തെരുവിൽ വലിച്ചിഴയ്ക്കപ്പെട്ടത് രാഹുൽ ഗാന്ധിയല്ല; ഇന്ത്യയുടെ ഭാവിയാണ്

ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ അധികാരമാറ്റങ്ങൾ പലതും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. പ്രതിഷേധങ്ങളും അറസ്റ്റുകളും കണ്ടിട്ടുണ്ട്. പക്ഷേ ഒരു തലമുറയുടെ ഭാവിയും പ്രതീക്ഷയും ഇത്ര വ്യക്തമായി ഭരണകൂടത്തിനെതിരെ അണിനിരന്ന നിമിഷങ്ങൾ ചരിത്രത്തിൽ വിരളമാണ്. ഇന്ന് രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വലിയ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിസന്ധി ഒരു പാർട്ടിയുടേതല്ല, ഒരു നേതാവിന്റേതുമല്ല. അത് ഇന്ത്യയുടെ യുവതയുടെ വിശ്വാസം നഷ്ടപ്പെടുന്ന പ്രതിസന്ധിയാണ്. ആ വിശ്വാസം നഷ്ടപ്പെടുന്നത് തൊഴിലില്ലായ്മ കൊണ്ടു മാത്രമല്ല, പരീക്ഷാ സംവിധാനത്തോടുള്ള അവിശ്വാസം കൊണ്ടുമാത്രമല്ല, അധികാരത്തോട് ചോദ്യം ചോദിച്ചാൽ മറുപടിക്ക് പകരം ബാരിക്കേഡുകളും ലാത്തിയും കസ്റ്റഡിയും ലഭിക്കുന്നു എന്ന തോന്നൽ കൊണ്ടുകൂടിയാണ്.

രാഹുൽ ഗാന്ധിയെ ഡൽഹി തെരുവിൽ പോലീസ് ബലമായി നീക്കിയ ദൃശ്യങ്ങൾ ഒരു വ്യക്തിയുടെ അപമാനമായി മാത്രം കാണുന്നത് വലിയ രാഷ്ട്രീയ ചിത്രം കാണാതിരിക്കലാണ്. അവിടെ വലിച്ചിഴയ്ക്കപ്പെട്ടത് ഒരു പ്രതിപക്ഷ നേതാവല്ല; ഈ രാജ്യത്ത് പ്രതിഷേധിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിന്റെ അന്തസ്സാണ്. ജനാധിപത്യത്തിൽ പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ ജോലി സർക്കാരിനെ കൈയടിക്കലല്ല, ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കലാണ്. ആ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് മറുപടിയായി കൈവിലങ്ങും ബലപ്രയോഗവുമാണ് ഭരണകൂടം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതെങ്കിൽ അത് ആത്മവിശ്വാസത്തിന്റെ അടയാളമല്ല, അസ്വസ്ഥതയുടെ അടയാളമാണ്.

NEET വിവാദം ഈ രാജ്യത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മുഖം തുറന്നുകാട്ടി. ലക്ഷക്കണക്കിന് വിദ്യാർഥികൾ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ വർഷങ്ങൾ ഒരു പരീക്ഷയ്ക്ക് വേണ്ടി ഹോമിക്കുമ്പോൾ, മാതാപിതാക്കൾ വീട് വിറ്റും കടമെടുത്തും കോച്ചിംഗ് ഫീസ് അടയ്ക്കുമ്പോൾ, ഒടുവിൽ ആ പരീക്ഷയുടെ വിശ്വാസ്യത തന്നെ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. അത് ഒരു പരീക്ഷയുടെ പരാജയമല്ല; ഒരു രാഷ്ട്രത്തിന്റെ നൈതിക പരാജയമാണ്. ഒരു ചോദ്യപേപ്പർ ചോരുന്നത് ചോദ്യങ്ങൾ മാത്രമല്ല, ലക്ഷക്കണക്കിന് കുട്ടികളുടെ ആത്മവിശ്വാസമാണ്.

പക്ഷേ ഈ പ്രതിസന്ധിയെ ഒരു മന്ത്രിയുടെ രാജിയിലേക്ക് മാത്രം ചുരുക്കുന്നതും അപകടകരമാണ്. രാഷ്ട്രീയ ഉത്തരവാദിത്തം ചോദിക്കപ്പെടണം. അതിൽ സംശയമില്ല. എന്നാൽ രോഗം ഒരാളല്ല. രോഗം ഒരു സംവിധാനമാണ്. കോച്ചിംഗ് വ്യവസായവും പേപ്പർ ലീക്ക് ശൃംഖലകളും വിദ്യാഭ്യാസത്തെ ലാഭക്കച്ചവടമാക്കിയ സമാന്തര സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും തൊടാതെ ഒരു രാജിയിലൂടെ മാത്രം പരിഹാരം അന്വേഷിക്കുന്നത് യഥാർത്ഥ രോഗത്തിന് തെറ്റായ മരുന്ന് നൽകുന്നതുപോലെയാണ്. രോഗം ക്യാൻസറാണെങ്കിൽ വേദനസംഹാരി കഴിച്ചാൽ മാത്രം രോഗം മാറില്ല.

