സംഘി രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ നുണഫാക്ടറിയുടെ ബലിയായ ജെന്റിൽമാൻ

കൽക്കരി കുംഭകോണക്കേസിൽ ആറാം പ്രതിയായിരുന്നു മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി മൻമോഹൻ സിംഗ്. അധികാരത്തിൽ നിന്ന് താഴെയിറങ്ങിയിട്ടും മരണം വരെയും അഴിമതിഭരണത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയെന്ന ആരോപണത്തിന്റെ നിഴൽ അദ്ദേഹത്തെ പിന്തുടർന്നു. ഒടുവിൽ, മരണത്തിന് രണ്ട് വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറം, അദ്ദേഹത്തിനെതിരായ ആരോപണങ്ങളിൽ കുറ്റവിമുക്തനാക്കി ക്ലീൻ ചിറ്റ് നൽകുന്ന റിപ്പോർട്ട് സുപ്രീം കോടതി അംഗീകരിച്ചു. മരണാനന്തര നീതി എന്നൊന്നുണ്ടെങ്കിൽ, അത് വൈകിയെങ്കിലും മൻമോഹൻ സിംഗിന്റെ കാര്യത്തിൽ സംഭവിച്ചിരിക്കുന്നു.

ചരിത്രം പലപ്പോഴും സമകാലിക രാഷ്ട്രീയത്തേക്കാൾ നീതിയുള്ളതാണെങ്കിലും, ചില മനുഷ്യരോട് അത് പോലും ക്രൂരത കാണിക്കാറുണ്ട്. ഇന്ത്യയുടെ ഏറ്റവും അധികം അപഹസിക്കപ്പെട്ട പ്രധാനമന്ത്രിമാരിൽ ഒരാളായി മൻമോഹൻ സിംഗിനെ ചിത്രീകരിക്കാൻ വർഷങ്ങളോളം സംഘടിത രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണങ്ങൾ നടന്നു. “മൗനമോഹൻ”, “റിമോട്ട് കൺട്രോൾ പ്രധാനമന്ത്രി”, “ദുർബലനായ നേതാവ്” തുടങ്ങിയ വിശേഷണങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പാരമ്പര്യത്തെ മറച്ചുവയ്ക്കാൻ ബോധപൂർവം ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ഇന്ന് ആ പ്രചാരണങ്ങളുടെ പൊള്ളത്തരം കൂടുതൽ വ്യക്തമായി തെളിഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.

മൻമോഹൻ സിംഗിന്റെ ഭരണകാലത്തെ വിലയിരുത്തുമ്പോൾ ഒരു കേസിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണമല്ല, പാർലമെന്റിന്റെ നിയമപുസ്തകമാണ് ആദ്യം തുറക്കേണ്ടത്. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര ഇന്ത്യയിൽ അവകാശാധിഷ്ഠിത ഭരണത്തിന്റെ ഏറ്റവും ശക്തമായ കാലഘട്ടങ്ങളിലൊന്നാണ് 2004 മുതൽ 2014 വരെയുള്ള പത്ത് വർഷങ്ങൾ.

വിവരാവകാശ നിയമം (RTI Act) ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിന് പുതിയ ശ്വാസം നൽകി. സർക്കാർ ഫയലുകൾ ജനങ്ങൾക്ക് തുറന്നുകൊടുത്ത ആ നിയമം അധികാരത്തെ ജനങ്ങളുടെ നിരീക്ഷണത്തിന് വിധേയമാക്കി. ഇന്ന് അഴിമതിയെക്കുറിച്ചുള്ള അനേകം വെളിപ്പെടുത്തലുകൾ സാധ്യമായത് ആ നിയമത്തിന്റെ ശക്തികൊണ്ടാണ്. മഹാത്മാ ഗാന്ധി ദേശീയ ഗ്രാമീണ തൊഴിലുറപ്പ് പദ്ധതി (MGNREGA) ഗ്രാമീണ ഇന്ത്യയിലെ ദരിദ്രർക്കുള്ള തൊഴിലവകാശത്തെ നിയമപരമായ അവകാശമാക്കി മാറ്റി. സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യകാലത്തുപോലും കോടിക്കണക്കിന് കുടുംബങ്ങൾക്ക് അത് ജീവൻ രക്ഷിക്കുന്ന പദ്ധതിയായി.

