​കേരളത്തെ വിഴുങ്ങുന്ന പ്രളയങ്ങൾ: മഴ മാത്രമല്ല വില്ലൻ; നദികളിൽ നിറയുന്നത് രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടിന്റെ എക്കലും ചെളിയും

ഓരോ കാലവർഷവും കേരളത്തിന് ഇപ്പോൾ ഭീതിയുടെ നാളുകളാണ്. പെയ്യുന്ന മഴയുടെ അളവിനേക്കാൾ വേഗത്തിൽ കേരളത്തിലെ നദികൾ കരകവിയുകയും താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങൾ വെള്ളത്തിനടിയിലാകുകയും ചെയ്യുന്നു. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും അതിതീവ്ര മഴയുമാണ് ഇതിന് കാരണമെന്ന് നിരന്തരം വിലയിരുത്തപ്പെടുമ്പോഴും, നാം സൗകര്യപൂർവ്വം മറന്നുപോകുന്ന ഒരു പ്രധാന വില്ലനുണ്ട്. കേരളത്തിലെ നദികളുടെയും അണക്കെട്ടുകളുടെയും അടിത്തട്ടിൽ കഴിഞ്ഞ രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടായി അടിഞ്ഞുകൂടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ലക്ഷക്കണക്കിന് ടൺ എക്കലും ചെളിയുമാണത്. മണലൂറ്റ് നിരോധനം എന്ന പാരിസ്ഥിതിക തീരുമാനത്തിന് ശേഷം കേരളം നേരിടുന്ന ഏറ്റവും വലിയ അദൃശ്യ പ്രതിസന്ധിയാണിത്.

​1980-കൾ മുതൽ രണ്ടായിരങ്ങളുടെ തുടക്കം വരെ കേരളത്തിലെ നദികൾ വലിയ തോതിലുള്ള മണൽ ഖനനത്തിന് ഇരയായിരുന്നു. നിർമ്മാണ മേഖലയുടെ കുതിച്ചുചാട്ടത്തിന് ഇന്ധനമായത് നദികളിൽ നിന്നുള്ള ഈ മണലായിരുന്നുവെങ്കിലും ഇത് നദികളുടെ സ്വാഭാവിക ഘടനയെ പൂർണ്ണമായും തകർത്തു. നദീതീരങ്ങൾ ഇടിഞ്ഞുവീഴാനും വേനൽക്കാലത്ത് നദികൾ വറ്റിവരളാനും പലയിടത്തും ഉപ്പുവെള്ളം കയറാനും ഇത് കാരണമായി. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരുടെയും പ്രാദേശിക സമരസമിതികളുടെയും നിരന്തരമായ ഇടപെടലുകളെ തുടർന്ന് സർക്കാർ മണലെടുപ്പിന് കർശന നിയന്ത്രണങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നത്.

പാരിസ്ഥിതികമായി ഇതൊരു അനിവാര്യമായ തീരുമാനമായിരുന്നുവെങ്കിലും, മണലെടുപ്പ് പൂർണ്ണമായും നിന്നതോടെ നദികളുടെ ജലശാസ്ത്രപരമായ സന്തുലിതാവസ്ഥയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങളുണ്ടായി. മഴവെള്ളത്തോടൊപ്പം മലകളിൽ നിന്ന് ഒഴുകിയെത്തുന്ന മണലും എക്കലും കളിമണ്ണും നദികളിൽ തന്നെ അടിഞ്ഞുകൂടാൻ തുടങ്ങി. വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞതോടെ നദികളുടെ ആഴം ഗണ്യമായി കുറഞ്ഞു. മുമ്പ് പത്ത് മീറ്റർ ആഴത്തിൽ വെള്ളം ഉൾക്കൊണ്ടിരുന്ന പല നദികളും ഇന്ന് മൂന്നോ നാലോ മീറ്റർ മാത്രമായി ചുരുങ്ങിയത് വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന്റെ ആക്കം കൂട്ടി.

