ജനക്കൂട്ടത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് ജനക്കൂട്ടവുമായി സഹകരിക്കുന്നതിലേക്ക്

ജനാധിപത്യ രാജ്യങ്ങളിലെ പൊതുജനസമരങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്ത അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവരുന്ന ഏറ്റവും വലിയ പാഠം ഇതാണ്: ശക്തിപ്രയോഗം താൽക്കാലികമായി ക്രമസമാധാനം പുനഃസ്ഥാപിച്ചേക്കാം; എന്നാൽ വിശ്വാസം സൃഷ്ടിക്കാൻ അതിന് കഴിയില്ല. വിശ്വാസം വളരുന്നത് സംഭാഷണത്തിലൂടെയും പരസ്പര ബഹുമാനത്തിലൂടെയും സുതാര്യതയിലൂടെയുമാണ്. ആദ്യത്തെ ബാരിക്കേഡ് സ്ഥാപിക്കുന്നതിന് ഏറെ മുമ്പേ ആ വിശ്വാസനിർമ്മാണം ആരംഭിക്കണം.

വർഷങ്ങളായി ഇന്ത്യയിലെ പൊതുപ്രതിഷേധങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുന്ന രീതിയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ വന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിലും അതിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ ഇപ്പോഴും പൊലീസ് വിന്യാസം, ബാരിക്കേഡുകൾ, സുരക്ഷാ വളയങ്ങൾ, ട്രാഫിക് നിയന്ത്രണം, അധിക സേനയുടെ സജ്ജീകരണം എന്നിവയാണ്. പാർലമെന്റ്, കോടതികൾ, ആശുപത്രികൾ, ഗതാഗതകേന്ദ്രങ്ങൾ, മറ്റ് സുപ്രധാന സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയുടെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കേണ്ടത് ഒരു ജനാധിപത്യ സർക്കാരിന്റെ അനിവാര്യമായ ഉത്തരവാദിത്തമാണ്. അതുകൊണ്ട് ഈ തയ്യാറെടുപ്പുകളെ ചോദ്യം ചെയ്യാനാവില്ല.

എന്നാൽ ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ സുരക്ഷ എന്നത് ശാരീരിക സന്നാഹങ്ങൾ മാത്രം കൊണ്ട് ഉറപ്പാക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒന്നല്ല.

ഇന്ന് ഒരു സോഷ്യൽ മീഡിയ സന്ദേശം മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽ ആയിരങ്ങളെ തെരുവിലിറക്കാൻ ശേഷിയുള്ളതാണ്. അഭ്യൂഹങ്ങൾ ഔദ്യോഗിക വിശദീകരണങ്ങളെക്കാൾ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. സംഭവങ്ങൾ നടക്കുന്നതിനിടയിൽ തന്നെ തത്സമയ ദൃശ്യങ്ങൾ പൊതുജനാഭിപ്രായത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. അതിനാൽ ആധുനിക പൊതുക്രമസംരക്ഷണം സുരക്ഷയെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു പ്രവർത്തനം മാത്രമല്ല; അത് ആശയവിനിമയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു പ്രവർത്തനവുമാണ്.

അതിനാലാണ് ഇന്ത്യയ്ക്ക് “ജനക്കൂട്ട നിയന്ത്രണം” എന്ന പഴയ ചട്ടക്കൂടിൽ നിന്ന് “ജനക്കൂട്ട പങ്കാളിത്തം” എന്ന പുതിയ സമീപനത്തിലേക്ക് മാറേണ്ടത്.

വലിയ പ്രതിഷേധങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കുമ്പോൾ സംഘാടകരും പൊലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരും മുൻകൂട്ടി കൂടിയിരുന്ന് ഒരു സംയുക്ത പ്രവർത്തനരേഖ തയ്യാറാക്കണം. പ്രതിഷേധപാതകൾ, സമയക്രമം, മെഡിക്കൽ സഹായം, കുടിവെള്ളം, ശുചിമുറികൾ, അടിയന്തര ഒഴിപ്പിക്കൽ മാർഗങ്ങൾ, ഗതാഗത ക്രമീകരണങ്ങൾ, അടിയന്തര സാഹചര്യങ്ങളിൽ സ്വീകരിക്കേണ്ട നടപടികൾ എന്നിവയെല്ലാം മുൻകൂട്ടി ചർച്ച ചെയ്യണം. ഇത് പ്രതിഷേധത്തെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള ശ്രമമല്ല; മറിച്ച് പ്രതിഷേധം സുരക്ഷിതമായും സമാധാനപരമായും നടക്കാൻ വേണ്ടിയുള്ള ജനാധിപത്യപരമായ ആസൂത്രണമാണ്.

