സ്ത്രീപക്ഷ രാഷ്ട്രീയം: അധികാരത്തിന്റെ ഭാഷ മാറ്റുന്ന ശക്തി

ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഇന്ന് സംഭവിക്കുന്നത് സ്ത്രീകളുടെ എണ്ണം വർധിക്കുന്നതെന്ന ലളിതമായ മാറ്റമല്ല. അതിനേക്കാൾ വലിയൊരു രാഷ്ട്രീയ പരിവർത്തനമാണ് അരങ്ങേറുന്നത്. വളരെക്കാലമായി രാഷ്ട്രീയം അധികാരത്തിന്റെ ഭാഷയിലാണ് സംസാരിച്ചിരുന്നത്. ശക്തി, നിയന്ത്രണം, ആധിപത്യം, മത്സരം, വ്യക്തിനേതൃത്വം എന്നിവയായിരുന്നു അതിന്റെ പ്രധാന ചിഹ്നങ്ങൾ. ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തേക്കാൾ അധികാരകേന്ദ്രങ്ങൾക്കും, സംഭാഷണത്തേക്കാൾ ഏറ്റുമുട്ടലുകൾക്കും, സഹകരണത്തേക്കാൾ വിജയത്തിനുമായിരുന്നു പ്രാധാന്യം. എന്നാൽ ആ രാഷ്ട്രീയഭാഷ ഇന്ന് ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുകയാണ്. ആ ചോദ്യം ഉയർത്തുന്നത് സ്ത്രീകൾ മാത്രമല്ല; സ്ത്രീപക്ഷ രാഷ്ട്രീയമാണ്.

സ്ത്രീപക്ഷ രാഷ്ട്രീയം സ്ത്രീകൾക്കുവേണ്ടിയുള്ള ഒരു പ്രത്യേക രാഷ്ട്രീയധാര മാത്രമല്ല. അധികാരം എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കണം എന്ന ചോദ്യത്തെ അടിസ്ഥാനപരമായി പുനർപരിശോധിക്കുന്ന ഒരു ജനാധിപത്യ കാഴ്ചപ്പാടാണ് അത്. അധികാരം കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനുപകരം പങ്കുവയ്ക്കുക, വ്യക്തിനേതൃത്വത്തിനുപകരം കൂട്ടായ നേതൃത്വം വളർത്തുക, മത്സരത്തിനുപകരം സഹകരണം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക, ഭയത്തിനുപകരം വിശ്വാസം സൃഷ്ടിക്കുക, ആധിപത്യത്തിനുപകരം കരുതലിനെ രാഷ്ട്രീയ മൂല്യമായി അംഗീകരിക്കുക—ഇതാണ് സ്ത്രീപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ദർശനം. അതുകൊണ്ടാണ് അത് സ്ത്രീകളുടെ മാത്രം രാഷ്ട്രീയമല്ല; ജനാധിപത്യത്തെ കൂടുതൽ മനുഷ്യകേന്ദ്രിതമാക്കാനുള്ള രാഷ്ട്രീയമാകുന്നത്.

സ്ത്രീവാദ ചിന്തകയായ ബെൽ ഹൂക്സ് പറഞ്ഞത്, “ഫെമിനിസം പുരുഷന്മാർക്കെതിരായ പ്രസ്ഥാനം അല്ല; ആധിപത്യത്തിനെതിരായ പ്രസ്ഥാനമാണ്” എന്നായിരുന്നു. ഈ വാചകം സ്ത്രീപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ സാരാംശം വ്യക്തമാക്കുന്നു. സ്ത്രീപക്ഷ രാഷ്ട്രീയം ഒരു ലിംഗത്തെ മറ്റൊരു ലിംഗത്തിനെതിരെ നിർത്തുന്നില്ല. മനുഷ്യനെ കീഴടക്കുന്ന എല്ലാ അധികാരഘടനകളെയും ചോദ്യം ചെയ്യുകയാണ് അത് ചെയ്യുന്നത്. ജാതി, വർഗം, മതം, ലിംഗം, സാമ്പത്തിക അസമത്വം—ഏത് രൂപത്തിലായാലും മനുഷ്യന്റെ അന്തസ്സിനെ നിഷേധിക്കുന്ന സംവിധാനങ്ങളെ അത് വിമർശനാത്മകമായി പരിശോധിക്കുന്നു.