വനാവകാശ നിയമം (Forest Rights Act, 2006) ആദിവാസി സമൂഹങ്ങൾക്കും വനാശ്രിത ജനവിഭാഗങ്ങൾക്കും അവരുടെ പാരമ്പര്യ ഭൂമിയിലുള്ള അവകാശങ്ങൾ അംഗീകരിച്ചു. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം പതിറ്റാണ്ടുകളായി നിഷേധിക്കപ്പെട്ട ചരിത്രപരമായ അനീതിക്ക് ഭാഗികമായെങ്കിലും പരിഹാരം കാണാൻ ശ്രമിച്ച നിയമമായിരുന്നു അത്.
വിദ്യാഭ്യാസാവകാശ നിയമം (Right to Education Act, 2009) ആറു മുതൽ പതിനാലു വയസ്സുവരെയുള്ള കുട്ടികൾക്ക് സൗജന്യവും നിർബന്ധിതവുമായ വിദ്യാഭ്യാസം ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശമാക്കി.

ദേശീയ ഭക്ഷ്യസുരക്ഷാ നിയമം (National Food Security Act, 2013) ഏകദേശം 80 കോടിയോളം ജനങ്ങൾക്ക് ഭക്ഷ്യധാന്യങ്ങൾ നിയമപരമായ അവകാശമായി ഉറപ്പുനൽകി. വിശപ്പിനെ ക്ഷേമപദ്ധതിയുടെ വിഷയത്തിൽ നിന്ന് അവകാശത്തിന്റെ വിഷയമാക്കി ഉയർത്തിയ നിയമമാണത്.

ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കൽ, പുനരധിവാസം, നഷ്ടപരിഹാരം എന്നിവ സംബന്ധിച്ച 2013-ലെ നിയമം (Land Acquisition, Rehabilitation and Resettlement Act) കോളനിവൽക്കരണ കാലത്തെ 1894-ലെ നിയമത്തെ മാറ്റി. ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കലിൽ സാമൂഹിക ആഘാത പഠനം, ന്യായമായ നഷ്ടപരിഹാരം, പുനരധിവാസം എന്നിവ നിർബന്ധമാക്കിയ ചരിത്രപരമായ നിയമനിർമ്മാണമായിരുന്നു അത്.

സ്ത്രീകൾക്കെതിരായ ഗാർഹിക പീഡനത്തിൽ നിന്ന് സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കുന്ന നിയമം (Protection of Women from Domestic Violence Act, 2005), കുട്ടികളെ ലൈംഗിക കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്ന POCSO നിയമം (2012), കൈകൊണ്ട് മലിന്യം നീക്കുന്ന മനുഷ്യത്വരഹിത തൊഴിൽ നിരോധിച്ച നിയമം (2013), ലോക്പാൽ നിയമം (2013), കമ്പനി നിയമം (2013), വൈകല്യമുള്ളവർക്കും ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കും സാമൂഹ്യനീതിക്കുമുള്ള വിവിധ നിയമനിർമ്മാണങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം ആ കാലഘട്ടത്തിലെ പാർലമെന്റിന്റെ സജീവ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ തെളിവുകളാണ്.

അതേസമയം, ഇന്ത്യ-അമേരിക്ക സിവിൽ ആണവകരാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും ധീരമായ തീരുമാനങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു. സ്വന്തം സർക്കാരിന്റെ നിലനിൽപ്പ് പോലും അപകടത്തിലാകുമെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും, ഇന്ത്യയുടെ ദീർഘകാല ഊർജസുരക്ഷയ്ക്കും ആഗോള നയതന്ത്ര നിലയ്ക്കുമായി അദ്ദേഹം ആ തീരുമാനം എടുത്തു. ഇടതുപക്ഷത്തിന്റെ പിന്തുണ നഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടും പാർലമെന്റിൽ വിശ്വാസവോട്ട് നേടി അദ്ദേഹം മുന്നോട്ടുപോയത് രാഷ്ട്രീയ ധൈര്യത്തിന്റെ ഉദാഹരണമായിരുന്നു.

ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണകാലം ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു. ആഗോള സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യത്തിന്റെ ആഘാതങ്ങൾക്കിടയിലും ഇന്ത്യ ഉയർന്ന വളർച്ചാനിരക്ക് നിലനിർത്തി. ബാങ്കിങ് മേഖലയിലെ സ്ഥിരത, വിദേശനിക്ഷേപം, വിവരസാങ്കേതിക രംഗത്തിന്റെ വളർച്ച, അടിസ്ഥാനസൗകര്യ വികസനം എന്നിവയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണത്തിന് നിർണായക പങ്കുണ്ടായിരുന്നു.