അതുപോലെ തന്നെ ഓരോ വലിയ പ്രതിഷേധത്തിനും വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്ന പരിശീലനം ലഭിച്ച സന്നദ്ധ പ്രവർത്തകരെ നിയോഗിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇവർ ജനക്കൂട്ടത്തെ നയിക്കുകയും ശരിയായ വിവരങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുകയും നിയമലംഘനങ്ങളെ നിരുത്സാഹപ്പെടുത്തുകയും പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടായാൽ പൊലീസുമായി ഉടൻ ആശയവിനിമയം നടത്തുകയും വേണം. സ്വന്തം പ്രസ്ഥാനത്തിലെ പ്രവർത്തകരുടെ നിർദേശങ്ങൾ ആളുകൾ കൂടുതൽ എളുപ്പത്തിൽ അംഗീകരിക്കാറുണ്ടെന്നത് ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലെ അനുഭവങ്ങൾ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ഇത്തരം സന്നദ്ധ പ്രവർത്തകർക്ക് മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്തരവാദിത്തവുമുണ്ട്. അക്രമം സൃഷ്ടിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവരെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ഒറ്റപ്പെടുത്താൻ അവർക്ക് കഴിയും. സ്വന്തം പ്രതിഷേധത്തിന്റെ അച്ചടക്കം സംഘാടകർ തന്നെ സംരക്ഷിക്കുമ്പോൾ ആ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യതയും സാമൂഹിക അംഗീകാരവും വർധിക്കുന്നു.

സാങ്കേതികവിദ്യയും ഈ പങ്കാളിത്ത മാതൃകയെ കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്താൻ സഹായിക്കും.

കൃത്രിമബുദ്ധിക്ക് ജനക്കൂട്ടത്തിന്റെ സാന്ദ്രത വിലയിരുത്താനും തിരക്ക് വർധിക്കാൻ സാധ്യതയുള്ള ഇടങ്ങൾ കണ്ടെത്താനും അസാധാരണമായ നീക്കങ്ങൾ മുൻകൂട്ടി തിരിച്ചറിയാനും കഴിയും. ഡ്രോണുകൾ, ബോഡി ക്യാമറകൾ, തത്സമയ കമാൻഡ് സംവിധാനങ്ങൾ, ഡിജിറ്റൽ ആശയവിനിമയ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചാൽ തീരുമാനം എടുക്കുന്നവർക്കും രക്ഷാപ്രവർത്തകർക്കും കൂടുതൽ വ്യക്തമായ വിവരങ്ങൾ ലഭിക്കും.

എന്നാൽ ഈ സാങ്കേതികവിദ്യകളുടെ ലക്ഷ്യം വ്യക്തമായിരിക്കണം.

ജനങ്ങളുടെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാനാണ് അവ ഉപയോഗിക്കേണ്ടത്; സമാധാനപരമായി പ്രതിഷേധിക്കുന്ന പൗരന്മാരെ നിരീക്ഷിക്കുന്ന ഒരു ഉപാധിയായി മാറരുത്. എന്ത് വിവരങ്ങളാണ് ശേഖരിക്കുന്നത്, എത്രകാലം സൂക്ഷിക്കുന്നു, ആ വിവരങ്ങൾ ആരെല്ലാം ഉപയോഗിക്കാം എന്നീ കാര്യങ്ങളിൽ വ്യക്തമായ നിയമപരമായ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കണം. സാങ്കേതികവിദ്യയിലുള്ള പൊതുജനവിശ്വാസം അതിന്മേലാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്.

ചർച്ച ചെയ്യേണ്ട മറ്റൊരു ആശയം സ്വമേധയാ പങ്കെടുക്കുന്നവരുടെ രജിസ്ട്രേഷനാണ്. ഇത് ഒരിക്കലും പ്രതിഷേധത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള നിർബന്ധിത വ്യവസ്ഥയാകരുത്. ഭരണഘടന ഉറപ്പുനൽകുന്ന അവകാശങ്ങൾ രജിസ്ട്രേഷനുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാനും പാടില്ല. എന്നാൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുന്നവർക്ക് സുരക്ഷാ നിർദേശങ്ങൾ, അടിയന്തര അറിയിപ്പുകൾ, മാർഗമാറ്റങ്ങൾ, ഔദ്യോഗിക വിവരങ്ങൾ എന്നിവ വേഗത്തിൽ ലഭ്യമാക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കും. അതോടൊപ്പം സംഘാടകർക്കും സ്വന്തം പ്രസ്ഥാനത്തിനുള്ളിലെ ഏകോപനം ശക്തിപ്പെടുത്താൻ കഴിയും.

