ഹോർമുസിലെ വെടിയൊച്ചകൾക്കിടയിൽ: കടലിൽ കുടുങ്ങിയ ഇന്ത്യൻ കപ്പൽതൊഴിലാളികൾ

ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് വീണ്ടും അടഞ്ഞപ്പോൾ ലോകം ആദ്യം ശ്രദ്ധിച്ചത് എണ്ണവിലകളായിരുന്നു. വിപണികൾ വിറച്ചു, ഇൻഷുറൻസ് നിരക്കുകൾ കുതിച്ചു, രാജ്യങ്ങൾ അടിയന്തര ചര്‍ച്ചകളിലേക്ക് നീങ്ങി. എന്നാൽ കടലിന്റെ നടുവിൽ, ഈ വാർത്തകളൊന്നും കേൾക്കാതെ, ചിലർ പുക നിറഞ്ഞ വായുവിൽ ശ്വാസംമുട്ടിക്കൊണ്ട് ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ ഓടിക്കൊണ്ടിരുന്നു. അബ്ദുർ റഹ്മാൻ പറഞ്ഞത് പോലെ “പത്ത് സെക്കന്റ് കൂടി വൈകിയിരുന്നെങ്കിൽ ഞാൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമായിരുന്നില്ല.” ആ വാചകം ഒരു വ്യക്തിയുടെ അനുഭവമല്ല; അത് ഹോർമുസിലെ യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ സംക്ഷിപ്തരൂപമാണ്.

Strait of Hormuz ലോകത്തിന്റെ ഏറ്റവും തന്ത്രപ്രധാനമായ കടൽപാതകളിലൊന്നാണ്. ആഗോള എണ്ണവിതരണത്തിന്റെ അഞ്ചിലൊന്ന് ഇവിടെകൂടി കടന്നുപോകുന്നു. അതുകൊണ്ട് തന്നെ, ഇവിടെ ഉണ്ടാകുന്ന ഒരു ചെറിയ തടസ്സം പോലും ലോകസമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ നടുക്കാൻ കഴിയും. എന്നാൽ ഈ വലിയ സാമ്പത്തിക ഗണിതത്തിൽ, കപ്പലുകളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യരുടെ ജീവൻ ഒരു ചെറുകുറിപ്പായി മാത്രം മാറുന്നു.

സമീപകാല സംഭവവികാസങ്ങൾ ഈ സത്യം കൂടുതൽ നഗ്നമായി പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നു. Iran വീണ്ടും കടലിടുക്ക് അടച്ചതും, കപ്പലുകൾക്ക് നേരെ വെടിവയ്പ്പ് നടന്നതും, India ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാജ്യങ്ങളുടെ കപ്പലുകൾ ആക്രമണ ഭീഷണിയിലായതും, ഈ പ്രദേശത്തെ പൂർണ്ണമായും ഒരു യുദ്ധമേഖലയാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. ഒമാൻ തീരത്തോട് ചേർന്ന് വിവിധ ദൂരങ്ങളിൽ നടന്ന ആക്രമണങ്ങൾ, സ്ഫോടന ശബ്ദങ്ങൾ, കണ്ടെയിനറുകൾക്ക് സംഭവിച്ച നാശനഷ്ടങ്ങൾ  ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന് ഒരു നിയന്ത്രണം ഇല്ലാത്ത സംഘർഷത്തിന്റെ ചിത്രം വരയ്ക്കുന്നു.

ഒരു സൂപ്പർ ടാങ്കർ 20 ലക്ഷം ബാരൽ ക്രൂഡ് ഓയിലുമായി ഇന്ത്യയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടത്  തടയപ്പെട്ടു. “ഭാഗ്യലക്ഷ്മി” പോലുള്ള കപ്പലുകൾ തിരികെ പോകാൻ നിർബന്ധിതമായി. ചില കപ്പലുകൾ പാതിവഴിയിൽ യാത്ര അവസാനിപ്പിച്ചു. എന്നാൽ ഈ തീരുമാനങ്ങൾ എല്ലാം സാമ്പത്തിക കണക്കുകൾ മാത്രം അല്ല; അവ ജീവൻ രക്ഷിക്കാനുള്ള അടിയന്തര പ്രതികരണങ്ങളാണ്. എന്നിരുന്നാലും, എല്ലാ കപ്പലുകൾക്കും തിരികെ പോകാൻ കഴിയില്ല. ചിലത് മുന്നോട്ട് പോകേണ്ടിവരും  കാരണം ചരക്കുകൾ എത്തണം.