ഇന്ത്യൻ സാഹചര്യത്തിൽ നിവേദിത മേനോൻ മുന്നോട്ടുവച്ച വാദവും ഇതേ ദിശയിലാണ്. സ്ത്രീപക്ഷ രാഷ്ട്രീയം നിയമസഭയിൽ അവസാനിക്കുന്നില്ല. കുടുംബം, സർവകലാശാല, മാധ്യമം, കോടതി, തൊഴിൽസ്ഥലം, ഡിജിറ്റൽ ലോകം, തെരുവ്—അസമത്വം നിലനിൽക്കുന്ന എല്ലാ ഇടങ്ങളും രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്ന് അത് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. നാൻസി ഫ്രേസർ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചതുപോലെ, ജനാധിപത്യം പൂർണമാകുന്നത് വിഭവങ്ങളുടെ പുനർവിതരണം കൊണ്ട് മാത്രം അല്ല; ഇതുവരെ കേൾക്കപ്പെടാത്ത മനുഷ്യർക്കും തീരുമാനമെടുക്കുന്ന പ്രക്രിയയിൽ തുല്യ പങ്കാളിത്തം ലഭിക്കുമ്പോഴാണ്.

ഈ രാഷ്ട്രീയം ഇന്ന് സൈദ്ധാന്തിക ചർച്ചകളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. ഇന്ത്യയുടെ പൊതുജീവിതത്തിൽ അതിന്റെ വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങൾ കാണാൻ കഴിയും. വിദ്യാർത്ഥി പ്രതിനിധിയായ നേഹ ബോറ വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനങ്ങളെ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ആദ്യ പരീക്ഷണശാലകളായി കാണുന്നു. ചോദ്യം ചോദിക്കാനുള്ള അവകാശം ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അടിത്തറയാണെന്ന ബോധം അവർ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നു. സാമൂഹിക പ്രവർത്തകയായ നേഹ ഭാരതി ദുരന്തബാധിതരുടെയും അറ്റത്തുള്ള മനുഷ്യരുടെയും ജീവിതത്തെ പൊതുസംവാദത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നു. ക്ഷേമം ഔദാര്യമല്ല, അവകാശമാണെന്ന ചിന്തയാണ് അവരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനമായി കാണപ്പെടുന്നത്. കലാകാരിയായ നേഹ സിംഗ് റാത്തോർ സംഗീതത്തെ പ്രതിഷേധത്തിന്റെ പൊതുഭാഷയാക്കുന്നു. അധികാരത്തെ ഭയക്കാത്ത കല ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അനിവാര്യ ഘടകമാണെന്ന് അവർ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

ഈ മൂന്ന് സ്ത്രീകളും ഒരേ പാർട്ടിയുടെയോ ഒരേ സംഘടനയുടെയോ ഭാഗമല്ല. പക്ഷേ അവർ ഉയർത്തുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ ഒരേ ദിശയിലാണ്. അധികാരത്തോട് ഉത്തരവാദിത്തം ചോദിക്കുക, മനുഷ്യന്റെ അന്തസ്സിനെ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുക, അനീതിയെ സാധാരണവൽക്കരിക്കാൻ അനുവദിക്കാതിരിക്കുക. വ്യത്യസ്ത മേഖലകളിൽ നിന്നുള്ള ഈ ഇടപെടലുകൾ പൊതുജീവിതത്തിന്റെ ഭാഷയിൽ ഒരു പുതിയ മാറ്റത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

