നിരാഹാരത്തിനപ്പുറം: Gen Zയുടെ രാഷ്ട്രീയം – പാര്‍ലമെന്റിന് പുറത്തുള്ള ജനാധിപത്യ ഉടമ്പടികള്‍

സോനം വാങ്ചുക്കിന്റെ നിരാഹാരം അവസാനിച്ചത് ഒരു സമരത്തിന്റെ അവസാനമല്ല; ഒരു രാഷ്ട്രീയ യുഗത്തിന്റെ അവസാനമാണ്. ഗാന്ധിയൻ രാഷ്ട്രീയം ശരീരത്തെ പ്രതിരോധത്തിന്റെ ഭാഷയാക്കിയെങ്കിൽ, Gen Z രാഷ്ട്രീയം സംവാദത്തെയും വിവരത്തെയും (Data) പൗരപങ്കാളിത്തത്തെയും പ്രതിരോധത്തിന്റെ ഭാഷയാക്കുകയാണ്. ഇന്നത്തെ തലമുറയ്ക്ക് ഒരു നിരാഹാരത്തേക്കാൾ ശക്തമായ ആയുധം തെളിവുകൾ, ഭരണഘടന, തെരുവ്, സോഷ്യൽ മീഡിയ, ജനങ്ങളുമായുള്ള നേരിട്ടുള്ള സംവാദം എന്നിവയുടെ സംയോജനമാണ്.

ഇന്ത്യയിൽ ഇതിനുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ മാതൃക കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് വർഷങ്ങളായി രൂപപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഭാരത് ജോഡോ യാത്ര അതിന്റെ പ്രധാന ഉദാഹരണമാണ്. ആ യാത്ര വെറും പദയാത്രയായിരുന്നില്ല. ഭരണഘടന കൈയിൽ പിടിച്ച്, തൊഴിൽരഹിതത്വം, വിലക്കയറ്റം, സാമൂഹിക അസമത്വം, ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഡാറ്റയും കണക്കുകളും ജനങ്ങൾക്കുമുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് നടത്തിയ ഒരു വലിയ പൗരസംവാദമായിരുന്നു. പ്രതിഷേധം എന്നത് മുദ്രാവാക്യങ്ങളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ലെന്നും, ഓരോ ഗ്രാമത്തിലും ഓരോ നഗരത്തിലും ജനങ്ങളുമായി നേരിട്ട് സംസാരിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണെന്നും അത് തെളിയിച്ചു.

ഇവിടെയാണ് Gen Z രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പ്രത്യേകത. അവർ വികാരത്തെ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്നില്ല; ഡാറ്റയെ രാഷ്ട്രീയമാക്കുന്നു. അവർ ഭരണഘടനയെ ഒരു പുസ്തകമായി മാത്രം കാണുന്നില്ല; പൗരാവകാശങ്ങളുടെ ജീവനുള്ള കരാറായി കാണുന്നു. അവർ അറസ്റ്റ് ഭയപ്പെടുന്നില്ല; മറിച്ച് സമാധാനപരമായ അറസ്റ്റിനെ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ നൈതിക സാക്ഷ്യമായി മാറ്റുന്നു. പക്ഷേ, ആ അറസ്റ്റ് ഒരു അവസാനമല്ല. അതിനുശേഷവും സമൂഹവുമായി നടത്തുന്ന സംവാദമാണ് യഥാർത്ഥ രാഷ്ട്രീയം.

സോനം വാങ്ചുക്കിന്റെ സമരത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും വലിയ പാഠം ഇതാണ്. നിരാഹാരം അധികാരത്തിന്റെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റും. എന്നാൽ നെഗോഷിയേഷൻ മാത്രമാണ് നയമാറ്റം സൃഷ്ടിക്കുക. അതിനാൽ പുതിയ തലമുറയുടെ രാഷ്ട്രീയം ശരീരത്യാഗത്തിൽ നിന്ന് സാമൂഹിക ഉടമ്പടികളിലേക്കാണ് നീങ്ങുന്നത്.

ഈ പുതിയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പാർലമെന്റ് മാത്രം ജനാധിപത്യത്തിന്റെ കേന്ദ്രമല്ല. സർവകലാശാലകൾ, തെരുവുകൾ, ഗ്രാമസഭകൾ, സോഷ്യൽ മീഡിയ, കോടതികൾ, ഗവേഷണ റിപ്പോർട്ടുകൾ, പൗരപ്രസ്ഥാനങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം ചേർന്നാണ് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ പുതിയ വേദി രൂപപ്പെടുന്നത്. ഭരണകൂടം തീരുമാനമെടുക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ജനങ്ങളുമായി ചർച്ച ചെയ്യുക, ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ പങ്കുവെക്കുക, ബാധിത സമൂഹങ്ങളെ തീരുമാനപ്രക്രിയയുടെ ഭാഗമാക്കുക—ഇവയാണ് Gen Z ആവശ്യപ്പെടുന്ന Democratic Compacts (ജനാധിപത്യ ഉടമ്പടികൾ).

അതിനാൽ സോനം വാങ്ചുക്കിന്റെ നിരാഹാരം അവസാനിച്ചതിനെ തോൽവിയായി കാണേണ്ടതില്ല. അത് സമരത്തിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റമാണ്. ഇനി ഒരു നേതാവിന്റെ ശരീരമല്ല, ലക്ഷക്കണക്കിന് പൗരന്മാരുടെ പങ്കാളിത്തമാണ് രാഷ്ട്രീയത്തെ മുന്നോട്ട് നയിക്കുക. ഭരണഘടന കൈയിൽ പിടിച്ച്, കണക്കുകൾ നിരത്തി, ജനങ്ങളോട് സംസാരിച്ച്, ആവശ്യമായാൽ അറസ്റ്റിനെ നേരിട്ട്, എന്നാൽ ഒടുവിൽ സംവാദത്തിലൂടെ അധികാരത്തെ ഉത്തരവാദിത്തത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരിക—ഇതാണ് പുതിയ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ വഴി.

ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യം ഇന്ന് ഒരു നിർണായക വഴിത്തിരിവിലാണ്. ഗാന്ധിയുടെ അഹിംസയും, അംബേദ്കറുടെ ഭരണഘടനയും, Gen Zയുടെ ഡാറ്റാ-അധിഷ്ഠിത രാഷ്ട്രീയവും ഒരുമിക്കുന്നിടത്താണ് അടുത്ത ജനാധിപത്യ അധ്യായം എഴുതപ്പെടുക.

നിരാഹാരം ഒരു യുഗത്തിന്റെ പ്രതീകമായിരുന്നു.

നെഗോഷിയേഷൻ ഒരു പുതിയ യുഗത്തിന്റെ ഭാഷയാണ്.

പാർലമെന്റ് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ഒരു വേദി മാത്രമാണ്.

ജനങ്ങളുമായുള്ള തുടർച്ചയായ സംവാദമാണ് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ഹൃദയം.