ലോകത്തെ ഇന്ധനമാക്കുന്നത് പ്രവാസികളുടെ വിയർപ്പോ രക്തമോ?

ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സമ്പന്നവും ശക്തവുമായ എണ്ണക്കമ്പനികളിലൊന്നായ Saudi Aramcoയെക്കുറിച്ച് ബ്രിട്ടീഷ് ആസ്ഥാനമായ മനുഷ്യാവകാശ ഗവേഷണ സംഘടനയായ FairSquare പുറത്തുവിട്ട “Blood, Sweat and Oil” എന്ന റിപ്പോർട്ട് ആഗോള മനുഷ്യാവകാശ രാഷ്ട്രീയത്തെയും തൊഴിലാളി അവകാശ ചർച്ചകളെയും വീണ്ടും ഉണർത്തിയിരിക്കുകയാണ്. ലോക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ ഇന്ധനമാക്കുന്ന എണ്ണയുടെ പിന്നിൽ എത്രത്തോളം വിയർപ്പും രക്തവും മനുഷ്യജീവിതങ്ങളുടെ വിലയും ഒളിഞ്ഞുകിടക്കുന്നു എന്നത് അതിവേദനാജനകമായി തുറന്നുകാട്ടുന്ന രേഖയാണിത്. മരുഭൂമിയുടെ അസഹ്യമായ ചൂടിൽ, അതിരുകടന്ന ജോലി സമയങ്ങളിൽ, മനുഷ്യർക്ക് വസിക്കാൻ പോലും പറ്റാത്ത താമസക്യാമ്പുകളിൽ ജീവിക്കുന്ന പ്രവാസി തൊഴിലാളികളുടെ ജീവിതമാണ് ഈ റിപ്പോർട്ടിന്റെ കേന്ദ്രവിഷയം. ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ എണ്ണസമ്പത്ത് കൈവശം വച്ചിരിക്കുന്ന രാജ്യത്തിന്റെ വികസനത്തിനും ആഗോള ഊർജ്ജ വിപണിക്കും അടിത്തറ പാകുന്നത് ദക്ഷിണേഷ്യയിലും ആഫ്രിക്കയിലും നിന്നെത്തിയ ദരിദ്ര തൊഴിലാളികളുടെ ശരീരങ്ങളാണെന്ന യാഥാർത്ഥ്യമാണ് റിപ്പോർട്ട് മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്.

സൗദി അറേബ്യയുടെ സാമ്പത്തികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ ശക്തിയുടെ പ്രതീകമാണ് അരാംകോ. ആഗോള എണ്ണവിപണിയിലെ നിർണായക ശക്തി മാത്രമല്ല, ആധുനിക സൗദിയുടെ ദേശീയ അഭിമാനവും കൂടിയാണ് അത്. എന്നാൽ ഈ ഭീമൻ കോർപ്പറേറ്റിന്റെ വിതരണ ശൃംഖലയിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന തൊഴിലാളികൾ അനുഭവിക്കുന്ന ദുരിതജീവിതം മറ്റൊരു സൗദിയെയാണ് ലോകത്തിനു മുന്നിൽ തുറന്നുകാട്ടുന്നത്. സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളില്ലാതെ കനത്ത ചൂടിൽ മണിക്കൂറുകളോളം ജോലി ചെയ്യേണ്ടിവരുന്ന തൊഴിലാളികൾ, അപകടങ്ങളിൽ മരിച്ചാലും പരിക്കേറ്റാലും യഥാർത്ഥ നഷ്ടപരിഹാരം ലഭിക്കാത്ത കുടുംബങ്ങൾ, അടിച്ചമർത്തലിന്റെയും കടബാധ്യതയുടെയും കുടുക്കിൽ കുടുങ്ങിയ തൊഴിൽകരാർ വ്യവസ്ഥ — ഇതെല്ലാം ആഗോളവത്കരണത്തിന്റെ ക്രൂരമായ സാമ്പത്തിക ഘടനയുടെ ഭാഗങ്ങളാണ്. എണ്ണ ഉത്പാദനത്തിൽ നിന്നുള്ള ലാഭം ട്രില്യൺ ഡോളറുകളായി ഉയരുമ്പോഴും ആ സമ്പത്തിന്റെ അടിത്തറ പാകുന്ന മനുഷ്യരുടെ ജീവിതം അങ്ങേയറ്റം അവഗണിക്കപ്പെടുന്നു എന്നതാണ് ഈ റിപ്പോർട്ട് ലോകത്തെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്.