ഈ പ്രവണത ഔപചാരിക രാഷ്ട്രീയത്തിലും കാണാം. ഭരണഘടന, സാമൂഹ്യനീതി, പൊതുസംഭാഷണം, ജനങ്ങളുമായുള്ള നേരിട്ടുള്ള ആശയവിനിമയം എന്നിവയ്ക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയശൈലികൾ വിവിധ നേതാക്കളുടെ പൊതുപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ കൂടുതൽ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നു. അതുപോലെ കല, മാധ്യമം, സാമൂഹിക പ്രവർത്തനം എന്നീ മേഖലകളിലും പൊതുപ്രശ്നങ്ങളിൽ ഇടപെടുന്ന സ്ത്രീകളുടെ സാന്നിധ്യം വർധിക്കുന്നു. രാഷ്ട്രീയം ഇനി പാർലമെന്റിന്റെ മതിലുകൾക്കുള്ളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല; അത് ക്യാമ്പസിലും ദുരന്താശ്വാസ ക്യാമ്പിലും കലാവേദികളിലും ഡിജിറ്റൽ ലോകത്തും ഒരുപോലെ സജീവമാണ്.

ഈ മാറ്റത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സവിശേഷത സ്ത്രീകൾ അധികാരത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു എന്നതല്ല; അധികാരത്തിന്റെ അർത്ഥം തന്നെ മാറുന്നു എന്നതാണ്. ഒരുകാലത്ത് നേതൃത്വം ശക്തിയുടെ പ്രകടനമായിരുന്നെങ്കിൽ, ഇന്ന് അത് കേൾക്കാനുള്ള കഴിവായും പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തമായും പുനർനിർവചിക്കപ്പെടുന്നു. കരുതൽ ദൗർബല്യമല്ല; നല്ല ഭരണത്തിന്റെ അനിവാര്യ ഘടകമാണെന്ന തിരിച്ചറിവ് ശക്തിപ്പെടുന്നു. സഹാനുഭൂതി വ്യക്തിപരമായ വികാരമല്ല; പൊതുനയത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന മൂല്യമാണെന്ന ബോധവും വളരുന്നു.

പാറ്റകളെപ്പോലെ ഈ രാഷ്ട്രീയം പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഒറ്റപ്പെട്ട വ്യക്തികളുടെ മഹത്വമല്ല അതിന്റെ ശക്തി; കൂട്ടായ്മയുടെ സംഘടനയാണ്. ഒരു പാറ്റ ചെറുതായിരിക്കാം, പക്ഷേ ഒരു പാറ്റക്കൂട്ടം വലിയ ഭാരങ്ങൾ പോലും വഹിക്കും. തടസ്സങ്ങൾ വന്നാൽ അവ പിന്നോട്ടുപോകുന്നില്ല; പുതിയ വഴികൾ കണ്ടെത്തുന്നു. പുതിയ സ്ത്രീപക്ഷ രാഷ്ട്രീയവും ഇതേ പാഠമാണ് നൽകുന്നത്. വ്യക്തിപൂജയല്ല, കൂട്ടായ നേതൃത്വം. ആധിപത്യമല്ല, പങ്കാളിത്തം. ഭയമല്ല, പ്രത്യാശ.

ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ഭാവി നിർണയിക്കുന്നത് അധികാരത്തിൽ ആരാണെന്ന ചോദ്യമാത്രമല്ല. അധികാരം ആരെ കേൾക്കുന്നു, ആരെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു, ഏറ്റവും ദുർബലരായ മനുഷ്യരുടെ ജീവിതം പൊതുനയത്തിന്റെ കേന്ദ്രമാകുന്നുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യങ്ങളാണ് നിർണായകം. ആ ചോദ്യങ്ങൾ കൂടുതൽ ശക്തമായി ഉയർത്തുന്ന രാഷ്ട്രീയമാണ് സ്ത്രീപക്ഷ രാഷ്ട്രീയം.

അതിനാൽ സ്ത്രീപക്ഷ രാഷ്ട്രീയം ഒരു ബദൽ ആശയധാര മാത്രമല്ല; അധികാരത്തിന്റെ ഭാഷയെ മാറ്റുന്ന ശക്തിയാണ്. മനുഷ്യനെ വീണ്ടും രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഇടപെടലുകളിൽ ഒന്നായി അതിനെ കാണേണ്ട സമയം അതിക്രമിച്ചിരിക്കുന്നു.