ഇതെല്ലാം ഉണ്ടായിട്ടും, മൻമോഹൻ സിംഗിനെ ഓർക്കാൻ പൊതുബോധത്തെ നിർബന്ധിതമാക്കിയത് 2G, കോമൺവെൽത്ത്, കൽക്കരി കുംഭകോണം തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങളാണ്. പിന്നീട് പല കേസുകളിലും കോടതികൾ ആരോപണങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തെ ചോദ്യം ചെയ്തു. എന്നാൽ രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണം സൃഷ്ടിച്ച പ്രതിച്ഛായ പൊതുസ്മൃതിയിൽ തുടർന്നു.

മൻമോഹൻ സിംഗ് ഒരിക്കലും ഉച്ചത്തിൽ സംസാരിച്ച നേതാവായിരുന്നില്ല. പക്ഷേ, അദ്ദേഹം നയിച്ച ഭരണകാലത്ത് പാർലമെന്റ് സംസാരിച്ചിരുന്നു. ചർച്ചകൾ നടന്നിരുന്നു. പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ പ്രതിഷേധം ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. മാധ്യമപ്രവർത്തകരെ ശത്രുക്കളായി ചിത്രീകരിച്ചിരുന്നില്ല. അന്വേഷണ ഏജൻസികളെ രാഷ്ട്രീയ ആയുധങ്ങളായി ഉപയോഗിക്കുന്നുവെന്ന ആരോപണങ്ങൾ ഭരണത്തിന്റെ മുഖമുദ്രയായിരുന്നില്ല. ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം പൊതുവെ ബഹുമാനിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.

അധികാരമൊഴിയുന്നതിന് മുമ്പ് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ ഇന്ന് ചരിത്രത്തിന്റെ രേഖയായി മാറിയിരിക്കുന്നു: “ഞാനൊരു ദുർബലനായ പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്നുവെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നില്ല. അതു ചരിത്രകാരന്മാർ തീരുമാനിക്കട്ടെ. നിങ്ങൾ എന്നെക്കുറിച്ച് എന്ത് കരുതുമെന്നോ രാജ്യം എന്തു വിചാരിക്കുമെന്നോ എനിക്കറിയില്ല. പക്ഷേ, അങ്ങേയറ്റം ആത്മാർഥതയോടും സത്യസന്ധതയോടും കൂടിയാണ് ഇക്കാലമത്രയും ഞാനീ രാജ്യത്തെ സേവിച്ചത്. എന്റെ സുഹൃത്തുക്കൾക്കോ ബന്ധുക്കൾക്കോ വേണ്ടി ഞാൻ എന്റെ ഓഫീസ് ദുരുപയോഗം ചെയ്തിട്ടില്ല. മാധ്യമങ്ങളേക്കാൾ ചരിത്രം എന്നോട് ദയവ് കാണിക്കുമെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.”

അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിശ്വാസം ശരിവെക്കാൻ ചരിത്രത്തിന് വർഷങ്ങൾ വേണ്ടിവന്നു. പക്ഷേ, ഒടുവിൽ അത് സംഭവിച്ചു. കുറ്റവിമുക്തനായത് ഒരു വ്യക്തി മാത്രമല്ല; സത്യസന്ധതയിലൂടെ രാഷ്ട്രീയം സാധ്യമാണെന്ന വിശ്വാസം കൂടിയാണ്. മൻമോഹൻ സിംഗിനെ അനുകൂലിക്കുകയോ വിമർശിക്കുകയോ ചെയ്യാം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക നയങ്ങളെയും രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനങ്ങളെയും കുറിച്ച് കടുത്ത അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടായേക്കാം. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തെ അഴിമതിയുടെ പ്രതീകമാക്കി മാറ്റിയ സംഘടിത നുണപ്രചാരണവും രാഷ്ട്രീയ അപവാദങ്ങളും ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ തെറ്റായ ചരിത്രനിർമ്മാണങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നുവെന്ന് ഇന്ന് കൂടുതൽ വ്യക്തമാണ്. കാലം ഒടുവിൽ അദ്ദേഹത്തോട് മാപ്പ് പറയാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ചരിത്രം, ഒടുവിൽ, മാധ്യമങ്ങളേക്കാൾ ദയ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.