​നദികളുടെ അവസ്ഥയ്ക്ക് സമാനമാണ് കേരളത്തിലെ അണക്കെട്ടുകളുടെയും സ്ഥിതി. സംസ്ഥാനത്തെ അൻപത്തിനാല് വലിയ അണക്കെട്ടുകളിൽ ബഹുഭൂരിപക്ഷത്തിന്റെയും ജലസംഭരണ ശേഷി അപകടകരമായ രീതിയിൽ കുറഞ്ഞിരിക്കുകയാണ്. അണക്കെട്ടുകളുടെ അടിത്തട്ടിലെ ചെളിയുടെ അളവ് തിട്ടപ്പെടുത്താൻ നടത്തുന്ന ബാത്തിമെട്രിക് സർവേകൾ പ്രകാരം, പീച്ചി, മലമ്പുഴ, മംഗലം, ചുള്ളിയാർ തുടങ്ങിയ ഡാമുകളിൽ ഇരുപത് ശതമാനത്തോളം ചെളിയാണ് നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. തിരുവനന്തപുരത്തെ അരുവിക്കര ഡാമിൽ അടുത്തിടെ നടന്ന ചെളിനീക്കൽ പ്രക്രിയ ഇതിന്റെ ഭീകരത തുറന്നുകാട്ടുന്നു. തൊണ്ണൂറ് വർഷം പഴക്കമുള്ള ഈ ഡാമിന്റെ പകുതിയിലധികം ഭാഗവും ചെളി മൂടിയ നിലയിലായിരുന്നു. ഡാമുകളിൽ ചെളി നിറയുമ്പോൾ വെള്ളം സംഭരിച്ചു നിർത്താനുള്ള അവയുടെ ശേഷി കുറയുന്നു. മഴക്കാലത്ത് ഡാമുകൾ പെട്ടെന്ന് നിറയാനും, ഡാം തുറന്നുവിടുമ്പോൾ ആഴം കുറഞ്ഞ നദികൾക്ക് ആ വെള്ളം ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയാതെ വരികയും ചെയ്യുന്നതാണ് കേരളം തുടർച്ചയായി അനുഭവിക്കുന്ന പ്രളയങ്ങളുടെ പ്രധാന ശാസ്ത്രീയ കാരണം.

​ശാസ്ത്രീയമായ ചെളിനീക്കൽ പ്രളയത്തെ നേരിടാനുള്ള ഒരു പ്രധാന മാർഗ്ഗമാണെങ്കിലും, ഇത് പുതിയ ചില വെല്ലുവിളികളും ഉയർത്തുന്നുണ്ട്. നദികളിൽ നിന്ന് ചെളിയും മണലും നീക്കം ചെയ്യാൻ സർക്കാർ തീരുമാനിച്ചാൽ, അത് വീണ്ടും പഴയ മണൽ മാഫിയയുടെ തിരിച്ചുവരവിന് കാരണമാകുമെന്നതാണ് പ്രധാന ആശങ്ക. ചെളി നീക്കുക എന്ന വ്യാജേന നദിയുടെ അടിത്തട്ട് വീണ്ടും അശാസ്ത്രീയമായി തുരന്നെടുക്കപ്പെടാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. ഇതിനെ മറികടക്കാൻ ആധുനിക റഡാർ സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിച്ച് നദിയുടെ അടിത്തട്ടിൽ എത്ര മീറ്റർ മണലും ചെളിയുമുണ്ടെന്ന് കൃത്യമായി മാപ്പ് ചെയ്യുന്ന സബ്-ബോട്ടം പ്രൊഫൈലിംഗ് പോലെയുള്ള മാർഗ്ഗങ്ങൾ സർക്കാർ അവലംബിക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതിനുശേഷം അധികമായി വന്ന് അടിഞ്ഞ ചെളിയും മണലും മാത്രം നീക്കം ചെയ്യുകയും നദിയുടെ സ്വാഭാവിക അടിത്തട്ടിൽ സ്പർശിക്കാതിരിക്കുകയും വേണം. ഇങ്ങനെ വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്ന ഉപയോഗശൂന്യമായ ചെളി എവിടെ കൊണ്ടുപോയി തള്ളും എന്നതും വലിയൊരു വെല്ലുവിളിയാണ്. ശുദ്ധമായ മണൽ മാത്രം വിൽക്കുകയും, ചെളി നദീതീരങ്ങളിൽ തന്നെ ഉപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് വീണ്ടും പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കും.

