“ബിജെപിയുടെ കോട്ടകളിൽ വിള്ളൽ; ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ തുറന്നുകാട്ടുന്ന പുതിയ രാഷ്ട്രീയ സമവാക്യങ്ങൾ”

മൂന്ന് സംസ്ഥാനങ്ങളിലായി നടന്ന നിയമസഭാ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പുകളുടെ ഫലങ്ങൾ ഒരു മണ്ഡലവിജയത്തിന്റെയോ പരാജയത്തിന്റെയോ വാർത്ത മാത്രമല്ല. ഇന്ത്യയുടെ സമകാലിക രാഷ്ട്രീയത്തിൽ രൂപംകൊള്ളുന്ന പുതിയ പ്രവണതകളിലേക്കുള്ള സൂചനകളാണ് അവ. ബിഹാറിലെ ബങ്കിപ്പൂരിൽ ജൻ സുരാജ് പാർട്ടി അധ്യക്ഷൻ പ്രശാന്ത് കിഷോർ ബിജെപിയുടെ ശക്തികേന്ദ്രത്തിൽ വ്യക്തമായ ലീഡ് നേടുകയും, മധ്യപ്രദേശിലെ ദാത്തിയയിൽ കോൺഗ്രസ് മുന്നേറുകയും, അതേസമയം ഗുജറാത്തിലെ മഞ്ചൽപൂരിൽ ബിജെപി വൻ ലീഡ് നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ സങ്കീർണമായ ചിത്രം വരച്ചുകാട്ടുന്നു. ഒരൊറ്റ രാഷ്ട്രീയ തരംഗം രാജ്യത്താകെ പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ലെന്നും ഓരോ സംസ്ഥാനവും സ്വന്തം സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ യാഥാർഥ്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ചാണ് പ്രതികരിക്കുന്നതെന്നും ഈ ഫലങ്ങൾ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

എല്ലാ കണ്ണുകളും ബിഹാറിലെ ബങ്കിപ്പൂരിലായിരുന്നു. പതിനാലിലധികം വർഷം ബിജെപിയുടെ ഉറച്ച കോട്ടയായി നിലനിന്ന മണ്ഡലമാണിത്. ദേശീയ അധ്യക്ഷൻ നിതിൻ നബിൻ രാജ്യസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്നാണ് ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ് വേണ്ടിവന്നത്. പാർട്ടിയുടെ ഏറ്റവും സുരക്ഷിതമായ മണ്ഡലങ്ങളിലൊന്നായി കണക്കാക്കിയ ബങ്കിപ്പൂരിൽ പ്രശാന്ത് കിഷോർ തുടക്കം മുതൽ ലീഡ് നേടിയത് സാധാരണ രാഷ്ട്രീയ സംഭവമല്ല. തെരഞ്ഞെടുപ്പ് തന്ത്രജ്ഞനെന്ന നിലയിൽ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിരുന്ന അദ്ദേഹം, സ്വന്തം രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനമായ ജൻ സുരാജിന് ജനപിന്തുണ നേടാനാകുമോ എന്ന ചോദ്യത്തിനുള്ള ആദ്യത്തെ വലിയ പരീക്ഷണമായിരുന്നു ഇത്. ലഭിക്കുന്ന സൂചനകൾ ആ പരീക്ഷണം വിജയത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നുവെന്നാണ് കാണിക്കുന്നത്.

ബങ്കിപ്പൂരിലെ വോട്ടിംഗ് മാതൃകയും പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടേണ്ടതാണ്. കഴിഞ്ഞ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെ അപേക്ഷിച്ച് പോളിംഗ് കുറഞ്ഞു. എന്നാൽ കുറഞ്ഞ പോളിംഗിനിടയിലും ബിജെപിയുടെ പരമ്പരാഗത വോട്ടുബാങ്ക് ഉറച്ചുനിന്നില്ല. പ്രത്യേകിച്ച് വിദ്യാർത്ഥികളും യുവജനങ്ങളും വലിയ തോതിൽ ജൻ സുരാജിന് അനുകൂലമായി പ്രവർത്തിച്ചുവെന്ന വിലയിരുത്തലുകൾ ഉയരുന്നു. കഴിഞ്ഞ മാസങ്ങളിൽ രാജ്യത്തുടനീളം നടന്ന പരീക്ഷാ ക്രമക്കേടുകൾ, ചോദ്യപേപ്പർ ചോർച്ചകൾ, തൊഴിൽക്ഷാമം, നിയമനങ്ങളിലെ അനിശ്ചിതത്വം എന്നിവ യുവജനങ്ങളിൽ സൃഷ്ടിച്ച അസംതൃപ്തി രാഷ്ട്രീയമായി പ്രകടമാകുന്നുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യവും ഇതോടെ ശക്തമാകുന്നു.