ഇവിടെ നിന്നാണ് ഈ കഥയുടെ ഏറ്റവും കഠിനമായ ഭാഗം തുടങ്ങുന്നത്.

Donald Trump പ്രഖ്യാപിച്ച നാവിക ഉപരോധവും, അതിന് മറുപടിയായി ഇറാൻ എടുത്ത കടുത്ത നടപടികളും ചേർന്ന് ഈ പ്രദേശത്തെ ശക്തിപ്രകടനത്തിന്റെ വേദിയായി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. ചർച്ചകളിൽ പരാജയം, വാഗ്ദാനങ്ങൾ പാലിക്കാത്തതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആരോപണങ്ങൾ, സൈനിക വിന്യാസം  ഇതെല്ലാം ചേർന്ന് കടലിൽ ഒരു പുതിയ യാഥാർത്ഥ്യം സൃഷ്ടിക്കുന്നു:

നിയമം പറയുന്ന ഒരു ലോകം, പക്ഷേ അത് നടപ്പിലാകാത്ത ഒരു സ്ഥലം.

ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, കപ്പലുകളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന തൊഴിലാളികൾ ഒരു അപകടകരമായ ഇടവേളയിൽ കുടുങ്ങിയിരിക്കുന്നു. അവർ neither at war nor at peace. അവർ സൈനികർ അല്ല, എന്നാൽ യുദ്ധത്തിന്റെ നടുവിലാണ്. അവർക്ക് ആയുധങ്ങളില്ല, പക്ഷേ വെടിവയ്പ്പിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ ഒരാളാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

കടലിലെ ജീവിതം ഇപ്പോൾ ഒരു ജോലിസ്ഥലമല്ല. കപ്പലുകൾ തുറസ്സായ കടലിൽ നിൽക്കുന്നു. ചിലത് നങ്കൂരമിടാതെ ചെലവ് കുറയ്ക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. ജനറേറ്ററുകൾ ഓഫ് ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭക്ഷണം നിയന്ത്രിക്കുന്നു. വെള്ളം പരിമിതമാകുന്നു. ക്യാപ്റ്റന്മാർ ഓരോ ദിവസവും “ഇന്ന് എങ്ങനെ ജീവനോടെ തുടരാം?” എന്ന ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരമുണ്ടാക്കേണ്ടിവരുന്നു.

ഈ സാഹചര്യത്തിൽ തൊഴിൽ അവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നത് പോലും ചിലപ്പോൾ ഒരു വ്യംഗ്യമായി തോന്നും. International Labour Organization രൂപപ്പെടുത്തിയ നിയമങ്ങൾ തൊഴിലാളികൾക്ക് സുരക്ഷയും മാന്യതയും ഉറപ്പാക്കുന്നുവെന്ന് പറയുന്നു. പക്ഷേ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ, ഈ നിയമങ്ങൾ കടലിൽ എത്തുമ്പോൾ മങ്ങിയുപോകുന്നു. ജോലി നിരസിക്കാനുള്ള അവകാശം ഉള്ളതുപോലെ തോന്നാം, എന്നാൽ അത് പ്രയോഗിക്കാൻ കഴിയില്ല. കാരണം, ജോലി നിരസിച്ചാൽ മറ്റൊരാൾ എത്തും. ആ മറ്റൊരാൾക്ക് അതേ അപകടം നേരിടേണ്ടിവരും.

ഇവിടെ ഒരു വലിയ ചൂഷണ വ്യവസ്ഥ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിൽ കടൽ ജോലി ഒരു സ്വപ്നമായി വിൽക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ആ സ്വപ്നത്തിന്റെ അടിത്തറ പലപ്പോഴും കടബാധ്യതയാണ്. അനധികൃത റിക്രൂട്ട്മെന്റ് ഏജന്റുമാർ, തെറ്റായ വാഗ്ദാനങ്ങൾ, ഉയർന്ന ഫീസ്  തൊഴിലാളികൾ കടലിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ അവർ ഇതിനകം തന്നെ ഒരു സാമ്പത്തിക കുടുക്കിൽ കുടുങ്ങിയിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ, അവർക്ക് “തിരഞ്ഞെടുപ്പ്” ഇല്ല. അവർ പോകേണ്ടതുണ്ട്.