​മറുവശത്ത്, വലിയ തോതിലുള്ള ഈ ചെളിനീക്കൽ നദികളിലെ ആവാസവ്യവസ്ഥയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുമെന്ന ആശങ്കയും സജീവമാണ്. ഒരു നദി എന്നത് വെറുമൊരു വെള്ളം ഒഴുകുന്ന ചാലല്ല, അതൊരു വലിയ ആവാസവ്യവസ്ഥ കൂടിയാണ്. നദിയുടെ അടിത്തട്ടിലെ മണലും എക്കലും അനേകം സൂക്ഷ്മജീവികളുടെയും മത്സ്യങ്ങളുടെയും പ്രജനന കേന്ദ്രമാണ്. യന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് വലിയ തോതിൽ നദിയുടെ അടിത്തട്ട് ഇളക്കിമറിക്കുന്നത് ഈ ജീവിവർഗ്ഗങ്ങളുടെ സമ്പൂർണ്ണ നാശത്തിന് കാരണമാകുമെന്ന് ജലജീവികളെക്കുറിച്ച് പഠിക്കുന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നുണ്ട്. അതിനാൽ, പരിസ്ഥിതിക്ക് ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ആഘാതം ഏൽപ്പിക്കുന്ന രീതിയിലുള്ള സുതാര്യമായ ഡ്രെഡ്ജിംഗ് സാങ്കേതികവിദ്യകളാണ് കേരളത്തിന് ആവശ്യം.

​പ്രളയത്തെ നേരിടാൻ നദികളെയും ഡാമുകളെയും മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്നത് അശാസ്ത്രീയമാണ്. കേരളം ഇനി ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കേണ്ടത് സമഗ്രമായ ജലമാനേജ്മെന്റിലാണ്. ഇതിനായി നെതർലാൻഡ്സ് വിജയകരമായി നടപ്പിലാക്കിയ ‘റൂം ഫോർ ദി റിവർ’ പോലെയുള്ള മാതൃകകൾ കേരളത്തിനും ആവശ്യമാണ്. നദികൾക്ക് ഒഴുകാൻ കൂടുതൽ സ്ഥലം നൽകുകയും മഴക്കാലത്ത് നദി കരകവിഞ്ഞൊഴുകുന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കർശനമായി തടയുകയും വേണം. അധികജലം വലിച്ചെടുക്കുന്ന സ്പോഞ്ചുകളായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന തണ്ണീർത്തടങ്ങളും നെൽവയലുകളും നികത്തുന്നത് പ്രളയത്തിന്റെ ആക്കം കൂട്ടുമെന്നതിനാൽ അവയുടെ സംരക്ഷണവും ഉറപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ട്.

സ്വകാര്യ ഏജൻസികളെ ഏൽപ്പിക്കാതെ, സർക്കാർ മേൽനോട്ടത്തിൽ അതീവ സുതാര്യമായി ഡാമുകളിലെയും നദികളിലെയും ശാസ്ത്രീയമായ ചെളിനീക്കൽ അടിയന്തരമായി പൂർത്തിയാക്കുക മാത്രമാണ് നിലവിലെ പോംവഴി. പ്രകൃതിയെ സംരക്ഷിക്കുക എന്ന ഉദ്ദേശത്തോടെ നാം നടപ്പിലാക്കിയ ഒരു പദ്ധതി വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറം മറ്റൊരു രൂപത്തിൽ നമുക്ക് വിനയായി മാറുന്നതാണ് കേരളം ഇപ്പോൾ കാണുന്നത്. പാരിസ്ഥിതിക മൗലികവാദവും വാണിജ്യ താൽപര്യങ്ങളും മാറ്റിവെച്ച്, തികച്ചും ശാസ്ത്രീയവും പ്രായോഗികവുമായ ഒരു സമീപനം നദികളുടെ കാര്യത്തിൽ കേരളം സ്വീകരിച്ചില്ലെങ്കിൽ വരുംവർഷങ്ങളിലെ പ്രളയങ്ങൾ ഇതിലും ഭയാനകമായിരിക്കും.