ഇതിനിടെയാണ് മറ്റൊരു ചിത്രം ഇന്ത്യ കണ്ടത്. ജന്തർ മന്തറിൽ ദേശീയ മാധ്യമങ്ങളുടെ ക്യാമറകൾ കണ്ടപ്പോൾ വിദ്യാർഥികൾ സ്വീകരണമല്ല നൽകിയത്; “ഗോദി മീഡിയ ഗോ ബാക്ക്” എന്ന മുദ്രാവാക്യമാണ് മുഴക്കിയത്. അത് മാധ്യമപ്രവർത്തകരെതിരായ വ്യക്തിപരമായ ആക്രമണമല്ല. അധികാരത്തെക്കാൾ സത്യത്തോട് കൂറ് പുലർത്തണം എന്ന ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന പ്രതീക്ഷയാണ് ആ മുദ്രാവാക്യത്തിന് പിന്നിൽ. മാധ്യമങ്ങൾ ഭരണകൂടത്തിന്റെ പ്രചാരണവിഭാഗമായി മാറുന്നു എന്ന തോന്നൽ ശക്തമാകുമ്പോൾ, ജനങ്ങൾ ആദ്യം നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നത് വിശ്വാസമാണ്. വിശ്വാസം നഷ്ടപ്പെട്ട മാധ്യമത്തിന് ക്യാമറ ഉണ്ടായേക്കാം, പക്ഷേ സ്വാധീനമുണ്ടാകില്ല.

ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഭൂകമ്പം ഇന്ന് പാർലമെന്റിലല്ല നടക്കുന്നത്. അത് മൊബൈൽ ഫോണുകളുടെ സ്ക്രീനുകളിലാണ് നടക്കുന്നത്. കഴിഞ്ഞ പത്ത് വർഷം ദേശീയ രാഷ്ട്രീയം നിർണയിച്ചിരുന്ന ടെലിവിഷൻ സ്റ്റുഡിയോകൾക്ക് പകരം യൂട്യൂബ് ചാനലുകളും ഇൻസ്റ്റഗ്രാം റീലുകളും പോഡ്കാസ്റ്റുകളും സ്വതന്ത്ര ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളും പുതിയ പൊതുസ്ഥലമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. അജണ്ട നിശ്ചയിക്കുന്നത് ഇനി പ്രൈംടൈം ആങ്കർമാരല്ല; ഒരു വൈറൽ വീഡിയോയും ഒരു മീമും ഒരു ഹാഷ്‌ടാഗുമാണ്.

അതുകൊണ്ടാണ് സമീപകാല ഡിജിറ്റൽ പ്രവണതകൾ രാഷ്ട്രീയമായി ഇത്ര പ്രാധാന്യമാകുന്നത്. പ്രതിപക്ഷവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഉള്ളടക്കങ്ങൾ വ്യാപകമായി പ്രചരിക്കുകയും ഭരണകക്ഷിയുടെ പതിവ് നറേറ്റീവുകൾക്ക് ശക്തമായ വെല്ലുവിളി ഉയരുകയും ചെയ്യുന്ന സാഹചര്യമാണ് രൂപപ്പെടുന്നത്. ഒരു ദശാബ്ദക്കാലം ഡിജിറ്റൽ ലോകത്ത് ഏകദേശം അപ്രതിരോധ്യമായി നിലകൊണ്ടിരുന്ന രാഷ്ട്രീയ ആശയവിനിമയ മാതൃകയ്ക്ക് ആദ്യമായി ഗൗരവമുള്ള വെല്ലുവിളി ഉയരുന്നുവെന്ന സൂചനയാണ് ഇത്.