“ഫ്ലാഗ് ഓഫ് കൺവീനിയൻസ്” കപ്പലുകൾ ഈ പ്രശ്നം കൂടുതൽ ഗുരുതരമാക്കുന്നു. ഒരു രാജ്യത്ത് രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത കപ്പൽ, മറ്റൊരു രാജ്യത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥത, മറ്റൊരു രാജ്യക്കാരായ തൊഴിലാളികൾ  ഈ വിഭജിത ഉത്തരവാദിത്തം തൊഴിലാളികളെ സംരക്ഷണം ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥയിലേക്ക് തള്ളുന്നു. ഒരു അപകടം സംഭവിച്ചാൽ, ആരാണ് ഉത്തരവാദി എന്ന് വ്യക്തമായില്ല.

International Transport Workers’ Federation കണക്കുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത് പോലെ, കടൽ തൊഴിലാളികളുടെ ഉപേക്ഷിക്കൽ ഒരു സ്ഥിരമായ പ്രശ്നമാണ്. ആയിരക്കണക്കിന് തൊഴിലാളികൾ ഓരോ വർഷവും കപ്പലുകളിൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. അവരിൽ വലിയൊരു വിഹിതം ഇന്ത്യക്കാരാണ്. ഇത് യാദൃശ്ചികമല്ല; ഇത് ഒരു സംവിധാനത്തിന്റെ ഫലമാണ്.

ഇതിനിടെ, രാജ്യങ്ങൾ അവരുടെ മുൻഗണനകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഊർജസുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കണം. വ്യാപാരം തുടരേണ്ടതാണ്. കപ്പലുകൾ സഞ്ചരിക്കണം. ഇത് എല്ലാം ശരിയാണ്. എന്നാൽ ഇതിന്റെ നടുവിൽ ഒരു ചോദ്യം ഉയരുന്നു:

ഈ സിസ്റ്റം നിലനിർത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന മനുഷ്യരുടെ ജീവൻ എത്രമാത്രം വിലപ്പെട്ടതാണ്?

ഹോർമുസ് അടഞ്ഞാൽ ലോകം ഭയപ്പെടും  കാരണം എണ്ണ എത്തില്ല. പക്ഷേ തൊഴിലാളികൾ മരിച്ചാൽ ലോകം അത്രയും പ്രതികരിക്കില്ല. കാരണം അത് “വ്യാപാരത്തെ നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്നില്ല.” ഈ വ്യത്യാസം തന്നെയാണ് ഈ സംവിധാനത്തിന്റെ നൈതിക പരാജയം.

അവസാനമായി, ഈ കഥ ഒരു യുദ്ധകഥയല്ല. ഇത് ഒരു തൊഴിലാളി കഥയാണ്.

രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ശക്തിപോരാട്ടം കടലിൽ നടക്കുന്നു.

പക്ഷേ അതിന്റെ വില അടയ്ക്കുന്നത് ആയുധങ്ങളില്ലാത്ത തൊഴിലാളികളാണ്.

ഹോർമുസ് വീണ്ടും തുറക്കാം. ഉപരോധങ്ങൾ മാറാം. ചർച്ചകൾ വിജയിക്കാം.

പക്ഷേ കടലിൽ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ടവരെ തിരികെ കൊണ്ടുവരാനാവില്ല.

അതിനാൽ, ഈ പ്രതിസന്ധിയുടെ യഥാർത്ഥ ചോദ്യം ഇതാണ്:

വ്യാപാരം തുടരുന്നതാണ് വിജയം, അല്ലെങ്കിൽ മനുഷ്യരെ സംരക്ഷിക്കുന്നതാണോ?

ഈ ചോദ്യം ഉത്തരം കിട്ടാതെ തുടരുന്നിടത്ത്

കടൽപാതകൾ തുറന്നാലും, നീതി അടഞ്ഞതായിരിക്കും.