പ്രതിഷേധം ആരംഭിച്ച ശേഷവും പൊലീസും സംഘാടകരും തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയം തുടർച്ചയായി നിലനിൽക്കണം. ചെറിയ തെറ്റിദ്ധാരണകൾ പോലും ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളിലേക്ക് അഭ്യൂഹമായി പടരുന്നതിന് മുമ്പ് പരിഹരിക്കണം. പൊതുഘോഷണ സംവിധാനങ്ങൾ, ഔദ്യോഗിക സാമൂഹ്യമാധ്യമ അപ്ഡേറ്റുകൾ, ബഹുഭാഷാ അറിയിപ്പുകൾ എന്നിവ ഇതിനായി ഫലപ്രദമായി ഉപയോഗിക്കാം.

ബോഡി ക്യാമറകളും വീഡിയോ രേഖപ്പെടുത്തലും സുതാര്യത വർധിപ്പിക്കുന്നു. സമാധാനപരമായി പ്രതിഷേധിക്കുന്നവരെയും നിയമലംഘനം നടത്തുന്നവരെയും വ്യക്തമായി വേർതിരിച്ചറിയാൻ അവ സഹായിക്കുന്നു. അതോടൊപ്പം തെറ്റായ ആരോപണങ്ങളിൽ നിന്ന് പൊലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരെയും സംരക്ഷിക്കുന്നു. നിയമലംഘനം നടന്നാൽ ഉത്തരവാദിത്തം കൃത്യമായി നിർണയിക്കാനും ഇത് സഹായകമാണ്.

ഇതിനേക്കാൾ പ്രധാനപ്പെട്ട മറ്റൊരു പരിഷ്കാരം ശക്തിപ്രയോഗത്തിന്റെ രീതിയിലാണ്.

ചുരുക്കം ചിലർ നിയമം ലംഘിച്ചതിന്റെ പേരിൽ മുഴുവൻ ജനക്കൂട്ടത്തെയും കുറ്റവാളികളായി കാണുന്ന സമീപനത്തിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യ മാറണം. അതിന് പകരം അക്രമത്തിൽ നേരിട്ട് പങ്കെടുത്ത വ്യക്തികൾക്കെതിരെ തെളിവുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കൃത്യമായ നിയമനടപടികൾ സ്വീകരിക്കുന്ന രീതിയാണ് ആധുനിക ജനാധിപത്യ രാജ്യങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചുവരുന്നത്. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ സമാധാനപരമായി പ്രതിഷേധിച്ച ആയിരക്കണക്കിന് പൗരന്മാരുടെ ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുകയും നിയമലംഘകർക്ക് മാത്രം ഉത്തരവാദിത്തം ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യും.

ജനാധിപത്യത്തിൽ പ്രതിഷേധക്കാരും പൊലീസും പരസ്പര ശത്രുക്കളല്ല. ഒരുകൂട്ടർ ഭരണകൂടത്തോട് ചോദ്യം ചോദിക്കുന്ന ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശം വിനിയോഗിക്കുന്നു; മറ്റേകൂട്ടർ ആ അവകാശം സുരക്ഷിതമായി നിലനിൽക്കാൻ ആവശ്യമായ പൊതുക്രമം സംരക്ഷിക്കുന്നു. ഈ രണ്ട് ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും പരസ്പരവിരുദ്ധമല്ല, മറിച്ച് പരസ്പരം പൂർത്തിയാക്കുന്നതാണ്.

ഇന്ത്യയുടെ ജനാധിപത്യം ഇന്ന് പുതിയൊരു ഘട്ടത്തിലെത്തിയിരിക്കുന്നു. ജനക്കൂട്ടത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിലുപരി ജനക്കൂട്ടവുമായി സഹകരിക്കാൻ പഠിക്കുന്ന ഒരു പൊതുക്രമസംരക്ഷണ മാതൃകയാണ് രാജ്യത്തിന് ഇനി ആവശ്യം. പ്രതിഷേധത്തെ ജയിക്കുകയല്ല ലക്ഷ്യം; പ്രതിഷേധം സമാധാനപരമായി പൂർത്തിയാകുന്ന സാഹചര്യം സൃഷ്ടിക്കുകയാണ് യഥാർത്ഥ വിജയമെന്ന് തിരിച്ചറിയുന്ന ഒരു പുതിയ സമീപനത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് ഇപ്പോൾ ആരംഭിക്കേണ്ടത്.