധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ മതപരവും സാംസ്കാരികവുമായ വികാരങ്ങളെയും സ്പർശിക്കുന്നവയാണ്. ചിലർക്ക് അത് മനുഷ്യ മാന്യതയുടെ ഭാഗമായും ചിലർക്ക് അത് ജീവന്റെ വിശുദ്ധതയ്ക്കെതിരായ നിലപാടായും തോന്നാം. അതിനാൽ ഈ വിഷയം രാഷ്ട്രീയ മുദ്രാവാക്യങ്ങളിലേക്കോ വികാരാധിഷ്ഠിത വാദങ്ങളിലേക്കോ ചുരുക്കാതെ, മനുഷ്യാവകാശം, വൈദ്യശാസ്ത്ര നൈതികത, സാമൂഹ്യനീതി, പരിചരണാവകാശം എന്നീ തലങ്ങളിൽ സമൂഹം ഗൗരവമായി സംവദിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
അവസാനമായി, ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ മാനവികത അളക്കപ്പെടുന്നത് ആളുകൾ എങ്ങനെ ജീവിക്കുന്നു എന്നതിലൂടെ മാത്രമല്ല, അവർക്ക് ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനഘട്ടത്തിൽ എത്രമാത്രം മാന്യതയും വേദനരഹിതമായ പരിചരണവും സ്വാതന്ത്ര്യവും നൽകുന്നു എന്നതിലൂടെയും ആണ്.