പ്രത്യേകിച്ച് ഇന്ത്യ, ബംഗ്ലാദേശ്, നേപ്പാൾ, പാകിസ്ഥാൻ, ഫിലിപ്പീൻസ്, ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പ്രവാസി തൊഴിലാളികളാണ് ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങളുടെ പ്രധാന ഇരകൾ. സ്വന്തം രാജ്യങ്ങളിലെ തൊഴിലില്ലായ്മയും ദാരിദ്ര്യവും കുടുംബബാധ്യതകളും കാരണം ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് കുടിയേറുന്ന ഇവർ, നല്ല ശമ്പളവും മാന്യമായ ജീവിതവുമെന്ന സ്വപ്നവുമായാണ് യാത്രതിരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ അവരെ കാത്തിരിക്കുന്നത് പലപ്പോഴും കടബാധ്യത, പാസ്‌പോർട്ട് പിടിച്ചെടുക്കൽ, ചൂഷണപരമായ തൊഴിൽ കരാറുകൾ, അസ്വസ്ഥകരമായ താമസക്യാമ്പുകൾ, മനുഷ്യാവകാശ നിഷേധം എന്നിവയാണ്. ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളുടെ തിളങ്ങുന്ന നഗരങ്ങൾക്കും സ്റ്റേഡിയങ്ങൾക്കും വ്യവസായ സാമ്രാജ്യങ്ങൾക്കും പിന്നിൽ ഇത്തരമൊരു അടിമപ്പണിയുടെ ചരിത്രം ഒളിഞ്ഞുകിടക്കുന്നു എന്ന വിമർശനം പുതുമയുള്ളതല്ല. എന്നാൽ അരാംകോ പോലൊരു ആഗോള കോർപ്പറേറ്റിനെ നേരിട്ട് ലക്ഷ്യമിട്ട് ഇത്തരമൊരു വിശദമായ റിപ്പോർട്ട് പുറത്തുവരുന്നത് ഏറെ രാഷ്ട്രീയപ്രാധാന്യമുള്ള സംഭവമാണ്.

ഈ വിഷയത്തിൽ United Nations Working Group on Business and Human Rights ഇടപെട്ടതും അതീവ ഗൗരവമുള്ള കാര്യമാണ്. സാധാരണയായി രാഷ്ട്രങ്ങളെയും കോർപ്പറേറ്റുകളെയും നേരിട്ട് ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതിൽ സൂക്ഷ്മത പാലിക്കുന്ന ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ മനുഷ്യാവകാശ സംവിധാനങ്ങൾ, അരാംകോയ്ക്കും അതിന്റെ ധനസഹായകര്ക്കും നേരിട്ട് കത്തയച്ച് ആശങ്ക രേഖപ്പെടുത്തിയത് പ്രശ്നത്തിന്റെ വ്യാപ്തി വ്യക്തമാക്കുന്നു. തൊഴിലാളികളുടെ സുരക്ഷ, തൊഴിൽ സാഹചര്യങ്ങൾ, മരണാനന്തര നഷ്ടപരിഹാരം, അന്താരാഷ്ട്ര തൊഴിൽ മാനദണ്ഡങ്ങളുടെ ലംഘനം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങളാണ് യു.എൻ. ഉയർത്തിയത്. ഇതോടെ വിഷയം ഒരു മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനയുടെ ആരോപണത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന് ആഗോള നയതന്ത്ര-രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചയിലേക്ക് കടന്നിരിക്കുകയാണ്.

ഇതിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാന വശം കായികരംഗത്തേക്കുള്ള പ്രതിഷേധമാണ്. 2025-ൽ Human Rights Watch അടക്കമുള്ള സംഘടനകൾ FIFA, Formula One, International Cricket Council തുടങ്ങിയ അന്താരാഷ്ട്ര കായികസംഘടനകൾക്ക് അയച്ച കത്തുകൾ ഒരു പുതിയ രാഷ്ട്രീയ ചോദ്യമാണ് ഉയർത്തിയത്: മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങൾക്കും പരിസ്ഥിതി നാശത്തിനും ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു എണ്ണക്കമ്പനിയുടെ പണം സ്വീകരിച്ച് ആഗോള കായികസംഘടനകൾ എന്താണ് ന്യായീകരിക്കുന്നത്? ഇത് വെറും സ്പോൺസർഷിപ്പ് കരാർ മാത്രമല്ല, “sportswashing” എന്ന രാഷ്ട്രീയ തന്ത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്നും വിമർശകർ പറയുന്നു. മനുഷ്യാവകാശ വിമർശനങ്ങളിൽ നിന്ന് ശ്രദ്ധ തിരിക്കാനും ഒരു “പുരോഗമന” പ്രതിച്ഛായ സൃഷ്ടിക്കാനുമാണ് കായികം, വിനോദം, സാംസ്കാരിക വേദികൾ എന്നിവ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നതെന്ന വാദം ശക്തമാകുകയാണ്.

ഇവിടെ മറ്റൊരു വലിയ രാഷ്ട്രീയ വിരോധാഭാസവും നിലനിൽക്കുന്നു. ഒരു വശത്ത് ലോകം കാലാവസ്ഥാ പ്രതിസന്ധിയെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നു. ഫോസിൽ ഇന്ധന ഉപഭോഗം കുറയ്ക്കണമെന്നും കാർബൺ ഉത്പാദനം നിയന്ത്രിക്കണമെന്നും ആഗോള കരാറുകൾ ഉണ്ടാകുന്നു. മറുവശത്ത്, എണ്ണ ഉത്പാദനം വ്യാപിപ്പിക്കാനും അതിലൂടെ കൂടുതൽ ലാഭം നേടാനും ശ്രമിക്കുന്ന കമ്പനികൾ ലോക കായിക-സാംസ്കാരിക വേദികളിൽ ഏറ്റവും വലിയ സ്പോൺസർമാരായി ഉയർന്നുവരുന്നു. പരിസ്ഥിതി നാശത്തെയും തൊഴിലാളി ചൂഷണത്തെയും ഒരുമിച്ച് ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ അതിനാൽ തന്നെയാണ് അരാംകോ പോലുള്ള കമ്പനികളെ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്.

“Blood, Sweat and Oil” എന്ന റിപ്പോർട്ട് ഒടുവിൽ ചോദിക്കുന്നത് വളരെ ലളിതമായെങ്കിലും അസ്വസ്ഥമാക്കുന്ന ഒരു ചോദ്യമാണ്: ലോകത്തിന്റെ സമ്പത്തും വികസനവും നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത് ആരുടെ ജീവിതത്തിന്റെ വിലകൊണ്ടാണ്? ആഗോള ഊർജ്ജവിപണിയുടെ അടിത്തറ പാകുന്നത് കോടിക്കണക്കിന് ദരിദ്ര പ്രവാസി തൊഴിലാളികളുടെ വിയർപ്പും ശരീരവുമാണെങ്കിൽ, മനുഷ്യാവകാശം, വികസനം, ആധുനികത എന്നൊക്കെയുള്ള വാക്കുകൾക്ക് എന്താണ് യഥാർത്ഥ അർത്ഥം? ലോകത്തെ ഏറ്റവും സമ്പന്നമായ കോർപ്പറേറ്റുകൾക്കിടയിലും ഇന്നും മനുഷ്യന്റെ തൊഴിൽ ഇങ്ങനെ വിലകുറഞ്ഞതാകുന്നത് ആഗോള സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയുടെ ഏറ്റവും വലിയ നൈതിക പരാജയങ്ങളിലൊന്നാണ്.