ഈ മാറ്റത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളല്ല; Gen Z ആണ്. “റീൽസ് മാത്രം ചെയ്യുന്നവർ”, “രാഷ്ട്രീയം അറിയാത്തവർ”, “കീബോർഡ് വിപ്ലവകാരികൾ” എന്ന് പരിഹസിക്കപ്പെട്ട തലമുറയാണ് ഇന്ന് രാഷ്ട്രീയ അജണ്ട നിർണയിക്കുന്നത്. അവർ പരമ്പരാഗത പാർട്ടി ഓഫിസുകളിൽ നിന്നല്ല രാഷ്ട്രീയം പഠിച്ചത്. അവർ മീമുകളിൽ നിന്നും പോഡ്കാസ്റ്റുകളിൽ നിന്നും ഡിജിറ്റൽ സംഭാഷണങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ് രാഷ്ട്രീയം വായിച്ചത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അവരുടെ പ്രതിഷേധവും വ്യത്യസ്തമാണ്. അവർ ഒരേസമയം ട്രോളും സൃഷ്ടിക്കും, തെരുവിലും ഇറങ്ങും. അവർ പരിഹസിക്കുകയും ചെയ്യും, അതേ സമയം ആത്മാർത്ഥമായി പ്രതിഷേധിക്കുകയും ചെയ്യും. ഇതാണ് പുതിയ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ വ്യാകരണം.

ഈ തലമുറയെ വായിച്ചെടുക്കുന്നതിലാണ് രാഹുൽ ഗാന്ധിയുടെ രാഷ്ട്രീയം സമീപകാലത്ത് വ്യത്യസ്തമാകുന്നത് എന്നാണ് അദ്ദേഹത്തെ പിന്തുണക്കുന്നവർ വിലയിരുത്തുന്നത്. വർഷങ്ങളോളം ഡിജിറ്റൽ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പ്രതിരോധത്തിലായിരുന്ന കോൺഗ്രസ്, ഇപ്പോൾ ഡിജിറ്റൽ ഊർജത്തെ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിരോധമാക്കി മാറ്റാൻ ശ്രമിക്കുന്നതായി കാണാം. ഇത് ഒരു നേതാവിന്റെ മികവാണോ, ഭരണകൂടത്തോടുള്ള ജനങ്ങളുടെ അസംതൃപ്തിയുടെ സ്വാഭാവിക പ്രതിഫലനമാണോ എന്നത് ചരിത്രം തീരുമാനിക്കും. പക്ഷേ ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാണ്—രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ കേന്ദ്രം മാറിക്കഴിഞ്ഞു. രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾ ഇനി ഡിജിറ്റൽ തലമുറയുടെ പിന്നാലെ ഓടേണ്ട കാലമാണ്.

ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ശത്രു പ്രതിപക്ഷമല്ല. വിമർശനത്തെ ഭയപ്പെടുന്ന അധികാരമാണ്. യുവാക്കളെ കേൾക്കാൻ തയ്യാറാകാത്ത ഭരണകൂടമാണ്. പരീക്ഷകളെക്കാൾ പ്രചാരണത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയമാണ്. മാധ്യമങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന ജനതയെ ശത്രുവായി കാണുന്ന മനോഭാവമാണ്. കാരണം ചരിത്രം ആവർത്തിച്ച് തെളിയിച്ച ഒരു സത്യമുണ്ട്—അധികാരത്തിന് പ്രതിഷേധങ്ങളെ പിരിച്ചുവിടാൻ കഴിയും, പക്ഷേ പ്രതിഷേധത്തിന്റെ കാരണങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കാൻ കഴിയില്ല.

ഇന്ന് ഇന്ത്യയിൽ വിചാരണ ചെയ്യപ്പെടുന്നത് ഒരു സർക്കാർ മാത്രമല്ല. ഒരു തലമുറയുടെ സ്വപ്നങ്ങളെ എത്രമാത്രം മനസ്സിലാക്കാൻ ഈ റിപ്പബ്ലിക്കിന് കഴിയുന്നുവെന്നതാണ്. ഒരു വിദ്യാർഥി ഭയമില്ലാതെ പരീക്ഷ എഴുതാൻ കഴിയുമോ, ഒരു യുവാവിന് ഭയമില്ലാതെ ജോലി സ്വപ്നം കാണാൻ കഴിയുമോ, ഒരു പൗരന് ഭയമില്ലാതെ പ്രതിഷേധിക്കാൻ കഴിയുമോ, ഒരു മാധ്യമത്തിന് ഭയമില്ലാതെ സത്യം പറയാൻ കഴിയുമോ—ഈ നാല് ചോദ്യങ്ങൾക്കുള്ള ഉത്തരമാണ് നാളത്തെ ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രീയഭാവി നിർണയിക്കുക. അധികാരങ്ങൾ വരും, പോകും. നേതാക്കൾ മാറും. പക്ഷേ സ്വന്തം യുവതയുടെ വിശ്വാസം നഷ്ടപ്പെടുന്ന രാഷ്ട്രങ്ങൾ ചരിത്രത്തിൽ ഒരിക്കലും വിജയിച്ചിട്ടില്ല.