പ്രശാന്ത് കിഷോറിന്റെ പ്രചാരണത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകത വികസനത്തെ കേന്ദ്രവിഷയമാക്കിയതായിരുന്നു. ജാതി-മത ധ്രുവീകരണത്തിനപ്പുറം ഭരണക്ഷമത, വിദ്യാഭ്യാസം, തൊഴിൽ, അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവ ചർച്ചയാക്കാൻ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചു. ബിഹാറിൽ ദീർഘകാലമായി നിലനിന്നിരുന്ന പരമ്പരാഗത രാഷ്ട്രീയ സമവാക്യങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ ഒരു ഭാഷയാണ് അത് അവതരിപ്പിച്ചത്. ഈ പരീക്ഷണം വിജയിച്ചാൽ ബിഹാറിലെ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ മൂന്നാമത്തെ ശക്തിക്ക് ഇടം സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന സാധ്യത അവഗണിക്കാനാവില്ല.

മധ്യപ്രദേശിലെ ദാത്തിയ മറ്റൊരു രാഷ്ട്രീയ സന്ദേശമാണ് നൽകുന്നത്. കോൺഗ്രസ് സ്ഥാനാർഥി ഗൻഷ്യാം സിങ് ലീഡ് നിലനിർത്തുന്നത് ഭരണവിരുദ്ധ വികാരത്തിന്റെ സൂചനയായി മാത്രം കാണാനാവില്ല. കോൺഗ്രസ് എംഎൽഎയുടെ മരണത്തെ തുടർന്നാണ് ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടന്നത്. ഉയർന്ന പോളിംഗ് ശതമാനം വോട്ടർമാരുടെ സജീവ പങ്കാളിത്തം കാണിക്കുന്നു. ബിജെപിക്കുള്ളിലെ ആഭ്യന്തര അസ്വാരസ്യങ്ങളും സ്ഥാനാർഥി നിർണയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അസംതൃപ്തിയും ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പ്രതിഫലിച്ചുവെന്ന വിലയിരുത്തലുകൾക്കും അടിസ്ഥാനമുണ്ട്. ദേശീയതലത്തിൽ ശക്തമായ പാർട്ടികൾക്കും പ്രാദേശിക രാഷ്ട്രീയ യാഥാർഥ്യങ്ങളെ അവഗണിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് ഈ ഫലം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.
അതേസമയം, ഗുജറാത്തിലെ മഞ്ചൽപൂർ മറ്റൊരു ചിത്രം നൽകുന്നു. വളരെ കുറഞ്ഞ പോളിംഗ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടും ബിജെപി വലിയ ലീഡ് നിലനിർത്തുകയാണ്. ഇത് ഗുജറാത്തിലെ പാർട്ടിയുടെ സംഘടനാശക്തിയും പരമ്പരാഗത വോട്ടുബാങ്കിന്റെ സ്ഥിരതയും വ്യക്തമാക്കുന്നു. കുറഞ്ഞ പോളിംഗ് എല്ലായിടത്തും ഭരണകക്ഷിക്ക് തിരിച്ചടിയാകണമെന്നില്ലെന്നും ശക്തമായ സംഘടനാ സംവിധാനം നിലനിൽക്കുന്നിടത്ത് പാർട്ടിക്ക് അതിനെ മറികടക്കാനാകുമെന്നും ഗുജറാത്ത് തെളിയിക്കുന്നു.

ഈ മൂന്ന് ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പുകളും ചേർത്ത് വായിക്കുമ്പോൾ ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയം കൂടുതൽ പ്രാദേശിക സ്വഭാവത്തിലേക്ക് മാറുകയാണെന്നതാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കണ്ടെത്തൽ. ദേശീയ നേതാക്കളുടെ ജനപ്രീതി മാത്രം മതിയാകുന്ന കാലമല്ല ഇത്. ഓരോ സംസ്ഥാനത്തെയും സാമൂഹിക ഘടനയും തൊഴിലവസരങ്ങളും വിദ്യാഭ്യാസവും പ്രാദേശിക നേതൃത്വവും സ്ഥാനാർഥിയുടെ വിശ്വാസ്യതയും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലത്തെ നിർണയിക്കുന്ന ഘടകങ്ങളായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.

ബിജെപിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഈ ഫലങ്ങൾ ആത്മപരിശോധനയ്ക്ക് വഴിവെക്കുന്നതാണ്. കഴിഞ്ഞ ഒരു ദശാബ്ദക്കാലമായി ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ശക്തമായ ആധിപത്യം പുലർത്തിയ പാർട്ടിക്ക് ഇപ്പോൾ ചില മേഖലകളിൽ വോട്ടർമാരുടെ മനോഭാവത്തിൽ മാറ്റമുണ്ടാകുന്നുവെന്ന സൂചനകൾ ലഭിക്കുന്നു. അത് വലിയ തോൽവിയല്ലെങ്കിലും സുരക്ഷിതമെന്ന് കരുതിയ മണ്ഡലങ്ങളിൽ പോലും മത്സരം കടുപ്പമാകുന്നുവെന്ന സന്ദേശം വ്യക്തമാണ്.
കോൺഗ്രസിന് ഈ ഫലങ്ങൾ ആത്മവിശ്വാസം നൽകുന്നവയാണ്. എന്നാൽ അതിലും കൂടുതൽ നേട്ടം ലഭിക്കുന്നത് ജൻ സുരാജ് പാർട്ടിക്കാണ്. ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ഏറ്റവും അറിയപ്പെടുന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പ് തന്ത്രജ്ഞൻ എന്ന നിലയിൽ പ്രശാന്ത് കിഷോർ വർഷങ്ങളോളം മറ്റുള്ളവരുടെ വിജയത്തിന് പിന്നിൽ പ്രവർത്തിച്ചു. ഇപ്പോൾ സ്വന്തം രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയുമായി ജനവിധി തേടുമ്പോൾ ബങ്കിപ്പൂർ അദ്ദേഹത്തിന് വ്യക്തിപരമായ രാഷ്ട്രീയ അംഗീകാരത്തിന്റെ തുടക്കമായി മാറുകയാണ്.

ഈ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ മറ്റൊരു വലിയ യാഥാർഥ്യവും മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നു. യുവജനങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. തൊഴിലില്ലായ്മ, മത്സരപരീക്ഷകളിലെ ക്രമക്കേടുകൾ, വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ നിലവാരം, സർക്കാർ നിയമനങ്ങൾ, ജീവിതസുരക്ഷ എന്നിവയാണ് അവരുടെ പ്രധാന ആശങ്കകൾ. ഈ വിഷയങ്ങൾക്ക് വിശ്വസനീയമായ മറുപടി നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയത്തിനാണ് അവർ പിന്തുണ നൽകാൻ തയ്യാറാകുന്നത്. ആശയപരമായ ധ്രുവീകരണത്തേക്കാൾ ജീവിത നിലവാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചോദ്യങ്ങൾ കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നേടുന്ന രാഷ്ട്രീയ അന്തരീക്ഷമാണ് രൂപപ്പെടുന്നത്.

അതുകൊണ്ട് തന്നെ ബിഹാർ, മധ്യപ്രദേശ്, ഗുജറാത്ത് എന്നീ മൂന്ന് സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത രാഷ്ട്രീയ സന്ദേശങ്ങളാണ് നൽകുന്നത്. ബിഹാർ പുതിയ രാഷ്ട്രീയ ബദലിന്റെ സാധ്യതയെക്കുറിച്ചാണ് പറയുന്നത്. മധ്യപ്രദേശ് ഭരണവിരുദ്ധ വികാരവും പ്രാദേശിക നേതൃത്വത്തിന്റെ പ്രസക്തിയും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ഗുജറാത്ത് ശക്തമായ സംഘടനാ സംവിധാനമുള്ള പാർട്ടിക്ക് ഇപ്പോഴും മേൽക്കൈ നിലനിർത്താനാകുമെന്ന് തെളിയിക്കുന്നു.

ഭരണസമവാക്യങ്ങൾ മാറ്റാൻ ഈ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾക്ക് കഴിയില്ലെങ്കിലും രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ദിശ നിർണയിക്കാൻ അവയ്ക്ക് കഴിയും. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഈ ഫലങ്ങളെ ഒരു ദിവസത്തെ വാർത്തയായി മാത്രം കാണാനാകില്ല. വരാനിരിക്കുന്ന ബിഹാർ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനും തുടർന്ന് ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിലും പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ തന്ത്രങ്ങൾക്കും ബിജെപിയുടെ രാഷ്ട്രീയ സമീപനത്തിനും ഇവ സ്വാധീനം ചെലുത്താൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ജനവിധി നൽകുന്ന സന്ദേശം വ്യക്തമാണ്—പഴയ രാഷ്ട്രീയ സമവാക്യങ്ങൾ മാറുകയാണ്; ജനങ്ങളുടെ പ്രതീക്ഷകൾക്കൊപ്പം മാറാൻ കഴിയുന്നവർക്കാണ് ഭാവിയിലെ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ മുൻതൂക്കം ലഭിക്കുക.